Trends & Ontwikkelingen

Kunstplatform Moya (Museum of Young Art) in Oosterhout krijgt extra steun van de gemeente. Het museum heeft zich bewezen als een belangrijke pijler in het cultuuraanbod van de stad. De jaarlijkse subsidie wordt daarom verhoogd van 40.000 naar 70.000 euro.

„Dit geeft verlichting”, zegt Geert Kollau (47). Hij is de oprichter van Moya in 2020, toen nog gevestigd op het Galvanitas-terrein, reageert verheugd: „Hier zijn we heel blij mee. Dit geeft lucht, vooral voor het educatieve deel. Om zowel de jeugd als ouderen erbij te betrekken en de passie over te brengen”. 

Amsterdam-Noord verdient een grotere investering in culturele voorzieningen, betoogt rapper en schrijver Massih Hutak in  een opiniestuk in Het Parool. Zijn visie: plemp niet zomaar een nieuw gebouw neer, maar koester het bestaande culturele fundament rond het Buikslotermeerplein.

Het Kunstmuseum in Den Haag moet dringend opgeknapt worden. Daarvoor dient het museum in het Statenkwartier waarschijnlijk een tijd te sluiten. De collectie wordt dan mogelijk ondergebracht in de voormalige Amerikaanse ambassade in het centrum, heeft de gemeente vrijdag laten weten.

Het is nog niet duidelijk wanneer de verbouwing begint en hoelang die duurt. De planning wordt in de komende tijd uitgewerkt. Rond de zomer moet de gemeenteraad beslissen hoeveel geld ervoor wordt uitgetrokken. Voor de renovatie is ‘een forse investering’ nodig en de tijdelijke sluiting is ‘onvermijdelijk’, aldus de gemeente.

De provincie Noord-Brabant stelt in het voorjaar van 2026 weer €1,5 miljoen beschikbaar voor vernieuwende samenwerkingsprojecten die bijdragen aan een levendig, gezond en leefbaar Brabant. De subsidieregeling ‘Cultuur, erfgoed, sport en vrijetijd in de mix’ opent op 1 april 2026 voor initiatieven die minimaal drie van de vier sectoren verbinden: cultuur, erfgoed, sport en vrijetijd.

De eenaprilgrap niet, heggenvlechten wel – de vijf kanshebbers voor het Unesco Immaterieel Erfgoed zijn bekendgemaakt. Hoe wordt gekozen welke tradities, rituelen en ambachten internationale erkenning verdienen? Het lijkt een onmogelijke taak die de Raad voor Cultuur vorig jaar kreeg van toenmalig minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Eppo Bruins. Maar het is gelukt. Trouw beschrijft ze alle vijf in een artikel. 

Bij het kiezen van de vijf kanshebbers is gekeken hoe actief en ambitieus ze daarin zijn. “Het maken van een nominatiedossier is een behoorlijke taak. We hebben gekeken of ze dat aankunnen.” Plannen voor de toekomst spelen ook een grote rol. 

Breda moet bij de ontwikkeling van de nieuwe wijk ’t Zoet groot durven denken. Met zesduizend woningen, een culturele publiekstrekker, een grote evenementenhal en mogelijk een toparchitect die de wijk vormgeeft. Deze ambitie sprak de Bredase gemeenteraad uit bij de bespreking van het koersdocument voor het gebied.

Volgens meerdere partijen kan een culturele trekker aan de Mark het nieuwe stadsdeel extra uitstraling geven. Daarbij wordt gedacht aan een internationale publiekstrekker, vergelijkbaar met het Rijksmuseum of Nemo Science Museum in Amsterdam. Een meerderheid van de raad wel iets in een blikvanger voor het gebied. 

De Raad voor Cultuur heeft bekend gemaakt welke erfgoedelementen zij kansrijk acht voor een mogelijke inschrijving op de Internationale UNESCO-Lijst van Immaterieel Erfgoed. De minister van OCW, Rianne Letschert, maakt uiteindelijk een keuze uit deze selectie. De Raad maakte het advies op verzoek van voormalig minister Eppo Bruins. De selectie bestaat uit: de herdenking en viering van het Leidens Ontzet (1574), heggenvlechten, het fanfareorkest, Pride Amsterdam en de woonwagencultuur. De Raad ontving meer dan dertig aanmeldingen en bracht deze terug naar een selectie van vijf. 

