Trends & Ontwikkelingen

De Brandstichters blijven ook komend seizoen voorstellingen organiseren in theater Het Klavier in Kaatsheuvel. De vier Kaatsheuvelse dj’s namen vorig jaar het initiatief om weer voorstellingen naar Het Klavier te halen. Na een succesvolle proef breidt de gemeente Loon op Zand de aanpak uit en gaat zij zelf ook activiteiten en voorstellingen programmeren.

De komende twee seizoenen wil de gemeente onderzoeken of een levendig theater haalbaar is en welke manier van programmeren daar het beste bij past. Daarna beslist de gemeenteraad hoe de toekomst van Het Klavier eruitziet. De cultuurfunctionaris van Loon op Zand krijgt tijdens de proef een grotere rol. 

Vier jonge kunstenaars hebben samen de Jan Naaijkensprijs 2026 gewonnen. Die prijs wordt toegekend in het kader van het Apprentice/Master (meester-gezel) traject. De uitslag is donderdag 15 oktober 2026 bekendgemaakt tijdens de opening van een expositie in Kunstpodium T. in Tilburg. Daar zijn tot en met 8 november de werken te zien van de deelnemende jonge kunstenaars. 

Filmfestival Idfa is lang niet het enige cultuurevenement dat klem komt te zitten door de stijgende toeristenbelasting en hotel-btw in Amsterdam. Ook grote evenementen als ADE en Holland Festival of culturele centra als De Balie, die veel gasten uit het buitenland halen, melden dat het tot hogere toegangsprijzen en schralere programmering leidt.

Afgelopen zaterdag luidde filmfestival Idfa in Het Parool de noodklok over de torenhoge verblijfskosten in Amsterdam, die worden opgedreven door overheidsbeleid. 

Dé tip als je door de bomen van de Graduation Show tijdens de Dutch Design Week (tweehonderddrie projecten!) het bos niet meer ziet: vraag een afstudeerder om het werk uit te leggen. Dan hoor je de meest wonderlijke en boeiende verhalen. Historisch of persoonlijk, van de andere kant van de wereld, of juist van om de hoek.

De drie winnaars van de Dutch Design Awards 2026 zijn zaterdag 17 oktober bekendgemaakt tijdens de prijsuitreiking in het atelier van Piet Hein Eek in Eindhoven. Jun Fujisaku, Ori Orisun Merhav en Esmay Wagemans ontvingen de Emerging Talent award uit handen van juryvoorzitter Borre Akkersdijk. De eerste twee zijn opgeleid aan de Design Academy in Eindhoven. Wagemans aan de Willem de Kooning Academy in Rotterdam. 

De Zelfstandigenwet moet meer zekerheid bieden. Toch beschrijven zzp’ers in de toelichtingen bij een Knab-peiling de vrees dat zij er opdrachten door mislopen. Van de 1.068 zzp’ers zou 53% tegen het wetsvoorstel stemmen als zij in de Tweede Kamer zaten. 19% zou voor stemmen en 28% weet het nog niet. Hun zorg: wat als opdrachtgevers de nieuwe ‘veilige haven’ als harde inhuureis gaan gebruiken?

Vooral de eis van minimaal drie opdrachtgevers botst volgens ondernemers met lange projecten. Ook betaling per uur en voorzieningen voor ondernemersrisico’s roepen vragen op.

Fonds Podiumkunsten heeft besloten de subsidie Nieuwe Makers te beëindigen. Dat betekent dat er in 2027 geen nieuwe aanvragen meer kunnen worden ingediend. Makers die momenteel deelnemen aan een lopend traject kunnen hun ontwikkelproces gewoon voortzetten.

Recent bleek dat de subsidieregeling juridische aanpassingen nodig heeft. Omdat het Fonds eerder had besloten de subsidie Nieuwe Makers vanaf 2029 niet voort te zetten, is besloten nu geen nieuwe regeling meer te ontwikkelen.  

Op 9 oktober ontving de Tweede Kamer van minister Letschert haar brief Visie op cultuur en cultuursubsidies vanaf 2029. Zoals ook in onze Nieuwsbrief van 7 oktober aangekondigd, heeft Kunsten ’92 - vooruitlopend op de brief - aan het ministerie gevraagd of zij met de sector in gesprek kunnen gaan: als cultuursector blijven we graag betrokken bij de verdere uitwerking van het bestel. Daar heeft OCW positief op gereageerd.

Het gesprek, onder moderatie van Ruben Maes, vindt fysiek plaats op woensdag 4 november 2026 in Utrecht, in de Social Impact Factory Vredenburg. Er zijn op die dag drie gespreksrondes van maximaal 30 mensen. Om deze in totaal 100 plekken zo eerlijk en transparant mogelijk te verdelen maken we gebruik van een naar discipline en provincie gewogen loting. Aanmelden kan tot en met 26 oktober. 

