Trends & Ontwikkelingen

Winkelcentrum Amsterdamse Poort in Amsterdam Zuidoost stond voor een fundamentele transformatie. Wat ooit een levendig en cultureel divers winkelcentrum was, had in de loop der jaren te maken gekregen met leegstand, ketenretail en een afnemende aantrekkingskracht. Eigenaar CBRE Investment Management wilde de Poort herpositioneren als het ‘Big Heart’ van Zuidoost: een plek met meerwaarde voor de lokale gemeenschap en aantrekkingskracht voor bezoekers van buiten.

Binnen deze nieuwe visie ontstond ruimte voor cultuur als structurele functie. Wat begon als tijdelijke invulling van leegstand is uitgegroeid tot een duurzaam cultureel cluster op een zichtlocatie in het hart van de Amsterdamse Poort. OSCAM en Foundation kregen beide een permanente plek, gebaseerd op een gezamenlijk ontwikkeld en financieel haalbaar model. Binnen CBRE IM is cultuur verschoven van experiment naar strategisch instrument in gebiedsontwikkeling. 

De kerk in het Groningse Holwierde wordt een broedplaats voor jong talent. Jongeren tussen de 16 en 26 jaar mogen straks, onder begeleiding van een professional, zelf bepalen welke activiteiten er plaatsvinden, hoe de ruimte wordt ingericht en welke rol de kerk krijgt in hun leven. Er kunnen onder andere concerten. exposities, debatten en spelletjesavonden georganiseerd worden.

De kerk in Holwierde is sinds 2014 eigendom van Stichting Oude Groninger Kerken. Meestal neemt een plaatselijke commissie van dorpsbewoners het beheer op zich, maar in Holwierde doet de Stichting het anders. Via het project Take me to Church (werktitel) wordt een jongerencommissie opgericht, die het beheer en de programmering op zich neemt. De Stichting Oude Groninger Kerken wil zo jongeren actief betrekken bij de herbestemming van cultureel erfgoed. 

Een coalitie van meer dan 500 organisaties die de culturele en creatieve sector, onafhankelijke media en journalistiek, het maatschappelijk middenveld en democratieactivisten in Europa vertegenwoordigen, heeft deze week een open brief gestuurd aan de leiders van de EU-instellingen. Daarin wordt opgeroepen tot een aanzienlijke verhoging van de financiering voor het AgoraEU-programma in de volgende meerjarenbegroting van de EU (2028-2034). Vanuit Nederland heeft onder andere Kunsten '92 de brief ondertekend. 

Digitalisering verandert de manier waarop we samenleven in een hoog tempo. Een instelling in Brabant waarin digitalisering een grote rol speel is de Grote Kerk Breda. De Grote Kerk Breda ontwikkelde binnen haar nieuwe beleid de webapp Huis van verhalen waarmee bezoekers via de eigen smartphone, zonder dat er een app gedownload hoeft te worden, een digitale rondleiding in hun eigen taal door het monument kunnen volgen. 

Samen met de technische partner Norday is het Huis van verhalen ontwikkeld, een meerstemmige, multimediale en interactieve webapp over de Grote Kerk Breda. Het Huis van verhalen is een groeiende verzameling van verhalen waarin het gebouw, haar geschiedenis en het tastbare verleden – gevat in (graf)monumenten, muurschilderingen en objecten – de hoofdrol spelen en altijd gekoppeld worden aan thema’s van nú. 

De provincie Noord-Brabant is tevreden dat het onafhankelijke onderzoek van de Raad van Toezicht naar de situatie bij Het Noordbrabants Museum is afgerond. De provincie vindt het positief dat de Raad van Toezicht op basis van de onderzoeksresultaten heeft gehandeld. Als belangrijke subsidieverstrekker hoopt de provincie dat er nu ruimte ontstaat voor herstel. De provincie hecht waarde aan een veilige en prettige werkomgeving voor de medewerkers van het museum.

