Trends & Ontwikkelingen

Basisscholen in West-Brabant kunnen in schooljaar 2026-2027 eenvoudiger naar een museum, theater of andere culturele activiteit. De provincie Noord-Brabant start samen met Arriva en Stichting Meer Muziek in de Klas een pilot met een Cultuurbus. Scholen waarvoor regulier openbaar vervoer geen optie is, kunnen hierdoor voordelig gebruik maken van busvervoer naar een culturele bestemming.

De Nederlandse evenementenmarkt is jaarlijks goed voor €12,7 miljard. Tegelijkertijd staat de omzet onder druk: het economisch perspectief voor de sector komt uit op -10%. Dit blijkt uit het Nationaal Evenementen Onderzoek, een grootschalig onderzoek van Multiscope onder 3.100 Nederlanders.

De zeven grootste categorieën zijn muziek (35%), publiek (26%), sport (13%), cultuur (12%), zakelijk (8%), culinair (5%) en beleving (1%). 

Superkracht breidt uit naar Den Bosch: samen bouwen aan een inclusieve cultuursector waarin iedereen meedoet. Het succesvolle initiatief zet zich in voor een inclusieve cultuursector waarin jongvolwassenen met een licht verstandelijke beperking (LVB) volwaardig meedraaien. Zo worden vooroordelen doorbroken en wordt er een cultuursector gebouwd waarin iedereen kan schitteren. In nauwe samenwerking met zorgorganisatie Cello en een sterk netwerk van culturele organisaties krijgt Superkracht een nieuwe thuisbasis in Brabant. Onder andere VNPF-leden Popronde en Willem Twee hebben zich aangesloten.

Op 30 mei werd in Graz de theatertekst ‘Oceaan Breeze’ van Lisanne van Aert gepresenteerd. De tekst won eerder dit jaar de Vertaalprijs 2025. De presentatie vond plaats tijdens het Dramatiker:Innenfestival, een festival in Oostenrijk met professionele bezoekers uit het Duitstalige en internationale podiumlandschap.  

Met haar inzending ‘Oceaan Breeze’ nam Lisanne van Aert deel aan de Toneelschrijfprijs 2025 en daarmee automatisch ook aan de Vertaalprijs 2025. De Vertaalprijsjury kiest jaarlijks uit de voorgedragen inzendingen voor de Toneelschrijfprijs de tekst met het meeste internationale potentieel. In 2025 viel die keuze op ‘Oceaan Breeze’.

Heemschut heeft een nieuwe kenniswebsite gelanceerd met informatie over het behoud van religieus erfgoed. Met dit nieuwe online platform willen ze bijdragen aan het behoud van religieus erfgoed door waardevolle informatie toegankelijk en overzichtelijk bijeen te brengen.

Het Openbaar Ministerie heeft na drie jaar besloten geen strafrechtelijke vervolging in te stellen tegen de in 2023 ontslagen manager van cultureel centrum De Muzenval in Eersel. De brief waarin de zaak wordt geseponeerd dateert van 18 april 2026 en is door de voormalige manager gedeeld met het ED. Ron Vosters werd in mei 2023 op staande voet ontslagen door het bestuur. De man vocht dit aan bij de rechtbank, maar verloor de zaak. Het bestuur deed destijds ook aangifte tegen hem; hij zou geld hebben verduisterd. Het Openbaar Ministerie concludeert dat er onvoldoende bewijs is voor deze beschuldiging.

Popconcerten met hologramartiesten, VR-belevingen in een tentoonstelling of WhatsApp-groepen waarin je kunt chatten met filmpersonages; cultuur speelt zich allang niet meer uitsluitend af op een podium, in een bioscoop of in een museumzaal. Van steeds meer cultuuruitingen valt moeilijk te zeggen of ze zich online of offline afspelen: ze nemen een tussenvorm aan, zijn hybride. Welke invloed hebben zulke uitingen op de cultuursector? Dat staat centraal in de nieuwe Boekman #147 Online/Offline. 