Nog even en dan openen de deuren van het vernieuwde Klooster in Nuenen. Achter de schermen wordt er nog hard gewerkt om op zondag 1 november voor het eerst te kunnen openen. Een dag later volgt de officiële sleuteloverdracht tussen de gemeente Nuenen als eigenaar van het pand en de vereniging die zorgt voor de exploitatie van het gebouw. Diezelfde dag opent ook de bibliotheek weer de deuren in het gerenoveerde dorpshuis annex cultureel centrum. 

Actrice Keja Klaasje Kwestro (1988) is de winnares van de Mary Dresselhuys Prijs 2026. Kwestro ontvangt deze prijs, een initiatief van de VandenEnde Foundation, omdat ze zich volgens de jury ‘de afgelopen 10 jaar heeft ontwikkeld tot een onverschrokken en eigenzinnige theaterpersoonlijkheid’. Kwestro ontvangt een penning met de beeltenis van Mary Dresselhuys en een bedrag van 25.000 euro. Dat geld mag ze besteden aan de verdere ontwikkeling van haar loopbaan.

Saai. Zo noemde een onderzoeksbureau de Tilburgse hotels tien jaar geleden. Deze woensdag zit hotel Ibis bijna vol, en dat terwijl het hotel onlangs enorm is uitgebreid. „Tilburg wordt steeds internationaler.” En het mag van hotelbaas Niek van den Broek nóg internationaler.

Wat daarvoor nodig is? Hotelbaas Niek van den Broek wacht het eind van de vraag niet eens af. „Adem.” Het plan voor een groot openluchttheater en landschapspark aan de rand van Tilburg. „Tilburg is zó veel aantrekkelijker geworden voor een citytrip.” Door de LocHal, de bibliotheek bij het station, en door musea die het nationaal en internationaal goed doen. Ondertussen zijn de Spoorzone en Piushaven ontzettend veranderd.

Oscar Jan Hoogland ontvangt de Willem Breuker Prijs 2026. Elke twee jaar gaat de prijs naar een componist of musicus die een uitzonderlijke bijdrage heeft geleverd aan de gecomponeerde of geïmproviseerde muziek. Oscar Jan Hoogland verdient €15.000 met de prijs, die op 4 november wordt uitgereikt in het Bimhuis in Amsterdam.

Ontwerper Christien Meindertsma is de eerste winnaar van een nieuwe driejaarlijke kunstonderscheiding, de Paul Deiters Prijs. Volgens de stichting achter de prijs, Stichting Stokroos, maakt Meindertsma "onderscheidend werk" waarin kunst, ontwerp, onderzoek, materiaal en maatschappelijke vraagstukken samenkomen.

Aan de prijs is een bedrag van 120.000 euro verbonden: 60.000 euro als geldprijs en eenzelfde bedrag voor de ontwikkeling van nieuw werk. Daarnaast mag de winnaar werk in een museum laten zien. In het geval van Meindertsma is dat bij een tentoonstelling in het Kunstmuseum in Den Haag volgend jaar.

Woensdagavond zijn in DomusDela de Eindhoven Cultuurprijzen uitgereikt. De drie winnaars gingen elk met 12.500 euro naar huis. De prijzen werden voor de tiende keer uitgereikt. Kruisstraat Original kreeg de Stimuleringsprijs, MU Hybrid Art House de Waarderingsprijs voor een culturele organisatie en Bart Hess mocht de Waarderingsprijs voor een individuele maker in ontvangst nemen.

Tijdens Dutch Design Week is in Eindhoven werk van meer dan tweeduizend ontwerpers te zien. ‘Het lichaam’ is in veel ontwerpen een belangrijk thema. „Eigenlijk draait elk ontwerp om het lichaam. Je hebt het altijd bij je en kunt het nergens laten liggen.” In NRC staan vier ontwerpers (collectieven) over hun werk.

De Amerikaanse mezzosopraan Lea Shaw is de grote winnares geworden van de International Vocal Competition in Den Bosch. Niet alleen kende de jury haar de Grand Prix ’s-Hertogenbosch toe, ook won ze de ANED Fonds Publieksprijs, de Persprijs en de Van Amelsvoortprijs. Lea Shaw ontving zaterdag na de feestelijke Grand Finale in Theater aan de Parade de hoofdprijs van 15.000 euro uit handen van burgemeester Jack Mikkers van Den Bosch.

