Trends & Ontwikkelingen

Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van North Sea Jazz presenteert Kunsthal Rotterdam vanaf 5 september de tentoonstelling 50 jaar North Sea Jazz Fotografie. De tentoonstelling komt tot stand in samenwerking met North Sea Jazz en Nationale-Nederlanden, dat hoofdpartner is van zowel de Kunsthal als het NN North Sea Jazz Festival.

Hij omschrijft het zelf als “het onzichtbare zichtbaar maken.” Jorge Alves Lino doet dit dagelijks als directeur van het Eindhovense straatcultuurplatform Emoves. Concreet betekent dit dat hij en zijn team nog onbekend talent uit de urban & streetculture een podium biedt. En dat podium kan zomaar de straat zijn, letterlijk.

DE OPENING – de opvolger van de Uitmarkt – is het nieuwe en gratis toegankelijke festival dat de nationale start van het culturele seizoen viert. Dit jaar is Eindhoven de gaststad, waardoor de stad drie dagen lang bruist met workshops, optredens en exposities. Verschillende leden van Cultuurconnectie zijn van de partij, en laten nieuw publiek kennismaken met hun aanbod én met de kracht van cultuurbeoefening.

Eindhoven maakt zich op voor de schijnwerpers. De landelijke start van het culturele seizoen vindt komend weekend in Eindhoven plaats tijdens De Opening. 150 activiteiten zijn er verdeeld over veertig plekken in de stad. Directeur Jack Pisters van Muziekgebouw Eindhoven wil Nederland laten zien wat de stad op cultureel vlak te bieden heeft. “Eindhoven is met een inhaalslag bezig.”

Maar liefst 150 culturele instellingen in Eindhoven werken mee aan De Opening, de aftrap van het nationale culturele seizoen. Volgens de organisatoren gaat de stad als geen ander de kans aangrijpen om te laten zien wat haar culturele sector allemaal in huis heeft. “De stad gaat echt zijn visitekaartje afgeven.”

Misschien wel de voornaamste plek om in het weekend te bezoeken, is het hoofdpodium op het Stadhuisplein. “Ik wil mijn grote dank uitspreken aan Philzuid. Zij gaan heel bijzondere dingen doen”, zegt Mlaker. Daarmee doelt ze onder meer op de flashmob – voor de gelegenheid tot Philmob omgedoopt, die zaterdag op het Stadhuisplein gaat plaatsvinden. Zo’n 600 muzikanten, zowel professioneel als amateur, gaan daar een muziekstuk spelen.

De gemeente wil een plek voor cultuur en ontmoeting maken in het stationsgebouw van station Geldermalsen. In deze culturele broedplaats is ruimte voor culturele, maatschappelijke en educatieve activiteiten voor en door verschillende groepen en organisaties. De gemeente betrekt culturele organisaties, maatschappelijke partners en mogelijke gebruikers bij de verdere uitwerking van de plannen. Na een opstartfase van twee jaar is het de bedoeling dat de broedplaats als zelfstandige stichting verdergaat.

Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam maakt bekend dat Stephan Alspeer per 1 september 2026 is benoemd tot algemeen directeur. Met deze benoeming kiest de raad van toezicht voor een bestuurder die ervaring in leiderschap en organisatieontwikkeling combineert met een sterke betrokkenheid met cultuur, publiek en maatschappelijke betekenis. 

Herman Tibosch wordt de nieuwe directeur-bestuurder van Valkhof Museum. Per 1 oktober 2026 treedt hij aan als opvolger van Hedwig Saam, die vanwege pensionering afscheid neemt van het museum. Met de benoeming van Tibosch kiest de Raad van Toezicht nadrukkelijk voor voortzetting van de huidige succesvolle koers van Valkhof Museum.

De Japanse avant-gardekunstenares Yayoi Kusama, bekend als de ‘polkadotkoningin’, is op 97-jarige leeftijd overleden, zo staat in een verklaring op haar website. De excentrieke kunstenares, die de status van superster bereikte nadat ze decennialang in een psychiatrische instelling had verbleven, stierf op 14 augustus in een ziekenhuis in Tokio.

Op 11 september opent in Stedelijk Museum Amsterdam een groot overzicht van haar werk.

De gemeente Bernheze geeft Muzelinck de opdracht om de culturele koers van de gemeente verder uit te werken. Wethouder Thijs Vonk overhandigde maandag 24 augustus een leeg schildersdoek aan directeur-bestuurder Alice Haverman als symbool voor die opdracht. Dat meldt de gemeente. 

