Trends & Ontwikkelingen

Met ingang van dit jaar zijn ook ouderen genomineerd voor de BNG Literatuurprijs, de oeuvreprijs voor beginnende schrijvers die nog niet zijn doorgebroken. Eerder was de leeftijdslimiet 40. Naast schrijvers van 55 en 65 zit er ook een tachtiger tussen de genomineerden. “We hebben in de literatuur lang een vertekend beeld van beginnend schrijverschap gehad”, zegt de jury.

Het is opmerkelijk. Eerdere winnaars van deze literaire prijs (15.000 euro) waren allemaal vaak ver onder de 40. Zoals Nina Polak, Marjolijn van Heemstra en Trouw-columnisten Merijn de Boer en Jamal Ouariachi. Dit jaar is daar stilzwijgend van afgeweken. Waarom? Jurylid Dieuwertje Mertens zegt dat haar jury leeftijdsdiscriminatie niet meer van deze tijd vindt.

Nisrine Mbarki Ben Ayad wordt de nieuwe Dichter der Nederlanden. Zij zal de komende twee jaar de titel dragen en optreden als nationaal ambassadeur voor de poëzie, onder meer door te dichten bij landelijke (nieuws)gebeurtenissen. Zij volgt hiermee Babs Gons op.

De Dichter der Nederlanden stond voorheen bekend als de Dichter des Vaderlands – tot in 2024 gezamenlijk tot een naamswijziging werd besloten met de organisaties die onder meer de Denker der Nederlanden en Componist der Nederlanden ondersteunen.

De culturele en creatieve sector in Nederland verdient veel meer erkenning en structurele steun. Dit is niet alleen noodzakelijk vanwege de economische waarde van de sector, maar vooral vanwege haar onmisbare rol in het creëren van een toekomstbestendige, veerkrachtige en verbonden samenleving. Dat stelt Triodos Bank in haar nieuwste rapport ‘Vooruitgang door verbeeldingskracht: de noodzaak van een sterke culturele sector’.

Volgens het rapport vormt de aanhoudende onderwaardering van kunst en cultuur een bedreiging, niet alleen voor de sector zelf, maar ook voor de bijdrage die zij levert aan andere sectoren en aan de brede welvaart in Nederland. Lambert de Pater, relatiemanager voor de kunst- en cultuursector bij Triodos Bank: “Het risico is dat we kunst reduceren tot een luxeproduct, terwijl ze in werkelijkheid een levensader vormt voor verbeeldingskracht, innovatie en samenleven. Dit is hard nodig bij de grote uitdagingen waar we als samenleving momenteel voor staan.” Daarnaast zijn culturele en creatieve ondernemers economisch van groot belang. De sector telt meer dan 120.000 banen, 139.000 zelfstandigen en is goed voor ruim 2,4% van het Nederlandse bbp. Indirect is de impact nog veel groter, met positieve effecten op innovatie, het vestigingsklimaat en de leefbaarheid van steden en dorpen.

De campagne Small is Better is een manifest dat oproept om kleine en middelgrote podia centraal te stellen in de verdere ontwikkeling van de livemuzieksector.

Het initiatief wordt gedragen door een brede coalitie van Europese partners – waaronder muzieknetwerken, podia, festivals, universiteiten en ecologische experts – en bouwt voort op onderzoek en praktijkervaring in samenwerking met honderden podia en festivals. De kern: hoe kunnen we artiesten blijven ondersteunen en internationaal laten bewegen, terwijl we tegelijkertijd de ecologische impact van live muziek verkleinen?

Small is Better stelt dat kleine podia (tot 300 bezoekers) en middelgrote podia (tot 2000 bezoekers) de ruggengraat vormen van een duurzame en veerkrachtige popsector. Ze spelen een onmisbare rol in talentontwikkeling, artistieke vernieuwing en het toegankelijk houden van cultuur. Bovendien bieden ze een realistischer en eerlijker antwoord op de klimaatuitdagingen waar de sector voor staat.

