Trends & Ontwikkelingen

Op maandag 19 januari 2026 vindt het wetgevingsoverleg over de OCW-begroting, onderdeel cultuur plaats. Vanuit de gemeenten en provincies vragen IPO en VNG aandacht voor het toegankelijk houden van cultuur voor alle inwoners en voor de cultuursubsidies vanaf 2029. Provincies en gemeenten vinden dat cultuur en erfgoed van essentieel belang zijn voor de leefbaarheid in stad en land.  Kunst, cultuur en erfgoed moeten dan ook voor alle inwoners, in elke regio toegankelijk, bereikbaar en aantrekkelijk zijn en/of blijven. Vanuit IPO en VNG vragen wij daarom aandacht voor de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid die rijk, gemeenten en provincies hebben in het culturele stelsel in Nederland, van de basis tot de top. 

De huidige bestuurlijke afspraken ten aanzien van het cultuurbestel dateren uit 2012. In lijn met het rapport van de Studiegroep Interbestuurlijke Verhoudingen ‘Samen bouwen aan resultaten’ voeren de VNG en het IPO graag nader het gesprek over de invulling van de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor het cultuurstelsel met het rijk. IPO en VNG vinden het noodzakelijk hierover afspraken vast te leggen voordat de gewijzigde wet in werking treedt. 

Een brede vertegenwoordiging van partijen uit de film- en audiovisuele sector roept de Tweede Kamer op om de sector structureel te versterken. In een gezamenlijke brief benadrukken zij dat de sector op een kantelpunt staat en dringende maatregelen nodig zijn. De brief is gestuurd met oog op de aanstaande vergaderingen over de begrotingsonderdelen Cultuur (19 januari) en Media (26 januari) en de lopende formatiegesprekken.

Elf brancheorganisaties wijzen erop dat onafhankelijke producties de motor vormen van het audiovisuele ecosysteem, met producties die miljoenen kijkers bereiken en internationaal succesvol zijn. In de brief staan twee onderwerpen centraal. Ten eerste bepleit de sector invoeren van een aanvullend fiscaal-economisch instrument. Ten tweede moet de positie van onafhankelijke producties in het publieke bestel worden geborgd. Ten slotte vraagt de sector aandacht voor bescherming van menselijke creativiteit in relatie tot kunstmatige intelligentie.

Schunck, met vestigingen in alle stadsdelen van Heerlen, heeft vorig jaar ruim 400.000 bezoekers getrokken. Het record is mede te danken aan het beleid van de gemeente om bezoeken aan museum en bibliotheek te stimuleren.

Het merendeel (335.000) van de bezoekers ging naar de bibliotheken van Schunck. Daarnaast wist het museum in het Heerlense Glaspaleis niet eerder zo veel bezoekers binnen te halen als vorig jaar: zo’n 41.000, bijna een vijfde meer dan het jaar ervoor. Een succes dat vooral te danken is aan de expositie Andy Warhol: Vanitas. Die expositie bleek niet alleen de grootste culturele publiekstrekker, ze had ook een belangrijke economische spin-off voor de stad. 

Een coalitie van organisaties die betrokken zijn bij live-evenementen in Europa, waaronder de VNPF, heeft EU-Justitiecommissaris Michael McGrath een brief gestuurd met gemeenschappelijk doel om de fanervaring te beschermen en cultuur te ondersteunen. In de brief roepen ze McGrath op om frauduleuze praktijken rondom ticketdoorverkoop aan te pakken. Jaarlijks worden er tienduizenden consumenten in heel Europa misleid doordat grootschalige illegale ticketverkoop gefaciliteerd blijft.

Nu de kabinetsformatie in volle gang is, is dit volgens Jeroen Bartelse hét moment om ambities voor kunst, cultuur en journalistiek vast te leggen. Dat zegt de directeur van TivoliVredenburg bij Panorama Zondag. In het gesprek benadrukte Bartelse hoe politiek altijd draait om het construeren van verhalen: "Het gaat niet alleen om feiten of echt nieuws. Het gaat over welk verhaal je politiek gezien vertelt om stemmen te krijgen", zegt hij.

