Trends & Ontwikkelingen

Bibliotheken spelen een belangrijke rol bij een leven lang leren, van het stimuleren van lezen tot ontwikkelingen op het gebied van AI. Maar als lokale bibliotheek mis je soms de omvang om op dit gebied grote stappen te zetten. In de regio Oost-Brabant en Noord-Limburg werken acht bibliotheken daarom al een aantal jaren samen. Onder de noemer Brainport Bibliotheken werd die samenwerking door het tekenen van een samenwerkingsovereenkomst bekrachtigd.

Het gaat om de bibliotheken Helmond-Peel, Veldhoven, Dommeldal, De Kempen, BiblioPlus, Bibliocenter, Lage Beemden en Eindhoven. De komende jaren gaan ze nog intensiever samenwerken om nieuwe producten te ontwikkelen en betere diensten te bieden aan de mensen in hun werkgebied. 

BAM! Popauteurs, NMUV, NVPI en MMF NL lanceren samen het convenant ‘Safe Music Space’ voor writingcamps: “Creativiteit bloeit pas echt als de werkomgeving veilig is”

BAM! Popauteurs (de grootste beroepsvereniging van popmuzikanten), NMUV (Nederlandse Muziek Uitgevers Vereniging), NVPI Muziek (brancheorganisatie van muziekproducenten) en MMF NL (Music Managers Forum Nederland) slaan de handen ineen voor een veiligere muzieksector. Met het nieuwe Safe Space-convenant spreken de organisaties gezamenlijk af om sociale veiligheid tijdens writingcamps actief te bevorderen, te bewaken en bespreekbaar te maken. “Een writingcamp moet een plek zijn waar creativiteit kan bloeien: songwriters verdienen een professionele omgeving die vrij is van discriminatie, grensoverschrijdend gedrag, intimidatie en geweld” aldus Arriën Molema (voorzitter BAM! Popauteurs).

BredaPhoto lanceert een nieuw initiatief: Talent in de Vitrine. Twee grote vitrines in de hal van station Breda vormen dit hele jaar het podium voor jong fotografisch talent. In deze bijzondere projectruimte krijgen zes recent afgestudeerde kunstenaars van verschillende kunstacademies in Nederland de kans om hun werk te tonen aan een breed publiek.

Het Parktheater in Eindhoven is uitgeroepen tot winnaar van de VVTP Theaterprijs 2025 in de categorie grote theaters. De vakjury roemt de brede uitgebalanceerde programmering en de technisch hoogwaardig uitgeruste zalen. Daarnaast krijgen de medewerkers van het Parktheater een pluim. ‘Van receptie tot kantoor en van horeca tot backstage straalt de organisatie op alle niveaus professionaliteit uit’, aldus de jury. De Theater van het Jaarprijs wordt sinds 2010 uitgereikt tijdens Het Grote VVTP Theater Event van de Vereniging Vrije Theaterproducenten.

Paradiso moet een „ingrijpende” renovatie ondergaan, heeft het poppodium maandag bekendgemaakt. Onder meer geluidsoverlast, ruimtegebrek en de verslechterde constructie maken de verbouwing noodzakelijk. Het gaat om de renovatie van het huidige gebouw en een nieuwbouwproject op het perceel naast de concertzaal.

Door de verbouwing verhoogt Paradiso de capaciteit van de concertzalen. In de grote zaal kunnen nu 1500 bezoekers terecht, dat worden er straks 1700. De kleine zaal verplaatst naar de nieuwbouw, waardoor ook daar meer bezoekers terecht kunnen. Het poppodium verwacht over ongeveer vijf jaar te starten met de verbouwing, die volgens de berekeningen 93 miljoen euro gaat kosten. „Het is geen optie om dan open te blijven”, laat de persvoorlichter weten. Het podium heeft nog geen alternatief gevonden voor de periode van minimaal een half jaar waarin Paradiso de deuren moet sluiten. 

De gemeente Veenendaal heeft groen licht gegeven voor de nieuwbouw van Theater Lampegiet. De gemeenteraad heeft gisteren besloten om 47,8 miljoen euro beschikbaar te stellen voor de bouw van een nieuwe en grotere locatie voor Theater Lampegiet. In het pand aan de Kerkewijk in het centrum komen een grote zaal en een kleinere zaal, die ook ruimte biedt voor een poppodium. Ook krijgt het nieuwe gebouw een filmzaal die ook gebruikt kan worden voor andere culturele activiteiten.