Een cultuurcoach moet niet alleen cultuurorganisaties ondersteunen, maar ook zorgen voor verbinding tussen plekken en mensen binnen en buiten de culturele sector. Dat blijkt uit het rapport van kwartiermaker Mirjam Flik.

De kwartiermaker concludeert dat cultuur in Maashorst leeft in alle kernen en dat er sprake is van een breed aanbod. Wel zijn er uitdagingen. Zo spreken cultuurmakers over het missen van betaalbare werk- en repetitieruimte, structurele begeleiding en presentatieplekken, vooral in de beeldende kunst. Ontwikkeling hangt daardoor vaak af van toeval en persoonlijke netwerken. “De kwartiermaker heeft hiermee inzichtelijk gemaakt dat de cultuurcoachfunctie niet alleen ondersteunend moet zijn aan amateurorganisaties, maar ook een duidelijke rol moet spelen in het verbinden van plekken, mensen en ideeën binnen en buiten het culturele domein”, schrijft de gemeente in een raadsinformatiebrief aan de gemeenteraad.

Minister Letschert (OCW) geeft antwoord op schriftelijke vragen over de geannoteerde agenda van de informele Onderwijs-, Jeugd-, Cultuur en Sportraad (OJCS-Raad) die plaats vindt op 6 maart 2026. Het gaat om het onderdeel cultuur. De vaste Tweede Kamercommissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft de vragen gesteld. De Eerste Kamer heeft eenzelfde brief ontvangen.

De nieuwe Schroef gaat over ongeveer twee jaar open. Het gebouw aan de Molenstraat moet dan weer gebruikt kunnen worden door cultureel Zundert en verenigingen. De komende maanden maakt een architect een ontwerp. Het college van burgemeester en wethouders heeft een planning naar de gemeenteraad gestuurd. Daaruit blijkt dat ergens tussen april en juni 2028 de deuren geopend moeten worden. Er is nu geen cultureel centrum in Zundert, nadat De Schroef zes jaar geleden werd gesloten en daarna het plan ‘De Zindering’ wegens geldgebrek naar de prullenbak verdween.

Het Design Museum in Den Bosch blijft zitten waar het zit. Nadat een streep is gezet door de nieuwbouw bij de Citadelpoort, wil de directie niet meer verhuizen. Ze geeft wel aan meer ruimte nodig te hebben, maar buurman het Noordbrabants Museum heeft die wens ook. Directeur Timo de Rijk van het Design Museum heeft aangegeven dat hij wil blijven in het Museumkwartier. Het pand ligt aan De Mortel, in het hart van de stad, en grenst direct aan het pand van het Noordbrabants Museum. Ook het gemeentebestuur is van mening dat het logisch is dat het Design Museum op de huidige locatie blijft.

Beide musea hebben hun wensen aan gemeente en provincie kenbaar gemaakt: het Design Museum wil uitgroeien tot een landelijk museum, terwijl het Noordbrabants Museum de ambitie heeft om een rijksmuseum te worden. De gemeente en de provincie gaan kijken wat de mogelijkheden zijn in het Museumkwartier, onder meer door te onderzoeken of bestaande ruimten beter benut kunnen worden en of beperkte uitbreidingsmogelijkheden haalbaar zijn.

De nieuwe Schroef gaat over ongeveer twee jaar open. Het gebouw aan de Molenstraat moet dan weer gebruikt kunnen worden door cultureel Zundert en verenigingen. De komende maanden maakt een architect een ontwerp. Het college van burgemeester en wethouders heeft een planning naar de gemeenteraad gestuurd. Daaruit blijkt dat ergens tussen april en juni 2028 de deuren geopend moeten worden.

Het Koninklijk Conservatorium bestaat 200 jaar. Mooi, maar maken we het talenten steeds moeilijker om zich te ontwikkelen, schrijft Lies Colman. Internationaal staat het instituut er goed voor: onze studenten en alumni vinden hun weg naar toonaangevende orkesten, gezelschappen, podia en festivals over de hele wereld. Het onderwijs bloeit, de artistieke lat ligt hoog. Er is veel om trots op te zijn. Maar een jubileum nodigt ook uit tot een ongemakkelijke vraag: wat zegt het succes van één instelling over de staat van het muziekonderwijs in Nederland als geheel?

