Trends & Ontwikkelingen

Met kunstmatige intelligentie kan iedereen met het grootste gemak een tekst schrijven, muziek produceren, schilderijen maken. Maar, vraagt schrijver Thomas Heerma van Voss zich af, kunst moet toch draaien om een zekere onverwachtheid, tegendraadsheid? 

Hij benadrukt dat betekenisvolle kunst juist draait om originaliteit, tegendraadsheid en het onverwachte. De groeiende toegankelijkheid van kunstproductie staat daarmee op gespannen voet met de kwaliteit en diepgang ervan. Als het gevoel dat unieke kunst oproept elitair wordt genoemd, dan hoopt Heerma dat iedereen van tijd tot tijd te maken krijgt met dergelijk elitarisme.

Streamingplatform Spotify heeft een deal gesloten met platenmaatschappij Universal. Gebruikers kunnen binnenkort zelf nummers van bekende artiesten remixen met behulp van AI. Kenners denken dat artiesten hier niet blij mee zullen zijn. Een reportage in Nieuwsuur. 

Wat mag je als culturele organisatie doen met persoonsgegevens volgens de AVG? Wanneer mag je publieksdata verzamelen, foto’s publiceren of persoonsgegevens gebruiken voor marketing? En welke regels gelden daarvoor?

DEN beschrijft welke stappen je organisatie kan nemen om persoonsgegevens op een zorgvuldige en juridisch correcte manier te verwerken. Je krijgt uitleg over verwerkingsgrondslagen, toestemming, gerechtvaardigd belang, bewaartermijnen en het verwerkingsregister.

We zitten midden in een verschuiving: van traditionele zoekmachines naar AI-gedreven antwoorden. Hoe zorg je ervoor dat jouw museum, theater of festival nog zichtbaar is wanneer een bot het antwoord geeft? Het antwoord is GEO.

Generative Engine Optimization (GEO) draait minder om het verkrijgen van webverkeer naar jouw website om daar de antwoorden op de zoekvraag te vinden, maar meer om het worden van het bronmateriaal voor het AI-antwoord zelf. 

Het audiovisuele archief van Beeld & Geluid is open voor een breder publiek. Daarmee komt na twintig jaar werken een omvangrijke collectie beschikbaar van meer dan 700.000 uitzendingen, samen goed voor ruim een half miljoen televisie-uren. In totaal gaat het om 751 miljoen gigabyte. Daarmee behoort het Nederlandse audiovisuele archief tot de grootste ter wereld. 

De grootste uitdaging bij het openstellen van het archief lag jarenlang bij de rechten. Een wijziging in de Erfgoedwet heeft Beeld & Geluid uiteindelijk geholpen om grote stappen te zetten. Beelden ouder dan 25 jaar worden daardoor niet langer als commercieel verhandelbaar beschouwd. Beeld & Geluid is in gesprek met onder meer RTL en Talpa om op termijn ook delen van het commerciële televisiearchief toe te voegen.

Vorig jaar was kunstmatige intelligentie nog filmvijand nummer één, nu is de stemming omgeslagen. AI is overal, als een klopgeest. In april kondigde het festival nog aan dat films met AI niet welkom zijn in de hoofdcompetitie. Maar er werd veel naar gevraagd bij Q&A’s en persconferenties. En hoewel regisseur Seth Rogan AI nogmaals de oorlog verklaarde, was de toon elders louter positief. De filmwereld – zelfs in kunstbastion Cannes – lijkt AI inmiddels te accepteren.

„AI is er al”, zei actrice Demi Moore (The Substance), jurylid op het festival, tijdens een persconferentie. „Je ertegen verzetten is een strijd die we zeker zullen verliezen. Het is beter om een manier te vinden om ermee om te gaan.” Die acceptatie moet ook wel, want ook in Cannes is men achter de schermen volop met AI bezig.

De Metropoolregio Amsterdam (MRA) is gestart met een pilot van het Culturele Doelgroepenmodel. Met dit model krijgen culturele instellingen beter inzicht in hun publiek én in kansen om nieuwe doelgroepen te bereiken.

Steeds meer culturele instellingen zoeken naar manieren om hun publieksbereik te vergroten en te verbreden. Het Culturele Doelgroepenmodel, ontwikkeld door Rotterdam Festivals, biedt daarvoor een waardevol instrument. Dit model maakt het mogelijk om bezoekers in te delen in herkenbare archetypen op basis van onder andere gedrag, interesses en postcodegegevens. In Amsterdam is het model eind 2024 geïntroduceerd door amsterdam&partners met hun publieksonderzoekstool PubliQscan. De MRA heeft inmiddels een licentie aangeschaft om het model breder in de regio toe te passen.

Sentomus, het Europese publieksonderzoek voor musea, is vanaf nu gratis toegankelijk voor musea in heel Europa. Met meer dan 250 deelnemende musea in de afgelopen drie jaar en de steun van een academisch consortium van zeven Europese universiteiten biedt Sentomus een gedeeld Europees kader voor publieksonderzoek en benchmarking.