De Nederlandse popmuzieksector is vitaal, creatief en divers, maar voor veel muzikanten gaat die creativiteit gepaard met grote onzekerheid. Dat blijkt uit de BAM! Artiestenmonitor 2025, uitgevoerd door Rotterdam Popular Music Studies (Erasmus Universiteit Rotterdam) in samenwerking met BAM! Popauteurs. De monitor laat zien dat een groot deel van de popmuzikanten financieel kwetsbaar is, kampt met mentale druk en zich zorgen maakt over de impact van generatieve AI op hun toekomst. Vooral vrouwelijke muzikanten blijken extra kwetsbaar.

In De Taalstaat is bekendgemaakt dat Gershwin Bonevacia dit jaar de laureaat is van De Gouden Ganzenveer. Bonevacia (1992) is dichter, performer, schrijver, theatermaker, podcastmaker en muzikant en daarmee ‘een taalkunstenaar van het hoogste niveau’, aldus de Academieleden van de Ganzenveer. De Gouden Ganzenveer is zowel een persoonlijkheids- al een oeuvreprijs die jaarlijks wordt toegekend aan iemand voor haar of zijn belangrijke bijdrage aan de Nederlandse geschreven taal of taalcultuur.

Beyond Silence was vijf keer genomineerd en won ook vijf keer. Daarmee is de film van Marnie Blok de grote winnaar van Shortcutz Amsterdam Annual Awards 2026. Naast de prijs voor beste film en beste regisseur werd Beyond Silence ook bekroond voor het scenario en de soundtrack. Daarnaast werd de film uitgeroepen tot publieksfavoriet.

Een kunstwerk is niet van zichzelf beroemd. Het wordt beroemd gemaakt. Natuurlijk, om publiekslieveling te worden moet een schilderij of beeld een bepaalde aantrekkelijkheid hebben, een artistieke X-factor. Maar die komt pas tot uiting als een werk wordt getoond en gepromoot. En hoe vaker dat gebeurt – ook via kalenders, koffiemokken en T-shirts – hoe meer het werk zich nestelt in het collectieve geheugen. Artistieke iconen zijn zodanig een afspiegeling van de machtsverhoudingen binnen de kunstwereld, waar een beperkt aantal poortwachters bepaalt welke werken exposure krijgen.

Celebrating the Icons of Art toont werken uit tien jaar tentoonstellingsgeschiedenis van Museum Voorlinden die zich hebben bewezen als Instagramhit, publiekslieveling en ansichtkaartmateriaal. Hieruit blijkt maar weer dat een icoon een optelsom is van artistieke X-factor en exposure.

De Antwerpse Boerentoren, de eerste wolkenkrabber van Europa, werd gekocht door de schatrijke Vlaamse ondernemer Fernand Huts, die er een kunstmuseum van wil maken. Door zich terugtrekkende overheden komt kunstbeleid steeds vaker terecht in handen van vermogende particulieren.

Huts is met zijn aanpak exponent van een beweging die in veel West-Europese landen zichtbaar is. Kunst is doorgaans een sluitpost op de overheidsbegroting. Vermogende privépersonen springen in het gat dat door de terugtrekkende overheden ontstaat. Zo maakte het Rijksmuseum 13 januari een schenking van 60 miljoen euro bekend, zal chipfabrikant ASML mee betalen aan een dependance van het Rijks in Eindhoven en wil de Hartwig Art Foundation wil in 2028 in Amsterdam een museum voor hedendaagse kunst openen. Groter nog is de impact van Stichting Droom en Daad van de Rotterdamse havenbaron Martijn van der Vorm, die accommodaties voor dans, muziek en schrijvers maakt en met het vorig jaar geopende migratiemuseum Fenix zijn eerste grote museale plek creëerde.

Tijdens de Nacht van de Noordkade op zaterdag 24 januari is de Kunst- en Cultuurprijs Meierijstad uitgereikt. De prijs wordt beschikbaar gesteld aan personen of organisaties, wonend of gevestigd in Meierijstad, die zich op zijn of haar manier inzetten of hebben ingezet voor kunst en/of cultuur in Meierijstad. De Kunst en Cultuurprijs is dit keer uitgereikt aan Berdy Maertens-Stoof. Maertens-Stoof is al meer dan 35 jaar actief als dansdocent. In haar hele carrière heeft ze verschillende dansstijlen gedoceerd aan kinderen, jongeren en volwassenen.

De expositie ‘When I was you’ in het Rotterdamse Chabot Museum is er een met een spreekwoordelijke zachte g. In de kunstverzameling van Annelies en Bob van Eerd duiken opvallend veel Brabantse kunstenaars op. Hoe komt dat?