Het Koninklijk Conservatorium werd in 1826 opgericht bij koninklijk besluit. Vanuit een duidelijke overtuiging: muziek werd gezien als essentieel onderdeel van beschaving, opvoeding en maatschappelijke ontwikkeling. Er was behoefte aan professionele muziekopleidingen, omdat men begreep dat muzikaal talent zich niet vanzelf ontwikkelt. Twee eeuwen later is dat besef paradoxaal genoeg minder vanzelfsprekend geworden. Waar het conservatorium bloeit, hebben we in Nederland de bijl gezet aan de wortels van ons eigen cultuurlandschap. Veel muziekscholen moesten de deuren sluiten, het leeuwendeel van de vakdocenten is uit het basisonderwijs verdwenen, en muziekonderwijs is steeds afhankelijker geworden van lokale keuzes, incidentele projecten en ouderbijdragen.

In de warmere maanden wil Etten-Leur best bruisen. Dan zijn er voldoende evenementen. Maar vanaf september, tot april ongeveer, valt de boel stil. En daar wil de gemeente wat aan doen. Onder meer door twee ton subsidie beschikbaar te stellen voor ondersteuning van bestaande en nieuwe evenementen. Bestaande kunnen behouden blijven en doorgroeien en nieuwe worden gestimuleerd.

Belangrijk aandachtspunt voor de gemeente zijn de op jongeren (12 tot 17 jaar) gerichte evenementen. Om die reden ook zit wethouder Ger de Weert volgende week aan tafel met de organisatoren van het succesvolle IJsfestijn en het Zomeravond Spektakel om te onderzoeken op welke manier en onder welke voorwaarden meer voor die doelgroep georganiseerd kan worden.

Ook als je als gemeente heel tevreden bent over een cultureel initiatief kun je dat niet ‘zomaar’ subsidie geven. Want er moet concurrentie mogelijk zijn. Na poppodium Muziekgieterij is Sphinx Debatcentrum een hoofdpijndossier. Burgemeester en wethouders hebben besloten Sphinx Debatcentrum nog één keer 17.500 euro subsidie te geven. Met het risico dat anderen nu ook geld claimen. Rik van Laake stelt dat Sphinx Debatcentrum er volledig op vertrouwt dat de gemeente naar een structurele relatie toe wil.

Een kunstwerk in de Kostverlorenvaart in Amsterdam-West, dat opgeknapt en opnieuw geplaatst zou worden, komt niet meer terug. Het kunstwerk is in te slechte staat en herplaatsing is voor de gemeente Amsterdam een te kostbare zaak. De gemeente plaatst ook geen ander kunstwerk vanwege te weinig budget. De afgelopen jaren liet de gemeente het na om de kunstenaar, Auke de Vries, en de buurt te informeren over de plannen rondom het kunstwerk. 

Toen het beeld van verzetsheld en schrijver Anton de Kom in Amsterdam-Zuidoost werd geplaatst, was Elvira Sweet stadsdeelvoorzitter. In een opiniestuk blikt zij terug op het proces dat aan de totstandkoming ervan voorafging. Het traject rond het beeld laat volgens Sweet zien hoe complex het is om een historische figuur recht te doen en tegelijkertijd ruimte te geven aan uiteenlopende perspectieven.

“Nu de discussie over het beeld opnieuw is opgelaaid, heb ik geen bezwaar tegen een heroverweging. Wel vind ik het essentieel dat ook een eventuele herijking met dezelfde zorgvuldigheid plaatsvindt als destijds: met ruimte voor dialoog, met betrokkenheid van bewoners, nabestaanden, kunstenaars en deskundigen, en met respect voor zowel de historische betekenis van Anton de Kom als voor het democratische proces. Over kunst verschillen de meningen en dat is maar goed ook.”

De eerste contouren van het vernieuwde culturele hart (NIS) van Nissewaard zijn zichtbaar. Wethouder Jeroen Postma (cultuur) en wethouder Martijn Hamerslag (accommodaties) hebben een eerste bezoek gebracht. Tijdens een rondleiding bekeken zij, samen met de medewerkers van het NIS, de voortgang van de werkzaamheden en kregen zij een indruk van hoe het gebouw straks ruimte biedt aan nog meer culturele activiteiten. De verbouwing is gericht op het versterken van de culturele functie van het NIS binnen het gebied.

