Trends & Ontwikkelingen

Het Prins Claus Fonds heeft de Impact Award 2026 toegekend aan Karikacha Seidou. Aan de tweejaarlijkse prijs voor een persoon die internationaal baanbrekend cultureel werk verricht, is 50 duizend euro verbonden. De uitreiking vindt in november plaats in het Koninklijk Paleis op de Dam in Amsterdam.

Seidou (58) speelt vanuit Kumasi een cruciale rol in de kunstwereld van Ghana en West-Afrika. Hij is kunstenaar, onderzoeker, dichter, wiskundige en onderwijsvernieuwer. In het juryrapport worden twee van zijn grondregels aangehaald: ‘Kunstenaars maken in plaats van kunst maken’ en ‘Kunst transformeren van handelswaar naar geschenk.’ Jurylid Ibrahim Mahama, een bekend Ghanees kunstenaar, zegt over Seidou: ‘Zijn aanpak heeft fundamenteel veranderd hoe kunst wordt gezien en beoefend.’

Filmregisseur en producent Hetty Naaijkens-Retel Helmrich uit Goirle is door de Amerikaanse organisatie The Indo Project bekroond met de prestigieuze Lifetime Achievement Award 2026. Deze oeuvreprijs is een erkenning voor haar meer dan vijfendertig jaar lange toewijding aan het behoud en de verspreiding van de Indische cultuur en geschiedenis.

Arthur Wagenaar is de winnaar van de Lichtingprijs, de prijs voor aanstormend modetalent. Wagenaar ontvangt de prijs voor zijn collectie Monnikenwerk, geïnspireerd op de eindeloze herhaling in het klooster. De Lichtingprijs wordt sinds 2007 ieder jaar op de Amsterdam Fashion Week uitgereikt aan uitzonderlijk Nederlands modetalent dat net is afgestudeerd. 

November Music begint samen met Buma Cultuur met NMConnects, een nieuw programma voor makers en professionals in de hedendaagse muziek. Zaterdag 21 november is de eerste editie van 16.00 tot 18.00 uur in Theater aan de Parade en de Azijnfabriek in ’s-Hertogenbosch. Het programma is onderdeel van het festival November Music. Componisten, musici, programmeurs, producenten en medewerkers van culturele organisaties komen samen voor een keynote, talks, makersessies en showcases. 

Popmonument groeit. De stichting wil buiten Bergen op Zoom en Breda meer festivals organiseren in middelgrote monumentale steden. Een popfestival dwars door de stad met optredens in monumenten. Popmonument is inmiddels een gevestigd festival geworden in Breda en Bergen op Zoom. In Breda is er een samenwerking met Mezz en heeft Popmonument nu voor meerdere jaren subsidie.

Af en toe zijn er al kleinere uitstapjes naar andere steden. Joep Gudde van Stichting Popmonument heeft meer ambitie. „We zijn een keer in Gouda geweest, maar bijvoorbeeld ook Amersfoort of Dordrecht zijn steden op ons verlanglijstje. Ook kleinere stadjes kunnen prima." Gudde denkt het festival in samenwerking met andere culturele instellingen maximaal vier keer per jaar te kunnen organiseren met de huidige bezetting. „Bergen op Zoom en Breda blijven onze vaste thuisbases. Tussendoor is ruimte voor andere steden."

Libris.nl gaat samenwerken met vier content creators die zich richten op boeken. Met de samenwerking wil de boekhandel beter aansluiten bij Generatie Z, die via sociale media steeds meer invloed heeft op wat er in de boekhandel wordt gekocht.

De Europese culturele en creatieve sectoren vormen op zichzelf een innovatiesysteem. Toch worden de culturele en creatieve industrieën in het huidige voorstel voor het Europees Concurrentievermogenfonds slechts één keer genoemd – verspreid over 132 pagina's – en is er geen specifieke financieringslijn voor hen voorzien. 

De petitie BrandBrief roept de Europese Commissie, het Europees Parlement en de lidstaten op om dit structurele tekort te herstellen voordat het kader voor de periode 2028–2034 definitief wordt vastgelegd.

De cao Kunsteducatie is van toepassing op direct of indirect gesubsidieerde organisaties die activiteiten verrichten op het terrein van kunsteducatie, waaronder dansscholen, jeugdtheaterscholen en circusscholen. Alle werkgevers en werknemers binnen de bedrijfstak zijn wettelijk gebonden aan de bepalingen van de cao.

