Trends & Ontwikkelingen

De HBO-Monitor is een jaarlijks onderzoek onder alle afgestudeerde hbo'ers naar de baankansen na hun opleiding en de voorbereiding op de arbeidsmarkt. Uit de resultaten van 2025 blijkt dat afgestudeerden in de kunsten een zwakkere arbeidsmarktpositie hebben dan in andere sectoren. De opvallendste kenmerken voor de kunstsector zijn een hoog aandeel zzp'ers en een laag inkomen. 

Net als in voorgaande jaren is de werkloosheid het laagst onder afgestudeerden uit de kraptesectoren; de sector onderwijs (1,6%) en de sector gezondheidszorg (1,7%). Daarentegen is de werkloosheid het hoogst onder afgestudeerden uit de sector kunst (7,1%) en de sector economie (5,2%). In 2024 lagen deze percentages voor respectievelijk de kunst- en bètatechnieksector op 6,5% en 4,5%.

De Pont Museum krijgt er vanaf 1 oktober 2026 een nieuwe senior curator bij. Bas Hendrikx treedt dan in dienst bij het Tilburgse museum en gaat samen met de nieuwe directeur en hoofdconservator Maria Schnyder werken aan de verdere ontwikkeling van het tentoonstellingsprogramma en de collectie. Hendrikx is momenteel curator bij Kanal-Centre Pompidou in Brussel. 

Om musea te ondersteunen bij het creëren en behouden van een sociaal veilige omgeving, is vanaf 25 juni de handreiking sociale veiligheid: Museum als veilige haven beschikbaar. 
De handreiking is bedoeld voor alle musea en biedt bestuurders, leidinggevenden en medewerkers praktische handvatten om sociale veiligheid structureel te verankeren binnen de organisatie.

Op vrijdag 19 juni 2026 organiseerde Screen Talent NL, in samenwerking met Studio Camera en Filmhub Midden, een netwerkbijeenkomst voor de Nederlandse talenthubs en filmeducatiehubs in theater De Lieve Vrouw in Amersfoort. Doel van de bijeenkomst was elkaar beter te leren kennen en kennis en ervaringen uit te wisselen. In een open gesprek verkenden de deelnemers hoe de verschillende hubs elkaar raken en kunnen versterken, en waar kansen liggen voor het film- en AV-ecosysteem. 

De bijeenkomst leverde waardevolle inzichten op. Een belangrijke conclusie was dat filmeducatie en talentontwikkeling verschillende rollen vervullen binnen het filmecosysteem en verschillende doelgroepen bedienen, maar elkaar ook kunnen aanvullen. De grootste kansen liggen in het uitwisselen van netwerken, kennis en expertise.

Het CBS publiceert een nieuwe tabellenset met cijfers over het aantal banen, arbeidsjaren, zelfstandig ondernemers en bedrijven in de culturele en creatieve sector voor de jaren 2010 tot en met het eerste kwartaal van 2026.

Deze tabellenset is samengesteld op verzoek van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). De tabellen bevatten een tijdreeks, voor werknemers gaat het om de periode van 2010 tot en met het eerste kwartaal van 2026, voor zelfstandig ondernemers om de periode van 2010 tot en met 2024 en voor bedrijven om de periode van 2010 tot en met het eerste kwartaal van 2026.

Op 29 juni organiseerde de NAPK een NAPK Uitgelicht rond het thema Podiumkunstenstelsel vanaf 2029 in Theater Utrecht. Tijdens deze middag werd een brede systeemanalyse van de podiumkunstensector gepresenteerd die de NAPK samen met het Nederlands Theaterfestivals, de Nederlandse Dansdagen en de Podiumkunsten Alliantie heeft ontwikkeld.

Aan de hand van een afbeelding wordt inzichtelijk gemaakt hoe de verschillende schakels binnen het podiumkunstenstelsel – van actieve cultuurparticipatie en cultuureducatie tot makers, producenten, podia en festivals – met elkaar samenhangen en elkaar beïnvloeden.

