Zoek bijvoorbeeld naar een activiteit of pagina

We zijn begonnen onze samenleving anders te organiseren. Ook in de culturele sector is dit goed te zien. Kristel en Simon zetten een aantal inspirerende voorbeelden van deze social innovation op een rij.

Geschreven door Kristel en Simon van Performatory

Daar zit het teken van hoop

Initiatieven op het gebied van social innovation* zijn steevast gekoppeld aan grote maatschappelijke uitdagingen zoals milieu, zorg, arbeidsmarkt, onderwijs of sociale cohesie. En toch is het kenmerkend dat het ontstaan en de uitvoering vaak plaatsvindt op een lokaal niveau. Denk aan initiatieven rondom duurzame voedselontwikkeling en aandacht voor onze natuur. Of denk aan projecten rond zorggerelateerde vraagstukken zoals de groeiende vergrijzing, aandacht voor en omgang met dementie of zorg in de wijk. Er is daadwerkelijk een verandering gaande. Daar zit het teken van hoop. We zijn reeds begonnen onze samenleving anders te organiseren. Ook in de culturele sector is dit goed te zien. We zetten een aantal inspirerende voorbeelden op een rij.

*Pionier The Young Foundation (2012) definieert social innovation als volgt: 'Social innovations are new solutions (products, services, models, markets, processes etc.) that simultaneously meet a social need (more effectively than existing solutions) and lead to new or improved capabilities and relationships and better use of assets and resources. In other words, social innovations are both good for society and enhance society's capacity to act.'

1. Granny's Finest

Granny's Finest legt originele verbindingen tussen mode, ondernemerschap en sociale contacten door diverse groepen in onze samenleving te verenigen. Eenzame ouderen die graag breien worden succesvol gekoppeld aan jonge designers die een springplank voor hun loopbaan zoeken. Ouderen en jongeren werken samen aan het ontwerp en de productie van een collectie gebreide mutsen, sjaals, sierhoezen, wanten, tassen en andere accessoires. Allemaal eerlijk handgemaakte kwaliteitsproducten van 100% natuurlijke garens. De kledingmakers zijn de zestig gepasseerd en leveren expertise in handwerken. De jonge ambitieuze designers, met kennis van het huidige modebeeld, bedenken de nieuwe ontwerpen. 

Dit leidt tot een mix van gezellig samen zijn, leren en ondernemen. Gemiddeld komen de koppels wekelijks samen. Rondom Rotterdam zijn diverse groepen actief, maar men hoopt uiteindelijk een (wereldwijde) beweging op gang te brengen. Zo wordt op een innovatieve duurzame wijze eenzaamheid tegengegaan onder de groeiende groep ouderen. Iedere maandag om 14.00 uur is er in de Rosseelstraat 2 in Eindhoven ook een clubje, genaamd Vrienden van de Thuiszorg. 

2. Repair Café

Repair Cafés zijn ontmoetingsplaatsen met experts en reparateurs uit de buurt waar je met je kapotte stoel, disfunctionerende broodrooster, haperende fiets of kleding met mottengaatjes naar toe kunt. Veelal gooien we spullen weg, die eigenlijk nog eenvoudig te herstellen zijn. Repareren zit echter niet meer in ons systeem. Opvallend is bijvoorbeeld dat mensen die de 'repair' kennis en vaardigheden bezitten vaak minder hoog gewaardeerd worden. De Repair Cafés drijven juist op deze deskundigheid van (lokale) elektriciens, naaisters, timmerlieden en fietsenmakers. Geen oude ambachtslui, maar nieuwe helden. 

Op de gratis toegankelijke bijeenkomsten wordt voor gereedschap en reparatiematerialen gezorgd. De ontmoetingen draaien in de kern om (gezellig) samen repareren. Maar ook waardevolle praktische kennis over repareren wordt overgedragen en de CO-2 uitstoot van afvalverwerking of nieuwe productie wordt verkleind. Ondertussen zijn er internationaal al meer dan 100 lokale Repair Cafés. Van België, Duitsland, Frankrijk tot aan VS en Brazilië. In Brabant zijn ruim 20 Repair Cafés te vinden. 