Daarin vervult de culturele sector een eigen, onvervangbare rol, vindt Bartelse. Terwijl journalistiek feiten onthult en wetenschap probeert te begrijpen waarom iets gebeurt, doen de kunsten iets anders: betekenis geven. "De kunsten stellen de vraag: wat doet dit met ons? Het gaat er niet om dat ze de werkelijkheid precies vangen, maar dat ze een blik bieden, een perspectief. Iets waardoor wij gebeurtenissen een plek kunnen geven", zegt hij. Juist nu, in de fase van kabinetsvorming, liggen volgens hem cruciale kansen. "Dit zijn sleutelmomenten. Dan worden de ankers geslagen voor het beleid van de komende vier jaar. Het is een heel belangrijk moment om mooie ambities voor kunst en cultuur in het regeerakkoord te krijgen."

Op maandag 19 januari is het eerste cultuurdebat (WGO) in de huidige samenstelling van de Tweede Kamer. Kunsten ’92 heeft de Kamerleden een uitgebreide brief gestuurd. Met de brief informeert Kunsten '92 de Kamerleden heel breed, om alle aspecten van het beleid mee te nemen. Met in het achterhoofd ook de nieuwe Kamerleden, en degenen die voor het eerst de portefeuille cultuur hebben. De kernboodschap is dat investeren in cultuur een investering is in onze samenleving, in ons verdienvermogen, in onze democratie en weerbaarheid, in gelijke kansen en in maatschappelijke oplossingen.

Vanaf 1 januari 2025 is de Belastingdienst gaan controleren op schijnzelfstandigheid. Hierover ontstonden veel vragen vanuit de sector. Cultuur + Ondernemen geeft een overzicht van een aantal vragen van zowel opdrachtgevers als zzp’ers zelf, en antwoorden die je hopelijk verder helpen. Op 18 december 2024 werd bekend dat 2025 een overgangsjaar zou worden. De belastingdienst zou al wel beginnen met controleren, maar hierbij vooral waarschuwen. In januari 2026 werd bekend dat deze 'zachte landing' ook nog blijft gelden in 2026.

De belangrijkste vraag: hoe weet je of iets freelance mag of in dienstverband moet? Eigenlijk moet je zelf dezelfde afweging maken die de Belastingdienst ook gaat maken met hulp van hun afwegingskader. Cultuur + Ondernemen geeft hiervoor een aantal hulpmiddelen, waaronder een artikel van de Belastingdienst en een brochure van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. 

Minister Moes stuurt het verslag van de formele Onderwijs-, Jeugd-, Cultuur- en Sportraad (OJCS-Raad) voor de onderdelen onderwijs en cultuur die op 27 en 28 november in Brussel plaatsvond toe aan de Eerste en Tweede Kamer. De raadsconclusies over de strategische rol van cultuur zijn zonder verdere opmerkingen aangenomen. 

De provincies Noord-Brabant, Limburg en Zeeland roepen het Rijk op om de verdeling van rijksmusea en rijksmiddelen eerlijker te maken. Nu zijn rijksmusea en rijkscollecties vooral geconcentreerd in de Randstad, terwijl provinciale musea buiten de Randstad collecties beheren die ook van grote betekenis zijn voor het Nederlandse erfgoed. 

De oproep komt op een moment dat de verschillen in bekostiging scherp zichtbaar worden met de behandeling van de Erfgoedbegroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Hieruit blijkt dat er voor inwoners van Noord-Brabant, Limburg en Zeeland nauwelijks geld beschikbaar is voor het behoud van collecties van nationaal belang. De drie provincies vinden dat dit niet past bij het uitgangspunt dat cultuur en erfgoed van iedereen zijn.

