Trends & Ontwikkelingen

Ties van de Water, afgestudeerd bij de studie Photography, Film & the Digital aan kunstacademie St. Joost School of Art & Design in Breda, is uitgeroepen tot winnaar van de St. Joostpenning 2026 en krijgt een geldbedrag van €2500 én een bronzen penning. De gemeente Breda stelt deze prijs jaarlijks ter beschikking voor het beste werk van de Bredase afgestudeerden van St. Joost. De bekendmaking van de winnaar van de St. Joostpenning vond plaats op 8 juli tijdens de diplomauitreiking van de bacheloropleidingen van St. Joost in Breda en is uitgereikt door Marike de Nobel, wethouder cultuur.

De verschillende TalentHubs worden niet alleen ondersteund door de provincie, maar ook vanuit landelijke fondsen en andere subsidieverstrekkers. Hoe komen die extra financiële impulsen tot stand? En waarom vragen makers subsidies aan? Twee talenten uit de lichting 2023-2024 en een coördinator vanuit de hubs aan het woord over het verkrijgen van extra financiering.

Samenwerken klinkt vaak logisch: krachten bundelen, efficiënter werken en meer bereiken. Maar hoe werkt het in de praktijk? Vier Culemborgse cultuurorganisaties sloegen de handen ineen. Wat begon als een gezamenlijke ambitie, ontwikkelde zich tot een proces van uitproberen, bijstellen en soms lastige keuzes. Directeur Joanneke van de Woestijne van Theater De Fransche School vertelt over deze samenwerking.

Marijke Bot, afgestudeerd beeldend kunstenaar aan kunstacademie St. Joost School of Art & Design in ‘s-Hertogenbosch, heeft de Lucasprijs 2026 gewonnen. Ook krijgt zij een geldbedrag van € 2500,-. Als gemeente stellen we deze prijs jaarlijks beschikbaar voor het beste werk van de Bossche afgestudeerden van St. Joost.

Djûke Poppinga ontvangt Cultuurfonds Vertaalprijs Martinus Nijhoff 2026. Ze ontvangt de grootste prijs voor vertalers in ons taalgebied vanwege haar vertalingen uit het Arabisch sinds 1985. Onder andere werk van Nagieb Mahfoez, Hanaan as-Sjaik, Ghayath Almadhoen, Hassan Blasim, Khaled Khalifa en Adiana Shibli werd door Poppinga toegankelijk gemaakt voor de Nederlandstalige lezer. Poppinga ontvangt op 11 september, tijdens het Read My World Festival, 50.000 euro.

Nederlandse poppodia ontvingen in 2025 bijna 5% minder publiek dan een jaar eerder. Vooral clubavonden werden minder goed bezocht. Tegelijkertijd stegen de uitgaven harder dan de inkomsten. Daardoor sloot ruim de helft van de poppodia het jaar af met een negatief financieel resultaat.

Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF). De analyse is gebaseerd op gegevens van 55 aangesloten poppodia. De financiële situatie verschilt sterk per podium. Toch staat bij veel van deze overwegend non-profitorganisaties de exploitatie onder druk. Personeel, huisvesting en programmering worden duurder. Inkomsten uit vooral clubavonden lopen terug. Gemeentelijke subsidies stijgen niet overal voldoende mee. Daardoor moeten sommige poppodia hun reserves aanspreken, bezuinigen of aanvullende steun zoeken bij gemeenten.

Goed nieuws uit het boekenvak: het aantal zelfstandige boekhandels in Nederland is in 2025 voor het eerst in vijf jaar weer gegroeid. Dat blijkt uit de nieuwe Boekverkopersmonitor van KVB Boekwerk. In de begeleidende tekst spreekt KVB Boekwerk over een aantal boekhandels dat “voor het eerst in vijf jaar niet is gedaald”, maar uit het bijbehorende dashboard blijkt dat er daadwerkelijk sprake is van groei: het aantal bij CB aangesloten zelfstandige boekhandels nam toe met 1,3 procent, van 448 naar 454.

De achttienjarige pianist Alexandros Chersoniotakis uit Oud Gastel heeft de Jeugdcultuurprijs Halderberge gewonnen. De jury prees zijn muzikale talent, improvisatievermogen en maatschappelijke betrokkenheid.