3. De stem van ons geheugen

Een Belgisch voorbeeld is 'de stem van ons geheugen'. Dit project is gericht op zingen met mensen met dementie waarbij de mens centraal staat en niet de dementie. In de praktijk betekent het dat mensen met dementie samen liederen zingen waarbij vaak familieleden en mantelzorgers meedoen. Het geeft mensen met dementie letterlijk een positieve stem, waar doorgaans vooral veel negatieve aspecten rondom dementie naar voren komen. 

Het project heeft ook als doel om betrokkenen nieuwe contacten op te laten doen en het dagelijks leven een stukje aangenamer te maken. Er is speciaal materiaal ontwikkeld zoals een tekstbundel en een cd met trage versies van de liedjes. De organisatie wil dit materiaal graag delen en overdragen waardoor het voor iedereen mogelijk is om dit concept in de praktijk te brengen. Steeds meer organisaties maken er gebruik van. Zo was zingen met dementie onder de titel 'Zilver Tilburg Zingt' een van de absolute hoogtepunten tijdens de European Social Innovation Week die in september 2013 voor het eerst in Tilburg werd georganiseerd.

4. Performatory

De Performatory (samenvoeging van Performance en Laboratory) is een unieke omgeving in de NHTV waar studenten, docenten, onderzoekers, overheden en ondernemers nauw samenwerken aan projecten waarbij 'more you for a better world' als credo geldt. 

Maatschappelijke meerwaarde leveren is voor elk project van groot belang. De Performatory, in de kern in een onderwijsomgeving ontwikkeld en gevestigd, is ingericht als een 'seats 2 meet' danwel 'The Hub' achtige omgeving. Er zijn geen klaslokalen of vaste werkplekken voor docenten, maar iedereen werkt en ontmoet elkaar in de bijpassende nieuwe werken omgeving met verschillende ruimtes. Dagelijks wordt gezamenlijk geluncht en er zijn wekelijks (netwerk)activiteiten.

Een van de sterke kanten is dat ondernemers en opdrachtgevers veelvuldig ook in Performatory aanwezig zijn en er zelfs regelmatig hele dagen komen werken. Een mooi voorbeeld van onderwijs 3.0 waarbij bestaande structuren veranderd worden.

5. Social circus

Social circus is een fenomeen dat overal in de wereld opduikt. Alleen al het bekende Cirque de Soleil heeft met 'Cirque du Monde' in tientallen landen programma's lopen. Circus wordt bijvoorbeeld ingezet om multiculturele groepen met elkaar samen te laten werken, kinderen uit straatbendes te houden of om alcohol en drugsgebruik tegen te gaan. 

Via social circus kan aan discipline, weerbaarheid, verbinding, trots, vertrouwen, creativiteit, persoonlijke ontwikkeling en zelfontplooiing van betrokkenen gewerkt worden.

In Brabant is circustheaterfestival Circo Circolo bezig geweest om social circus op de kaart te zetten. Op dit moment worden onder de titel 'de wijk als piste' verschillende wijkvoorstellingen gemaakt door buurtgenoten, die daarmee direct aan de leefbaarheid en sociale cohesie in hun eigen wijk werken.

6. Human Rights Tattoo

'Een vierkante centimeter van je huid voor de mensenrechten.' Deze uitspraak geeft kernachtig aan waar Human Rights Tattoo om draait. Tilburg Cowboys zijn de initiatiefnemers van dit project en zij staan bekend om hun sociale interventieprojecten via de inzet van kunst, cultuur en design. 

Het Human Rights Tattoo project wil het belang van het bewustzijn over de mensenrechten benadrukken. Door een letter van de verklaring op je lichaam te laten tatoe‘ren doe je mee. De dertig artikelen tellen samen 6773 letters dus er zijn 6773 mensen nodig. Samen vertegenwoordigen de 6773 deelnemers de rechten van de mens. Tilburg Cowboys en Festival Mundial, die samen het project uitvoeren, trekken rond om letter voor letter de tatoeages te zetten. De eerste letters werden in 2012 tijdens Festival Mundial gezet.