Van 27 t/m 29 maart organiseert het Mondriaan Fonds een nieuwe editie Prospects tijdens Art Rotterdam. De tentoonstelling laat het werk zien van 92 startende kunstenaars. Alle kunstenaars ontvingen in 2024 een financiële bijdrage binnen de regeling Kunstenaar Start van het Mondriaan Fonds. 

Het Mondriaan Fonds organiseert de tentoonstelling Prospects jaarlijks tijdens Art Rotterdam om de zichtbaarheid van startende kunstenaars een extra impuls te geven. Door de nabijheid van Art Rotterdam kunnen kunstprofessionals en verzamelaars, maar ook een brede groep geïnteresseerden kennismaken met het werk van deze veelbelovende kunstenaars.

Tussen ‘talent’ en ‘gearriveerd’ zit een periode waarin het voor veel musici een kwestie van overleven is. Of ze haken af, zoals fluitiste Ilonka Kolthof. ‘Conservatoria leiden studenten op voor een beroep dat bijna niet meer bestaat.’ 

Toen Ilonka Kolthof fluitiste was, kon ze van haar werk amper bestaan. Ze woonde op één kamer, had nooit geld voor kleding of eigen meubels en kon geen nieuwe fiets kopen als haar oude kapot ging. Ze speelde door als ze ziek was, want ze kon het geld niet missen. Het is een situatie die veel klassieke musici bekend voor zal komen. Want het maar net kunnen redden, is heel gewoon in de klassieke muziek. Een mooi verlichte zaal, prachtige muziek, een chique lange jurk of een smoking: een concert geeft het publiek een gevoel van weelde. Maar achter de schermen wordt vaak genoeg na afloop een minimaal geldbedrag overhandigd.

Kolthof gooide uiteindelijk het roer om, werkt nu als communicatieadviseur en woordvoerder bij de Raad voor Cultuur en runt een adviespraktijk voor musici. Ze helpt musici om met betere pr aan meer opdrachten te komen. En ze adviseert musici die worstelen om rond te komen en ook overwegen om te stoppen.

Het Culturele Doelgroepenmodel is uitgebreid. De Culturele Doelgroep Proevende Buitenwijkers is opgesplitst in twee nieuwe subgroepen: de Bruisende Buitenwijkers en Ontspannen Buitenwijkers. Deze wijziging wordt in de komende periode doorgevoerd. Aanleiding voor deze wijziging is dat de Proevende Buitenwijkers, met name in de ‘randen van Nederland’, een grote omvang heeft. Door deze doelgroep verder te differentiëren, wordt het mogelijk om gerichter te werken en beter aan te sluiten bij de specifieke kenmerken en behoeften van de verschillende subgroepen. 

Om de continuïteit van bestaande analyses te waarborgen, blijft de overkoepelende groep Proevende Buitenwijkers naast de twee nieuwe subgroepen bestaan. Dit maakt het mogelijk om historische en toekomstige data met elkaar te blijven vergelijken.

Het Nederlandse initiatief Cineville, dat sinds 2009 een succesvol abonnement voor onbeperkt filmbezoek in onafhankelijke bioscopen biedt, heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een internationaal model voor publieksbinding binnen de culturele sector. Inmiddels is Cineville niet alleen actief in Nederland, maar ook in België, Oostenrijk, Duitsland en - sinds april 2025 - in Zweden. Wat begon als een cultureel ondernemersidee met een sterke lokale verankering, groeit nu via Europese samenwerking uit tot een netwerk dat zowel filmtheaters als filmliefhebbers verbindt.

In 2024 ontving Cineville met het project CINERGY – Cinema innovation through new subscription-based business models in Europe  een Europese bijdrage van ruim 900.000 euro. Die steun gaf ruimte aan een volgende stap in de digitalisering van het model: de ontwikkeling van tools die het publiek niet alleen in cijfers vangen, maar ook in gedrag en voorkeur leren lezen. “De Europese steun kwam precies op het juiste moment,” zegt Samir Azrioual, directeur van Cineville. 