De internationaal gerenommeerde kunstenaar Otobong Nkanga ontvangt de Sikkens Prize 2026, een internationale onderscheiding voor vernieuwend gebruik van kleur in kunst en ontwerp.

De tweejaarlijkse prijs wordt toegekend aan een kunstenaar of collectief dat een belangrijke bijdrage levert op het gebied van kleur. Otobong Nkanga (1974) ontvangt een bedrag van 75.000 euro. De uitreiking vindt plaats op maandag 26 oktober, waarna in Singer Laren haar solotentoonstelling ‘Humus Blues’ opent.

Film, publiek en de manieren waarop verhalen worden verteld veranderen voortdurend, zegt de Noors-Nederlandse Filmacademie-directeur Tzara Tristana aan het begin van de dag waarop de Filmacademielichting van 2026 hun afstudeerfilms voor het eerst aan de wereld laat zien. Het is aan haar academie én aan de film- en tv-industrie waarin haar studenten belanden om ‘niet te reproduceren wat er is’, maar om ‘nieuwe stemmen van nieuwe makers met nieuwe ideeën en perspectieven ruim baan te geven’.

Onder haar leiding hoeft het ook in Amsterdam niet meteen goed. Integendeel. Vergissingen zijn er welkom en zouden zelfs moeten worden gekoesterd. Concreet: ‘We zijn er niet om briljante films af te leveren, maar om briljante filmmakers op te leiden.’ De Volkskrant licht er drie uit.

Wat doe je als de mussen van het dak vallen? Op de heetste junidag ooit gemeten in Nederland biedt een gratis afkoeling in het museum in ieder geval een alternatief. 

„We zien dat veel mensen aan het worstelen zijn met de warmte. Dit is hét perfecte toevluchtsoord! Dankzij een ingenieus klimaatbeheersysteem dat continu is afgesteld op zo’n 20 graden beschermen we onze kunst. En nu dus ook even de bevolking”, reageert Maan Leo namens het museum.

Het festival Down The Rabbit Hole ontvangt dit jaar maximaal 42.000 bezoekers, en niet 50.000 zoals vorig jaar. De organisatie besloot het festivalterrein in te richten op een kleiner aantal bezoekers nadat de kaartverkoop van dit jaar is tegengevallen.

Volgens de organisator verliep de kaartverkoop in 2026 anders dan voorheen, omdat mensen later pas lijken te beslissen of ze een kaartje willen kopen. Het festival noemt de doorverkoop van tickets, de stijgende kosten van levensonderhoud en onrust in de wereld als externe factoren die hebben bijgedragen aan de tegenvallende kaartverkoop, waar ook andere festivals dit jaar mee kampen.

Theater De Kleine Komedie opent deze zomer een speciaal telefoonnummer waar je uitsluitend naar moppen kunt luisteren. Op deze manier hoopt de iconische cabarettempel in Amsterdam in zware tijden de verbindende, relativerende en verlichtende kracht van humor te onderstrepen. De Geinlijn is de hele zomer geopend en 24 uur per dag bereikbaar op het nummer 020-2480104.

De Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (VSCD) heeft maandag de genomineerden voor de VSCD Dansprijzen 2026 bekend gemaakt. Deze zogenoemde Zwanen en Jonge Zwanen voor de meest indrukwekkende dansproducties en -prestaties van het voorbije seizoen worden uitgereikt tijdens het Nederlandse Dansdagen Gala op 2 oktober in Theater aan het Vrijthof in Maastricht.

De VSCD reikt al sinds 1983 de VSCD Dansprijzen uit. Er zijn vier categorieën: De Zwanen voor de meest indrukwekkende dansproductie en voor de meest indrukwekkende dansprestatie van het afgelopen seizoen, en de Jonge Zwanen voor de meest indrukwekkende jeugddansproductie en de meest indrukwekkende jeugddansprestatie. Winnaars ontvangen een bronzen beeld gemaakt door choreograaf en beeldend kunstenaar Toer van Schayk.