Alexandros Chersoniotakis heeft zich onderscheiden door zijn optredens tijdens evenementen zoals Breda Jazz en Jazz in Duketown. Naast zijn muzikale prestaties zet hij zich in om muziek toegankelijk te maken voor kinderen en jongeren. De Cultuurprijs Halderberge is een jaarlijkse erkenning voor personen en organisaties die zich op cultureel of artistiek gebied hebben onderscheiden.

Janneke Staarink start op 1 oktober als directeur van Stichting CPNB, het promotiebureau van het boekenveld. Zij heeft ruime ervaring in de culturele sector, onder andere als directeur van Oerol Festival, International Film Festival Rotterdam en concert- en congresgebouw de Doelen. Momenteel is zij interim-directeur van Pakhuis de Zwijger. Staarink volgt Eveline Aendekerk op. 

Blind Walls Gallery heeft een bijzondere mijlpaal bereikt. Met de onthulling van de nieuwe muurschildering in Bavel werd het 200e project opgeleverd. 

Wie een ronde door Breda wandelt, komt al snel tal van muurschilderingen van Blind Walls Gallery tegen. Maar in Bavel waren lange tijd geen muurschilderingen van het initiatief te vinden. Daar is nu verandering in gekomen. Op de zijgevel van Bastiaansen Modestad aan de Brigidastraat realiseerde kunstenaar Rutger Termohlen het 200e project van het initiatief

Samen met Regieorgaan SIA en Fonds voor Cultuurparticipatie voert het Stimuleringsfonds het pilotprogramma Onderzoek & Creatieve Praktijk uit. Het doel: de samenwerking tussen praktijkgericht onderzoek en de culturele en creatieve sector versterken. 

Grote maatschappelijke uitdagingen laten zich niet oplossen vanuit één discipline of sector. Ze vragen om kruisbestuivingen tussen diverse werelden. Die samenwerkingen blijken vaak complex. Tijdens de conferentie Onderzoek & Creatieve Praktijk op 18 mei 2026 stond daarom de volgende vraag centraal: hoe kunnen praktijkgericht onderzoek en de creatieve en culturele sector elkaar duurzamer en gelijkwaardiger versterken? In de Bibliotheek Utrecht gingen ruim 150 onderzoekers, creatieven en beleidsmakers uit de culturele en creatieve sector hierover in gesprek. Een terugblik op de conferentie staat nu online. 

Ronnie Flex die vrijwillig als gastartiest komt opdagen en muzikanten die na jaren stilte weer een show doen. Op de een of andere manier krijgt het Tilburgse hiphopfestival Het Moment ‘t voor elkaar. In drie jaar tijd heeft de organisatie een stevige achterban opgebouwd. 

In festivalland zijn de financiële middelen altijd een dikke ‘maar’. Dit jaar mogen bezoekers van Het Moment zelf besluiten welke ticketprijs ze betalen met een eventuele fooi erbovenop. De organisatoren leveren er financieel flink op in. Jaarlijks leggen de mannen tienduizenden euro’s uit hun eigen zak bij. Vorig jaar wilden ze daarom evalueren of het nog wel haalbaar was om overeind te blijven op die zware festivalmarkt die al langer tegen stijgende kosten opbokst. Uiteindelijk draaiden ze het slechtste jaar dat ze sinds de oprichting hadden gehad. „Maar we hadden wél het idee: dit is te vet om ons bij neer te leggen”, zegt Stolk. Daarom staat ook dit jaar op 25 juli de Spoorzone weer vol.

Voor veel podiumkunstorganisaties is een archief meer dan een opslagplaats. Het vertelt niet alleen hoe een voorstelling er heeft uitgezien, maar ook hoe deze tot stand is gekomen. De tussenstappen, het vallen en opstaan, de samenwerkingen tussen makers en verhalen van artistieke ontwikkeling. Tegelijkertijd kan een archief ook overweldigen. 

Tijdens Het Archieftraject 2026 van Podiumkunst.net gingen de deelnemende organisaties vier maanden lang aan de slag om die verhalen veilig te stellen én opnieuw tot leven te brengen. De actieplannen laten zien dat archiveren niet alleen over bewaren gaat, maar juist ook over delen, inspireren en vooruitkijken.