Curator Colin Huizing koos voor de tentoonstelling 61 werken uit de collectie van het echtpaar Van Eerd. Veel Brabantse makers, Bob van Eerd licht dit toe: „Ik kom zelf uit Tilburg, en heb na de middelbare school twee jaar een opleiding tot kunstenaar gevolgd aan de toenmalige Lucas Academie." De persoonlijke lijnen liepen daarna vaak door Brabant. „We kopen kunst altijd na een ontmoeting met de kunstenaar”, vertelt Van Eerd. „Mooie kunst ontdekken we niet op grote kunstbeurzen in het buitenland ofzo, maar in een galerie of in het atelier.”

Stripmaker, illustrator en animator Milan Hulsing (1973) krijgt de Stripschapprijs 2026, de enige oeuvreprijs voor striptekenaars in Nederland. De jury benoemt Hulsings veelzijdigheid, want hoewel herkenbaar, is zijn werk steeds anders. Naast verhalen die hij zelf schrijft, kiest Hulsing vaak voor bestaande romans en literaire verhalen. 

Uit het Zilvermuseum in Doesburg is in de nacht van dinsdag op woensdag veel zilver gestolen. Het zou gaan om zeker 300 waardevolle objecten die door de voortvluchtige inbrekers zijn meegenomen. De verslagenheid bij Ernst Boesveld, voorzitter van het museum, is groot: „Alles dat van zilver is gemaakt, is weg.”

De roof vindt een jaar lang na de roof van de gouden helm uit het Drents Museum plaats. Zijn musea wel goed beveiligd? „Heb je te weinig budget voor beveiliging, dan moet je geen kostbare tentoonstelling organiseren.”

De materiële schade aan het Drents Museum in Assen door de kunstroof van een jaar geleden bedroeg ongeveer 250.000 euro. Het gaat onder andere om herstelwerkzaamheden aan de opgeblazen deur, vitrines, vloer, wanden, plafond en schoonmaakkosten. 

"Naast materiële schade zijn er nog twee componenten, namelijk advieskosten en derving van inkomsten uit bezoekers", zegt een woordvoerder van het Drents Museum. De kunstroof waarbij de gouden helm van Cotofenesti en drie gouden armbanden werden gestolen, was op de laatste dag van deze tentoonstelling. Als gevolg daarvan bleef het museum een week lang dicht. De expositieruimte waar de helm en armbanden lagen, was langer onbruikbaar.

Drie leden van Het Nationale Ballet ontvangen de hoogste Franse culturele staatsonderscheiding. Artistiek directeur Ted Brandsen, prima ballerina Olga Smirnova en choreograaf Alexei Ratmansky zullen worden benoemd tot Chevalier des Arts et Lettres (Ridder in de Orde van Kunst en Letteren). Deze worden jaarlijks door het Franse ministerie van Cultuur uitgereikt aan personen die wereldwijd hebben bijgedragen aan de kunsten en letteren.

In 2030 moet het het voormalige Rembrandt Theater een levendig verzamelgebouw zijn voor creatieve geesten, met boetieks en een restaurant met oogsttuin op het dak. Aan de huidige achterkant komt een woontoren op het gebouw. Dat is de gedachteoefening die omwonenden donderdagmiddag te zien kregen op een inloopbijeenkomst van projectontwikkelaar Schipper Bosch, sinds december 2024 eigenaar van het monumentale pand aan het Velperplein in Arnhem. Rembrandt moet hét adres worden voor creatief Arnhem, stelt creative director Mendel Robbers van Schipper Bosch

Afgelopen december kondigde het Stimuleringsfonds aan bij een aantal subsidieregelingen een objectieve loting te gaan inzetten bij het in behandeling nemen van aanvragen. Sinds deze week staan de regelingen met aangepaste procedure online. 

Het lotingsysteem wordt geïntroduceerd bij regelingen waar in elke subsidieronde slechts een maximumaantal aanvragen in behandeling kan worden genomen. De loting wordt ingezet bij het innemen van aanvragen. Onder toezicht van een notaris worden alle aanvragen die zijn ingediend gedurende het tijdvak dat de regeling openstaat op willekeurige volgorde gerangschikt. Aan de hand van deze rangschikking worden de aanvragen vervolgens in behandeling genomen tot het maximum is bereikt. Het fonds is zich bewust van de negatieve bijklank van het woord loting. Maar is ervan overtuigd dat deze werkwijze eerlijker is dan het first come first serve-principe van inname op volgorde van indienen.

Wat zijn de geijkte routes naar succes in de cultuur? Welke opleidingen moet je doen? Welke prijzen moet je winnen? „Mijn belangrijkste tip is: zorg dat je te allen tijde je spelplezier behoudt.” In een artikel in de NRC spreken deskundigen uit vier disciplines over deze vraag.