Kermis als proeftuin voor social innovation

Deze voorbeelden zijn onderdeel van een artikel 'Kermis als proeftuin voor social innovation', dat vorig jaar verscheen in een digitale uitgave van de Ambassade voor Creatieve Zaken en Fairfest (vanaf pagina 20).

Inclusie

Podcast KunstKracht #2 | Cultuur voor iedereen

Een gesprek tussen Saskia van Hulten, statenlid van PvdA in Noord-Brabant en kunstenaar kunstenaar Chilton Galimo in KunstKracht de podcast.

27 december 2023
Podcast KunstKracht #2 | Cultuur voor iedereen

Iedereen is zanger bij het Participatiekoor

Het Participatiekoor brengt mensen met dementie en mantelzangers samen om te zingen.

19 december 2023
Iedereen is zanger bij het Participatiekoor

Theater De Lievekamp: Er als theater zijn voor je hele stad

Theater De Lievekamp is er vóór en dóór je hele stad!

5 december 2023
Theater De Lievekamp: Er als theater zijn voor je hele stad

Kunst als essentieel onderdeel van ieder mens bij Corpo Máquina

Choreografisch platform Corpo Máquina maakt kunst en dans toegankelijker voor iedereen.

21 november 2023
Kunst als essentieel onderdeel van ieder mens bij Corpo Máquina

Een jaar lang inspiratie: Kunst voor iedereen

Met een kalender zetten we twaalf bevlogen initiatiefnemers in de spotlight die kunst toegankelijk maken voor iedereen.

16 november 2023
Een jaar lang inspiratie: Kunst voor iedereen

Meer dan alleen je beperking bij Speels Collectief

Theatergezelschap Speels Collectief maakt theater toegankelijk voor iedereen.

7 november 2023
Meer dan alleen je beperking bij Speels Collectief

Kunst brengt veiligheid en vrolijkheid in azc’s

Kijk mee met organisatie De Vrolijkheid, wat kunstworkshops betekenen voor kinderen en jongeren in een azc!

17 oktober 2023
Kunst brengt veiligheid en vrolijkheid in azc’s

Kunstenaars breken het Indisch zwijgen en onderzoeken hun identiteit

Lisa Habets onderzoekt het verleden van haar Indische voorouders. Voor MESTmag sprak ze met Kim Pattiruhu, Yda Sinay en Storm Boender.

4 juli 2023
Kunstenaars breken het Indisch zwijgen en onderzoeken hun identiteit

Breken met oude kleding- en rolpatronen

In de tentoonstelling Nieuwe Patronen onderzoeken Paul van de Waterlaat en Haiko Sleumer het spanningsveld tussen kleding en identiteit.

8 juni 2023
Breken met oude kleding- en rolpatronen

Op naar een pluricultureel Brabant

Mounir Samuel schrijft over hoe kunst- en cultuurinstellingen een positieve bijdrage kunnen leveren aan de grote sociale vraagstukken van deze tijd.

6 juni 2023
Op naar een pluricultureel Brabant

Gehoor vinden bij een doof publiek

Voor doven en slechthorenden zijn er steeds meer initiatieven die (podium)kunsten toegankelijk maken. Vooral bij dans is er nog een wereld te winnen.

28 maart 2023
Gehoor vinden bij een doof publiek

Kunstenaars en nieuwkomers: “We zijn hetzelfde, we hebben alleen allemaal wat anders meegemaakt"

Ons land kent steeds meer nieuwkomers. Hoe is het om een volledig nieuw leven op te moeten bouwen in Nederland? En wat kan kunst hierin betekenen?

24 januari 2023
Kunstenaars en nieuwkomers: “We zijn hetzelfde, we hebben alleen allemaal wat anders meegemaakt"

Bo Diversity, een stichting die strijdt voor diversiteit en inclusie.

Eline Kouwenberg is medeorganisator van inclusief Bredaas festival: SameSame.

27 september 2022
Bo Diversity, een stichting die strijdt voor diversiteit en inclusie.

Stemming: Eerst gendergelijk, dan neutraal

Documentalist Ton van der Linden vraagt zich af hoe het staat met de gendergelijkheid in de beeldende kunst en de theatersector.