De Nachtraad is een nieuw initiatief, na het stoppen van de voormalige nachtburgemeesters Isa IJpelaar en Isa Verputten. „Nu concentreert het nachtleven zich vooral op de Tramkade. Maar ik zou heel graag zien dat het centrum ook écht gaat meedoen." Inzetten op meer veiligheid staat bovenaan het lijstje. „Iedereen moet veilig over straat kunnen ‘s nachts. Tijdens en na het uitgaan. Daar gaan we mee aan de slag.”

En de ambities reiken verder dan Den Bosch. „We hebben al contact met de Nachtraad in Breda. Dat is een stad die enigszins vergelijkbaar is met onze stad. Daarnaast hebben we lijntjes lopen met het Nachtcollectief in Eindhoven en Tilburg. Hoe zit het met de nachtcultuur Brabant-breed? En wat kunnen we van elkaar leren? In Eindhoven zijn ze bijvoorbeeld al een stuk verder, onlangs opende er als proef een safespace op het Stratumseind. Daar liggen mooie kansen.”

De herontwikkeling en mogelijke verplaatsing van meerdere culturele instellingen naar het centrum van Emmeloord heeft nog heel wat voeten in aarde. Dat werd maandagavond duidelijk bij een update die gegeven werd in het gemeentehuis van Noordoostpolder over de zogenoemde cultuurhuisvesting. Verbouwen en uitbreiden van het huidige theater 't Voorhuys is eigenlijk geen optie. Er zal dus heel waarschijnlijk volledige nieuwbouw nodig zijn. De noodzaak is 'levensgroot', zei Marcel Jansen van Cultuurbedrijf Noordoostpolder: "De nood is hoog. De verwarming in het Muzisch Centrum valt regelmatig uit en er zijn lekkages. Er is een tekort aan (oefen)ruimtes. We willen het liefst dit kalenderjaar een besluit van de raad hebben."

Het voormalig hoofdkantoor van verzekeraar Centraal Beheer (‘Even Apeldoorn Bellen’) staat al ruim tien jaar te verpauperen. De gemeente zoekt een nieuwe bestemming. ‘De Apenrots’ wordt mogelijk zelfs een van de eerste rijksmonumenten van na 1965. Sinds september staat het hoofdkantoor van Centraal Beheer op de nominatie om rijksmonument te worden, samen met nog veertien gebouwen van na 1965, waaronder de Rodahal in Kerkrade (1966), de Kasbah in Hengelo (1973) en station Lelystad Centrum (1988).

‘Er staat een belangrijk stukje Apeldoorn te verpauperen’, zegt wethouder Peter Messerschmidt (volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en cultuur). ‘Daarom moeten we als overheid een stap zetten. Het is een iconisch gebouw dat enorm belangrijk is voor Apeldoorn, onlosmakelijk verbonden met deze stad.’ In december 2024 kocht de gemeente het kantoor.

Investeer niet alleen in technologie maar ook in de creatieve industrie, betogen Willem van Zeeland en Anna van Nunen. Mario Draghi en Peter Wennink sloegen recent terecht alarm: Europa moet zijn verdienvermogen versterken. Wennink benoemt vier cruciale sectoren voor onze toekomst: digitalisering & AI, energie & klimaat, veiligheid & weerbaarheid en life sciences & biotechnologie. In dit rijtje ontbreekt iets fundamenteels: de culturele en creatieve industrie. Niet als bijzaak, maar als strategische kracht.

Wie cultuur en creativiteit wegzet als luxe of kostenpost, onderschat niet alleen de economische waarde, maar miskent ook een van Europa’s grootste concurrentievoordelen. Er zijn minstens vier redenen waarom Draghi en Wennink deze sector juist wél serieus moeten nemen. Allereerst is de culturele sector een economische speler op zichzelf. Ten tweede zijn cultuur en creativiteit cruciaal voor het vestigingsklimaat. Daarnaast vormt de culturele en creatieve industrie een substantiële economische kracht in Europa. Tot slot is cultuur een geopolitieke troef. 