Op de website van fairPACCT staan de index-verhogingen van fair pay salarissen en zzp-tarieven t/m 2026. Er zijn op dit moment actuele tabellen met fair pay salarissen en/of zzp-tarieven vanuit alle 12 Ketentafels voor 14 beroepsgroepen beschikbaar. Hier is voor zeven groepen een definitieve index-verhoging doorgevoerd, bij de andere zeven betreft het een index-prognose. Ter aanvulling op de tabellen zijn er vanuit zeven ketentafels online rekentools beschikbaar. Met behulp daarvan kunnen werkenden en werkverleners per activiteit en/of opdracht uitrekenen wat een fair pay salaris of tarief is.

De culturele en creatieve sector biedt op 14 januari nieuwe Tweede Kamerleden een programma aan in samenwerking met VNG en IPO. In 1,5 uur kunnen Tweede Kamerleden met cultuur en media in portefeuille kennismaken met vertegenwoordigers van de culturele en creatieve sector. De organisaties bieden hen, naast veel inspiratie, inzicht in de omvang, ambities en uitdagingen van de sector. Investeren in cultuur is investeren in: onze samenleving, onze democratie, onze economie, gelijke kansen en oplossingen. Op 19 januari houdt de Tweede Kamer een debat over de cultuurbegroting.

Samen met De Creatieve Coalitie en Platform Makers roept de Kunstenbond politieke partijen op om maatschappelijke weerbaarheid, makersbeleid en een eerlijke culturele arbeidsmarkt centraal te zetten in het nieuwe regeerakkoord. In een gezamenlijke formatiebrief, namens ruim 40.000 cultuurprofessionals, vragen zij om concrete keuzes die makers perspectief bieden. 

Kunst, cultuur en vrije media helpen mensen om verhalen te delen, kritisch te blijven en elkaar te begrijpen. Belangenbehartiger Peter van den Bunder Kunstenbond: “Wie wil investeren in een weerbare samenleving, moet investeren in makers. Dat begint bij eerlijke betaling, betere bescherming en meer kunstenaarsbeleid.” Deze dringende oproep aan de informateur sluit aan bij het Cultuurontbijt dat de culturele en creatieve sector op 14 januari samen met gemeentes (VNG) en provincies (IPO) organiseren voor Tweede Kamerleden om kennis te maken met onze sector. Op 19 januari houdt de Tweede Kamer een debat over de cultuurbegroting.

Tekenen of niet? Veel culturele organisaties kwamen voor die keuze te staan toen ze begin dit seizoen de oproep kregen om mee te doen aan een culturele boycot van Israël. Het leidde tot interne gesprekken over actievoeren, veiligheid en wat je verantwoordelijkheid is als cultureel instituut. Hoe zorgen directies dat beslissingen organisatie-breed gedragen worden? Theaterkrant sprak vier leidinggevenden over hun proces.

Inmiddels hebben zo’n zevenhonderd instellingen uit Nederland en België zich aangesloten bij de culturele boycot. Sommige organisaties maakten hun ondertekening bekend op social media of hun website, al dan niet aangevuld door een eigen statement, zoals SPRING; andere lieten hun ondertekening stilletjes opgaan in de lijst, zoals het Zaantheater. De omvang van de actie was dusdanig dat ook wie niet tekende zich genoodzaakt voelde om naar buiten te brengen waarom niet, zoals Het Nationale Theater, maar lang niet elke organisatie deed dat.

Wil je als kunstenaar of curator de mogelijkheid krijgen om een artistiek plan te realiseren dat bijdraagt aan de bewustwording van het slavernijverleden? Of ben je een culturele instelling die een kunstenaar, curator of erfgoedprofessional wil betrekken via een aanstelling of opdracht bij een onderzoek, project of programma dat dit bewustzijn versterkt? Misschien kun je gebruik maken van de bijdrage Bewustwording Slavernijverleden.

