Trends & Ontwikkelingen

De Proscenium-achter-de-schermen-prijs gaat dit jaar naar Motorisch Moment (MoMo), een nieuwe vakvereniging voor dramaturgen. Volgens de Toneeljury is er ‘behoefte aan herwaardering van de dramaturg, die het theater verrijkt als bezielde luisteraar, scherpe denker en artistiek geweten.’

De Toneeljury van de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (VSCD) reikt ieder jaar de Proscenium-achter-de-schermen-prijs uit aan een persoon of groep die een wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan de ontwikkeling van de podiumkunsten. 

Het Drents Museum is in een bestuurscrisis geraakt. Robert van Langh, die in november was begonnen als algemeen directeur, is op non-actief gesteld. Ook de zakelijk directeur zit thuis. Waarom Van Langh sinds deze week door de raad van toezicht op non-actief is gesteld, kan een woordvoerder van het museum niet verduidelijken. Eerder deze zomer had de raad opdracht gegeven voor een onafhankelijk onderzoek naar de werkcultuur in het museum.

Theaterfestival Boulevard heeft dit jaar 111.000 bezoeken geregistreerd. Dat zijn er zo’n 3300 meer dan in 2025. Vooral het aantal bezoeken aan betaalde en gratis programmaonderdelen nam toe, terwijl op het festivalplein juist minder bezoekers werden geteld.

Het aantal betaalde bezoeken op Theaterfestival Boulevard steeg van 37.000 vorig jaar naar 40.000 nu. Ook het gratis programma trok meer publiek: 19.500 bezoeken tegenover 17.500 vorig jaar. Zo blijkt uit bezoekerscijfers van de Boulevard, die van 6 tot en met 16 augustus plaatshad in Den Bosch.
Maar op het festivalplein werden juist minder bezoekers geteld: 51.500, tegen 53.200 een jaar eerder.

De zangeres Angélique Kidjo (66) heeft als eerste zwarte Afrikaan een ster op de Hollywood Walk of Fame gekregen. Volgens de organisatie is de vijfvoudige Grammy-winnaar een van de invloedrijkste en meest gevierde artiesten ter wereld, iemand die de afgelopen decennia culturen, generaties en genres samenbracht.

Volgens een opiniestuk van Birgit Donker zouden bedrijven kunstenaars veel vaker moeten betrekken bij het nadenken over complexe maatschappelijke en zakelijke vraagstukken.

Aan performers geen gebrek in de theatersector. Ondanks chronisch lage budgetten en alle bijbehorende uitdagingen, kruipt het makersbloed waar het niet gaan kan. De financiële, technische en marketingprofessionals zijn daarentegen een ander verhaal: die maken net zo lief de overstap naar een andere sector als het tegenzit. Hoe maak je je organisatie aantrekkelijk voor deze onmisbare zakelijke ondersteuners? Hilde Smetsers, oprichter van kennisplatform Cultuurmarketing en carrièreplatform Werken voor Cultuur, onderzocht de aantrekkingskracht van de culturele sector voor de ondersteunende functies, waaronder marketeers. 

Textielbedrijf EE Labels uit Heeze vindt het onacceptabel dat het TextielMuseum in Tilburg subsidie krijgt voor nieuwe machines en daarmee commerciële bedrijven kan beconcurreren. Het is volgens Marloes Evers niet eerlijk. Want wordt er bij deze gesubsidieerde positionering wel voldoende rekening gehouden met de bestaande specialistische private capaciteit in de textielindustrie? De grens vervaagt tussen culturele ontwikkeling en oneerlijke marktconcurrentie. Evers vraagt de directie van het TextielMuseum, de subsidieverstrekkers en het Ministerie van OCW om scherp te heroverwegen wat de kerntaak van de BIS-status is.

Sopraan Ana-Carmen Balestra heeft de GrachtenfestivalPrijs 2026 gewonnen. De jury koos voor de zangeres vanwege haar energie, technische kunde en de warme Zuid-Amerikaanse klanken waarmee zij het publiek wist te raken.

De GrachtenfestivalPrijs wordt jaarlijks toegekend aan een jong, opvallend talent met een duidelijke artistieke visie en sterke uitstraling op het podium. Voor Balestra betekent de onderscheiding dat zij in 2027 een hoofdrol krijgt binnen het Grachtenfestival als Artist in Residence 2027.

Urban Matterz viert de tiende en mogelijk laatste editie van het hiphopfestival in Eindhoven. Het vertrek uit Helmond hing al een jaar in de lucht, sinds de gemeente besloot dat het invliegen van Amerikaanse artiesten niet strookt met haar duurzaamheidsambitie en dat zij dit dus niet wil subsidiëren. Meer dan 32.000 euro subsidie kreeg Urban Matterz niet.