Alle werkgevers die onder de werkingssfeer vallen mogen geen lagere arbeidsvoorwaarden zoals minder loon of vakantiedagen aanbieden dan in een algemeen verbindend verklaarde (avv) cao is vastgelegd. Dit creëert een gelijk speelveld en draagt bij aan een stabiele en aantrekkelijke sector.

De theaters lopen weer voller en de culturele sector kijkt voorzichtig vooruit. Maar er zijn ook nieuwe uitdagingen: budgetten staan onder druk, de vraag naar maatschappelijke impact groeit en AI verandert de manier waarop organisaties werken. Juist daarom wordt het steeds belangrijker om keuzes te baseren op betrouwbare data en gezamenlijke kennis. Volgens Gijs Meijer, manager innovatie & ecosystemen bij DEN,  speelt DIP daarin een belangrijke rol. "Als je weet wie je bereikt, weet je ook wie je nog niet bereikt. Dat inzicht maakt organisaties én de sector sterker." 

De Europese creatieve sector verkeert in een identiteitscrisis, en volgens mediatheoreticus Sönke Zehle is dat niet per se een slechte zaak. Terwijl generatieve AI kunstopleidingen dwingt hun onderwijs vanaf de basis te heroverwegen en platformmonopolies hun greep op de digitale infrastructuur verstevigen, stelt Zehle dat verzet de verkeerde reactie is. Beter is het, zo betoogt hij, om alternatieven te creëren die zo goed zijn dat niemand erom hoeft te vechten – een filosofie die hij samenvat als "omzeilen, niet bevechten".

Jacques Vriens (’s-Hertogenbosch 1946) schreef dit jaar de tekst van het Kinderen voor Kinderen-lied bij de Kinderboekenweek. De opnames voor de videoclip waren op dinsdag 1 september. Tijdens die opnames verraste Stichting CPNB Vriens niet alleen met twee Gouden Boeken, maar nu ook een Platina Boek.

Goud was voor Oorlogsgeheimen en Grootmoeders grote oren… en platina voor Achtste-groepers huilen niet. Het Kinderen voor Kinderen-lied markeert de aanloop naar de Kinderboekenweek die dit jaar begint op 30 september en duurt tot en met 11 oktober. 

Jelle Lamers uit Heesch en Iris Lara van Gils uit Tilburg hebben donderdagavond de Film Talent Award Brabant gewonnen. Lamers voor zijn film De man die niet slapen kan, Van Gils voor haar documentaire Naag Nool. Beide jonge filmmakers studeerden af aan de Dutch Filmers Academy in Eindhoven.

De Europese Literatuurprijs 2026 gaat naar de roman Nevermore van Cécile Wajsbrot, vertaald uit het Frans door Josephine Rijnaarts. De Europese Literatuurprijs is een initiatief van het Nederlands Letterenfonds, academisch-cultureel centrum SPUI25, weekblad De Groene Amsterdammer en boekhandel Athenaeum | Scheltema. De prijs, die dit jaar voor de zestiende keer wordt uitgereikt, bekroont de beste hedendaagse Europese roman die in het afgelopen jaar in Nederlandse vertaling is verschenen. Zowel de auteur als de vertaler van het winnende boek worden bekroond. 

De folly Heb Mij Lief is de grote winnaar van Folly Art Norg 2026. Het door Ine van Lierop en Peter Hermsen ontworpen ‘dwaasbouwwerk’ kreeg zowel de prijs van de vakjury als het publiek. Het is voor het eerst in acht edities Folly Art Norg dat een folly de ‘dubbel’ wint, laat de organisatie weten.

Alex Van Halen, een van de gezichten van de Amerikaanse rockband Van Halen, is in Nijmegen benoemd tot ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Hij kreeg de koninklijke onderscheiding opgespeld door burgemeester Bruls.

Geluidskunstenaar Christian Schwarz is gekozen voor de eerste residentie Sound & Ceramics van Ekwc en Willem Twee Studio’s. De werkperiode duurt dertien weken en vindt plaats bij de Brabantse werkplaatsen in Oisterwijk en Den Bosch.