Studenten liepen soms drie keer langs zijn atelier voordat ze naar binnen durfden. Begrijpelijk, want Folkert de Jong behoort al decennialang tot de bekendste kunstenaars van Nederland. Tijdens zijn residentie tussen de HKU-ateliers bleek hij vooral geïnteresseerd in één vraag: hoe vind je als jonge kunstenaar je eigen plek in de wereld? Een gesprek over succes, twijfel, materiaalexperimenten en waarom de mooiste kansen vaak uit onverwachte hoeken komen.

De muziektheaterproducties All the Lonely People (Silbersee) en Brabo Leone (Sarah Janneh) en de musical Stoornis of my Life (Alex Klaasen) zijn genomineerd voor de Muziektheaterprijs 2026. De winnaar wordt bekend gemaakt op zondag 13 september 2026 tijdens het Gala van het Nederlands Theater in Internationaal Theater Amsterdam. Het is voor het eerst dat er tijdens het Nederlands Theaterfestival een prijs wordt uitgereikt voor muziektheater. De prijs is in het leven geroepen om ‘de rijkdom en veelzijdigheid van het muziektheater in Nederland en Vlaanderen’ te onderstrepen.

Muziek zit Ilonka van den Bercken in het bloed. Al op jonge leeftijd leerde ze cello spelen, en na het afronden van haar opleiding aan het conservatorium werkte ze als cellist bij verschillende ensembles en orkesten. "Vanuit de muziek kom je dan al gauw bij muziektheater en opera terecht, en ik heb ook zelf twee muziektheaterproducties opgezet. Misschien was dat vast een soort bruggetje naar mijn huidige werkplek.” Deze werkplek is MATZER Theaterproducties in ‘s-Hertogenbosch, waar Ilonka sinds april van dit jaar directeur-bestuurder is. Ilonka vertelt over haar carrière-pad. 

De Kunst van Brabant roept de politieke partijen in PS op in hun verkiezingsprogramma en verkiezingsbijeenkomsten voor de Statenverkiezingen van 2027 aandacht te besteden aan een inspirerend cultureel klimaat en de maatschappelijke erkenning van kunst en cultuur in de provincie Noord-Brabant. In een bijgevoegde brief zetten ze dit uiteen. Daarbij deelden ze ook onze Actiepunten voor provinciaal beleid voor Cultuur en Kunst voor Noord-Brabant t.b.v. de Statenverkiezingen 2027.

De Kamer is een brief toegezegd over de stand van zaken met betrekking tot fair pay en het arbeidsmarktbeleid in de culturele en creatieve sector. In deze brief gaat de minister eerst in op het huidige arbeidsmarktbeleid in Nederland en wat dat betekent voor de culturele en creatieve sector. Daarna zet zij het huidige beleid inzake fair practice en fair pay uiteen. Vervolgens schets zij kort de Europese ontwikkelingen, waarbij ik ook inga op de toezegging om een brief te sturen over het Ierse experiment met jonge makers. 

Voorts geeft minister Letschert reactie op de aangenomen motie van de leden Mohandis en Koops die verzoekt te onderzoeken welke prikkels en voorwaarden mogelijk zijn om de werkverschaffers en opdrachtgevers te bewegen de fairpayrichtlijnen te volgen en deel te nemen aan een bindend convenant . Ze sluit af met de toekomst, waarbij ook wordt ingegaan op de toezegging om in 2026/2027 een evaluatie uit te voeren naar de fair practice code die zich met name zal richten op het fair pay-beleid .

Culturele organisaties willen de komende jaren vooral investeren in merk en positionering, datagedreven werken, marketingtechnologie en AI. Tegelijkertijd blijkt uit het Cultuurmarketing Onderzoek 2026 dat een gebrek aan capaciteit de grootste rem zet op die ambities. De uitdaging voor de komende jaren ligt daarmee niet in het bepalen van richting, maar in het organiseren van voldoende capaciteit om de bestaande ambities ook daadwerkelijk uit te voeren.

De Rotterdamse literaire organisatie Poetry International heeft de Cultuurfonds Prijs 2026 gewonnen. De jaarlijkse prijs van 100 duizend euro is bedoeld voor een organisatie van blijvende betekenis voor cultuur of natuur in Nederland. De Rotterdamse organisatie won vanwege haar toonaangevende rol in de ontwikkeling en vernieuwing van de poëzie, en haar vermogen om een breed en divers publiek te bereiken en te verbinden.