Een brede coalitie van 25 branche- en sectororganisaties uit onder meer de retail-, reis-, horeca-, cultuur- en dienstverleningssector is een petitie gestart voor behoud van de fiscale regeling voor personeelskorting op branche-eigen producten. Het kabinet stelt in het Belastingplan 2027 voor deze regeling af te schaffen.

De regeling maakt het mogelijk om medewerkers een onbelaste korting van maximaal 20 procent op eigen producten te geven, tot een bedrag van €500 per jaar. Voor organisaties in de cultuursector is personeelskorting meer dan alleen een financieel voordeel. Het helpt medewerkers het eigen aanbod beter te leren kennen, vergroot betrokkenheid en draagt bij aan aantrekkelijk werkgeverschap in een arbeidsmarkt waarin het vinden en behouden van medewerkers steeds uitdagender is.

Kunsthal Rotterdam heeft de Museumtijdschrift Tentoonstellingsprijs 2026 gewonnen. Verschillende musea uit heel Nederland maakten kans op deze landelijke prijs. Naast de erkenning ontvangt de winnaar een geldbedrag van 10.000 euro. De Kunsthal wint de prijs met de tentoonstelling Sculpting the Senses van Iris van Herpen.

De Kunsthal won dezelfde prijs al eerder in 2024. Dit keer is de overwinning extra bijzonder, want de tentoonstelling trok een recordaantal van maar liefst 281.000 bezoekers.

Maak weer ruimte voor jongeren, makers van alle disciplines, muzikanten en vrijwilligers om hun talenten te kunnen ontwikkelen bij de Hall of Fame en het Ladybird Skatepark. Met regie van onderaf, in plaats van dure concerten en culturele evenementen van bovenaf.

Dat is de boodschap voor de gemeente Tilburg van een petitie van jongeren, makers, muzikanten en vrijwilligers en andere medestanders. 

Uit het Cultuurmarketing Onderzoek 2026 blijkt dat merk en positionering het belangrijkste onderwerp is waar cultuurmarketeers extra prioriteit aan willen geven. In de marketingliteratuur is aan theorie en modellen over branding geen gebrek. Maar hoe kan je deze merkstrategische inzichten goed toepassen binnen de context, missie en mogelijkheden van een culturele organisatie?

Een belangrijke stap bij merkbouw is het bepalen van je positionering. “Een scherpe positionering betekent niet dat je bepaalt wie er níét welkom is. Het betekent dat je bewust kiest voor wie je als organisatie meer wilt betekenen en hoe je dat zichtbaar maakt”. Een sterk merk vraagt allereerst om een heldere positionering, een herkenbare identiteit en consistente keuzes in de praktijk. 

Op zaterdag 21 november komen uiteenlopende professionals uit de (inter)nationale muziekwereld samen in ’s-Hertogenbosch voor een middag vol ontmoeting, inspiratie en uitwisseling tijdens NMConnects. Dit muzikale netwerkevent wordt georganiseerd door November Music in samenwerking met Buma Cultuur.

Het programma van NMConnects biedt ruimte voor gesprekken, nieuwe perspectieven en het leggen van nieuwe verbindingen binnen de wereld van nieuwe muziek. De middag bestaat uit vier programmaonderdelen: Talks, Meet, Discover en Exchange. Daarnaast zijn tijdens Meet the Experts onder meer New Music NOW, Nieuw Geneco, Kunstenbond, Platform ACCT, Fonds Podiumkunsten en voordekunst aanwezig. 

Het voormalige Bosch-gebouw op Strijp-S in Eindhoven moet de komende tijd uitgroeien tot nieuwe culturele hotspot. Tijdens de Dutch Design Week opent een nachtclub in de kelder van het pand. Pop-up club Pixl is een van de nieuwe gebruikers van het Bosch-gebouw. Die houdt tijdens de aankomende designweek vijf clubavonden.

Naast een plek voor het nachtleven moet het Bosch-gebouw de komende maanden ruimte bieden aan uiteenlopende initiatieven. De precieze invulling ligt nog niet vast. „Dat hoeven we niet vooraf al precies te bepalen. Vandaag kan hier een clubavond plaatsvinden en morgen een kunstexpositie”, zegt Tim van Mol, mede-oprichter van Pixl. „Die dynamiek past bij Strijp-S.”

De Grieks-Nederlandse componist Calliope Tsoupaki schrijft haar ‘mystieke’ stukken omringd door vele kleine altaren in haar werkkamer. Bij festival Dag in de Branding krijgt ze vrijdag de Johan Wagenaar Prijs, de belangrijkste Nederlandse onderscheiding voor componisten. In NRC een interview met haar. 

