Trends & Ontwikkelingen

Bandcamp wil muziek menselijk houden, en verbiedt daarom met AI gegenereerde muziek. Het platform, een soort muziekwinkel waar je rechtstreeks een fysiek of digitaal album bij een artiest of label koopt, gaat de strijd aan tegen muziek die grotendeels of geheel is gemaakt met behulp van generatieve AI. Bandcamp, dat populair is bij onafhankelijke artiesten en platenlabels, vraagt de community om verdachte muziek of accounts te rapporteren, schrijven ze in een persbericht.

Digitalisering is verweven met alles wat we doen: van de manier waarop we kunst maken tot hoe we ons publiek bereiken. Maar waar staan we nu precies? DEN dook in de data van de DEN Digitale Transformatie Scan en presenteert de inzichten in een gloednieuw dashboard. In 2025 hebben ruim 200 professionals van meer dan 100 verschillende cultuurorganisaties onze scan ingevuld. De resultaten laten een sector zien die volop experimenteert en groeit. 

De meeste culturele organisaties bevinden zich op maturiteitsniveau 2 – Lerend (39%) of 3 – Uitvoerend (41%). Grotere organisaties hebben vaker een hoger maturiteitsniveau dan hele kleine organisaties. Van de vijf onderdelen in de scan scoren organisaties het hoogst op ‘cultuur en competenties’ (3,3 van de 5). Het onderdeel ‘strategie en budget’ blijft achter (2,3). Het dashboard van de Digitale Transformatie Scan geeft niet alleen inzicht in de sector als geheel, maar ook de mogelijkheid om jouw organisatie te vergelijken met andere organisaties, bijvoorbeeld uit dezelfde sector of regio. 

Universal Music Group en Nvidia hebben een nieuw partnerschap aangekondigd rond kunstmatige intelligentie en muziek. In dit akkoord werken een van de grootste muziekbedrijven ter wereld en een toonaangevend technologiebedrijf samen om AI-modellen te gebruiken op manieren die muziek kunnen analyseren, beschrijven en laten ontdekken op andere manieren dan voorheen. De kern van de samenwerking draait om een AI-model van Nvidia dat Music Flamingo heet. Dit is een systeem dat muziek kan begrijpen op een manier die lijkt op hoe mensen naar muziek luisteren. 

Digitalisering verandert de manier waarop we samenleven in een hoog tempo. Bijna alle sectoren ontwikkelen van fysiek naar digitaal of zoeken een hybride vorm. Dat noemen we digitale transformatie.  

Samen met andere culturele instellingen in Brabant veranderen we de manier waarop we werken. Kunstloc deelt voorbeeldprojecten van instellingen in Brabant waarin digitalisering een grote rol speelt. In het project De Bredase Tuinen der Lusten van Stichting KOP reageren vijf jonge kunstenaars met een frisse blik op het meesterwerk De tuin der lusten (1480-1490) van Jheronimus Bosch. Verspreid over vier locaties in de binnenstad van Breda komen de sculpturen tot leven met Augmented Reality. 

Decennialang was MTV onmisbaar voor muziek – en muziek onmisbaar voor MTV. Maar op oudejaarsdag ging het scherm op zwart. De Europese kanalen van MTV die nog muziek uitzenden, zoals MTV Music, MTV 90s en Club MTV, verdwijnen definitief. Het besluit is onderdeel van bezuinigingen bij Paramount, dat eigenaar is van MTV. Een verrassing is het niet. Eerder is het de vraag wanneer de M in MTV ook in Amerika sneuvelt; met muziek heeft de zender al een poos weinig meer van doen. 

Tieners, de doelgroep van MTV, zijn nu immers vastgeplakt aan andere schermpjes dan de tv. Op YouTube, Instagram en TikTok vinden zij visueel vertier; ook nieuwe muziek ontdekt een veertienjarige eerder via influencers of Spotify dan via MTV. Het is al langer duidelijk: MTV is zijn toonaangevende positie kwijt. De zender die de tijdgeest ooit zo haarfijn aanvoelde, heeft zijn antennes onderweg verloren. 

De Oscar-show gaat online. Vanaf 2029 kan iedereen wereldwijd de uitreiking van de filmprijzen via YouTube bekijken, inclusief verslaggeving vanaf de rode loper. Voor de organisatie is het een ultieme poging om de kijkcijfers op te krikken. De samenwerking met YouTube moet ‘de toegang (…) uitbreiden tot het grootst mogelijke wereldwijde publiek’, aldus de Academy, de organisatie achter de prestigieuze Amerikaanse filmprijzen. Tot 2029 wordt de ceremonie in Amerika nog uitgezonden door televisiezender ABC, dat de rechten al sinds 1976 had. 

