Trends & Ontwikkelingen

Op 23 juni start het nieuwe abonnementsjaar van Publieksdata Brabant. Met de Tool Publieksdata Brabant en het Culturele Doelgroepenmodel krijgt een publieksontvangende culturele instelling grip op wie wordt bereikt – en wie nog niet. Inmiddels is de tool bij veel Brabantse culturele instellingen die met kaartverkoop werken geen onbekende meer. 

In Den Bosch gaat in september de nieuwe Praktijkacademie Cultuur & Samenleving van start. Het biedt een praktijkgericht leerprogramma voor jonge culturele professionals van 18 tot 29 jaar.Het gaat om mensen die zich willen ontwikkelen tot bijvoorbeeld programmeur, producent, curator, eventorganisator of cultureel ondernemer. Ze leren dan niet in een klaslokaal, maar door zelf culturele programmering te ontwikkelen, uit te voeren en te presenteren bij aangesloten instellingen. De academie wordt onderdeel van een internationaal georiënteerde Kunstcampus voor Cultuur en Samenleving die er gaat komen op en rond de Bossche Stadsdelta. 

In aanloop naar de ontwikkeling van de huidige periode van de culturele basisinfrastructuur (2025–2028) is steeds meer aandacht ontstaan voor het zichtbaar maken van de maatschappelijke waarde van culturele instellingen en hun producties en activiteiten. Als reactie heeft toenmalige staatssecretaris Uslu in haar uitgangspuntenbrief 2025–2028 aangekondigd pilots ‘impact gericht werken culturele instellingen’ uit te gaan voeren. Aan het Erasmus Impact Center is gevraagd deze pilots te begeleiden en een onderzoeksrapport op te stellen. Dit rapport wordt nu aangeboden aan de Tweede Kamer. 

Het onderzoek bevat veel interessante aanknopingspunten. Het onderzoek biedt onder andere meer inzicht in de methodes die gebruikt kunnen worden om impact te meten. De onderzoeksresultaten laten ook zien dat motivatie onder deelnemende bis-instellingen om impactgericht te werken hoog is.

De overleden Britse kunstenaar David Hockney, die wordt gezien als een van de groten van de late 20ste eeuw, had ook invloed op de generaties na hem. Als „een van de grootste invloeden”, „de ultieme feelgoodkunstenaar”, of als een „leraar”: ook voor het werk van Nederlandse kunstenaars heeft de Britse schilder David Hockney, die vorige week op 88-jarige leeftijd overleed, betekenis gehad. Waar zat voor hen zijn kracht en invloed?Vijf Nederlandse kunstenaars – vier schilders en een fotograaf – vertellen welke kunstwerken betekenis voor hen hadden.

Vijf veelbelovende makers uit Nederland en België zijn geselecteerd voor de Blind Walls Talent Call 2026. Onder begeleiding van ervaren kunstenaars gaan zij een ontwikkeltraject aan om te werken aan hun artistieke en professionele groei. Het programma biedt ruimte om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen en ervaring op te doen in de openbare ruimte.

„Het gaat niet om wat je kent, maar om wie je kent.” Waar je in veel vakgebieden gewoon vacatures vindt, is de filmindustrie een bijna ondoordringbare wereld met een strikt ons-kent-onsbeleid. Om dat te doorbreken organiseerde filmplatform Broet een driedaagse cursus. Drie dagen lang delen beginnende talenten, doorstromende makers en gevestigde Oscargenomineerden dezelfde zaal. Het doel? Netwerken op de eerste Producer Campus in Eindhoven.

St. Joost School of Art & Design opent woensdag 24 juni de deuren van Het Openbaar, een experimentele projectruimte aan de Schouwburgring 18 in Tilburg. Studenten Beeldende Kunst krijgen hier de kans om werk te maken, exposeren en presenteren in een publieke omgeving.

De twaalfde editie van het internationale BredaPhoto Festival opent op 11 september 2026. Verspreid door de stad Breda toont het festival fotografie en audiovisuele kunst op verrassende locaties zoals parken, het oude politiebureau en een voormalige vrouwengevangenis. Deze editie gaat over troost en veerkracht. Wat heb je nodig om weer op te krabbelen na een moeilijke gebeurtenis, hoe buig je zorgen over de wereld waarin we leven om naar hoop? Soms vind je kracht in rituelen, spiritualiteit en kunst, door te zorgen voor elkaar met vrienden, familie of bondgenoten. Of je laad je batterij juist in je eentje op, in de stilte van de natuur. Onder de titel Our Songs Came Through brengt BredaPhoto indrukwekkende foto’s, videokunst en immersieve installaties samen, van toonaangevende makers tot jonge talenten.