Met 106 talenten, 409 nationale en internationale connecties en 34 nominaties onderstreept TalentHub Brabant in de periode 2023–2024 het belang van structurele investering in talentontwikkeling. Het programma, dat bestaat uit zeven hubs, elk gericht op een eigen kunstdisciplines, laat zien dat gerichte ondersteuning van makers direct bijdraagt aan een sterke, innovatieve en toekomstbestendige culturele sector in Noord-Brabant.

Achter de gesloten deuren van het Van Abbemuseum is de afgelopen weken hard gewerkt aan een ware metamorfose. Vanaf zaterdag 6 juni is er in het opgefriste museum veel nieuws te zien en te ervaren. 

Voordat je als bezoeker bij de tentoonstelling begint, doorkruis je de zalen van de benedenverdieping. Die zijn omgedoopt tot ‘Dommelplein’, een verwijzing naar de rivier die er langs de ramen kabbelt. Ook nieuw is de zaal waar studenten en alumni van de Design Academy werk ontwikkelen en laten zien. Met deze vaste plek wordt de band tussen museum en academie, twee van de grote culturele pijlers van Eindhoven, verstevigd.

Arnhem is dit jaar de gaststad van 3FM Serious Request. Het Glazen Huis komt eind december in de Gelderse hoofdstad te staan, is bekendgemaakt door NPO 3FM. Vanuit het Glazen Huis maken dj's een week lang radio en worden in het hele land acties georganiseerd om geld in te zamelen voor een goed doel. Het goede doel van dit jaar is de Nederlandse Brandwonden Stichting. 

Groningen krijgt een nieuwe zaal voor klassieke muziek. Dat valt op te maken uit de plannen die de gemeente maandag presenteerde over de toekomst van het gebouw De Oosterpoort. Het wordt een nieuwe zaal binnen het bestaande gebouw. Het eerdere plan voor een volledige nieuw concertgebouw in het centrum was al een tijdje van de baan. Vanwege de kosten, en ook vanwege een veranderde kijk op stadsplanning. 

Het Noord Nederlands Orkest (NNO), dat de Oosterpoort als thuisbasis heeft, kan zich helemaal vinden in de plannen zoals ze er nu liggen. "Nieuw aan de plannen die er liggen is dat de huidige concertzaal de toekomstige popzaal zal worden, en dat er door gebiedsontwikkeling om het gebouw heen extra vierkante meters vrij zijn gekomen om een aparte klassiek-symfonische zaal te bouwen", vertelt NNO-directeur Liesbeth Kok. 

De horeca van de Cacaofabriek schreef in 2025 opnieuw rode cijfers. De schulden zijn opgelopen tot ruim zeven ton. Toch weigert interim-directeur Michel van den Berg van het Helmondse cultuurcomplex bij de pakken neer te zitten.

„De Cacaofabriek trekt veel publiek. Veel mensen weten dit niet, maar we hebben vorig jaar pas voor het eerst verlies gemaakt op de cultuurtak. De kosten, onder meer salarissen en huur, zijn fors gestegen. De gemeente heeft onze subsidie over 2026 niet geïndexeerd. Ik verwacht dat we in 2027 weer netjes op nul uitkomen, mits er dan wél wordt geïndexeerd. Gelukkig hebben we goede gesprekken met de gemeente.”

In de voorschool krijgt taalontwikkeling veel aandacht. Culturele activiteiten bieden een schat aan kansen voor de taal- en brede ontwikkeling. Dat blijkt uit onderzoek van CultuurSchakel onder Haagse voorscholen. CultuurSchakel onderzocht hoe pedagogisch professionals en coaches de bijdrage van culturele activiteiten aan taalontwikkeling ervaren.

Kristin Danielsen, directeur van het World Culture Fund en voormalig professioneel danseres die kunstdirecteur is geworden, betoogt dat cultuur een fundamentele infrastructuur is, geen optionele laag.