Sentomus helpt musea om beter inzicht te krijgen in bezoekers én niet-bezoekers. De studie behandelt verschillende aspecten van de museumervaring, zoals bezoekersmotivatie, tevredenheid, impact, communicatie en algemene perceptie. Het instrument is geschikt voor musea van elke omvang en discipline. 

Momenteel controleert een handjevol bedrijven een steeds groter deel van de nieuws- en informatievoorziening, is de mening van onderzoeksjournalist Eric Smit van Follow the Money. Om deze dominantie te doorbreken, start Smit een nieuw initiatief, The Firewall. Dit nieuwe burgerinitiatief van de onderzoeksjournalist verdedigt de democratie en de open samenleving tegen de destructieve invloed van technologie giganten. Oftewel: “The Firewall is een journalistieke waakhond die niet alleen jaagt op misstanden, maar daar ook zijn tanden in zal zetten”, aldus de website van het initiatief.

Opvallend is dat vooral schrijvers tot de mede-ondertekenaars behoren, zoals Maxim Februari (filosoof, jurist en schrijver), Tommy Wieringa (schrijver en columnist), Sander Schimmelpenninck (mediaondernemer en columnist), Marcia Luyten (econoom en cultuurhistoricus) en Hans Schnitzler (filosoof en schrijver).

Het Britse Design Museum in Londen gebruikt datagedreven publieksmanagement om de ervaring van hun bezoekers te verbeteren. Door bezoekersstromen te analyseren via scans per zaal krijgt het museum inzicht in drukte en gedrag, zoals welke tentoonstellingen populair zijn of juist worden overgeslagen. Deze inzichten helpen om beter in te spelen op het publiek en de inrichting van het museum te optimaliseren.

Hij is met afstand de productiefste schrijver van Nederland, met meer dan tweeduizend titels op zijn naam, meldt hij aan Trouw. Zijn naam: Andries B.V. En hij heeft overal verstand van. Andries B.V. schrijft zijn boeken niet zelf, dat zou ook niet kunnen met het huidige tempo van zo’n tien boeken per dag, volgens cijfers van Centraal Boekhuis. De boeken zijn door kunstmatige intelligentie (AI) gemaakt. Dat staat er op de meeste verkoopsites alleen niet bij.

“Ik weet van een paar aanbieders die tientallen AI-boeken hebben gemaakt”, zegt Noor van der Heijden van de Auteursbond, “maar één producent van duizenden van die boeken, dat is ongekend. En alarmerend. Voor de consument, die niet weet wat hij koopt. En voor schrijvers. Want de AI-modellen zijn getraind met illegaal verkregen, auteursrechtelijk beschermd materiaal. Die teksten zijn van onze schrijvers gejat en nu gaat zo’n AI-boekenmaker met de bestolen schrijvers concurreren. Daar zijn we als Auteursbond tegen.”

De opkomst en ontwikkeling van artificiële intelligentie (AI) hebben de afgelopen jaren grote veranderingen teweeggebracht in de film- en AV-sector. Voor de aanvragers, adviseurs en medewerkers van het Filmfonds zijn er daarom richtlijnen opgesteld rondom het gebruik van AI.

Bij het Fonds moedigen we aanvragers aan om mensen een centrale rol te blijven geven in het creatieve proces. De maker is en blijft verantwoordelijk voor het eindproduct, ook bij het gebruik van nieuwe technologieën. Dit betekent dat we AI vooral als hulpmiddel zien bij bijvoorbeeld routinetaken of ter inspiratie. Het gebruik van AI bij de beoordeling van een aanvraag is volledig uitgesloten

Vijf van de grootste boeken- en tijdschriftuitgevers in de Verenigde Staten hebben samen met bestsellerauteur Scott Turow een collectieve rechtszaak aangespannen tegen Meta en oprichter en CEO Mark Zuckerberg. De aanklacht: het willens en wetens schenden van auteursrechten door miljoenen werken, afkomstig van piratensites, te gebruiken voor de ontwikkeling van Meta’s Llama-taalmodellen.

Musea over de hele wereld bezitten duizenden digitale kunstwerken. Zonder conservatie verdwijnt deze kunst binnen tien tot twintig jaar omdat de technologie verdwijnt om het te tonen. Specialisten in conservering staan voor steeds dezelfde vraag: wat is het werk eigenlijk? De apparatuur, de software die de kunstenaar heeft geschreven, of de ervaring van het publiek?

In de praktijk gebruiken specialisten grofweg drie methodes om te conserveren, vertelt Gad. Migratie: de software wordt herschreven naar een nieuwere omgeving, zodat het werk blijft draaien op moderne computers. Emulatie: een nieuwe computer doet zich voor als een oude, zodat de originele code kan worden gelezen. En adaptatie, een term die uit de podiumkunsten komt, waarbij het werk opnieuw wordt opgevoerd volgens richtlijnen van de kunstenaar, ook als die er zelf niet meer is.