Het Europees Keramisch Werkcentrum en Willem Twee Studio’s werken voor het eerst samen in deze pilot, die wordt ondersteund door het Cultuurfonds. Ruim vijftig kandidaten reageerden op de open call voor makers uit onder meer beeldende kunst, geluidskunst, design, muziek en architectuur.

Onlangs kwam boekhandel Daan Nijman in Roden in een ruimer pand terecht en vandaag is er opnieuw reden tot feest, want eigenaar Femke Liemburg is Boekverkoper van het Jaar van het jaar geworden. Liemburg krijgt de Albert Hogeveenbokaal 2026-2027 en mag zich een jaar lang de beste boekhandelaar van Nederland noemen.

Sarah de Koning heeft met Tekstielen de Poëziedebuutprijs 2026 gewonnen. Dat is zojuist bekendgemaakt. De Poëziedebuutprijs is een initiatief van Poëziecentrum en deAuteurs. De winnaar ontvangt 1.500 euro.

Het experimentele cultuurhuis Sexyland vestigt zich de komende tien jaar in de NDSM-loods in Amsterdam-Noord. Daarmee eindigt de zoektocht naar een vaste plek van de ‘speelplaats’, waar elke dag een andere ‘eigenaar’ de dienst uitmaakt. Begin 2027 moet de locatie opengaan.

De Pont Museum in Tilburg wijdt een tentoonstelling aan de Duitse kunstenaar Sigmar Polke. De tentoonstelling Sigmar Polke – Het weten van de kleuren is van zondag 20 september tot en met 28 februari te zien.

De tentoonstelling gaat over Polkes kleurexperimenten vanaf de jaren tachtig. Er zijn meer dan vijftig werken uit de jaren tachtig tot en met de late jaren 2000, met bruiklenen uit particuliere en museale collecties in onder meer Duitsland, Frankrijk en Engeland.

Theo Maassen, Hans Teeuwen, Guido Weijers, Marc-Marie Huijbregts, Mark van de Veerdonk en Janneke de Bijl. Het lijstje bekende Brabantse cabaretiers dat ooit meedeed aan cabaretfestival Cameretten is opvallend lang. Zijn Brabanders dan gewoon grappiger? Cabaretkenner Carmen Verhoeven uit Rosmalen heeft daar wel een paar ideeën over.

Een wetenschappelijke verklaring heeft ze niet. Maar op basis van "psychologie van de koude grond" heeft ze wel een theorie: Brabant heeft volgens haar misschien lange tijd een soort Calimero-gevoel gehad tegenover de Randstad. Humor kan dan een manier zijn geweest om toch op te vallen. "Zoals je vaak ziet dat de kleinste jongetjes van de klas de grappigste zijn, omdat ze iets moeten compenseren", zegt Verhoeven. 

Na de zomer komt ook het culturele seizoen weer op gang. Dat gebeurt dit weekend groots in Eindhoven, waar De Opening neerstrijkt. Op meer dan dertig locaties in de stad zijn optredens, voorstellingen en andere activiteiten. 

Ook klassieke muziek is het hele weekend op verschillende plekken te vinden. Een van de opvallendste onderdelen is de Philmob XXL van Philzuid. Zo’n 600 musici tussen de 7 en 85 jaar spelen zaterdag samen op het plein, onder leiding van dirigent Duncan Ward. Philzuid werkt tijdens De Opening daarnaast samen met verschillende andere artiesten.

Tijdens de zomermaanden houden veel theaters de deuren gesloten, maar ondertussen wordt er niet stilgezeten. Van nieuwe trekkenwanden en verduurzamingen tot de jaarlijkse grote schoonmaak: veel theaters benutten de afwezigheid van artiesten en publiek volop. 

Een openhartoperatie, daarmee vergelijkt directeur Ruud van Meijel de situatie in de ‘theaterstraat’ van het Chassé Theater in Breda. Het idee was dat er deze zomer roltrappen en een lift zouden komen in het enorme theatercomplex, maar dat was even buiten de enorme, betonnen luchtkanalen gerekend die onder de vloer liepen. Het resultaat is dat het halve theater op dit moment openligt.