Van de 31 Rijksmusea in Nederland, liggen er 24 in de Randstad. Geen enkel Rijksmuseum ligt in het zuiden en dat vinden de cultuurgedeputeerden van Brabant, Limburg en Zeeland oneerlijk. Ze slaan de handen ineen. De gedeputeerden vinden dat de musea in het zuiden collecties beheren die 'van nationaal belang' zijn, zoals de collectie Van Goghs, de kunst in het Van Abbe Museum en het Oorlogsmuseum in Overloon. Daarvoor zouden de zuidelijk musea geld van het Rijk moeten krijgen. Dinsdag deden de drie provincies gezamenlijk precies die oproep in Het Noordbrabants Museum in Den Bosch.

“Als het gaat om de spreiding van Rijksgelden voor cultuur en erfgoed dan komt een aantal provincies, vaak die buiten de Randstad, er niet best vanaf", zegt de Brabantse cultuurgedeputeerde Bas Maes (SP). "Noord-Brabant is er daar helaas een van. Dat zagen we eerder bij de verdeling van de cultuurfondsen en nu ook bij de verdeling van Rijksmusea. Van ruim een kwart miljard euro die daarheen gaat, landt geen enkele euro onder de rivieren.”

Minister Moes (OCW) geeft antwoord op Kamervragen over de stelling dat Nederland momenteel geen wettelijke bescherming kent voor immaterieel cultureel erfgoed. Hierdoor bevat het geen beschermingsmechanisme voor tradities, geluiden, rituelen, ambachten of culturele praktijken. Het Tweede Kamerlid Van Duijvenvoorde (FVD) had de vragen gesteld.

Het klopt weliswaar dat de Erfgoedwet geen specifiek beschermingsregime voor immaterieel erfgoed bevat, maar dat wil niet zeggen dat er geen beschermingsmechanisme is. Nederland heeft bij het beschermen van immaterieel erfgoed bewust gekozen voor een beleidsmatige benadering, omdat dit past bij de aard van dit erfgoed en bij de Nederlandse context. Immaterieel erfgoedgemeenschappen zijn zelf verantwoordelijk voor hun tradities, bepalen zelf wat hun erfgoed is en hoe zij het beoefenen, ontwikkelen en doorgeven. Dit is niet aan de overheid, en dat moet ook zo blijven.

Kunstenaars, adviesorganen, private cultuurfondsen, belangengroepen en zelfs een bank komen geregeld met hetzelfde pleidooi. Investeer toch eens meer in cultuur. Wat in politiek Den Haag niet door iedereen wordt begrepen, zo stellen belanghebbenden, is dat cultuur meer is dan een uitje. Het maakt de democratie weerbaar, zorgt voor innovatie en verbetert het mentale welzijn van mensen, zegt Cathelijne Broers, de directeur van het Cultuurfonds namens de vier fondsen. Daarom vragen zij de Rijksoverheid om 250 miljoen euro per jaar extra.

Het grote onderliggende probleem, stelt Broers, is dat cultuur altijd wordt gezien als bijzaak. Maar cultuur zorgt voor democratische weerbaarheid, zegt ze. “Daarom pakken autocratische regimes direct de culturele sector aan.” Cultuur zorgt daarnaast voor maatschappelijk welzijn. Broers: “Er zijn enorm veel onderzoeken verschenen over de werking van kunst en cultuur op gezondheid. Voor mensen met alzheimer of parkinson bijvoorbeeld. In Zwitserland zetten artsen cultuur in tegen depressies.”

Het wetsvoorstel om de subsidietermijn voor rijksgesubsidieerde culturele instellingen vanaf 2029 te verlengen van vier naar maximaal acht jaar is een belangrijke eerste stap naar verdere verbeteringen in het Nederlandse cultuurbestel. Dat schrijft de Raad voor Cultuur in een advies op verzoek van demissionair minister Gouke Moes van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). De raad is enthousiast over het wetsvoorstel om de subsidietermijn te verlengen en brengt graag zijn eerdere oproep aan provincies en gemeenten in herinnering om dit voorbeeld waar mogelijk te volgen. 