“We denken bij infrastructuur meestal aan fysieke of technische zaken: wegen, energie, digitale systemen. Maar samenlevingen zijn ook afhankelijk van minder zichtbare structuren: gedeelde verhalen, vertrouwen, identiteit en het vermogen om verandering te begrijpen. Volgens mij is dat wat cultuur biedt. Financiering van de cultuur, net als bij infrastructuur, betekent dus een verschuiving van de focus: van het ondersteunen van vooraf gedefinieerde projecten naar het versterken van de voorwaarden die dit mogelijk maken.”

Er is sprake van een breed werkveld van kunstprofessionals in cultuureducatie en amateurkunst. Het gaat om onder andere docenten, consulenten, coaches en dirigenten. Om het brede werkveld in beeld te brengen is er door de ketentafel Kunstprofessionals Cultuureducatie en Amateurkunst een gids gemaakt. 13 beroepspraktijken worden hierin onderscheiden met elk een fair pay tarief, gebaseerd op onderzoek van bureau Social Finance Matters samen met de ketentafel van 2023.

De Ketentafel Letterenorganisaties c.s. presenteert een Richtlijn en excel-Rekenmodel met fair pay starttarieven voor schrijfopdrachten aan auteurs: tekst en audio. Deze zijn tot stand gekomen op basis van onafhankelijk onderzoek door bureau HTH Research plus openbare consultatie vanuit fairPACCT.

We kennen allemaal de kracht van live: het gevoel van erbij zijn op het moment dat het gebeurt. De spanning in de zaal, het collectieve feest op een festivalterrein. Dat gevoel komt tot stand door meer dan de fysieke plek alleen. Digitale media hebben live voorgoed veranderd. Live is altijd hybride. 

Wie sterke hybride livebelevingen wil neerzetten met een festival, expositie, installatie of voorstelling, doet er goed aan om elke livebeleving als unieke configuratie te ontwerpen, in plaats van een bestaande livesetting te vervangen of na te bootsen. Voor de culturele sector is het cruciaal om meer vanuit het hybride perspectief te werken. Digitalisering wordt, in cultuurbeleid en de sector, te vaak nog te nauw beschouwd als een extra digitale laag bij het fysieke. 

Op 8 juni stuurden de Kunstenbond, Music Managers Forum Nederland (MMF NL) en BAM! een brief aan de vaste Kamercommissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. In hun brief vragen zij, met het oog op de aangekondigde hervorming van het cultuurbestel, aandacht voor een eerlijkere positie van de popsector binnen het cultuurbeleid.

De popsector bereikt jaarlijks miljoenen mensen, draagt bij aan de internationale positie van Nederland en vertegenwoordigt een aanzienlijke economische waarde. Toch blijft de sector achter als het gaat om publieke investeringen vanuit de culturele basisinfrastructuur en de rijkscultuurfondsen.

Het succesvolle initiatief ‘Schatten uit ’t Rijks’ krijgt een vervolg. Kunst uit de collectie van het Rijksmuseum in Amsterdam is in een reizende tentoonstelling te zien in kleinere musea in het land. In de periode 2026-2032 zijn er drie exposities met als thema respectievelijk Geloof, Hoop en Liefde. Het Markiezenhof in Bergen op Zoom is een van de deelnemende musea.

Theatermaker Ties van de Ketterij heeft de stimuleringsprijs, de Gouden Thermometer, gewonnen. Tijdens het jaarlijkse 39Graden Festival krijgen jonge podiumkunstenaars tussen de 15 en 23 jaar de kans om hun passie en talent voor de podiumkunsten met een groot publiek te delen. Voorafgaand aan het festival krijgen de jongeren persoonlijke coaching van professionals uit het veld en volgen zij workshops en masterclasses.

Het Mauritshuis hoeft 25 kunstwerken niet terug te geven aan de nazaten van de erfgenaam van kunsthistoricus en oud-museumdirecteur Abraham Bredius. Dat heeft de rechtbank in Den Haag woensdag beslist.