In 2024 verloor theatergroep De Warme Winkel geheel onverwacht haar subsidie van het Fonds Podiumkunsten. Na deze klap deed acteur en mede-oprichter Vincent Rietveld een aantal overtuigingen en ideeën op hoe het systeem van het fonds beter kan: ‘duurzamer voor makers en efficiënter voor het theaterveld als geheel’.

Rietveld stelt vier veranderingen voor: Een integrale weging, een waarschuwingssysteem, een subsidieplafond en een matchingsregeling. 

Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van North Sea Jazz presenteert Kunsthal Rotterdam vanaf 5 september de tentoonstelling 50 jaar North Sea Jazz Fotografie. De tentoonstelling komt tot stand in samenwerking met North Sea Jazz en Nationale-Nederlanden, dat hoofdpartner is van zowel de Kunsthal als het NN North Sea Jazz Festival.

Eindhoven maakt zich op voor de schijnwerpers. De landelijke start van het culturele seizoen vindt komend weekend in Eindhoven plaats tijdens De Opening. 150 activiteiten zijn er verdeeld over veertig plekken in de stad. Directeur Jack Pisters van Muziekgebouw Eindhoven wil Nederland laten zien wat de stad op cultureel vlak te bieden heeft. “Eindhoven is met een inhaalslag bezig.”

De gemeente wil een plek voor cultuur en ontmoeting maken in het stationsgebouw van station Geldermalsen. In deze culturele broedplaats is ruimte voor culturele, maatschappelijke en educatieve activiteiten voor en door verschillende groepen en organisaties. De gemeente betrekt culturele organisaties, maatschappelijke partners en mogelijke gebruikers bij de verdere uitwerking van de plannen. Na een opstartfase van twee jaar is het de bedoeling dat de broedplaats als zelfstandige stichting verdergaat.

Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam maakt bekend dat Stephan Alspeer per 1 september 2026 is benoemd tot algemeen directeur. Met deze benoeming kiest de raad van toezicht voor een bestuurder die ervaring in leiderschap en organisatieontwikkeling combineert met een sterke betrokkenheid met cultuur, publiek en maatschappelijke betekenis. 

Herman Tibosch wordt de nieuwe directeur-bestuurder van Valkhof Museum. Per 1 oktober 2026 treedt hij aan als opvolger van Hedwig Saam, die vanwege pensionering afscheid neemt van het museum. Met de benoeming van Tibosch kiest de Raad van Toezicht nadrukkelijk voor voortzetting van de huidige succesvolle koers van Valkhof Museum.

Op 30 juni 2026 opende de H&ART Incubator officieel haar deuren, en BUas is daar middenin te vinden. De H&ART Incubator is een transnationale incubator die makers, studenten en creatieven ondersteunt bij het ontwikkelen van ideeën op het snijvlak van kunst, cultureel erfgoed en ondernemerschap. Elf onderwijsinstellingen bouwen samen aan de toekomst van de culturele en creatieve industrie, en bieden daarbij een veilige plek om te experimenteren, te leren en te groeien — lokaal geworteld, Europees verbonden.

De missie is simpel maar ambitieus: startups, opkomende kunstenaars en individuele makers ondersteunen door hen toegang te geven tot gedeelde ruimtes, middelen, mentoring en expertise binnen het volledige KreativEU-netwerk.

Bij het voeren van jouw crowdfundingcampagne bied je in ruil voor een donatie een tegenprestatie aan. Maar wat zijn tegenprestatie die passen bij bijvoorbeeld een dansproject of in de discipline vormgeving? Voordekunst helpt je op weg. 

De Nieuwe Vorst is terug! Na maanden van verbouwen opent het theater in september de deuren van de compleet vernieuwde entree, foyer en het café. Dat wordt natuurlijk gevierd. Op zaterdag 19 en zondag 20 september staat er een grote Housewarming op het programma met voorstellingen, optredens, workshops, muziek en meer. 

De werkzaamheden aan de Brede Haven in Den Bosch zijn halverwege. De eerste helft van de straat ligt er strak bij met natuurstenen keien en de bewoners laten dat niet onopgemerkt voorbijgaan. In de straat stikt het van de kunstenaars en dus wordt een gratis kunstroute georganiseerd.

„Bij iedere kunstroute word je geïnspireerd door wat mensen maken”, zegt Steger. „Het doet je als mens simpelweg goed om naar kunst te kijken. Het unieke hier is dat je écht bij de mensen binnenstapt."