Door een langere subsidietermijn ontstaan meer mogelijkheden voor de BIS-instellingen om artistiek en inhoudelijk te innoveren en om meer verantwoordelijkheden op zich te nemen binnen het bestel, zoals inzet op talentontwikkeling. Verder wijst de raad erop dat culturele instellingen hierdoor interessanter worden voor cofinanciering door private financiers. 

Het plan was om het eerste kwartaal van dit jaar te beginnen met de bouw van het Sociaal Cultureel Centrum in Pijnacker, maar dat zit er niet in. Door een gat van 1,4 miljoen euro moet eerst nog het mes in het ontwerp worden gezet. Want één ding is duidelijk: het oorspronkelijke ontwerp kan niet gerealiseerd worden. Daar is niet genoeg geld voor. In het nieuwe voorstel heeft één optie de voorkeur. Bij deze optie wordt het zijgebouw naast het centrum weggelaten. Zonder zijgebouw moet het SCC het doen zonder grote repetitieruimte en zonder enkele kantoorruimtes.

Investeren in cultuur is investeren in Nederland. Een nieuwe regeerperiode breekt aan. Dit is hét moment voor politieke partijen om te laten zien hoe zij het culturele en creatieve fundament van onze samenleving willen versterken. 

De culturele en creatieve sector gaf het formatieteam vijf redenen mee waarom investeren in cultuur een investering in Nederland is: Investeren in cultuur is investeren in onze samenleving, in ons verdienvermogen, in onze democratie en weerbaarheid, in gelijke kansen en in oplossingen. Cultuur maakt wie we zijn, waar we vandaan komen, en hoe we vooruit kunnen. Een pamflet van Kunsten '92 presenteert nu tien concrete stappen om tot een bloeiende culturele en creatieve sector te komen. 

De steeds grotere claim van de Amerikaanse president Donald Trump op het Kennedy Center in Washington DC heeft opnieuw tot een conflict geleid. De Nationale Opera van de Verenigde Staten vertrekt uit het Kennedy Center in Washington, wat sinds 1971 de thuisbasis van het Amerikaanse operagezelschap. Reden voor het vertrek is de invloed van president Donald Trump op het cultuurcentrum.

Die beslissing heeft alles te maken met Trumps bemoeienis met de organisatie, die vroeg in zijn tweede presidentstermijn begon. Volgens het bestuur van de WNO liepen de donaties al sinds het begin van Trumps tweede presidentstermijn terug. Ook bleven steeds meer van de 2.364 stoelen van de grote operazaal leeg. Dat een toenemend aantal artiesten weigert op te treden in het culturele centrum sinds Trumps naam op de gevel prijkt, lijkt de druppel.

Steeds meer Aziatische bands en artiesten duiken op in de internationale hitlijsten. Maar waar blijven de Chinese popsterren? Dat juist K-pop zo’n internationaal succes is geworden is volgens Flora Smit, die promotieonderzoek doet naar de rol van K-pop-idolen, te danken aan het feit dat de Zuid-Koreaanse overheid vol op het genre heeft ingezet. “Zuid-Korea heeft vol ingezet op cultuur en heel veel geld in onder meer de muziekindustrie gepompt.” 

Waarom lukt het China dan niet om zijn popartiesten ook tot internationale sterren te maken? Volgens Frank Kouwenhoven, kenner van de Chinese muziek , zou China wel willen dat de Chinese pop of C-pop internationaal doorbreekt, maar weten de Chinezen niet hoe ze deze aan de man moeten brengen. Volgens Jeroen de Kloet, hoogleraar globalisering aan de Universiteit van Amsterdam, speelt ook het imago van China een rol. “Korea en Japan worden gezien als hip en als landen die in de voorhoede lopen. China wordt daarentegen meer geframed als een oude cultuur met een heel lange geschiedenis." Wat ook niet helpt, is dat de huidige C-pop bepaald niet is toegesneden op de westerse smaak. 