Muzelinck gaat namens de gemeente aan de slag met de beleidsnota Kunst en Cultuur. Het vorige beleid stamde uit 2006 en sloot volgens de gemeente niet meer volledig aan bij de huidige samenleving, het culturele veld en de behoeften van inwoners. De organisatie stelt onder meer namens de gemeente een nieuw Kunst- en Cultuurakkoord op.

Er wordt steeds meer onderzoek gedaan naar de bijdrage van muziek aan welzijn, maar veel van dit onderzoek richt zich op opgenomen muziek, klinische settings en sociaal homogene of genrespecifieke doelgroepen. 

In een quasi-experimentele veldonderzoek, uitgevoerd in samenwerking met het Rotterdams Philharmonisch Orkest en de Codarts Pop Academy, werden reacties op liveconcerten met klassieke en populaire muziek bij een sociaal divers publiek bestudeert. De bevindingen tonen aan dat reacties op livemuziek worden gevormd door kenmerken van de muziekstukken, eerdere bekendheid en cultureel bepaalde luisterhoudingen, en dat het geraakt worden ook fysiologisch zichtbaar is. 

Deze week verzorgt Foundation We Are, als gastredacteur vijf artikelen over maatschappelijke uitdagingen op Dutch Design Daily. Bijvoorbeeld over De Rekentafel. In plaats van vragenlijsten te versturen, onderzoekt de Algemene Rekenkamer met De Rekentafel hoe luisteren een essentieel onderdeel kan worden van de publieke besluitvorming.

Foundation We Are is een culturele hub voor maatschappelijke weerbaarheid in Eindhoven. Ze werken aan onafhankelijk, transformatief ontwerponderzoek en maken deze kennis publiek toegankelijk via tentoonstellingen, evenementen en publicaties over uiteenlopende maatschappelijke vraagstukken in opdracht of in samenwerking met overheden en bedrijven.

Op 30 juni 2026 opende de H&ART Incubator officieel haar deuren, en BUas is daar middenin te vinden. De H&ART Incubator is een transnationale incubator die makers, studenten en creatieven ondersteunt bij het ontwikkelen van ideeën op het snijvlak van kunst, cultureel erfgoed en ondernemerschap. Elf onderwijsinstellingen bouwen samen aan de toekomst van de culturele en creatieve industrie, en bieden daarbij een veilige plek om te experimenteren, te leren en te groeien — lokaal geworteld, Europees verbonden.

De missie is simpel maar ambitieus: startups, opkomende kunstenaars en individuele makers ondersteunen door hen toegang te geven tot gedeelde ruimtes, middelen, mentoring en expertise binnen het volledige KreativEU-netwerk.

Bij het voeren van jouw crowdfundingcampagne bied je in ruil voor een donatie een tegenprestatie aan. Maar wat zijn tegenprestatie die passen bij bijvoorbeeld een dansproject of in de discipline vormgeving? Voordekunst helpt je op weg. 

Het Werelderfgoedcomité van UNESCO, dat dit jaar bijeen was in Busan, Zuid-Korea, heeft 25 erfgoedsites toegevoegd aan de Werelderfgoedlijst.

Van de nieuw ingeschreven sites hebben er 20 een cultureel karakter, 5 een natuurlijk karakter en 1 site is een mengvorm van beide. De UNESCO Werelderfgoedlijst bevat nu 1273 ingeschreven werelderfgoedsites: 991 culturele, 240 natuurlijke en 42 hybride sites verspreid over 173 landen.

Steeds meer culturele organisaties zoeken de samenwerking op met andere domeinen, zoals de zorg of het publieke domein. Dat biedt kansen: je maakt maatschappelijke impact, ontmoet nieuwe doelgroepen en je komt in aanmerking voor andere financieringsbronnen. Tegelijkertijd vraagt het om een andere manier van werken. Wat binnen de cultuursector vanzelfsprekend is, werkt niet altijd in een andere context. Waar lopen samenwerkingspartners tegenaan wanneer ze werken met een culturele organisatie?  

Cultuur + Ondernemen ging in gesprek met Madelon van Riel (projectleider Kunst en Zorg bij zorgorganisatie Cordaan) over de randvoorwaarden voor een succesvolle samenwerking tussen verschillende domeinen.

Minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft op maandag 24 augustus op uitnodiging van Museum Huis Doorn een bezoek gebracht aan het museum. Tijdens een overleg met het bestuur en de Raad van Toezicht werd zij bijgepraat over de nieuwe koers van het museum en de ontwikkelingen op het landgoed.

De Nieuwe Vorst is terug! Na maanden van verbouwen opent het theater in september de deuren van de compleet vernieuwde entree, foyer en het café. Dat wordt natuurlijk gevierd. Op zaterdag 19 en zondag 20 september staat er een grote Housewarming op het programma met voorstellingen, optredens, workshops, muziek en meer. 

De werkzaamheden aan de Brede Haven in Den Bosch zijn halverwege. De eerste helft van de straat ligt er strak bij met natuurstenen keien en de bewoners laten dat niet onopgemerkt voorbijgaan. In de straat stikt het van de kunstenaars en dus wordt een gratis kunstroute georganiseerd.

„Bij iedere kunstroute word je geïnspireerd door wat mensen maken”, zegt Steger. „Het doet je als mens simpelweg goed om naar kunst te kijken. Het unieke hier is dat je écht bij de mensen binnenstapt."

Willy Koppens, Rolf Vonk en Frens van den Biggelaar en Mia van de Wiel ontvangen de Brabant Bokalen 2026. De onderscheiding van het Cultuurfonds Noord-Brabant is bedoeld voor personen die zich als vrijwilliger op uitzonderlijke wijze inzetten voor cultuur en natuur in de provincie. De onderscheiding wordt sinds 2008 uitgereikt.

Eindhoven maakt zich op voor De Opening: de landelijke start van het culturele seizoen komend weekend. De stad wil vanaf vrijdag aan Nederland laten zien wat er op cultureel gebied allemaal te beleven is. In drie dagen zijn er 150 activiteiten op 40 plekken in de stad. 

Het preHistorisch Dorp in Eindhoven is uitgebreid en getransformeerd tot Museumpark VONK. VONK is een historisch doe-museum en is ontstaan uit het voormalige preHistorisch Dorp en Eindhoven Museum. De bezoeker kan in het museumpark tienduizend jaar geschiedenis van de stad en regio ontdekken en beleven, niet alleen de vroege en vroegmoderne, maar ook de recente geschiedenis zoals de opkomst van de maakindustrie in Eindhoven. De naam verwijst naar de momenten waarop ‘vonken’ overslaan. Historische keerpunten die de regio blijvend hebben veranderd en die tot vandaag doorwerken.

Op 18 juli 2026 heeft het museumpark haar deuren geopend voor het publiek. Koning Willem-Alexander zal op 2 september 2026 de officiële opening verrichten.

Hoofdredacteur Frank Noë van het blad Schrijven Magazine bekent: hij heeft een AI-schrijfcoach: de bekende AI-assistent Claude. Opmerkelijk: Noë raadt hem iedere schrijver aan.

In het jongste nummer van Schrijven Magazine wijdt hij zijn hoofdredactioneel eraan. Hoofdredacteur Frank Noë (67) is ervan overtuigd dat AI-assistent Claude een enorme hulp is bij het schrijven. En dat gunt hij iedereen. Zijn Schrijven Magazine is een blad met praktische informatie en inspiratie voor zowel beginnende als ervaren auteurs. Noë stelt in zijn rubriek dat je als schrijver met Claude kunt sparren, zoals hij in het verleden deed met een literair redacteur bij zijn uitgeverij. ‘Ik weet hoe stimulerend menselijke wisselwerking kan zijn. Nu kan iedereen dat. Met AI.’ 

De Chinese kunstenaar Gao Zhen (70) is veroordeeld tot 3 jaar gevangenisstraf, de maximale straf wegens belediging van martelaren en helden. De wereldberoemde werken van Gao en zijn jongere broer Gao Qiang, zoals hun karikaturen van Mao Zedong, zouden lasterlijk zijn.

De veroordeling van Gao Zhen maakt duidelijk hoe China de vrijheid van kunstenaars steeds meer inperkt. Mensenrechtenorganisaties zoals Amnesty International hebben hun verontwaardiging uitgesproken.

Onterfd Goed geeft afgestoten kunst een nieuw leven boven de bank bij mensen thuis. Vanaf de nieuwe locatie aan de Ruysdaelbaan in Eindhoven, wil de organisatie nog meer beginnende kunstliefhebbers helpen. Onterfd Goed begon 14 jaar geleden op Sectie C als adoptiehal en is nu op de Ruysdaelbaan toe aan de derde locatie. 