Muziekfestivals in heel Europa opereren in een steeds moeilijkere omgeving. Stijgende gages voor artiesten, toenemende technische en productionele eisen, inflatie, klimaatgerelateerde verstoringen en groeiende onzekerheid rond financiering en sponsoring zetten organisatoren onder druk.

Dit zijn een aantal conclusies van nieuw onderzoek door de Europese vereniging Live DMA. Hiervoor werden zestien muziekfestivals uit verschillende Europese landen geinterviewd, waaronder twee VNPF-leden. Het rapport beschrijft hoe festivalorganisatoren deze ontwikkelingen in de praktijk ervaren en ermee omgaan.

In 2025 stegen de totale uitgaven van de VNPF-poppodia harder dan de totale inkomsten, net als het jaar ervoor, waardoor ruim de helft van de poppodia een negatief financieel resultaat had.

De financiële situatie verschilt per podium, maar bij veel poppodia is de rek uit de exploitatie. Dalende of onvoldoende geïndexeerde gemeentelijke subsidies, stijgende kosten en teruglopende inkomsten uit onder meer clubnachten zetten de bedrijfsvoering onder druk. Poppodia moeten daardoor bezuinigen op programma en personeel, spreken hun financiële reserves aan of zijn aangewezen op aanvullende steun van gemeenten. Deze cijfers zijn afkomstig van de Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF), die de analyse maakte op basis van gegevens van 55 van de 72 aangesloten poppodia.

De Stichting Kunst in de Heilige Driehoek, die in oneven jaren altijd de h3h biënnale organiseert, een internationale kunstmanifestatie in Oosterhout, gaat nu in de jaren dat er geen biënnale is, steeds een kunstlezingendag organiseren. Dat gebeurt dit jaar voor het eerst en wel op zondag 16 augustus 2026. Deze nieuwe cyclus heeft de naam Cock Gorisse-lezing gekregen. Cock Gorisse was degene die ooit het initiatief nam om een kunstbiënnale te organiseren in De Heilige Driehoek van drie kloosters – Catharinadal, O.L.Vrouweabdij en Paulusabdij – in Oosterhout

De Volkskrant blikt terug op het afgelopen theaterseizoen. Theater is geen talkshow, theatermakers reageren doorgaans niet een-op-een op het nieuws van de afgelopen week. Wat ze wél bij uitstek kunnen, en wat dit jaar ook volop gebeurde, is reflecteren op de grote thema’s en verschuivingen die de huidige tijd in zijn greep houden: de maatschappelijke verruwing en verrechtsing, de opkomende manosfeer, het bizarre geweld tegen nieuwkomers. Terwijl analisten aan de talkshowtafels de actualiteit proberen te ordenen, laten theatermakers – via de omweg van de fictie, bepakt met hyperbolen, poëzie en doelgerichte ontregeling – op eigen wijze hun licht schijnen op de wereld van nu. 

Maar de blik werd niet alleen naar buiten gericht: ook de theater- en kunstwereld zelf werd in een aantal voorstellingen aan een kritisch onderzoek onderworpen. Meerdere makers reflecteerden op grensoverschrijdend gedrag en machtsmisbruik in de cultuursector. Een andere opvallende ontwikkeling in theaterland is dat, naast actuele, nieuwe stukken, makers weer vaker teruggrijpen op de klassieke (toneel)canon. 

Als eerste animatiefestival met de felbegeerde A-status, bevestigt Annecy definitief zijn reputatie als ‘het Cannes van de animatie’. Met een recordaantal professionele bezoekers – inclusief de Amerikaanse studio’s – en medewerking van Cannes zelf. Maar met zijn vijftigste editie heeft Annecy die lauwerkrans dit jaar ook echt verdiend. In maart verwierf het, als eerste en enige animatiefestival, de A-status van de International Federation of Film Producers’ Associations (FIAPF). Het lijkt erop dat Annecy het cruciale punt heeft bereikt waarop iedereen gaat – omdat iedereen gaat.