Het Mondriaan Fonds heeft op verzoek van het ministerie van OCW de tijdelijke regeling Bewustwording Slavernijverleden ontwikkeld. Met deze regeling wil het fonds zowel instellingen als individuele kunstenaars en onafhankelijke curatoren de kans bieden om een plan uit te voeren dat bijdraagt aan bewustwording van het slavernijverleden. Binnen de regeling Bewustwording Slavernijverleden zijn 2 trajecten opgenomen. Voor instellingen: Bewustwording Slavernijverleden – Instelling, voor individuele kunstenaars en curatoren: Bewustwording Slavernijverleden – Individu. 

Na het faillissement van Microstad hebben zich 23 schuldeisers gemeld bij de curator, onder wie de NS en verschillende gemeenten. De schuld bedraagt ruim 2,8 miljoen euro. Hoe deze wordt afgewikkeld, wordt nog onderzocht. Ook wordt nog bekeken of er sprake was van onbehoorlijk bestuur. Microstad startte in 2022 met plannen om het voormalige KPN-gebouw aan de Prof. Dorgelolaan om te bouwen tot een locatie met diverse werkruimtes en een culturele ruimte in de kelder. Hiervoor kregen de exploitanten Microlab en De Stadstuin een lening van 2,5 miljoen euro uit een regionaal fonds. 

Het demissionaire kabinet ziet zich gedwongen zijn aanpak van schijnzelfstandigheid verder te versoepelen. De zachte landing wordt verlengd en er zullen vanaf 1 januari nog geen verzuimboetes worden opgelegd, zoals eerder werd gecommuniceerd, aan bedrijven die ten onrechte zzp’ers inzetten voor werk dat feitelijk in loondienst hoort te worden gedaan. Dat heeft staatssecretaris van belastingen Heijnen toegezegd in het debat van 18 december na zware druk vanuit vrijwel de gehele Tweede Kamer.

De Kamer fluit het kabinet hiermee terug op zijn voornemen om vanaf 2026 weer streng te handhaven, inclusief boetes. Volgens een brede meerderheid hebben ondernemers eerst meer duidelijkheid nodig via nieuwe wetgeving, voordat zij financieel bestraft worden. Die duidelijkere regels zijn er op dit moment nog niet. De Belastingdienst zal wel blijven handhaven. Dat betekent dat naheffingen van loonbelasting mogelijk blijven, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025.

De ZINiN Bibliotheek in de gemeente Hellendoorn is in 2025 benoemd tot Best Presterende Bibliotheek van Nederland. Deze titel komt voort uit de jaarlijkse bibliotheekbenchmark van de Koninklijke Bibliotheek. De beoordeling en samenstelling van de landelijke top 20 gebeurt door Mark Deckers, bestuurssecretaris van Rijnbrink. Eerder behaalde ZINiN deze eerste plaats al in 2020. De resultaten hangen samen met het brede en multifunctionele karakter van culturele organisatie ZINiN.

Mark Deckers spreekt waarderend over de ZINiN Bibliotheek. Hij omschrijft ZINiN als een sterke culturele organisatie met meerdere functies. Door de combinatie van bibliotheek, theater, kunst, cultuureducatie en toerisme beschikt ZINiN over brede kennis en grote slagkracht. 

De Bergse gemeenteraad heeft donderdag een amendement aangenomen dat extra zekerheid biedt bij de verzelfstandiging van het Markiezenhof, per 1 juni 2026. Het wijzigingsvoorstel moet zorgen voor duidelijke afspraken over bestuur, financiën en betrokkenheid van medewerkers bij de nieuwe Stichting Markiezenhof. Alleen BSD en SP stemmen tegen. Daarnaast is besloten weer beperkte -onbemande- horeca mogelijk te maken in de vorm van een coffeecorner; dit dankzij een motie van Samen0164. Het college belooft “dat de belangen van de medewerkers voorop blijven staan.” De nieuwe museumstichting wordt verantwoordelijk voor de exploitatie van het Markiezenhof, terwijl de gemeente financieel betrokken blijft en via de Raad van Toezicht toezicht houdt.