Na zestien jaar, 29 casts en verlenging op verlenging op verlenging speelt Soldaat van Oranje zondag voor de allerlaatste keer. Soldaat van Oranje leidde tot uitverkochte zalen en zou in zestien jaar record na record na record breken. Deze week nadert de musical de imponerende grens van vier miljoen bezoekers. Er zijn dan in totaal 3.967 voorstellingen gespeeld en 29 verschillende casts gepresenteerd.

Toch komt er nu echt een einde aan de succesvolste voorstelling uit de Nederlandse theatergeschiedenis. Op zondagmiddag 12 juli wordt de allerlaatste voorstelling gespeeld en klinkt voor het laatst het beroemde slotlied Als wij niets doen. 

Afzwaaiend cabaretier en zanger Harrie Jekkers krijgt een miniatuurstandbeeld in Madurodam, ter gelegenheid van zijn 75e verjaardag. Het beeldje komt te staan op het Harrie Jekkersplein, dat ook in Madurodam aan de Koninklijke Schouwburg grenst. Het kunstwerk is vervaardigd door Mitchell Duivesteijn.

Jekkers krijgt het miniatuurstandbeeld aanstaande zaterdag uitgereikt na afloop van zijn voorlaatste voorstelling van In mijn liedjes kan ik wonen, waarmee hij afscheid neemt als podiumartiest. Een dag later, de dag van Jekkers’ laatste optreden, wordt het beeldje geplaatst in Madurodam.

Ter gelegenheid van zijn tienjarig jubileum verhoogt het Gieskes-Strijbis Fonds het totale prijzengeld van zijn Podiumprijs structureel van € 150.000 naar € 245.000. Dat maakte het particulier vermogensfonds vandaag bekend. Kanshebbers voor dit jaar zijn Dunja Jocić, Florian Myjer, Cheroney Pelupessy, Jef Van gestel en Diamanda La Berge Dramm.  

Het Gieskes-Strijbis Fonds stelde in 2017 een Podiumprijs in ‘om vrij denken en verbeelden te ondersteunen’. Jaarlijks worden twee mid-career podiummakers onderscheiden die volgens het fonds ‘een bijzondere bijdrage leveren aan de kwaliteit en diversiteit van de podiumkunsten in Nederland’.

De Nederlandse fotograaf Gosse Bouma heeft de Hasselblad Masters Award 2026 gewonnen in de categorie Street. De internationaal gerenommeerde prijs geldt als een van de hoogste onderscheidingen binnen de professionele fotografie. Uit meer dan honderdduizend inzendingen van fotografen van over de hele wereld werd Bouma door een internationale vakjury gekozen als winnaar in zijn categorie.

Schrijver Connie Palmen ontvangt de Constantijn Huygens-prijs 2026 voor haar gehele oeuvre. Dat heeft het Literatuurmuseum maandagavond bekendgemaakt. De Constantijn Huygens-prijs geldt als een van de belangrijkste Nederlandse literaire oeuvreprijzen.

Volgens de jury bezit Palmen ‘het zeldzame talent om in geserreerde taal scherp en hartstochtelijk te schrijven over filosofie, liefde en vriendschap’. Ook roemt de jury haar ‘eigenzinnige stem’ en ‘onverschrokken intellect’. Haar werk en publieke optredens getuigen volgens de jury van ‘onvoorwaardelijke loyaliteit aan de literatuur’ en maken haar tot ‘een beschermvrouw van onze letteren’.

Musea presenteren zich graag als voorlopers van verandering. Vrouwelijke kunstenaars worden herontdekt, collecties herschikt en tentoonstellingen inclusiever gemaakt. Maar terwijl musea hun blik op het verleden bijstellen, tekent zich in het heden een ongemakkelijke tegenstelling af: vrouwelijke leiders blijken opvallend kwetsbaar. De oorzaken verschillen, maar de rode draad is zichtbaar: vrouwelijke leiders worden vaker het gezicht van crises, en vaker de persoon die uiteindelijk moet vertrekken. 

Wat dit laat zien, raakt aan een bekend fenomeen uit de bestuurskunde: de ‘glass cliff‘. Waar het ‘glazen plafond’ vrouwen tegenhoudt op de weg naar de top, worden ze bij de ‘glazen klif’ juist naar voren geschoven wanneer organisaties al in zwaar weer verkeren of voor een complexe veranderopgave staan. De opdracht is risicovoller, de ruimte om fouten te maken kleiner en de kans op mislukking groter. Leiderschap begint dan niet op een stabiel plateau, maar op de rand van een afgrond.