Ze heeft het voor elkaar, theatermaker Minou Bosua. Van een maand naar een jaar in de IJzergieterij in Den Bosch. Waar sinds begin juni een experimenteerplek voor creativiteit, ontmoeting en samenwerking aan het ontstaan is. Het is dankzij medewerking van de gemeente en de verhuurder dat La Vie Bohème, zoals het project heet, een jaar lang mag blijven zitten.

Kunstenaar Michiel van de Weerthof presenteert een geluidskunstwerk over het Wilhelminapark in Breda. Het werk is vanaf zondag 5 juli te beluisteren. Het geluidskunstwerk ‘Het Wilhelminagebeuren’ brengt 135 jaar geschiedenis van het Wilhelminapark tot leven. Michiel van de Weerthof heeft daarbij gebruik gemaakt van brieven, raadsnotulen, krantenberichten en andere historische bronnen. Het werk schetst een droogkomisch portret van lokale geschiedenis en menselijke patronen.

Vroeger pakte je nog wel eens een oude schoenendoos om een kijkdoos van te maken. Wie toe is aan dat nostalgische gevoel, kan een wandeling maken door de Tilburgse binnenstad. Door het hele dwaalgebied zijn in oude schoenschrapers kleine kunstwerkjes gemaakt, en zo zijn het ware kijkdoosjes geworden. Tot 27 september kun je in twintig van die schoenschrapers kleine kunstwerkjes vinden, gemaakt door vijf Tilburgse creatievelingen.

De jury van Renew the Book heeft haar winnaar bekendgemaakt. WeDaVinci / Visionary Tales sleept de hoofdprijs in de wacht als meest innovatieve inzending van het jaar. Kids Chapters (NL) en Ink An Epic (Singapore) volgen respectievelijk op de tweede en derde positie. Een eervolle vermelding is er voor Dit is Slak (NL), dat tevens de pioniersprijs ontvangt. 

De winnaar van Renew the Book ontvangt een geldprijs van € 10.000 en een mentor-weekend bij QXote in Portugal. De tweede en derde prijs ontvangen respectievelijk € 5.000 en € 2.500. De pioniersprijs ontvangt € 1.500. 

De vernieuwde Governance Code Cultuur is beschikbaar. De code biedt culturele organisaties, bestuurders en toezichthouders meer helderheid over rollen, verantwoordelijkheden en de toepassing van goed bestuur en toezicht in de praktijk. 

De code is toegankelijker gemaakt in taal en opzet. Daarnaast zijn actuele thema's explicieter opgenomen, zijn er twee gelijkwaardige versies voor verschillende bestuursmodellen en zijn nieuwe aanbevelingen toegevoegd die organisaties helpen bij de toepassing in de praktijk.

Onafhankelijke filmmakers die met een onafgemaakt project in hun maag zitten, kunnen terecht op het Unfinished Film Festival. Het UFF werd in 2022 opgezet door Odapark-curator Joep Vossebeld en Tim Rutten en Daan Milius van het Limburgse productiecollectief Video Power. 

Ze besloten zich te concentreren op de positie van de onafhankelijke, experimenterende filmmaker. Milius: ‘Op een filmacademie of kunstacademie is er een dagelijks gesprek over je werkproces, terwijl je dingen maakt die vaak niet verder komen dan een schets, en het helemaal oké is om halverwege je idee radicaal om te gooien. In het professionele circuit is dat vaak nauwelijks meer mogelijk; een project dat niet afraakt wordt gezien als een mislukking. Het omgooien van ideeën kan vaak niet, omdat fondsen of producenten het niet toestaan.’

Het UFF wil tegenwicht bieden aan die situatie, door makers samen te brengen in een gelijkwaardige, gemoedelijke sfeer. De deelnemers werden geselecteerd na een oproep op internet, of zijn afkomstig uit het netwerk van Video Power.