De belangrijkste verklaring is de controle die de Chinese overheid op de cultuursector uitoefent. “Cultuur is gevaarlijk en kan ook bedreigend zijn voor de positie van de machthebbers, want popartiesten zijn over het algemeen mensen die hun kont tegen de krib gooien, die rebels zijn. Dat is iets wat machthebbers heel huiverig maakt ten aanzien van cultuur en het schept een klimaat waarin zij heel erg graag controle houden over alles wat er op cultuurgebied gebeurt."

De culturele sector in Nederland is een serieuze economische motor die goed is voor ruim 120.000 banen en 2,4% van het bruto binnenlands product. Desondanks wordt kunst vaak weggezet als een luxe extraatje, waardoor de publieke budgetten structureel onder druk staan. In het nieuwe rapport ‘Vooruitgang door verbeeldingskracht’ pleit Triodos voor een fundamentele herwaardering.

De werkelijke waarde van kunst begint namelijk niet bij economische rendementen, maar bij het moment dat een voorstelling je onverwachts raakt of een schilderij je blik op de wereld verandert. Het rapport stelt dat kunst in de eerste plaats van waarde is omwille van zichzelf, omdat het ons in contact brengt met emotie en nieuwe perspectieven. Wanneer we cultuur reduceren tot een luxeproduct, verliezen we de levensader voor innovatie en het vermogen om complexe maatschappelijke vraagstukken vanuit een ander licht te bekijken.

Verhoog het cultuurbudget met 250 miljoen euro per jaar. Houd de gunstige fiscale maatregelen voor private investeerders in stand. Investeer meer in de regio. Tot die maatregelen roepen vier directeuren van grote private cultuurfondsen de formerende partijen in Den Haag deze woensdag op in een brandbrief. „Publiek geld fungeert als hefboom voor privaat geld”, schrijven ze.

De directeuren, Cathelijne Broers (Cultuurfonds), Henk Christophersen (Fonds 21), Ronald Ockhuysen (VandenEnde Foundation) en Bernt Schneiders (VSBFonds), constateren een scheefgroei: terwijl het aandeel van het cultuurbudget in de totale rijksbegroting de afgelopen twintig jaar daalde van 0,47 procent naar 0,35 procent, bleven de private bijdragen nagenoeg gelijk. Dat strookt niet met de rol van de fondsen, die „aanvullend en niet vervangend is”, schrijven ze.  „We worden overvraagd, de grenzen zijn bereikt”, zegt Broers in een reactie tegen NRC.

De culturele en creatieve sector biedt op 14 januari nieuwe Tweede Kamerleden een programma aan in samenwerking met VNG en IPO. In 1,5 uur kunnen Tweede Kamerleden met cultuur en media in portefeuille kennismaken met vertegenwoordigers van de culturele en creatieve sector. De organisaties bieden hen, naast veel inspiratie, inzicht in de omvang, ambities en uitdagingen van de sector. Investeren in cultuur is investeren in: onze samenleving, onze democratie, onze economie, gelijke kansen en oplossingen. Op 19 januari houdt de Tweede Kamer een debat over de cultuurbegroting.

Samen met De Creatieve Coalitie en Platform Makers roept de Kunstenbond politieke partijen op om maatschappelijke weerbaarheid, makersbeleid en een eerlijke culturele arbeidsmarkt centraal te zetten in het nieuwe regeerakkoord. In een gezamenlijke formatiebrief, namens ruim 40.000 cultuurprofessionals, vragen zij om concrete keuzes die makers perspectief bieden. 