Tijdens de feestelijke Award Ceremony van het European Design Festival op 13 juni in Sofia, Bulgarije — waar dit jaar de twintigste editie van het festival werd gevierd — waren Nederlandse ontwerpers de grote winnaars van de avond.

In totaal gingen 31 awards naar Nederland: 8 keer goud, 12 keer zilver en 11 keer brons. Daarmee was ons land met afstand het succesvolste van het festival. De indrukwekkende prijzenoogst onderstreept niet alleen de hoge kwaliteit en veelzijdigheid van het Nederlandse ontwerpveld, maar bevestigt ook opnieuw de leidende positie van het Nederlandse communicatiedesign binnen Europa.

Op een steenworp afstand van Science Museum NEMO opende dit voorjaar het nieuwe VR-museum Entr met een meerpersoonservaring die je meeneemt naar, aldus initiatiefnemer Vincent Slangen, “de gossip en schaduwkanten van zeventiende-eeuws Amsterdam.”

Museum Boijmans Van Beuningen gaat de overleden kunstenaar en tv-maker Wim T. Schippers eren met een nieuwe uitvoering van zijn iconische pindakaasvloer. Dat laat een woordvoerder dinsdag weten aan het ANP. De Pindakaasvloer wordt in juli opnieuw gemaakt in het Depot van het Rotterdamse museum.

Deze week maakte het Nederlands Letterenfonds bekend dat Chiara Nardo het Letterenfonds Vertaaltalent Prijs 2026 ontvangt voor haar Italiaanse vertalingen. De jaarlijkse prijs bekroont een vertaler met een opvallend oeuvre en zich actief inzet voor het vertaalvak. 

Cinekid bestaat veertig jaar en dat wordt groots gevierd. Gedurende vijf zomerweken brengt het kinderfilmfestival in samenwerking met de VPRO tien klassiekers terug in de bioscoop. Kinderen kunnen een stem uitbrengen op hun favoriet en de winnaar krijgt een plekje in de festivalprogrammering van aanstaand najaar.

Componisten Joey Roukens en Huba de Graaff ontvangen zondag 21 juni de Buma Classical Awards. Joey Roukens krijgt de Buma Classical Award, Huba de Graaf de Buma Classical Lifetime Achievement Award. De prijzen van auteursrechtenorganisatie BumaStemra worden uitgereikt aan componisten die een onuitwisbaar stempel op de nieuwe klassieke muziek hebben gedrukt. 

Auteur Maarten van der Graaff krijgt de Frans Kellendonkprijs 2026. De oeuvreprijs wordt eens in de drie jaar toegekend door de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en zal op 10 oktober worden uitgereikt aan Van der Graaff in Leiden.

Vandaag heeft de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde bekendgemaakt dat Dewi de Nijs Bik de Henriëtte Roland Holstprijs 2026 heeft gewonnen met haar debuutpoëziebundel Indolente. De onderscheiding wordt eens in de drie jaar gegeven aan een in druk verschenen en in de Nederlandse taal geschreven werk van proza, poëzie of toneel dat zich richt op sociale bewogenheid, engagement en literaire kwaliteit. Voor het eerst sinds de oprichting van de prijs (1957) wint een vrouwelijke dichter.

Afgelopen week maakte de commissie voor Schone Letteren bekend dat Maria Kager de Debutantenprijs 2026 ontvangt. De jaarlijkse prijs van Maatschappij der Nederlandse Letterkunde bekroont recentelijk verschenen literair werk van beginnende auteurs voor proza of poëzie. Kager mag de prijs in ontvangst nemen met haar debuutroman De buitengewoon geslaagde opvoeding van Frida Wolf.

Een dubbel themanummer van Theaterkrant Magazine over sociaal-artistiek theater. Ruim een half jaar lang volgden hun schrijvers negen projecten op het brede scala van participatief/community/wijk-theater. Het nummer van juni 2026 is volgens de redactie een van de meest bijzondere uitgaves van dit Magazine van de afgelopen jaren. 