20 september 2022
Stemming: Eerst gendergelijk, dan neutraal

Brabantse theatermakers maken meer ruimte in hokjes

Theatermakers zijn als geen ander in staat om groepen mensen met elkaar te verbinden. MEST sprak met vier Brabantse theatermakers.

8 juni 2022
Brabantse theatermakers maken meer ruimte in hokjes

De kunstenaar als spiegel van de maatschappij

Een aantal ambitieuze Brabantse kunstenaars vertellen hoe zij een positieve impact maken.

19 mei 2022
De kunstenaar als spiegel van de maatschappij

De kracht van kunst: “Wanneer ik iets moois zie, heb ik de behoefte om dat vast te leggen"

Het vijfde portret in een reeks waarin Brabanders vertellen wat het maken van kunst met ze doet.

17 maart 2022
De kracht van kunst: “Wanneer ik iets moois zie, heb ik de behoefte om dat vast te leggen"

‘Om er voor iedereen te zijn, moeten we zelf ook iedereen zijn’

Willem Twee, poppodium 013, T*Agency en Schouwburg Concertzaal Tilburg over diversiteit en inclusie in de culturele sector. Hoe staat het ervoor?

15 maart 2022
‘Om er voor iedereen te zijn, moeten we zelf ook iedereen zijn’

Blog | En nu actie!

Liesbeth Jans wordt steeds bozer rond 8 maart. Kunstenaars worden uitgenodigd om mee te denken over van alles. En dan?

11 maart 2022
Blog | En nu actie!

Blog | Gemengde salade

Gisèle Mambre was gespreksleider bij het NICE café over kansengelijkheid in cultuureducatie, en schreef daarover deze gastblog.

10 maart 2022
Blog | Gemengde salade

Hoe divers en inclusief is de Brabantse cultuursector?

Tijd voor actie is het allang. Gesprekken en bevindingen van de Werkplaats Op Verkenning.

9 maart 2022
Hoe divers en inclusief is de Brabantse cultuursector?

Blog | Nu! Nu springen!

Adviseur Liesbeth Jans merkt dat de roep om creativiteit en verbeeldingskracht - waar juist de cultuursector in uitblinkt - luider is dan ooit.

25 januari 2022
Blog | Nu! Nu springen!

Blog | Een zoektocht naar antwoorden

Hoe kunnen we werken aan vernieuwing in en met de cultuursector? Adviseur Liesbeth Jans schrijft over deze zoektocht en licht een voorbeeld uit.

9 december 2021
Blog | Een zoektocht naar antwoorden

Stemming: een vrouwelijke blik in de kunst?

Bestaat de vrouwelijke blik in de kunst? Welke positie hadden én hebben vrouwen in de kunstwereld? Een terug-en vooruitblik op gender(on)gelijkheid.

30 november 2021
Stemming: een vrouwelijke blik in de kunst?

Waar is het podium voor onze gevorderde kunstenaars?

Podium en aandacht genoeg voor jong talent in de cultuursector, maar hoe is dat voor de gevorderde makers? Welke ruimte mogen zij innemen?

13 oktober 2021
Waar is het podium voor onze gevorderde kunstenaars?

De verkenners gaan op pad

De eerste verkenners zijn Joy’s van Lieshout, Jacques Jeannau Jean Louis en Mandela Wee Wee en zij starten met het thema Diversiteit & Inclusie.

27 september 2021
De verkenners gaan op pad

Op Verkenning | Diversiteit & inclusie

Hoe kan de cultuursector diverser en inclusiever? Wij vroegen Joy’s van Lieshout, Jacques Jeannau Jean Louis en Mandela Kunta Wee Wee om op pad te gaan met deze vraag.

12 juli 2021
Op Verkenning | Diversiteit & inclusie

De urban scene a man’s world? Of toch niet?

Breaking, popping, hiphop, skaten; de urban culture in Brabant is ‘here to stay’. Drie vrouwen uit de urban scene aan het woord over hun passie.

19 mei 2021
De urban scene a man’s world? Of toch niet?

Musea Bekennen Kleur: hoe gaat het in Brabant?