Hans van den Berkmortel: „Toen we in 2015 begonnen met Urban Matterz, heeft de gemeente ons geweldig gesteund in alle opzichten. Ook met De Cacaofabriek hebben we al die jaren heel goed samengewerkt. Maar van de steun van de gemeente merken we de laatste jaren weinig. In het coalitieakkoord staat nota bene hoe belangrijk de urbancultuur is voor Helmond, maar het belangrijkste festival laten ze kapotgaan.”

Een van de ambities van het Programma Duurzame Cultuursector is dat ecologisch duurzaam werken ook vanuit de bedrijfsvoering wordt omarmd en gestimuleerd. Duurzaamheid staat niet op zichzelf, maar is verweven met alle aspecten van cultuur maken. Een manier om dit structureel te borgen is door ecologische duurzaamheid te integreren in de bestaande culturele codes en richtlijnen. Zo wordt duurzaamheid meegenomen als belangrijk element voor rolbewust handelen binnen de sector.

In de Governance Code Cultuur (GCC) stond al dat organisaties die zich houden aan de GCC hun maatschappelijke doelstelling op een duurzame en bedrijfsmatig verantwoorde wijze realiseren. Aan dit principe is in de nieuwe code de aanbeveling toegevoegd dat de organisatie daarbij ook ‘streeft naar ecologische duurzaamheid’.

Hoe behoud je als cultuurmarketeer de aandacht nadat de (openings)hype is gaan liggen? Kunstmuseum Fenix werkte jarenlang doelgericht toe naar de opening. Toen de deuren eenmaal open waren, begon de volgende marketinguitdaging. Fenix was niet langer alleen een merk in de steigers, maar een operationeel museum dat zes dagen per week bezoekers ontvangt. Het programma-aanbod groeide bovendien razendsnel uit naar ruim tweehonderd evenementen in een jaar en de collectie werd groter.

Eén van de lessen is dat slim geclusterde uitingen meer marketingimpact opleveren dan het pushen van losse evenementen. Door programma’s strategisch te groeperen en gezamenlijk te presenteren, bijvoorbeeld in één overzichtelijke post met de agenda voor de hele week, werd het aantal losse uitingen drastisch verminderd. 

Wat als je campagne barst van diverse gezichten, maar de connectie met je doelgroep ontbreekt? Hamza Ouamari legt uit wat er nodig is voor echte inclusiviteit en hoe je aan de hand van tien attributen toetst hoe representatief jouw marketingcommunicatie is.

De wens om inclusief en representatief te zijn, leeft bij veel culturele organisaties. Belangrijk om je te realiseren is dat echte representatie verder gaat dan alleen beeldmateriaal. Echte representatie draait niet om wie je op beeld laat zien, maar om de waarden en emoties die worden overgebracht, aldus Ouamari. Het gaat er om dat je publiek zich niet alleen gezien, maar ook begrepen en gerespecteerd voelt.

In totaal 31 beeldmakers ontvangen van het Nederlands Letterenfonds een projectsubsidie voor het maken van een graphic novel, geïllustreerd boek of prentenboek. Het is de eerste keer dat er binnen de nieuwe regeling toekenningen worden gedaan aan beeldmakers; de verruimde regeling Projectsubsidies voor makers van boeken ging begin dit jaar van start. In totaal is er € 558.333 toegekend.

De regeling Projectsubsidies voor makers van boeken is een van de grootste regelingen van het Nederlands Letterenfonds, waarin jaarlijks 3,6 miljoen euro omgaat. Schrijvers in alle literaire genres kunnen via deze regeling subsidie aanvragen voor het maken van nieuw werk. Dat de regeling er nu ook is voor beeldmakers (stripauteurs en illustratoren) is nieuw.

Het Bossche Theaterfestival Boulevard is door de jaren heen veranderd. Vroeger kocht je spontaan een kaartje aan een loket, nu doe je dat online. Er zijn ook minder theatertentjes op de parade. Maar het ouderwets slenteren is niet verdwenen. Hoe vindt Boulevard zichzelf steeds opnieuw uit, zonder die sfeer te verliezen?

Wie in de cijfers duikt, merkt dat het bezoekersgedrag verrassend constant is. Een derde van de tickets gaat vooraf over de digitale toonbank; het overgrote deel, twee derde van de kaarten, wordt tijdens het festival zelf gekocht. Inspiratie voor de huidige, open opzet werd een paar jaar geleden opgedaan toen het festival vanwege de verbouwing van Theater aan de Parade uitweek naar het Zuiderpark. „Daar zagen we ineens mensen met kleedjes in het gras gaan zitten,” vertelt Kibbelaar. „Die laagdrempelige parksfeer proberen we sindsdien elk jaar op de Parade vast te houden.”