Kunst, cultuur en vrije media helpen mensen om verhalen te delen, kritisch te blijven en elkaar te begrijpen. Belangenbehartiger Peter van den Bunder Kunstenbond: “Wie wil investeren in een weerbare samenleving, moet investeren in makers. Dat begint bij eerlijke betaling, betere bescherming en meer kunstenaarsbeleid.” Deze dringende oproep aan de informateur sluit aan bij het Cultuurontbijt dat de culturele en creatieve sector op 14 januari samen met gemeentes (VNG) en provincies (IPO) organiseren voor Tweede Kamerleden om kennis te maken met onze sector. Op 19 januari houdt de Tweede Kamer een debat over de cultuurbegroting.

Op 5 januari lanceerde de gemeente Den Bosch met trots een nieuwe campagne die het rijke amateurkunstleven in onze gemeente centraal stelt. Onder de slogan ‘Stop met scrollen. Start met ontdekken’ nodigen we alle Bosschenaren uit om kennis te maken met de tientallen creatieve verenigingen en community’s die ‘s-Hertogenbosch bruisend maken. Van koren en drumgroepen tot danscollectieven, fotografen en hiphop performers. In de campagnevideo – gemaakt voor, door en met Bossche makers – zie je hoe veelzijdig en inspirerend amateurkunst is.

Wil je als kunstenaar of curator de mogelijkheid krijgen om een artistiek plan te realiseren dat bijdraagt aan de bewustwording van het slavernijverleden? Of ben je een culturele instelling die een kunstenaar, curator of erfgoedprofessional wil betrekken via een aanstelling of opdracht bij een onderzoek, project of programma dat dit bewustzijn versterkt? Misschien kun je gebruik maken van de bijdrage Bewustwording Slavernijverleden.

Het Mondriaan Fonds heeft op verzoek van het ministerie van OCW de tijdelijke regeling Bewustwording Slavernijverleden ontwikkeld. Met deze regeling wil het fonds zowel instellingen als individuele kunstenaars en onafhankelijke curatoren de kans bieden om een plan uit te voeren dat bijdraagt aan bewustwording van het slavernijverleden. Binnen de regeling Bewustwording Slavernijverleden zijn 2 trajecten opgenomen. Voor instellingen: Bewustwording Slavernijverleden – Instelling, voor individuele kunstenaars en curatoren: Bewustwording Slavernijverleden – Individu. 

 Het college van burgemeester en wethouders van Dordrecht wil de manier waarop culturele subsidies worden toegekend vernieuwen. De gemeenteraad heeft ingestemd met de uitgangspunten voor deze nieuwe werkwijze, die moet zorgen voor meer duidelijkheid en continuïteit voor culturele organisaties in de stad. 

Met het nieuwe beleid wil het college onder meer meerjarige subsidies toekennen aan een deel van de professionele culturele instellingen. Het gaat om organisaties die in het verleden al meerdere keren per jaar subsidie ontvingen. Daarnaast zijn in een beleidsnotitie beoordelingscriteria vastgelegd waaraan subsidieaanvragen moeten voldoen. Een externe adviescommissie zal deze aanvragen beoordelen.

Het demissionaire kabinet ziet zich gedwongen zijn aanpak van schijnzelfstandigheid verder te versoepelen. De zachte landing wordt verlengd en er zullen vanaf 1 januari nog geen verzuimboetes worden opgelegd, zoals eerder werd gecommuniceerd, aan bedrijven die ten onrechte zzp’ers inzetten voor werk dat feitelijk in loondienst hoort te worden gedaan. Dat heeft staatssecretaris van belastingen Heijnen toegezegd in het debat van 18 december na zware druk vanuit vrijwel de gehele Tweede Kamer.

De Kamer fluit het kabinet hiermee terug op zijn voornemen om vanaf 2026 weer streng te handhaven, inclusief boetes. Volgens een brede meerderheid hebben ondernemers eerst meer duidelijkheid nodig via nieuwe wetgeving, voordat zij financieel bestraft worden. Die duidelijkere regels zijn er op dit moment nog niet. De Belastingdienst zal wel blijven handhaven. Dat betekent dat naheffingen van loonbelasting mogelijk blijven, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025.