De VNG pleit ervoor om de bezoekerseconomie als volwaardige pijler te betrekken bij publieke opgaven. Recreatie en toerisme bieden kansen om bij te dragen aan doelen zoals het behoud van cultureel erfgoed, verduurzaming en de vitaliteit van steden en dorpen. Dit vraagt om een integrale benadering waarin zowel kansen als risico’s worden meegenomen. Met de redeneerlijn Brede welvaart in recreatie en toerisme benadrukt de VNG dat toerisme, mits goed ingebed, een duurzame bijdrage kan leveren aan brede welvaart. 

Daarbij staan drie opgaven centraal: beter inzicht in bewonersprofijt (denk aan de positieve effecten zoals het behoud van voorzieningen, lokale werkgelegenheid en culturele activiteiten), het behoud en de doorontwikkeling van lokale voorzieningen (toerisme kan bijdragen aan leefbare en aantrekkelijke omgevingen) en het versterken van regionale samenwerking tussen gemeenten.

Minister Letschert (OCW) informeert de Tweede Kamer over het nieuws dat een deel van het Roemeense erfgoed dat in 2025 werd gestolen uit het Drents Museum in Assen, is teruggevonden.  Er zal nu in beeld gebracht moeten worden door 
een onafhankelijk expert of er sprake is van schade aan de objecten. De middelen die door Roemenië worden terugbetaald aan de verzekeraar komen uiteindelijk terug naar de begroting van OCW. 

Meldrid Ibrahim en Gina Sanches zijn docentenopleider aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en zien dat lesgeven in het vmbo ingewikkeld kan zijn voor startende docenten. Om hen er beter op voor te bereiden bestudeerden ze literatuur en observeerden en interviewden ze zeven ervaren en inspirerende kunstdocenten. Zo ontwikkelden ze vijf concrete strategieën voor effectief kunstonderwijs in het vmbo. 1. Grijp iedere mogelijkheid tot verbinding aan. 2. Draag gedragsverwachtingen uit. 3. Geef leerlingen ruimte. 4. Zwengel het werkproces aan. 5. Zet routines in rond het werken in het kunstlokaal. 

Pien de Meijer, docent beeldende kunst en vormgeving en onderzoeker aan de Radboud Universiteit, doet een pleidooi voor het toepassen van Algemene Culturele Vorming (ACW). ACV bereidt leerlingen voor op het leven door cultuureducatie en burgerschap pedagogisch te verbinden. Burgerschap is meer dan kennis over democratie; het vraagt oefening in houding, perspectiefwisseling en omgaan met verschil. Kunst en cultuur bieden daarvoor een ervaringsgerichte oefenruimte waarin identiteit, betekenis en maatschappelijke betrokkenheid samenkomen. 

Ja, het is echt. Even gonsde het bericht rond dat het om een 1-aprilgrap zou gaan, maar het Stedelijk Museum Amsterdam bevestigt het: de Dirk-tas, de felrode boodschappentas met witte letters van supermarktketen Dirk van den Broek, wordt officieel opgenomen in de designcollectie van het belangrijkste museum voor moderne kunst in Nederland. Al is de tas nu nog niet te zien, het museum stuurde al wel een foto van de Dirk-tas op een museumsokkel.

En waarom ook niet? Het museum wil ermee overbrengen dat „alledaagse producten een belangrijke rol spelen in onze visuele en culturele identiteit”, zegt directeur Rein Wolfs. Binnen die opvatting is de Dirk-tas, een ontwerp van Eugène Roorda en Mart Boudestein uit 2001, „een krachtig voorbeeld van hoe eenvoud, functionaliteit en herkenbaarheid samenkomen” en „een voorbeeld dat goed design niet duur hoeft te zijn”.