Musea Bekennen Kleur is een initiatief voor diversiteit en inclusie in de museale wereld. De Pont, Van Abbemuseum en Stedelijk Museum Breda doen mee.

20 april 2021
Musea Bekennen Kleur: hoe gaat het in Brabant?

Culturele pioniers over expressie, innovatie en sociale verbinding

Rinse Staal en Tyrone Tjon a Loi, twee pioniers in de urban scene, vertellen meer over hun boodschap over hoe zij de toekomst zien.

14 januari 2021
Culturele pioniers over expressie, innovatie en sociale verbinding

Stemming: I am deliberate and afraid of nothing

In de maandelijkse column 'Stemming' schrijft Ton van der Linden, documentalist bij Kunstloc Brabant, over diversiteit en inclusie in de cultuursector.

10 december 2020
Stemming: I am deliberate and afraid of nothing

Modellen zélf aan zet in foto-expositie Power to the models

Voor zijn nieuwe expositie Power to the models geeft Jan de fotomodellen de macht in handen.

25 augustus 2020
Modellen zélf aan zet in foto-expositie Power to the models

Brabantse marketeers verleggen hun grenzen

Een stevigere internationale positie op het gebied van kunst en cultuur in Brabant. Hoe pak je dat aan?

14 juli 2020
Brabantse marketeers verleggen hun grenzen

iktoon: Margriet danst door heel Europa

Margriet heeft het syndroom van Down. Ze doet aan moderne dans en wordt door gezelschappen uit heel Europa uitgenodigd om te dansen.

25 juni 2020
iktoon: Margriet danst door heel Europa

Sekswerkers vragen met Human Rights Tattoo aandacht voor misstanden

Op Internationale Sekswerkersdag vraagt Human Rights Tattoo aandacht voor de discriminatie en ongelijkheid waarmee sekswerkers geconfronteerd worden.

18 juni 2020
Sekswerkers vragen met Human Rights Tattoo aandacht voor misstanden

Nienke Helder strijdt voor de maatschappelijke positie van vrouwen

Met Sexual Healing pakt social designer Nienke Helder het probleem ‘seksuele disfuncties’ aan vanuit haar oogpunt als ervaringsdeskundige..

15 april 2020
Nienke Helder strijdt voor de maatschappelijke positie van vrouwen

Trends in events in festivalprovincie Brabant

Duurzaamheid, inclusiviteit, technologie, purpose-driven en een totaalbeleving zijn de trends in onze snelgroeiende festivalprovincie.

6 februari 2020
Trends in events in festivalprovincie Brabant

Zoektocht naar inclusiviteit en diversiteit bij Parktheater Eindhoven

Inclusiviteit realiseren is een constante zoektocht nodig naar ideeën en inzichten, vooral uit noodzaak om te overleven.

19 september 2019
Zoektocht naar inclusiviteit en diversiteit bij Parktheater Eindhoven

Durf jij je nog bloot te geven?

De Brabantse kunstenaar Charissa van Dijk vond een ingenieuze manier om de censuur op naaktheid online te ondermijnen.

27 augustus 2019
Durf jij je nog bloot te geven?

Wat kun je met impulsgelden? Deel 4

Samen met Het Zuidelijk Toneel onderzoekt New Dutch Connections hoe ze jonge vluchtelingen in Brabant met theater op weg kunnen helpen.

29 mei 2019
Wat kun je met impulsgelden? Deel 4

Succesverhalen als inspiratie voor nieuwe Nederlanders

Zeventien jaar geleden kwam Diana J. Banks vanuit Suriname naar Nederland. Ze wilde graag aan het werk, maar liep tegen talloze obstakels aan.

22 november 2018
Succesverhalen als inspiratie voor nieuwe Nederlanders

Jeugdfonds Cultuur Brabant vergroot kansen voor alle kinderen

Sanne Hans, aka Miss Montreal is de nieuwste ambassadeur van het fonds dat kunst- en sportbeoefening mogelijk maakt kinderen en jongeren uit gezinnen die hiervoor te weinig geld hebben. Want ondanks dat Nederland een van de rijkste landen ter wereld is, toch groeien ruim 378.000 kinderen op in een gezin dat moet rondkomen van een bestaansminimum. We nemen een kijkje bij de jonge Mitchell, die het podium mocht delen met de Nederlandse singer-songwriter.