Naast een groot depot en een uitzoekbalie is er ook een vaste expositieruimte, koffiehoek en eigen lijstenmaker. Verder is er plek voor activiteiten als workshops of een VIP-diner tussen de kunstwerken.

Theatermaker, schrijver en medeoprichter van RIGHTABOUTNOW INC. Maarten van Hinte spreekt dit jaar De Staat van het Theater uit. Met de jaarlijkse openingsspeech van het Nederlands Theater Festival geeft Van Hinte zijn visie op ontwikkelingen binnen en buiten de podiumkunsten.

De Staat van het Theater is de traditionele openingsspeech van het Nederlands Theater Festival en markeert de feestelijke start van het nieuwe theaterseizoen. Jaarlijks krijgt een prominente stem uit de podiumkunsten het podium om vanuit een persoonlijk perspectief te reflecteren op de sector en de wereld daaromheen.

Hoewel sommige minderheidsgroepen zichtbaarder zijn geworden in het boekenvak in 2026, is diversiteit nog niet structureel verankerd in de sector als geheel. Ook is voor niet alle verschillende groepen in de samenleving even veel aandacht. Representatie van LHBTI+- en etnisch-culturele diversiteit is in toenemende mate geïntegreerd in aanbod en beleid, maar groepen als laaggeletterden en minder lezende jongens blijven grotendeels buiten beeld.

De Amerikaanse country-artiest Dolly Parton is vandaag op 80-jarige leeftijd overleden. Dat heeft haar familie via haar Facebook- en Instagramaccount bekendgemaakt.

Parton leed kort voor haar dood aan kanker, meldt het mediateam van de zangeres. "Na dapper een korte strijd tegen kanker te hebben gevoerd, heeft Dolly omringd door haar dierbaren het aardse leven verlaten". Welke vorm van kanker ze had, is niet bekendgemaakt.

Parton verkocht tijdens haar leven wereldwijd meer dan 100 miljoen platen en is daarmee een van de bestverkopende artiesten in de geschiedenis. Ze heeft ruim 3000 nummers op haar naam staan, die ze voor zichzelf en voor andere artiesten schreef.

In Nederland wordt steeds minder gelezen door jongeren, blijkt uit bijvoorbeeld het internationaal vergelijkende Pisa-onderzoek onder vijftienjarigen. In 2018 zei 53 procent van de ondervraagde jongeren nooit een boek in de vrije tijd te lezen; 42 procent vond lezen ‘tijdverspilling’. Maar jongeren lezen niet alleen minder, ze lezen ook slechter. Uit het Pisa-onderzoek van 2022 blijkt dat inmiddels een derde van de Nederlandse vijftienjarigen nog niet het minimale leesniveau haalt dat nodig is om te functioneren in de samenleving. 

In september komt er een nieuw Pisa-onderzoek; een opmerkenswaardige verbetering verwacht Dera niet. “Verschillen in geletterdheid zijn er natuurlijk altijd al geweest. Maar een potentieel gevaar is dat er een samenleving ontstaat waarin mensen die AI-output wél kritisch kunnen evalueren, op een gegeven moment een streepje voor hebben op mensen die het niet kunnen. Dan ontstaat er een soort geletterde eliteklasse. Dat is heel gevaarlijk."

SEO Economisch Onderzoek heeft in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de cultuurlening geëvalueerd over de periode 2022-2026. De evaluatie laat zien dat de cultuurlening een doeltreffend en doelmatig financieringsinstrument is voor ondernemers en organisaties in de culturele en creatieve sector. Door de combinatie van gunstige leenvoorwaarden en sectorspecifieke begeleiding helpt de regeling culturele ondernemingen die moeilijk toegang hebben tot reguliere financiering.  

In een tijd van toenemende ongelijkheid, polarisatie en afnemend vertrouwen in instituties in heel Europa, pleit Constellations of Change voor meer erkenning en steun voor Socially Engaged Arts (SEA) en voor de essentiële bijdrage die zij leveren aan gemeenschappen, het maatschappelijk leven en de sociale samenhang.

Een nieuw onderzoek brengt 1.128 organisaties in 39 Europese landen in kaart en erkent de brede en gevarieerde impact van de vele maatschappelijk betrokken kunstenaars en organisaties die in heel Europa actief zijn. Het rapport komt met 10 key-findings.