Het Laaktheater in Den Haag krijgt in het herontwikkelde Laakhavens een gloednieuw onderkomen. Het huidige gebouw is dringend toe aan vernieuwing en wordt, totdat het nieuwe pand wordt geopend, eerst nog even flink opgeknapt, zodat het huidige pand nog zo'n tien jaar mee kan gaan.

Het plan voor de herontwikkeling van Laakhavens is onlangs door de gemeenteraad vastgesteld. Veel partijen hadden nog kritiek op de uitvoering, van de hoeveelheid nieuwe woningen tot het groen in de wijk. Een van de gewenste aanpassingen aan het plan was meer geld voor de verbouwing van het Laaktheater. Hart voor Den Haag heeft middels een motie gevraagd om 200.000 euro vrij te maken voor de verbouwing en kreeg hiervoor een meerderheid achter zich.

De culturele sector in Eindhoven groeit harder dan ooit volgens gastschrijvers Tanja Mlaker en Bas van Spréw. Maar de groei zit volgens hen in een stuip want het budget dat de Eindhovense politiek vrij maakt voor cultuur, groeit niet mee. Steeds meer artiesten en designers zijn zichtbaar bezig in Eindhoven. Dat is goed nieuws voor de inwoners van de regio, want meer culturele activiteiten in de stad betekent meer keuze en mogelijkheden. Van de Eindhovenaren doen 8 op de 10 mee aan cultuur en 7 van de 10 doen dat bij culturele instellingen in Eindhoven. Cultuur is daarmee een zichtbaar en waardevol onderdeel van het dagelijks leven van veel inwoners.

Maar achter de indrukwekkende groei van culturele initiatieven in de stad schuilt een grote zorg en harde realiteit: het cultuurbudget groeit onvoldoende mee en het huidige aanbod komt steeds meer onder druk te staan. Organisaties worstelen met hogere lasten en niet iedereen kan fair pay toepassen voor makers en medewerkers. Dat maakt het fundament van huidig niveau van cultuur in Eindhoven kwetsbaar en wankel. En daarmee komt ook de toegankelijkheid van cultuur voor inwoners onder druk te staan.

Het onderhoud van het Draaiend Huis is een hot topic deze gemeenteraadsverkiezingen. “Het verbindt”, zegt de een. “Een putje waar je geld in kan blijven gooien”, zegt een ander. Maar openbare kunst is er in allerlei soorten en maten in Tilburg. Wat is het nut van deze kunst? Omroep Tilburg besteedt aandacht openbare kunst. Bijvoorbeeld aan muurschilderingen en graffiti. “Door de muurschilderingen wordt en oogt het veiliger”, zegt artiest Rutger Termohlen. En aan beeldende kunst: “Zonder kunst is een ruimte wel functioneel, maar is het moeilijk om je met een ruimte te verbinden”, legt beeldend kunstenaar Marieke Vromans uit.

Het Rotterdamse architectenbureau Ector Hoogstad Architecten heeft bezwaar gemaakt tegen de voorgenomen sloop van cultureel centrum De Klinker in Zeist. In een brief aan het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad roept het bureau de gemeente op om de plannen voor het Marktgebied te heroverwegen en te kiezen voor renovatie in plaats van nieuwbouw.

Volgens het architectenbureau is De Klinker een belangrijk en kenmerkend ontwerp uit het oeuvre van architect Jan Hoogstad. Het gebouw functioneert al veertig jaar en verkeert constructief in goede staat, stellen zij. ,,Er kunnen redenen zijn om een gebouw te willen slopen, maar die zien wij niet terug in de gebiedsvisie,’’ schrijven zij aan het gemeentebestuur. Volgens het bureau kan renovatie tegen lagere kosten worden uitgevoerd dan de nu genoemde 41 miljoen euro voor nieuwbouw. Ook zou binnen het bestaande volume ruimte kunnen worden gecreëerd voor de gewenste atelierruimten.