Hoe maak je een museum écht voor iedereen? En wat betekent het om een museum te zijn waar iedereen zich welkom voelt? Voor ruim twee miljoen mensen met een beperking, fysiek, zintuiglijk, neurologisch of verstandelijk, is dat nog niet vanzelfsprekend. Toch zou kunst en cultuur voor iedereen toegankelijk moeten zijn. Volgens Cathelijne Denekamp, manager toegankelijkheid bij het Rijksmuseum, begint dat bij een andere manier van kijken. Niet de beperking staat centraal, maar hoe we onze omgeving inrichten.

Sinds 2017 werkt het Rijksmuseum structureel aan toegankelijkheid. In dat jaar werd een manager toegankelijkheid aangesteld. In eerste instantie lag de focus vooral op de programmering. In de loop der jaren is toegankelijkheid binnen het museum steeds verder gegroeid. Wat begon als een project, werd een prioriteiten uiteindelijk een uitgangspunt. Sinds 2023 is de functie van manager toegankelijkheid daarom ondergebracht bij de afdeling Directors Office en strategische planvorming. 

De Eindhovense cultuurwethouder Saskia Lammers heeft woensdagmiddag het ateliercomplex aan de Ruysdaelbaan officieel geopend. Na een moeizame aanlooptijd konden de eerste startende ontwerpers hun huurcontract tekenen. Aan de opening is een lange weg voorafgegaan. „Het duurt even, maar dan heb je ook wat”, vatte wethouder Saskia Lammers (PRO) het stroperige proces samen. In 2019 besloot de raad om met 2 miljoen euro uit de Regiodeal permanente ateliers te realiseren. Dit om ervoor te zorgen dat startende ontwerpers in Eindhoven konden blijven. De uitvoering werd vertraagd door onder meer stijgende bouwkosten en moeite om een exploitant te vinden.

Martijn van Nieuwenhuyzen neemt in 1 oktober afscheid als directeur van De Pont Museum in Tilburg. Na zeven jaar leiding te hebben gegeven aan het museum gaat hij met pensioen. Van Nieuwenhuyzen trad in 2019 aan als directeur van De Pont Museum. Hij bracht veel ervaring mee. Vanaf 1990 was hij verbonden aan het Stedelijk Museum Amsterdam, eerst als redacteur en woordvoerder en vanaf 1994 als tentoonstellingsmaker. Van 1999 tot 2006 leidde hij Stedelijk Museum Bureau Amsterdam (SMBA), de experimentele projectruimte van het Stedelijk. Tussen 2000 en 2003 werkte hij bij het Institute of Contemporary Arts in Londen. In 2005 was hij curator van het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië.

Het Centraal Joods Overleg heeft justitieminister David van Weel en het GelreDome verzocht om de concerten van Ye in Nederland te annuleren. Eerder werden concerten van de rapper in het Verenigd Koninkrijk geschrapt nadat de Britse regering hem de toegang tot het land had geweigerd. Ye, voorheen bekend als Kanye West, kwam de laatste jaren onder vuur te liggen vanwege verschillende antisemitische uitspraken. In het Verenigd Koninkrijk haakten meerdere grote sponsors van het festival waar de rapper zou optreden af na de aankondiging van de drie concerten van Ye. Het CJO vaagt in de brief aan Van Weel om "een analyse" naar de mogelijkheden om Ye de toegang tot Nederland te ontzeggen. 

Door bewuste digitale keuzes te maken, kan de cultuursector de ecologische voetafdruk verkleinen en tegelijkertijd een groter en divers publiek bereiken. Digitale culturele voorstellingen zoals (live)streams van opera-, toneel- en dansvoorstellingen bieden meerwaarde voor het publiek. Maar dit online aanbod kost ook energie en grondstoffen. Onderzoek van PHI Factory en DEN laat zien dat de extra CO₂‑uitstoot van online aanbod een fractie is van de totale milieu‑impact van voorstellingen. Het verdiepend onderzoek van PHI Factory en DEN gaat in op de klimaatimpact van streaming en video on demand voor culturele organisaties.