Wat drijft de nieuwe lichting theatermakers die dit jaar afstudeert? Waar dromen ze van? Welke thema’s snijden ze aan? In de NRC Vier jonge makers over hun vak. „Mijn generatie, die opgroeide in een hyper-individualistische maatschappij, heeft een grote behoefte aan collectiviteit en nieuwe vormen van gemeenschap.”

Sinds 2000 maakt de Lustwarande internationaal naam met exposities van eigentijdse sculpturen in het oude bos. Wereldberoemde kunstenaars als Anish Kapoor en Louise Bourgeois verleenden al hun medewerking. Na een jaar uitstel door Tilburgse subsidieperikelen kan de Lustwarande deze zomermaanden eindelijk het 25-jarige jubileum vieren met een uitgebreide beeldenexpositie.

Van donderdag 6 tot en met zondag 16 augustus 2026 vindt in Den Bosch de tweeënveertigste editie van Theaterfestival Boulevard plaats. Ook dit jaar kent het evenement een bomvol programma met ongeveer honderdtwintig culturele activiteiten zoals voorstellingen, muzikale optredens en workshops. De artiesten zijn afkomstig uit binnen- en buitenland. Twintig voorstellingen beleven in Den Bosch hun première.

De winnaars van de European Design Awards 2026 zijn bekendgemaakt in Sofia, Bulgarije, tijdens het European Design Festival, waar ontwerpers, creatieve directeuren en studio’s uit heel Europa bijeenkwamen. Studio Dumbar/DEPT® heeft vier prijzen in de wacht gesleept: één gouden, twee zilveren en één bronzen prijs. Studio Dumbar/DEPT® is een internationaal bureau met Nederlandse wortels, gespecialiseerd in identiteit, bewegend beeld, geluid en software.

In Museum Krona in Uden groeit elke vrijdag een wandtekening: een kaart die pas af is als de tentoonstelling De Camino sluit. Kunstenaar Tom Heerschop legt stap voor stap de bedevaart vast. Bezoekers kunnen hem aan het werk zien en zelf hun stempel op het kunstwerk drukken.

Joost van Beek, controller bij Markant Theater Maashorst in Uden, was een van de eerste DIP-gebruikers die aan de slag ging met de borderellenfunctionaliteit. DIP vroeg hem hoe dat tot nu toe bevalt.

“Door het ticketsysteem goed in te richten en prijstypes consequent te laten aansluiten op de verwerking in het borderel, hoeven we borderellen niet langer handmatig op te stellen. Ook besparen we tijd doordat gegevens over financiële afspraken, impresariaten en voorstellingen niet langer handmatig uit verschillende bronnen hoeven te worden verzameld en samengebracht in Excel.”

De Pont Museum heeft This youiiyou (2023) van Tino Sehgal verworven. Het werk, dat van 13 september 2025 gedurende ruim vijf maanden in de grote zaal van het museum te ervaren was, behoort tot de meest indringende ‘constructed situations’ van de Duits-Indiase kunstenaar. De aankoop valt samen met het afscheid van Martijn van Nieuwenhuyzen, die op 1 oktober 2026 na zeven jaar terugtreedt als directeur van De Pont. Daarmee vormt de aanwinst ook een bekroning van een meer dan twintig jaar durende artistieke dialoog met Sehgal.

In 2026 krijgt marketing binnen veel culturele organisaties een steeds groter aandeel van het totale organisatiebudget. Tegelijkertijd blijft het marketingbudget waarmee deze organisaties werken gelijk aan voorgaande jaren en is ruimte voor verdere groei beperkt. Hoewel het algemene beeld van marketingbudgetten redelijk stabiel is, zijn de verschillen tussen branches aanzienlijk.

Het UWV waarschuwt dat AI en digitalisering in toenemende mate voor minder baankansen zorgen in creatieve beroepen, de reclamesector en klantcontactfuncties. Taken als schrijven, vertalen en ontwerpen worden al overgenomen door AI. Nu raken ook accountmanagers in de reclame en medewerkers in klantcontact hun kansen kwijt.