Bredius, die tussen 1889 en 1909 directeur van het Mauritshuis was, liet waardevolle kunstwerken na. Als voorwaarde stelde hij dat de 25 werken permanent zichtbaar moesten blijven. Maar het museum bewaart de meeste schilderijen vanwege een gebrek aan ruimte momenteel in het depot. Familieleden van Joseph Kronig, een protegé van de ongehuwde Bredius en zijn enige erfgenaam, startten een rechtszaak tegen het museum. Ze wilden de kunstwerken terug, omdat het museum zich niet aan de voorwaarde hield om de werken te tentoonstellen.

Na een ingrijpende restauratie van vijf jaar opent het nieuwe ARTIS-Aquarium op zaterdag 13 juni 2026 feestelijk haar deuren voor het publiek. In het Rijksmonument uit 1882 staan bezoekers weer oog in oog met het kleurrijke onderwaterleven en ontdekken zij het belang van water voor alles wat leeft. Het ARTIS-Aquarium opende voor het eerst in 1882 en is één van de oudste aquaria ter wereld.

Het landelijk platform ‘Theater voor Keti Koti’ is dit jaar overgedragen aan RIGHTABOUTNOW INC., het Amsterdamse interdisciplinaire hiphop- en urban productiehuis onder leiding van Marjorie Boston en Maarten van Hinte.

Theater voor Keti Koti ontstond in 2021, kort na de dood van George Floyd en de wereldwijde roep om rechtvaardigheid. Al in het eerste jaar sloten zeventig theaters en gezelschappen aan; in de jaren daarna groeide het platform uit tot meer dan honderd deelnemers. Het afgelopen seizoen legde de stichting de focus nadrukkelijk op jongeren. RAN INC. wil die lijn voortzetten, al reikt de ambitie volgens Boston verder. RAN INC. is geen exclusief jongerenplatform, en de bedoeling is dat Theater voor Keti Koti op termijn een plek biedt aan ‘iedereen in de sector, ongeacht leeftijd of doelgroep’.

Lisa Weeda ontvangt dit jaar het TheaterTekstTalent Stipendium. Ze krijgt van het Cultuurfonds en Fonds De Versterking 12.500 euro om haar tekst 1937 / NOW verder uit te werken.  Zondag vond in het Amsterdamse Theater Bellevue de uitreiking plaats. 

Het TheaterTekstTalent Stipendium is een initiatief van Fonds De Versterking in samenwerking met het Cultuurfonds. Sinds 2014 reiken ze de beurs uit om toneelschrijvers te ondersteunen en het schrijven en opvoeren van nieuwe theaterteksten binnen de hedendaagse Nederlandse theatersector te stimuleren. 

Slechts 20 procent van de Nederlandse orkestmusici denkt door te kunnen spelen tot hun pensioen. En ruim 90 procent beschouwt het spelen in een orkest als zwaar werk. Dat blijkt uit onderzoek dat de FNV deed onder Nederlandse orkestmusici. In de enquête spreken professionele orkestmusici zich anoniem uit over de vele blessures en lichamelijke klachten zoals gehoorschade. Over de hoge werk- en prestatiedruk. En over de moeite die ze hebben om het hoge niveau vast te houden op latere leeftijd.  

Tijdens een feestelijke jubileumeditie in de SugarFactory in Halfweg zijn op dinsdagavond de winnaars van de SponsorRingen 2025 bekendgemaakt. Sponsorprofessionals uit sport, kunst & cultuur, entertainment, media, esports & gaming en maatschappij kwamen bijeen voor de uitreiking van de belangrijkste vakprijzen binnen het Nederlandse sponsorvakgebied.

Binnen de categorie cultuur wint ABN AMRO Ik begin – Echte verhalen vol eerste stappen de gouden ring. Zilver gaat naar VriendenLoterij & VSCD – volle zalen én nieuw publiek. 
Brons is voor: Hoe bol zich positioneerde als dé Festivalwinkel en de harten van Lowlanders veroverde. 

Erfgoed vormt het fundament onder de identiteit van Nederland. Van kerken en molens tot dijken, boerderijen en industrieel erfgoed: deze plekken geven betekenis aan onze leefomgeving, versterken gemeenschappen en dragen bij aan de kwaliteit van stad en platteland.