Er liggen nog stuclopers op de vloeren, maar het ED mocht al binnen kijken bij de verbouwde Kunsthal in Boscotondo. Veel lijkt hetzelfde gebleven, toch is er meer veranderd dan je zou denken. En dit is nog maar het begin, want inmiddels is de tweede fase van de verbouwing in gang gezet. 

De grootste ingreep is de fonkelnieuwe studio. „Dit was eerst een afgesloten ruimte, waar onze werkplaats in zat, voor sokkels bijvoorbeeld. Maar nu is het een open ruimte, waar schoolklassen of andere groepen creatieve workshops kunnen volgen.” Die verandering symboliseert de nieuwe richting. „Toen dit museum begon, draaide alles puur om het behouden en tonen van de collectie. Nu draaien we dat om en zetten we de bezoeker juist centraal. Die kan hier kunst zien, maar ook iets beleven, andere mensen ontmoeten en zelf iets doen."

De Nederlandse regisseur Nina Broers uit Veldhoven heeft met haar film Waar is mijn libido? een Student Academy Award gewonnen. Zij is een van de drie winnaars in de categorie experimentele films. De uitreiking vindt plaats op 14 september in Toronto.

De Studenten Oscars worden in vier categorieën uitgereikt: experimentele film, animatie, documentaire en korte dramafilm. In elke categorie zijn drie winnaars geselecteerd. In totaal werden voor de competitie bijna 3000 titels uit de hele wereld ingestuurd.

Naar een concert in de kerk, het klooster of op het strand. Poppodia organiseren concerten op allerlei plekken: in theaters, kerken en monumentaal erfgoed, tot aan Paleis Soestdijk toe. Een nieuwe trend. Volgens onderzoek van de VNPF (Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals) programmeren de 58 poppodia uit het onderzoek steeds vaker muziek buiten de eigen muren. In de periode 2023-2025 groeide het aantal concerten op locatie met 30,9 procent.

Poppodia organiseren muziekactiviteiten in buurthuizen, kerken, erfgoed en de openbare ruimte, vaak samen met culturele en maatschappelijke organisaties. Daarmee nemen poppodia een maatschappelijke rol op zich, zegt Berend Schans, directeur van de VNPF. 

Lenny Kravitz in een Bondgame, Ariana Grande in Final Fantasy: de gamewereld wordt gekoloniseerd door popsterren. Waarom moeten we in Fortnite soms vechten tegen tien Sabrina Carpenters? Of tegen Metallica?

De gamewerelden van nu kunnen popsterren een enorm nieuw podium en bereik bieden, vaak een heel ander publiek dat de gemiddelde ster via de geijkte kanalen te pakken krijgt. Een interessante, lekker gevarieerde doelgroep. 

Spotify voorziet vermoedelijk vanaf september AI-gegenereerde artiesten van een ‘AI Persona’-label. Dat maakte de grootste streamingdienst ter wereld deze week bekend. Streamingdiensten worden overspoeld met AI-muziek, vaak zonder dat duidelijk is dat die door kunstmatige intelligentie is gemaakt.

AI-artiesten worden standaard ook uitgesloten van bepaalde aanbevelingen en gepersonaliseerde afspeellijsten. Het bedrijf laat weten dat Spotify hiermee ‘muziek van authentieke artiesten die een carrière in de muziek opbouwen’ nadrukkelijker onder de aandacht wil brengen. Het AI-label komt naast de artiestennaam te staan.

In 2025 bood de culturele sector van de EU werk aan 8,9 miljoen mensen, oftewel 4,3% van de totale werkgelegenheid. Bijna de helft van de werkenden in de cultuursector (48,5%) was tussen de 30 en 49 jaar oud. De verdeling naar geslacht was nagenoeg gelijk: vrouwen maakten 49,6% uit van het totaal en mannen 50,4%. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van Eurostat. 

In 17 van de 27 EU-landen bedroeg de werkgelegenheid in de culturele sector tussen de 4% en 5% van de totale werkgelegenheid. De hoogste aandelen werkenden in de cultuursector werden waargenomen in Nederland (5,7%), Estland (5,3%) en Malta (5,1%). De laagste aandelen waren daarentegen te zien in Roemenië (1,8%), Slowakije (3,3%) en Ierland (3,4%).

‘Met diepe droefheid kondigen we het overlijden aan van Glen Hansard, die vanochtend vroeg is overleden na een verkeersongeval in Dublin’, deelt zijn management in een statement. ‘De familie van Glen is diep geschokt en gebroken door dit tragische verlies en verzoekt respectvol om privacy in deze uiterst moeilijke tijd.’