De VNG steunt het voorstel om de subsidietermijn in de Wet specifiek cultuurbeleid te verlengen van 4 naar 8 jaar. Tegelijk vraagt de wetswijziging om nieuwe bestuurlijke afspraken tussen het rijk, provincies en gemeenten met heldere doelen, rolverdeling en ruimte voor lokaal en provinciaal mandaat vooraf. Dat laat de VNG weten in haar reactie op de internconsultatie Zienswijze VNG op het voorstel tot wijziging van de Wet Specifiek Cultuurbeleid. 

VNG pleit samen met het IPO voor het actualiseren van de afspraken tussen OCW, provincies en gemeenten. Over deze herijking is inmiddels overleg gestart, maar we vinden het noodzakelijk dat dit traject is afgerond voordat de wet in werking treedt. De VNG ziet de wetswijziging ook als een kans om het cultuurbeleid meer richting te geven door doelstellingen expliciet in de wet op te nemen. Tot slot benadrukt de VNG dat een langere subsidieperiode op rijksniveau niet automatisch betekent dat gemeenten en provincies dezelfde termijn hanteren in hun cofinanciering.

De Bergse gemeenteraad heeft donderdag een amendement aangenomen dat extra zekerheid biedt bij de verzelfstandiging van het Markiezenhof, per 1 juni 2026. Het wijzigingsvoorstel moet zorgen voor duidelijke afspraken over bestuur, financiën en betrokkenheid van medewerkers bij de nieuwe Stichting Markiezenhof. Alleen BSD en SP stemmen tegen. Daarnaast is besloten weer beperkte -onbemande- horeca mogelijk te maken in de vorm van een coffeecorner; dit dankzij een motie van Samen0164. Het college belooft “dat de belangen van de medewerkers voorop blijven staan.” De nieuwe museumstichting wordt verantwoordelijk voor de exploitatie van het Markiezenhof, terwijl de gemeente financieel betrokken blijft en via de Raad van Toezicht toezicht houdt.

Het college van B en W van de Gemeente Amsterdam verstrekt incidentele subsidies aan Stichting Open Space Contemporary Art Museum (OSCAM) en Stichting Foundation voor de verbouwing en inrichting van hun nieuwe gezamenlijke locatie in de Amsterdamse Poort. De subsidies maken het mogelijk dat beide organisaties verhuizen naar een vaste locatie in het stadsdeel, waar zij hun activiteiten verder kunnen ontwikkelen. Met een totaalbedrag van ruim 314.000 euro investeert de gemeente op deze manier in de versterking van de culturele infrastructuur van Amsterdam Zuidoost.

De subsidiebesluiten geven uitvoering aan de in het Kunstenplan 2025–2028 vastgestelde culturele inhaalslag en sluiten aan bij het Strategisch Huisvestingsplan (SHP) 2023–2027. Daarnaast zijn beide organisaties ook nieuwe instellingen die meerjarig ondersteund worden via het Kunstenplan 2025-2028. Uit de Nulmeting Culturele Voorzieningen (april 2025) blijkt dat Zuidoost vooral een tekort heeft aan kleine en middelgrote culturele voorzieningen. 

De gemeente Gouda vraagt meer aandacht voor het behoud van kunstwerken in de openbare ruimte. Dit gebeurt naar aanleiding van het collectieplan 'Kunst op de Kaart'. Het collectieplan, dat van 2025 tot 2033 loopt, richt zich op het beheer en behoud van kunstwerken. Wethouder Thierry van Vugt benadrukt dat kunst niet alleen artistieke waarde heeft, maar ook het verhaal van de stad vertelt. Hij roept scholen, woningcorporaties en andere organisaties op om zorgvuldig met kunst om te gaan en tijdig overleg te plegen bij veranderingen. Gouda wil met dit plan en de oproep tot samenwerking zorgen dat kunstwerken zichtbaar en betekenisvol blijven voor huidige en toekomstige generaties.