Eén miljoen euro. Dat betaalt Nunspeet donderdagavond voor theater Veluvine. Zonder die miljoen euro gaat het culturele hart van de gemeente failliet. Maar met de overname krijgt de nieuwe gemeenteraad na de verkiezingen van 18 maart wel te maken met de financiële gevolgen van administratieve fouten, problemen in de organisatie en achterstallig onderhoud. Hoe de gemeente Nunspeet die problemen gaat oplossen, is nog niet duidelijk. Ook is nog onbekend hoeveel dit de gemeente gaat kosten.

Met de overname kiest de gemeente voor behoud van de maatschappelijke en culturele functies in Veluvine. In het zestien jaar oude gebouw zitten het theater en de bibliotheek. Meerdere verenigingen huren ruimten in Veluvine. Het centrum is onmisbaar voor Nunspeet. Met de aankoop wordt de gemeente verantwoordelijk voor het runnen van Veluvine. Ook is een interim-bestuurder aangesteld. 

Opera Ballet Vlaanderen (OBV) en Antwerp Symphony Orchestra (ASO) slaan de handen in elkaar en fuseren dit weekend tot één kunstinstelling. De fusie kwam tot stand in overleg met de Vlaamse regering en ondersteund door Vlaanderen en de stad Antwerpen. “Deze krachtenbundeling creëert een artistiek baken dat de disciplines opera, dans en symfonische muziek overkoepelt.”

Het Fonds Podiumkunsten, het grootste van de zes rijkscultuurfondsen, kreeg afgelopen periode zeven keer een juridische tik op de vingers. Hoe kon het zo ver komen? En: hoe nu verder? Op 11 februari kreeg het Fonds Podiumkunsten (FPK) wéér een rechterlijke tik op de vingers, de zevende inmiddels. De vonnissen liegen er niet om: het Fonds Podiumkusten wordt onzorgvuldig handelen verweten, de wijze van beoordeling is volgens de rechter onvoldoende transparant. In de zaak van Another Kind of Blue komt daar nog iets bij: tegen twee van de negen leden van de adviescommissie bestaat volgens de rechter de schijn van belangenverstrengeling in de werkzaamheden voor het fonds.  

De roep om een geheel nieuw systeem wordt steeds groter. „Het huidige subsidiesysteem is niet langer houdbaar”, zegt hoogleraar Arjo Klamer. Hij voorspelt dat private fondsen steeds belangrijker zullen worden. Anderen denken dat het huidige subsidiesysteem aan een grondige vernieuwing toe is. „Dit bureaucratische systeem heeft nog weinig met kunst te maken”, zegt Leo Spreksel. „Het Fonds moet stoppen met het steeds weer toevoegen van nieuwe regels als lapmiddelen.” Maartje Houtzager vindt dat het subsidiesysteem in de cultuursector niet meer aansluit bij de muziekpraktijk. 

De gemeente Oisterwijk laat weten dit jaar extra te werken aan cultuur. Cultuur is belangrijk voor Oisterwijk. Het verbindt mensen, zorgt voor inspiratie en ontwikkeling. Daarom heeft de gemeente een Cultuurvisie gemaakt. Daarin staan de wensen op het gebied van cultuur. Om deze uit te voeren is er een Uitvoeringsprogramma Cultuur in 2025 vastgesteld. Dit programma laat zien hoe de cultuurvisie omgezet wordt in concrete acties.

Dit programma gaat onder andere over: versterken van de culturele basis, The Big Three O’s (nieuwe kunst- en muziekprogramma’s, doorontwikkeling van het KVL-terrein en het verbinden van natuur en cultuur), cultuur als middel en samenwerking. 

In Meierijstad wordt al jarenlang duurzaam geïnvesteerd in kunst- en cultuureducatie binnen het onderwijs. Kinderen en jongeren maken via structurele lessen, projecten en programma’s kennis met kunst en cultuur. Scholen, cultuurorganisaties, de gemeente en verschillende ondernemers (CHV Academy) dragen gezamenlijk bij aan deze inzet.

Recent zijn de afspraken tussen de cultuurorganisaties Cultuurkade en CHV Academy en de onderwijspartners verlengd met nog eens vier schooljaren. Tot nu toe werkten Cultuurkade en CHV Academy met gescheiden programma’s, waarin af en toe de samenwerking werd opgezocht. Vanuit het onderwijs in Meierijstad is de wens uitgesproken naar meer verbinding tussen Cultuurkade en CHV Academy. Vanaf schooljaar 2026-2027 gaan Cultuurkade en CHV Academy daarom intensiever samenwerken.