Na een imposante carrière in de Haagse kunstwereld gaat theaterdirecteur Cees Debets met pensioen. De Volkskrant volgde hem in zijn laatste week bij Het Nationale Theater. ‘Ik ga het geklooi missen. De lol en paniek die nodig zijn voor theater.’ De afgelopen decennia was Debets niet weg te denken uit het Haagse culturele veld. ‘Voor mij ligt de essentie van theater in de afhankelijkheid tussen kunstenaar en publiek. Toneel bestaat bij de gratie van op z’n minst één iemand die ernaar kijkt.’

‘Wat Cees een bijzondere directeur maakt, is dat hij een enorm hart heeft voor makers. In zo’n enorme organisatie gaat het al snel over cijfers, uren en begrotingen, en Cees is altijd degene die in dat soort gesprekken ook even teruggaat naar de kern: ‘Het gaat over kúnst. Dat moet leidend zijn.’’ Dat verteld regisseur en artistiek directeur Eric de Vroedt. 

Maar liefst 722.000 filmliefhebbers kochten de afgelopen drie dagen een kaartje voor de bioscoop of het filmtheater. Daarmee beleefde de bioscoopsector het beste Paasweekend sinds 2017. De nieuwe Super Mario-film deed het goed maar in de top 5 best bezochte films stonden ook twee Nederlandse titels. De goede cijfers van het Paasweekend zijn illustratief voor het herstel van de bioscoopsector, die sinds de coronaperiode moeite heeft gehad om terug te komen op het oude niveau. Momenteel bezoeken gemiddeld ruim 80.000 mensen per dag een bioscoop of filmtheater in Nederland. 

De Universiteit Utrecht heeft Laura Hollink per 1 maart 2026 benoemd tot hoogleraar Responsible AI in Culture and Media. Haar leerstoel richt zich op het blootleggen van bias in AI-systemen, zoals aanbevelingsalgoritmes, en de ontwikkeling van inclusieve AI bij organisaties in cultuur en media.

De snelle ontwikkelingen in kunstmatige intelligentie roepen vragen op in de cultuur- en mediasector, vertelt Hollink. “Er zijn gigantische stappen gezet, vooral in taalmodellen, maar ook in personalisatie, aanbevelingssystemen en beslissingsondersteuning. Bij veel organisaties rijst de vraag: past de manier waarop we dit toepassen bij de normen en waarden die we belangrijk vinden?” In Hollinks leerstoel gaat het niet zozeer om het tegengaan van de vooroordelen, maar om het blootleggen ervan.

Film- en theatermaker Norman de Palm is op 78-jarige leeftijd overleden. Hij behoorde tot de grondleggers van de Curaçaose film en het theater en speelde een belangrijke rol in het zichtbaar maken van Curaçaose en Caribische verhalen via film en toneel. Zijn bekendste werken waren onder andere Almacita di Desolato, Desiree en Ava & Gabriel. Die laatste film werd in 1990 onderscheiden met een Gouden Kalf, de belangrijkste Nederlandse filmprijs.

De Dag van de Ontwerpkracht (DvdO) vindt dit jaar plaats in Almere. Het thema van deze dag voor ruimtelijke professionals is ‘Pionieren 2.0 – ontwerpen aan een houdbare toekomst’. Het thema is geïnspireerd op de stad waar het evenement plaatsvindt:  het jubilerende Almere. De vijftigjarige stad ontstond, net als de rest van Flevoland, letterlijk op de tekentafel en groeide uit tot een plek waar ontwerp, verbeelding en experiment samenkomen. Tijdens de DvdO wordt vooruitgekeken, met als centrale vraag: wat betekent pionieren vandaag, in een land met schaarse ruimte dat complex en voortdurend in verandering is?