Op Dia di Pais Kòrsou, de Dag van het Land Curaçao, werd de Curaçaose auteur Frank Martinus Arion (1936-2015) postuum geëerd met een schrijverssteen in De Nieuwe Kerk in Amsterdam. Arion verwierf eeuwige roem met meesterwerken als Dubbelspel, maar achter die succesroman schuilt een strijdvaardige visie om Nederland haar koloniale verleden onder ogen te laten zien.

Poppodium Doornroosje start 'Vrienden van Roosje', een vriendenprogramma voor iedereen die gelooft in de kracht van livemuziek. Met steun van haar Vrienden wil Doornroosje risico blijven nemen met nieuwe makers, kleine shows en experimentele avonden, juist nu de popsector onder zware financiële druk staat.

De tweejaarlijkse Hypatiaprijs voor het beste en meest prikkelende en actuele filosofieboek geschreven door een vrouw gaat dit jaar naar Rodante van der Waal met haar essay Baas in eigen buik. 

Van 9 tot en met 13 september 2026 presenteerde TU Delft negen projecten tijdens Ars Electronica in Linz, Oostenrijk. Onder de naam black_box_detox, een Features-exhibition, brachten de projecten studenten en onderzoekers van TU Delft samen met kunstenaars en samenwerkingspartners van partnerinstellingen.

Samen boden de tentoongestelde projecten verschillende manieren om naar technologie te kijken en ermee te werken. Van creatieve robots tot systemen en infrastructuren die normaal gesproken aan het zicht onttrokken blijven, zoals glasvezeltechnologie en mijnbouwalgoritmen. 

Heb je hulp nodig bij jouw financieringsmix? De AI-chatbot van Cultuur + Ondernemen denkt met je mee. 

De chatbot helpt je bij het vinden van de juiste geldbronnen in de culturele en creatieve sector;
Denkt mee over mogelijke verdienmodellen en hoe je deze kunt aanpakken in jouw situatie;
Verwijst je door naar passende financiers en ondersteunende organisaties.

Poppodium Mezz heeft zijn laatste verbouwing ondergaan: de kleine zaal is verbouwd tot ‘volwaardige plek voor de Bredase nachtcultuur’. Met de verbouwing worden twee doelgroepen geholpen: niet alleen bands die aan het begin van hun carrière staan, maar ook liefhebbers van de nachtelijke dancescene. „Eindelijk hebben we nu een speeltuin voor bandjes en dj’s. Een volwaardige plek voor de Bredase nachtcultuur”, zegt Mezz-directeur Rik Peters. 

Een opvallende gebeurtenis deed zich voor bij de Bestseller 60 deze week. Paulien Cornelisse brak postuum een record. De auteur stond een week na haar overlijden met zeven boeken in de Bestseller 60. De eerste plaats haalde  ze niet. Deze week veroverde het officiële Prentenboek van de Kinderboekenweek Herrie in de tent  van Harmen van Straaten die plek.

In totaal schreef Cornelisse 9 boeken, wat betekent dat maar twee van haar boeken de lijst deze week niet haalden. “Dit is een prachtig eerbetoon van haar lezers aan haar,” vertelt een woordvoerder van de CPNB aan het Algemeen Dagblad. 

Auteur en taalwetenschapper Kristel Doreleijers (33) ontving op 10 oktober met haar boek Superbrabants de Taalboekenprijs 2026. Doreleijers kreeg de prijs, de oorkonde en 3000 euro prijzengeld tijdens een uitzending van het radioprogramma De Taalstraat. Volgens de jury is het boek niet alleen heel aantrekkelijk, maar geeft het boek ook “een brede invulling aan het begrip dialect.”

De Amerikaanse mezzosopraan Lea Shaw (29) won zaterdagavond de eerste prijs in de finale van de International Vocal Competition in Den Bosch, de Grand Prix 's-Hertogenbosch. Het was de 59e keer dat het prestigieuze vocale concours in Den Bosch plaatsvond.

Shaw viel flink in de prijzen: naast de Grand Prix sleepte ze nog drie andere awards in de wacht. Zo nam ze ook nog de Van Amelsvoort Prijs mee naar huis, uitgereikt voor de beste vertolking van een speciaal voor het concours geschreven nieuwe compositie, het stuk Feathers van Anne-Maartje Lemereis. Ook de publieksprijs én de persprijs vielen haar ten deel.

013IFF, het internationale filmfestival in Cinecitta, Tilburg, beleeft van 20 tot en met 25 oktober zijn achtste editie. Het festival kiest bewust voor films die zich niet gemakkelijk laten vangen in een hokje. Het toont artistiek uitdagende producties uit alle delen van de wereld, waarvan een groot deel nog niet in Nederland is uitgebracht.