Op 1 september 2026 opent een nieuwe subsidieregeling voor grote restauratieopgaven van rijksmonumenten. De regeling richt zich op niet-woonhuis rijksmonumenten met omvangrijke restauratiekosten. Tot nu toe vielen juist deze grootschalige projecten vaak buiten bestaande subsidiemogelijkheden. Alleen restauraties met meer dan € 2,5 miljoen aan subsidiabele kosten komen in aanmerking.

De regeling wordt uitgevoerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en is gepubliceerd in de Staatscourant. Voor deze subsidieregeling is in totaal € 45 miljoen beschikbaar.

Theek 5, Theater De Bussel en h19 houden het Oosterhouts Cultuurdebat. Lokale politieke partijen gaan op woensdag 4 maart in gesprek over de rol van cultuur in de stad. Tijdens de avond bespreken de partijen vier stellingen over onderwerpen als subsidiebeleid, kansengelijkheid en samenwerking met scholen en wijken. Ook de plek van cultuur in de toekomstvisie van Oosterhout komt aan bod.

De overheid bemoeit zich te veel met onze kunst. Neemt ze kunstenaars en hun werk echt serieus, dan moeten de huidige subsidieprocedures op de schop. Dat schrijft Constant Meijers, oud-hoofdredacteur van Theatermaker en Theaterkrant en oud-adviseur van de Raad voor Cultuur, in de Volkskrant. 

De subsidieronde van 2024 heeft duidelijk gemaakt dat het huidige systeem zijn houdbaarheidsdatum is gepasseerd. Dat is onder meer het gevolg van het feit dat de overheid zich te dicht op het proces van subsidietoekenning begeeft.  Wat Meijers betreft kan die hele opzet met adviescommissies, bemand met bij elkaar zo’n vijfhonderd mensen, overboord. Neem je het werk van kunstenaars echt serieus, dan zet je er mensen tegenover die per sector weet hebben van opvoeringstradities en nieuwe ontwikkelingen op waarde kunnen schatten. Om zo’n systeem op poten te zetten kan het Arts Council-model dienen als uitgangspunt. 

Met de officiële beëdiging van het nieuwe kabinet op 23 februari heeft een verschuiving voor bibliotheken plaatsgevonden. In het kabinet-Jetten vallen bibliotheken voortaan onder de portefeuille van de staatssecretaris Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Judith Tielen. 

Tielen is binnen het ministerie verder verantwoordelijk voor onder meer funderend onderwijs, volwasseneducatie en lerarenbeleid. Daarmee zijn bibliotheken niet langer primair gekoppeld aan cultuur, zoals in eerdere kabinetten het geval was, maar worden ze gepositioneerd binnen het onderwijsdomein. Deze verschuiving van cultuur naar onderwijs sluit aan bij een ontwikkeling die op lokaal niveau al langer zichtbaar is. Met de wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) krijgt de samenwerking tussen bibliotheken en onderwijs verder vorm.

De editie 2026 van het rapport Re|Shaping Policies for Creativity van Unesco biedt een diepgaand overzicht van de beleidsontwikkelingen die de culturele en creatieve sectoren wereldwijd vormgeven. Het rapport onderzoekt belangrijke uitdagingen en opkomende kansen met betrekking tot de digitale omgeving en kunstmatige intelligentie, wereldhandel, duurzame ontwikkeling, mobiliteit, gendergelijkheid en artistieke vrijheid. Als vierde rapport dat de implementatie van het Verdrag van 2005 monitort, versterkt het de bewijsbasis voor een geïnformeerd, inclusief en toekomstgericht cultuurbeleid op nationaal en internationaal niveau.

Creativiteit genereert aanzienlijke economische waarde. De wereldhandel in culturele goederen is sinds 2005 verdubbeld en bereikte in 2023 een waarde van 254 miljard dollar, waarbij ontwikkelingslanden nu goed zijn voor 46 procent van de export. Wereldwijd blijft de directe publieke financiering voor cultuur extreem laag - minder dan 0,6% van het BBP - en deze blijft dalen.