7 november 2018
Jeugdfonds Cultuur Brabant vergroot kansen voor alle kinderen

Dans met kwetsbare jongeren: vier vragen aan Corpo Máquina

Corpo Máquina brengt kwetsbare jongeren op verschillende vlakken in beweging.

7 november 2018
Dans met kwetsbare jongeren: vier vragen aan Corpo Máquina

More Than Refugees: ‘Vluchteling zijn is niet je identiteit’

'More Than Refugees’ is een organisatie die jonge statushouders uit Den Bosch coacht bij de integratie in de Nederlandse samenleving.

5 oktober 2018
More Than Refugees: ‘Vluchteling zijn is niet je identiteit’

Zijn Brabantse musea toegankelijk genoeg?

Om musea toegankelijker en inclusiever te maken, zijn het Stedelijk Museum Amsterdam en het Van Abbemuseum gestart met het project STUDIO i.

22 maart 2018
Zijn Brabantse musea toegankelijk genoeg?

Geef een Toegift: verzacht armoede met een festivalticket

Podiumkunsten? Daar moet iedereen van kunnen genieten. Ook degenen die geen geld hebben voor een toegangskaartje.

20 maart 2018
Geef een Toegift: verzacht armoede met een festivalticket

Nee, bedankt!

Nadat Mabel Zwaan tijdens een concert werd lastiggevallen en dit deelde op Twitter, haakten binnen mum van tijd vier andere vrouwen uit de muziekindustrie aan en ontstond NO THANKS!

30 januari 2018
Nee, bedankt!

Take Me To The Sea

Vier vluchtelingen uit Syrië en drie uit Eritrea vertellen hun persoonlijke verhaal met behulp van poëtische teksten voor de tentoonstelling Take Me To The Sea in het Stedelijk Museum Breda.

22 januari 2018
Take Me To The Sea

Kunst en de acceptatie van transgenders

Hoe kunnen kunstenaars bijdragen aan de acceptatie van transgenders? In dit artikel zetten we zes voorbeelden op een rij.

21 september 2017
Kunst en de acceptatie van transgenders

De nieuwe Brabander: wegwijs gemaakt door bibliotheken en culturele partijen

Bibliotheken en culturele partijen spelen een belangrijke rol in het wegwijs maken van de 'Nieuwe Brabanders'.

18 mei 2017
De nieuwe Brabander: wegwijs gemaakt door bibliotheken en culturele partijen

Kunst als bindmiddel: culturele initiatieven met vluchtelingen

Nu onze samenleving door het vluchtelingenvraagstuk steeds meer polariseert, blijkt kunst wederom een uitermate geschikt middel om uiteenlopende groepen met elkaar te verbinden.

28 juni 2016
Kunst als bindmiddel: culturele initiatieven met vluchtelingen

10 voorbeelden van hoe culturele instellingen super specifieke doelgroepen bedienen

Er zijn steeds meer culturele instellingen die zich op specifieke doelgroepen richten.

4 februari 2016
10 voorbeelden van hoe culturele instellingen super specifieke doelgroepen bedienen

5 dingen die je moet weten over cultureel Brabant, volgens Marleen Hartjes

Maartje Vos-Swinkels vroeg dit keer Marleen Hartjes naar wat zij heeft geleerd over cultureel Brabant in haar functie als projectleider Special Guests bij het Van Abbemuseum in Eindhoven

30 november 2015
5 dingen die je moet weten over cultureel Brabant, volgens Marleen Hartjes

Expats en cultuur: werk aan de winkel

Welke rol kunnen culturele instellingen spelen om expats zich meer thuis te laten voelen? Deze vraag stelt Parktheater Eindhoven zich.

17 maart 2015
Expats en cultuur: werk aan de winkel

6 inspirerende voorbeelden van social innovation

Kristel en Simon zetten een aantal inspirerende voorbeelden van social innovation op een rij.

13 juni 2014
6 inspirerende voorbeelden van social innovation