In de kunstwereld vliegen pretentieuze, betekenisloze termen je om de oren, merkt Sophie Dieudonnée, en AI maakt dat nog erger. Dieudonnée betoogt dat de kunstwereld steeds vaker onbegrijpelijk jargon gebruikt, met termen als intersectionaliteit en liminaliteit, die hun oorspronkelijke betekenis hebben verloren. Deze taal functioneert als een sociale toegangscode: wie de woorden kent, hoort erbij, zonder dat echte helderheid nodig is. 

Dit fenomeen, eerder benoemd als International Art English, is volgens de auteur geen teken van complex denken maar van groepsgedrag. AI verergert dit probleem door dit lege, academische taalgebruik perfect te imiteren. Dieudonnée pleit daarom voor eerlijkere, persoonlijkere taal en durf om onzekerheid te tonen en in eigen woorden te spreken over kunst. 

verschillende kunstwerken in Tilburg zijn plotseling ingepakt. De actie is afkomstig van Spoor, een nieuwe organisatie voor kunst in de publieke ruimte. “Het doel is om samen met buurtbewoners, voorbijgangers, geïnteresseerden en in sommige gevallen de kunstenaar zelf in gesprek te gaan over het werk, de plek en bijbehorende meningen en verhalen”, zegt initiatiefnemer Amber Dijs namens Spoor. De komende weken worden de kunstwerken een voor een onthuld. 

Er treden bands op, er zijn repetitieruimtes en studio’s, er zit een drumschool en nog diverse andere culturele verenigingen. Sommige al 26 jaar. Op 10 april zet de gemeente Dordrecht ze allemaal op straat, omdat de voormalige school aan de Merwedestraat 275 na een inspectie niet meer brandveilig blijkt te zijn. "We zitten hier al 26 jaar en dan krijg je een brief dat je er binnen twee weken uit moet zijn. Dat is onbehoorlijk bestuur”, zegt Charlie Croes van de stichting Home, aan wie de gemeente het gebouw verhuurt. 

Een groep hackers heeft kunstmuseum Uffizi in Florence aangevallen en heeft daardoor toegang gekregen tot verschillende toegangscodes en cameralocaties. Een deel van het museum is sindsdien gesloten. De kunstwerken van dat deel zijn ondergebracht in de kluis van de Italiaanse centrale bank. De aanval vond al eerder dit jaar plaats, maar medewerkers van het museum hadden de opdracht gekregen om niets te zeggen, schrijft de Italiaanse krant Corriere della Sera vrijdag. Het museum is pas twee maanden later met een verklaring gekomen.

De Wonderfeel Keep an Eye Productieprijs is dit jaar toegekend aan componist en altviolist Yanna Pelser. De première van haar winnende compositie Kri is zaterdag 4 juli op festival Wonderfeel. De jaarlijkse Keep an Eye Productieprijs is in het leven geroepen om jonge creatieve makers in staat te stellen hun artistieke ideeën en ambities tot leven te wekken. Met het geldbedrag van €12.500,- kunnen zij een nieuwe, complete podiumproductie ontwikkelen die tijdens het festival Wonderfeel in première gaat en daarna langs andere festivals toert. Muziek staat centraal, maar daarnaast wordt van de winnaar verwacht dat er samenwerking met andere (kunst)disciplines plaatsvindt.

Het ziet ernaar uit dat stichting De Wandelgangen na 34 jaar moet stoppen met wisselende exposities in het gemeentehuis van Hilvarenbeek. Burgemeester Maarten Houben ziet ‘ernstige veiligheidsvraagtekens’. „Ik ga mijn uiterste best doen om die weg te werken, maar ik heb er een hard hoofd in.” Het gaat om fysieke veiligheid, maar ook om risico’s voor data en privacy, laat Houben desgevraagd weten.

Twee bestuursleden kwamen vorige week kennismaken met de burgemeester. Uit dat gesprek heeft Heleen Geenen, voorzitter van stichting De Wandelgangen, begrepen dat het einde oefening is. „Verbijstering, ontreddering. Zo hebben we die boodschap ontvangen. Het werd ons meegedeeld. De Wandelgangen bestaat al 34 jaar en er is nog nooit een incident geweest.”