Theater Flint krijgt de Braillepluim 2026 uitgereikt van de Stichting Onbeperkt Lezen. Het Amersfoortse theater introduceerde dit najaar als eerste theater in Nederland een volledig theaterprogramma in braille. Daarmee maakte het theater het volledige theaterseizoen ’25-’26 toegankelijk voor braillelezers. De onderscheiding wordt 4 januari toegekend, op Wereld Braille Dag.

Met het theaterprogramma in braille zet Flint een belangrijke stap richting een inclusieve theaterbeleving, schrijft Stichting Onbeperkt Lezen in een persverklaring. ‘Onbeperkt Lezen waardeert het initiatief van Flint omdat het op een directe en effectieve manier tegemoetkomt aan de behoeften van mensen die braille lezen. De brailleflyer verlaagt drempels, vergroot de zelfstandigheid van bezoekers met een visuele beperking en draagt bij aan gelijkwaardige culturele deelname.’

Alexander Beets is de winnaar van de BIMpro Award. Daarmee is de saxofonist na Hans Dulfer de tweede winnaar van de prijs die in 2022 in het leven werd geroepen. De uitreiking van de prijs vindt op 11 januari plaats in het Utrechtse TivoliVredenburg. De BIMpro Award is in het leven geroepen voor musici die zich op een buitengewone manier inzetten voor de jazz- en impro-omgeving.

De bezem gaat stevig door de Nederlandse festivalmarkt. Binnen de familie van Superstruct Entertainment, het Britse festivalconglomeraat dat de afgelopen jaren een groot deel van de markt opkocht, verdwijnen meerdere titels en organisaties. De ingrepen passen in een bredere herstructurering van de internationale festivalindustrie, waarin ruimte voor verlieslatende of zoekende evenementen steeds kleiner wordt.

Het meest in het oog springend: Apenkooi Events wordt opgeheven. Daarmee verdwijnt de organisatie achter DGTL, Pleinvrees en straf_werk. Daarnaast stopt Superstruct met Vunzige Deuntjes. De ingrepen komen niet uit de lucht vallen. Superstruct is sinds 2024 eigendom van investeringsmaatschappij KKR, een private equity-reus die omstreden is vanwege investeringen in onder meer Israëlische technologiebedrijven. 

De conclusie is helder: in een krappe markt is er weinig ruimte voor twijfelgevallen. Alleen festivals met een scherpe identiteit én gezonde cijfers lijken de komende jaren overeind te blijven. De shake-up bij Superstruct zou zomaar het begin kunnen zijn.

Het Limburg Film Office en het Nederlands Filmfonds maken met trots de eerste vier projecten bekend die worden ondersteund binnen de gezamenlijke regeling Studio Heuvelland. Met deze regeling investeren beide fondsen in de ontwikkeling en realisatie van nieuwe Limburgse non-fictieverhalen en in de verdere professionalisering van regionale makers en producenten.

Studio Heuvelland is opgezet om het Limburgse filmecosysteem structureel te versterken. De regeling stimuleert duurzame samenwerkingen tussen regisseurs en producenten uit de regio en biedt ruimte voor artistiek experiment, persoonlijke urgentie en inhoudelijke verdieping. Door in te zetten op zowel korte als middellange documentaires draagt Studio Heuvelland bij aan een divers en toekomstbestendig productieklimaat in Limburg.

Het college van burgemeester en wethouders van Helmond heeft de Helmondse Ilse Kraaij voor een jaar benoemd tot stadskunstenaar. Uit tien kandidaten koos een selectiecommissie haar als 'cultureel ambassadeur' van Helmond. 