Juist in de museumsector is dat mechanisme goed zichtbaar. Het is relatief eenvoudig om progressieve waarden te omarmen in tentoonstellingen en programmering. Veel lastiger is het om diezelfde waarden door te voeren in de eigen bestuurscultuur. 

Ted Brandsen stopt als directeur van Het Nationale Ballet. Ernst Meisner, artistiek leider van de Nationale Balletacademie, volgt hem op. Brandsen was 23 jaar aan Het Nationale Ballet verbonden en heeft het repertoire van het gezelschap langzaam maar zeker uitgebreid met eigen producties als Coppelia (2008) en Mata Hari (2016). Ook schoof hij choreografen als Alexei Ratmansky en Christopher Wheeldon naar voren.

Samen met de Nationale Balletacademie richtte hij de Junior Company op, een kweekvijver van talenten, waaruit op dit moment zestig procent van de dansers van Het Nationale Ballet afkomstig is. De dansers komen uit dertig verschillende landen en hebben heel verschillende achtergronden. Brandsen ontving voor zijn werk vele nationale en internationale onderscheidingen.

Zomervakantie is er niet meer bij in de klassieke muziek. Als de concertseries in de concertgebouwen afgelopen zijn, zoeken musici en publiek elkaar op tijdens festivals in de open lucht, in kleine kerkjes, op het water of in woonhuizen. Het is misschien wel de belangrijkste reden voor musici om in de zomer op een festival op te komen draven: de vrije setting van een festival biedt kansen.

Je kunt muziek uitproberen die de concertzalen niet aandurven of die een vreemde combinatie van instrumenten vereist. Of je kunt muziek maken met collega’s die je anders nooit te pakken krijgt. Sinds het begin van deze eeuw schieten ook in Nederland de festivals als paddenstoelen uit de grond, Vaak geprogrammeerd door één musicus of door één ensemble.

Talent blijft niet alleen binnen de hubs, maar gaat ook de wereld in en wordt zichtbaar goed ontvangen. Een heel aantal talenten uit TalentHub Brabant 2023-2024 ontwikkelde werk waarmee ze in de prijzen viel of nominaties voor ontving. Zo zijn 33 nominaties en prijzen ontvangen en zijn er 811 presentaties gehouden, onder meer expo's, producties, optredens en vertoningen. Maar succes is breder dan dat: het gaat ook om persoonlijke mijlpalen en belangrijke presentatiemomenten en -plekken. Wie zijn die succesvolle talenten? TalentHub Brabant licht negen makers uit met hun succes.

Platform ACCT geeft meer informatie over de index-verhogingen gelet op fair pay salarissen en zzp-tarieven t/m 2027.  De indexprognose 2027 voor de salarissen en zzp-tarieven in alle deelsectoren van de Platform ACCT/fairPACCT ketentafels is 3,5%. Dit percentage is gebaseerd op het Centraal Economisch Plan/CEP van het Centraal Planbureau d.d. 12 maart 2026, onderdeel cao-ontwikkeling marktsector. Zo hanteert het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de VNG ook dit percentage voor de door hen gefinancierde of gesubsidieerde zorg- en sociale instellingen. 

De eerste code rood voor extreme hitte uit de geschiedenis van het KNMI heeft afgelopen weekend een groot deel van het Nederlandse evenementenleven platgelegd, met de afgelasting van hardstylefestival Defqon.1 als zwaarste klap. Ook elders in Europa zorgden hitte en storm tot afgelastingen van festivals, concerten en sportevenementen.

Op 16 juni 2026 organiseerden digiPACCT en Oog voor Impuls, beide programma’s van Platform ACCT, samen met betrokken brancheorganisaties waaronder NAPK en Cultuurconnectie een netwerkbijeenkomst over de inhuur van zzp’ers in de culturele en creatieve sector. De opkomst en de aanhoudende stroom vragen onderstreepten hoezeer het onderwerp leeft. 

De bijeenkomst combineerde een juridische en fiscale duiding van de actuele stand van zaken met twee praktijkcases en een gesprek met de zaal, onder leiding van dagvoorzitter Dymphie Braun. Platform ACCT maakte een verslag dat de hoofdlijnen samenvat.