Voor de Academy lijkt het een radicale poging om het tij te keren. De organisatie is voor een groot deel financieel afhankelijk van de inkomsten die de Oscarshow genereert, maar de interesse daarvoor bij het publiek is tanende. De show op YouTube zal straks voor iedereen gratis toegankelijk zijn. 

Steeds meer investeerders denken dat AI dit jaar grote gevolgen zal hebben voor de arbeidsmarkt. Zij verwachten dat AI-systemen niet alleen taken zullen ondersteunen, maar ook werk dat vroeger door mensen werd gedaan zelf kunnen uitvoeren. Dit idee roept vragen op over wat dat betekent voor banen in verschillende sectoren en hoe werknemers zich daarop kunnen voorbereiden.

In de creatieve sector gebruiken sommige organisaties AI voor het genereren van beelden, teksten of muziek. Investeerders verwachten dat deze trend zich voortzet, wat kan betekenen dat sommige functies binnen creatieve teams veranderen. In plaats van taken handmatig uit te voeren, kunnen medewerkers zich meer richten op het verfijnen van resultaten en het aansturen van de AI zelf.

De wereld van jongeren verandert razendsnel. Generatie Z – en de eerste golf van Generatie Alpha – beweegt zich soepel tussen digitale kanalen, platformen en trends. Voor marketeers in de cultuursector betekent dit: meebewegen. Jongeren zijn kritisch, digitaal vaardig en verwachten dat merken en organisaties hen écht begrijpen, waardoor een traditionele campagne niet meer volstaat. Jongerenmarketing is daarbij niet alleen een marketinginstrument, maar ook een middel om jongeren te verbinden met kunst, erfgoed en cultuur. 

Niet elke online ruimte is geschikt om jongeren te bereiken. Om de juiste kanalen te kiezen, moet je daarom weten waar Gen Z zich bevindt en hoe ze daar interactie hebben. De belangrijkste kanalen zijn TikTok, Snapchat, Youtube, Instagram, Twitch en Discord, Gen Z heeft een korte aandachtsspanne: ze zijn vlug afgeleid en scrollen snel door. Om effectief te communiceren, moet je daarom direct tot de kern komen. 

De wereld van film verandert. Steeds meer mensen kijken films online, en dat geldt ook voor arthouse-liefhebbers. Maar betekent dit het einde van het filmhuis? Zeker niet! Picl, het Nederlandse arthouseplatform, bewijst dat online en offline elkaar juist kunnen versterken. Sterker nog: slimme digitalisering en samenwerking leiden tot méér bezoekers in de zalen voor de filmhuizen. Picl is kennispartner en verbinder in de filmsector. Door middel van onderzoek, data-analyse en kennisdeling helpt SNF-filmhuizen te navigeren in het digitale tijdperk. SNF wil filmhuizen empoweren om hun publiek te bereiken en te laten groeien, zowel online als offline.

AI verandert het werk in de cultuursector ingrijpend. In een vandaag verschenen enquête-onderzoek van de Boekmanstichting rapporteert één op de vijf zelfstandig kunstenaars een verlies aan inkomen en opdrachten. Op initiatief van De Creatieve Coalitie ondervroeg het kenniscentrum ruim zevenhonderd creatieven naar de gevolgen van AI voor hun werk. Van de zelfstandige kunstenaars stelde bijna een op de vijf afgelopen jaar minder inkomsten en opdrachten te hebben. Het gaat dan om onder anderen stemacteurs, cameramensen en illustratoren. Van de vertalers rapporteerde een op de drie inkomensverlies.

Dat kunstmatige intelligentie een grote invloed zou hebben op de creatieve sector, was te verwachten nu streamingdiensten worden overspoeld door AI-gegenereerde muziek, webwinkels bol staan van de gefabuleerde boeken en AI-filmpjes op sociale media gretig worden rondgepompt. Maar voor het eerst is in kaart gebracht wat de invloed daarvan is op de creatieve makers zelf. En die is niet gering, zegt onderzoeker Sita Struijke van de Boekmanstichting. Zo’n 6 procent van zelfstandigen rapporteert veel minder inkomsten, 12 procent een beetje minder. Dat zit hem volgens Struijke vooral in het wegvallen van commerciële klussen.