Voor illustrator en creatief ondernemer Ilse van Kraaij, is Helmond haar thuishaven en inspiratiebron. Het is haar thuis maar als jonge maker ziet ze dat de stad bruis van kleur en kunst. Ze is nieuwsgierig naar wat mensen beweegt en naar ieders verhaal. Ze ziet het als haar missie om die verhalen te vangen, zodat anderen ze kunnen zien, voelen en herkennen. ‘Kunst hoeft voor mij niet plechtig te zijn. Het mag uitnodigen, verrassen, ontroeren en vooral verbinden.’ Als stadskunstenaar wil Ilse verhalen van Helmonders verzamelen en verbeelden.

Het CBS publiceert cijfers met betrekking tot het aantal activiteiten en bezoekersaantallen bij podia voor professionele podiumkunsten, naar genre en regio, voor de jaren 2016-2024 met extra uitsplitsingen naar genre. Hiervoor zijn verschillende bronnen gebruikt. Behalve data van het CBS zijn ook gegevens gebruikt die verzameld zijn door de Vereniging Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (VSCD) en de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF). Met deze partijen werkt het CBS samen in het samenstellen van de jaarlijkse cijfers voor het onderzoek Podiumkunsten.

Nederlandse musea trokken in 2024 bijna 32 miljoen bezoeken, evenveel als een jaar eerder. Dat zijn er 2 miljoen minder dan in pre-coronajaar 2019. Vooral 65-plussers gaan minder vaak naar een museum. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van nieuwe cijfers.
In alle leeftijdsgroepen zijn er minder museumbezoeken, maar bij 65-plussers is de daling het grootst. In 2024 ging het om 7,1 miljoen museumbezoeken. Dat waren 19 procent minder bezoeken dan in 2019 (8,8 miljoen). In diezelfde periode is het aantal 65-plussers juist met 11 procent toegenomen.

Ook het buitenlands bezoek blijft achter. Van de 32 miljoen museumbezoeken zijn 8,8 miljoen bezoeken van buitenlandse toeristen (28 procent van het totaal). In 2019 waren dat er nog 10,3 miljoen (30 procent van het totaal). Na de coronapandemie neemt het aantal buitenlandse museumbezoeken jaarlijks toe, maar in 2024 zijn het er nog altijd bijna 15 procent minder dan in 2019.

Grote veranderingen bij The European Fine Art Foundation (TEFAF), de belangrijkste beurs voor beeldende kunst, antiek en design ter wereld. Maakte de Nederlandse beursorganisatie eind december al bekend dat haar Belgisch-Nederlandse algemeen directeur Dominique Savelkoul vertrokken is vanwege „uiteenlopende visies over de strategische koers”, maandag bevestigde de organisatie het gerucht dat de Belgische kunsthandelaar Boris Vervoordt sinds 1 januari de nieuwe voorzitter is van TEFAF.

Vervoordt (51) leidt de Axel Vervoordt Gallery in Antwerpen en Hongkong. Als Vlaming is hij de eerste niet-Nederlandse voorzitter. En de komende tijd zal de beursorganisatie vaker door buitenlanders worden geleid, want de vijf bestuurders van het uitvoerend comité gaan bij toerbeurt leidinggeven, steeds voor een periode van zes maanden. In het zogenoemde executive committee zitten ook een Italiaanse en een Duitse kunsthandelaar. 

De Jana Beranováprijs 2025 is toegekend aan schrijver en programmamaker Raoul de Jong. Dit laat De Havenloods weten. De tweejaarlijkse oeuvreprijs bekroont een Nederlandstalige auteur die artistieke vrijheid en integriteit centraal stelt, zonder zich te richten naar conventies of modieuze criteria. 

Camiel Jansen is benoemd tot Componist der Nederlanden. Dat is bekendgemaakt in TivoliVredenburg in Utrecht. Jansen volgt Anne-Maartje Lemereis op, die de titel de afgelopen twee jaar droeg.

De selectiecommissie was unaniem in zijn keuze en roemt zijn verbeeldingskracht, muzikale diepgang en maatschappelijke betrokkenheid. Volgens de jury maakt Jansens combinatie van muzikale diepgang, maatschappelijke betrokkenheid en jeugdig enthousiasme hem een ideale vertegenwoordiger van het Nederlandse componeren. De komende twee jaar zet de 34-jarige Jansen zich als ambassadeur in voor het Nederlandse muziekleven: van componisten en musici tot docenten, leerlingen en jonge makers.