Gemeenten, provincies en het Rijk werken intensief samen aan het beheer van ons erfgoed. Die bestuurlijke samenwerking is recent versterkt met nieuwe afspraken over een gezamenlijke aanpak maar voldoende structurele middelen ontbreken nog. Het IPO en de VNG doen in aanloop naar het kamerdebat over erfgoed een oproep voor structurele en toekomstbestendige financiering. 

Jongeren die meedoen aan cultuur zitten beter in hun vel. Ze voelen zich gezien, ontwikkelen talenten en bouwen een netwerk op. Dat schrijft Kim Vermeulen op Binnenlands Bestuur. 

Helaas wordt cultuur nog vaak gezien als een kostenpost waar gemeenten op kunnen besparen. Toch kiezen ook steeds meer gemeenten voor een andere aanpak. Ze investeren in plekken waar jongeren zelf cultuur kunnen maken. Het succes hangt af van samenwerking. Een broedplaats werkt het best als verschillende partijen meedoen. Denk aan welzijnsorganisaties, jongerenwerkers, scholen en cultuurinstellingen. Samen vormen zij een netwerk rond de jongere. 

24 musea hebben zich dit jaar aangemeld voor de VriendenLoterij Museumprijs 2026. Uit deze musea is een longlist van zeven musea geselecteerd die volgens de vakjury het beste bij het thema 'het groene museum' passen en daarmee in de running zijn voor een plek in de finale van de publieksprijs van de museumsector.

In de longlist staan twee Brabantse musea: het nieuwe Museumpark VONK, Eindhoven en Natuurmuseum Brabant, Tilburg. 

Wat betekent generatieve AI voor kunstenaars, ontwerpers, onderzoekers en creatieve makers? Die vraag staat centraal in Dream a Little, een nieuwe publicatie van het Centre of Expertise Creative Innovation (CoE CI). De publicatie verzamelt persoonlijke observaties, kritische essays en artistieke perspectieven van makers verbonden aan vijf Amsterdamse onderwijsinstellingen.

Het Fonds voor Cultuurparticipatie breidt het project Regiomakelaars uit naar alle provincies. Regiomakelaars vormen de regionale schakel tussen het Fonds en het culturele veld: ze bereiken nieuwe makers en gemeenschappen, versterken netwerken en begeleiden initiatieven naar passende ondersteuning, op basis van regionale kennis en relaties. Vanaf 4 juni 2026 gaan via alle twaalf de provinciale steuninstellingen Regiomakelaars aan de slag. 

De Regiomakelaars worden ingezet via de provinciale steuninstellingen. Zij kennen hun regio als geen ander. Ze hebben contact met makers, verenigingen, gemeenten en maatschappelijke partners. Juist die regionale netwerken helpen het Fonds om makers en initiatieven te bereiken die ons nu nog minder goed weten te vinden. 

Wat als je campagne barst van diverse gezichten, maar de connectie met je doelgroep ontbreekt? Hamza Ouamari legt uit wat er nodig is voor echte inclusiviteit en hoe je aan de hand van tien attributen toetst hoe representatief jouw marketingcommunicatie is.

Echte representatie draait niet om wie je op beeld laat zien, maar om de waarden en emoties die worden overgebracht, aldus Ouamari. Volgens Ouamari vereist het succesvol vertegenwoordigen van een divers publiek een fundamenteel andere manier van denken en werken. Het is de taak van de cultuurmarketeer om uitingen te maken waarin mensen zichzelf herkennen en waarmee ze zich verbonden voelen. 

Wageningen krijgt een eigen culturele broedplaats. Over een paar jaar moet die er zijn, waarschijnlijk ergens in Wageningen-West op het Nude-terrein. De gemeente kan verder met de plannen nu vanuit de Regio Deal Foodvalley negen ton is toegekend voor zo’n broedplaats.

De gemeente legt eenzelfde bedrag neer en dus is er 1,8 miljoen euro beschikbaar voor de hotspot waar jongeren, kunstenaar, makers en andere cultuurminnaars terecht kunnen, óók ‘s avonds laat en tot diep in de nacht.