Al langer had de redactie de behoefte om aandacht te geven aan het sociaal-artistieke theaterwerk dat in Nederland wordt gemaakt. De projecten die onder die zeer brede noemer vallen, zijn veelvormig, impactvol en buitengewoon interessant. Toch blijven ze vaak een beetje onzichtbaar en losstaan van het ‘reguliere’ theater.

Tussen de sporen van Den Haag Centraal en Hollands Spoor heeft Den Haag er een nieuwe ontmoetingsplek bij. Inter-City, de nieuwe uitbreiding van PIP Den Haag, werd woensdag officieel geopend in de Binckhorst. Op het terrein van 8000 vierkante meter is ruimte voor concerten, theater, sport, horeca en culturele initiatieven. Op het terrein zijn meerdere zalen, waaronder een theaterzaal en een concert- en clubzaal.

Sondi (32) is de winnaar van de Volkskrant Beeldende Kunst Prijs 2026. Juryvoorzitter Ingrid van Engelshoven, voormalig minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, heeft dit zaterdag bekendgemaakt in de Monopole in Schiedam. 

Sondi, kunstenaarsnaam van Sondi Rumohr, maakt kunstinstallaties die kritisch reageren op stereotyperingen in videospellen en vooral op de clichématige verbeelding van zwarte mensen. De jury vindt dat Sondi’s werk ‘ongemak en zachtheid’ combineert: ‘Met een scherp oog en een rijke theoretische bagage bouwt Sondi aan een oeuvre dat zowel persoonlijk als politiek resoneert.’ De Volkskrant Beeldende Kunst Prijs bedraagt 10 duizend euro en is bedoeld voor talent tot en met 35 jaar. Dit jaar viert de prijs zijn 20-jarig jubileum.

De documentaireserie De Afhaalchinees: Thuisbezorgd van Qian van Binsbergen heeft de prestigieuze Zilveren Nipkowschijf gewonnen. De documentaireserie van Omroep Zwart is het vervolg op De Afhaalchinees uit 2023 en gaat over de gevolgen van adoptie.

Op 21 juni begint de zomer. In Den Bosch begint het al een week eerder. Van 16 tot en met 21 juni vindt de Culturele Zomerweek plaats: zes dagen waarop Opera op de Parade en Bosch Parade de openbare ruimte van Den Bosch omtoveren tot een gratis toegankelijk podium voor iedereen. Live opera aan de voet van de Sint-Janskathedraal, drijvende kunstwerken op de Dommel en wie daarna nog meer wil, vindt ook in de zalen en musea van de stad een rijk programma.

Tijdens de culturele zomerweek komt de cultuur naar buiten, de stad wordt het podium, en de drempel verdwijnt, letterlijk. Je hoeft nergens voor te kiezen. Je loopt er gewoon in.

Is er nog tijd voor vrij spelen in een tijd waarin alles efficiënt, doelgericht en productief moet zijn? Waar Aldo van Eycks speeltoestellen bedoeld waren als uitnodiging tot fantasie, worden ze nu bezet door sportgroepjes met strakke schema’s. 

Fabienne Rachmadiev schrijft op Metropolis M over het belang van de erkenning van het radicale potentieel van spel, zoals dat recentelijk in meerdere tentoonstellingen in Amsterdam, Berlijn, München en deze weken o.a. in PLAYTIME! POST Arnhem en het Bonnefanten Maastricht wordt aangekaart.

Maar liefst zes weken voor de start kon het bordje ‘uitverkocht’ al op de deur. Awakenings doet deze zomer wat een festival als Pinkpop niet lukt. Een uitzonderlijke prestatie, zeker omdat de interesse in de Nederlandse dancemarkt afneemt en de grote traditionele festivals deze zomer juist erg worstelen met de kaartverkoop.

Het is een opvallende tendens: alles wat Awakenings doet, lijkt in goud te veranderen, terwijl de rest van de sector krimpt. Awakenings investeert jaarlijks vele miljoenen in het festival, maar weet tegelijkertijd ook de kosten te drukken. Dat zie je direct terug in de portemonnee van de bezoeker. Los van de aantrekkelijke prijs is ook de muziek zelf uit zijn voegen gebarsten.