De grote najaarsveilingen in New York verliepen onverwacht succesvol. Heeft de kunstmarkt na jaren van dalende omzetcijfers nu de weg omhoog weer gevonden? Sotheby’s, Christie’s en Phillips realiseerden samen circa 2,2 miljard dollar omzet, 77 procent meer dan een jaar eerder. Dit blijft wel onder het recordniveau van 2022. De stijging lijkt vooral samen te hangen met de beschikbaarheid van uitzonderlijke werken, die de kunstmarkt zelfs in economisch en geopolitiek onzekere tijden stimuleren. Of dit herstel structureel is, moet blijken bij de voorjaarsveilingen. 

Er zijn drie opvallende trends in 2025. Één: Londen, traditioneel het Europese centrum van de kunstmarkt, verliest steeds meer terrein aan Parijs. Twee: Vrouwelijke kunstenaars doen het op veilingen steeds beter. Drie: naast kunst en antiek verkopen veilinghuizen steeds meer horloges en juwelen, handtassen, sportmemorabilia en bijzondere oude auto’s.

Jouw boek in de bieb, zo luidt het nieuwe initiatief van de Bibliotheek Utrecht. Een sectie vol ongepubliceerde boeken in alle mogelijke talen, door schrijvers van alle leeftijden, afkomstig uit het hele land. Achter de tafels ontstaat een lange rij met kletsende mensen – de meesten zichtbaar trots met hun boek in de hand.Op 24 januari volgt de feestelijke opening van de afdeling met ongepubliceerde boeken; de dag erna opent die voor publiek. Op inleverdagen, zoals op deze dag halverwege december, krijgen schrijvers de kans om alvast een plek voor hun boek te bemachtigen.

Het initiatief komt uit de koker van directeur Deirdre Carasso. Haar doelen zijn helder: de boekencollectie diverser maken, het schrijfambacht vieren, en ruimte bieden voor ontmoeting. Dat er op de inleverdagen zo veel mensen naar Utrecht afreizen om hun boek in te leveren, stemt Carasso hoopvol. Ondertussen zijn er al bijna vierhonderd boeken ingeleverd. De collectie belooft gevarieerd te worden, want ook na de officiële opening is het mogelijk boeken in te leveren.

In het vierde kwartaal van 2025 ontvangen ruim 55 inspirerende cultuur- en natuurprojecten in de provincie € 283.837 van het Cultuurfonds Noord-Brabant. Van film en performance tot kunst met actieve inbreng van betrokkenen en educatie: de projecten laten zien hoe Brabants talent blijft vernieuwen, verdiepen en verbinden.

Vorige maand werd bekend dat Eindhoven een dependance krijgt van het Rijksmuseum. Investeren in cultuur is altijd welkom vindt Gerrit van Bruggen, maar als hoogleraar marketing op de Erasmus Universiteit zag hij de Brainport liever voor eigen identiteit kiezen. Een dependance blijft, hoe je het ook wendt of keert, een bijhuis. De iconen blijven in Amsterdam. De echte regie blijft in Amsterdam.

Waarom zou je niet kiezen voor een museum dat precies dát zichtbaar maakt? Een instituut waar kunstenaars, onderzoekers en engineers samenwerken. Waar materialen, algoritmen en verbeelding nieuwe esthetiek voortbrengen. Waar bezoekers niet alleen kijken naar objecten uit het verleden, maar worden geconfronteerd met de creativiteit van morgen. Dat zou een échte Brainport-signatuur hebben. Een museum dat nergens anders ter wereld mogelijk is. En vooral: een museum waarvoor mensen naar Eindhoven reizen omdat ze het nergens anders kunnen ervaren. Een dependance, hoe goed gedaan ook, blijft inwisselbaar. Het leunt op het merk van Amsterdam, niet op dat van Brainport.