Het voorstel van de Baskische regering om Picasso’s Guernica tijdelijk naar Bilbao te verhuizen heeft geleid tot een politiek moddergevecht met Madrid. De hoofdstad leent het werk (dat nu in het Museo Reina Sofía hangt) liever niet uit voor een tentoonstelling in de grootste stad van het autonome Baskenland. Het schilderij dat voor de wereldtentoonstelling van 1937 in Parijs werd geschilderd, zou inmiddels te broos zijn voor verhuizing.

De wereldberoemde kunstenaar Picasso (1881-1973) maakte het werk van 3,5 bij 7,8 meter vlak nadat nazi’s en Italiaanse fascisten de gelijknamige Baskische stad hadden gebombardeerd. Het bombardement, uitgevoerd tijdens de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939), wordt volgend jaar voor de negentigste keer herdacht.

In april en mei exposeren zestig jonge kunstenaars in Tilburg, Zundert, Nuenen en Etten-Leur. De deelnemers, tussen de 10 en 14 jaar, hebben een intensief talentontwikkelingstraject doorlopen, geïnspireerd door het erfgoed van Vincent van Gogh. De exposities van De Nieuwe Vincenten vinden plaats in Kunstpodium T, het Vincent van GoghHuis, Van Gogh Village Nuenen en De Nobelaer. 

Opera wordt nog vaak gezien als een elitaire kunstvorm met een vergrijzend publiek. Hoe kan de opera een jongere en diversere doelgroep bereiken? En wat is de rol van deze en andere kunsten in de samenleving? In de jaarlijkse OFF Think Tank denken studenten daar samen met artiesten, dramaturgen en beleidsmakers over na. ‘In onze maatschappij is opera verheven tot iets voor ingewijden, terwijl het in de negentiende eeuw juist een breed toegankelijk genre was.’

Twaalf studenten uit heel Nederland, van verschillende studierichtingen, kwamen in de afgelopen maanden samen in de OFF Think Tank om mee te denken over de opera. Over hoe deze kunstvorm inclusiever kan, toegankelijker, en voor een jonger publiek. En over wat opera, en cultuur in bredere zin, betekent in onze maatschappij. De jaarlijkse denktank is een samenwerking tussen de UvA, De Nationale Opera en het Opera Forward Festival.

Ruim twintig jaar was het uit het straatbeeld verdwenen. Maar op 27 maart is het monumentale KALO- wandreliëf van kunstenaar Jan Dijker officieel onthuld op zijn nieuwe plek, bij het busplatform van Station Tilburg. Het bijna tachtig meter lange kunstwerk vormt daarmee opnieuw een markant onderdeel van de Tilburgse openbare ruimte. 

Tanja Mlaker vertrekt na tien jaar als directeur van Stichting Cultuur Eindhoven. In oktober legt ze haar functie neer. Zij was de eerste directeur van de Stichting, die in 2015 werd opgericht om het cultuurbeleid van de gemeente Eindhoven uit te voeren. Ze kreeg te maken met interne conflicten over de koers die ze voer. 

Gedurende haar periode bij Cultuur Eindhoven zette zij zich in voor het versterken van de positie van makers, het toegankelijker maken van subsidieregelingen en professionele ontwikkeling van culturele initiatieven in de stad. Eén van de speerpunten in haar werk was het aanjagen van vernieuwing en samenwerkingsverbanden.

De 39ste editie van de AFK Sonneveldprijs, zaterdagavond in theater De Kleine Komedie, werd gewonnen door Annica Muller (1995). De publieksprijs ging naar de jonge acteur Daan Put (2002). De Shaffy Cheque, een aanmoedigingsprijs, ging naar de derde finalist, Dorelia Schraven (2002). Zij liet zich in haar programma I Love Me(n) op een nogal zoekende en aftastende wijze uit over haar relatie tot de mannen in haar leven.