Trends & Ontwikkelingen

Het Fonds voor Cultuurparticipatie wil zich sterker verbinden met de regio's en haar dienstverlening beter laten aansluiten op regionale behoeften. Dit doet het Fonds door te werken met regiomakelaars. In de provincie Noord-Brabant is deze rol belegd bij Kunstloc Brabant.

De regiomakelaar is er voor makers, culturele instellingen en verenigingen, gemeenten, lokale cultuurondersteuners en informele initiatieven. Ook partners uit bijvoorbeeld onderwijs, welzijn, zorg en jongerenwerk kunnen contact opnemen wanneer zij werken aan cultuurparticipatie of verbinding zoeken met het culturele veld. 

NS en CJP gaan in 2026 door met de Schooltoer, een goedkope dagkaart voor de trein in de daluren voor scholen in het voortgezet onderwijs. Met de CJP Schooltoer kunnen schoolklassen voor een extra voordelig tarief van €11,25 per leerling, een dag lang gebruik maken van alle treinvervoerders in Nederland tijdens de daluren. Bijvoorbeeld voor een culturele activiteit of om een schoolexcursie te maken. Nieuw is dat de CJP Schooltoer-tickets nu online verzilverd kunnen worden. De CJP Schooltoer-tickets zijn exclusief te bestellen via het CJP Scholenportaal.

De provincie Noord-Brabant is één van de vier regio's voor de open oproep cultuureducatie en digitale technologie. Met deze open oproep krijgen leerlingen in het primair, voortgezet en gespecialiseerd onderwijs de ruimte om creatief aan de slag te gaan met digitale technologie. Digitale technologie kan onderdeel zijn van het creatieve proces, maar kan ook zelf onderwerp van een artistiek onderzoek zijn. De open oproep heeft bewust een onderzoekend karakter. 

De subsidie is er voor culturele instellingen en professionals in Amsterdam, Caribisch Nederland, Friesland en Noord-Brabant die samenwerken met scholen en de CmK-penvoerder in hun regio.

Initiatiefnemers met een idee of plan voor hun buurt, wijk of dorp en de mensen die er wonen kunnen op vrijdag 18 september terecht op het FondsenFestival Flevoland in Dronten. Tijdens deze gratis middag ontmoeten zij fondsen, financiers en adviseurs, kunnen zij hun eigen vragen voorleggen en deelnemen aan praktische workshops. Het doel is om initiatiefnemers te helpen om hun idee of plan een volgende stap verder te brengen.

Van 1 april tot en met 31 mei 2026 konden culturele organisaties subsidie aanvragen voor Programma's 2027-2028 van Cultuur Eindhoven.

De Cultuurraad heeft 22 aanvragen positief beoordeeld. Vijf aanvragen ontvingen een negatief advies. Binnen het huidige subsidieplafond van € 5.050.000 kunnen 14 organisaties subsidie ontvangen. Acht organisaties vallen daardoor onder de zogenoemde zaaglijn. De Cultuurraad spreekt in haar adviesrapport waardering uit voor de kwaliteit en ambitie van de ingediende plannen. Tegelijkertijd constateert de Cultuurraad dat het subsidiebudget de groei van de stad en de ontwikkeling van de cultuursector niet heeft bijgehouden. 

Het wensenlijstje is lang voor cultureel centrum De Schroef in Zundert, maar is er genoeg budget voor de podiumvloer, de serres en het verhogen van het dak? Ja, zo denkt het college, maar zonder extra investeringen dreigt het gebouw misschien wel minder geld in het laatje te brengen.

Volgens een nieuwe kostenraming kan het gebouw binnen het budget worden opgeknapt, maar alleen ‘sober’. Daardoor zou de tribune krimpen van 180 naar ongeveer 140 zitplaatsen. Dat is onwenselijk, want een kleinere zaal levert minder inkomsten op en maakt De Schroef minder toekomstbestendig. Daarom komt er nu een businesscase om te onderzoeken of extra investeringen zich kunnen terugverdienen. 

De subsidies voor culturele podia in Land van Cuijk gaan drastisch op de schop. Met name de theaters in Mill en Boxmeer profiteren enorm. Deze twee podia hadden het de laatste jaren financieel erg lastig en de gemeente Land van Cuijk wil er alles aan doen om deze voorzieningen te behouden. „Dit is wat er nodig is om de theaters te behouden.”

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie is een onderzoek gestart naar signalen van grensoverschrijdend gedrag van zijn ex-directeur. Volgens melders was sprake van een angstcultuur, waardoor medewerkers last hadden van nachtmerries en burn-outklachten. Volgens de ex-directeur is sprake van ondeugdelijk vooronderzoek.

Op 19 november staat in het Rijksmuseum de vraag centraal hoe organisaties in de kunst- en cultuursector hun financieringsmix kunnen verbreden en professionaliseren. Tijdens de expertisemiddag ‘Learn from the best’ brengen SponsorReport en Vakblad fondsenwerving de werelden van sponsoring en fondsenwerving bij elkaar, met praktijkvoorbeelden, kennis en concrete handvatten voor professionals uit de sector. Het evenement wordt mede mogelijk gemaakt door ING, Rijksmuseum en VriendenLoterij.

Veel culturele organisaties werken van project naar project. Die manier van werken geeft ruimte aan beweging, vernieuwing en artistieke ontwikkeling. Het vraagt ook steeds opnieuw om financiering, planning en organisatiekracht. Wat gebeurt er als een subsidie stopt, een fonds andere keuzes maakt of een project niet wordt verlengd?

In de training Van Projectorganisatie naar Toekomstbestendige Organisatie onderzoeken deelnemers hoe ze hun organisatie steviger kunnen maken. Trainer Tijmen Rümke geeft een inkijkje in de vragen en denkrichtingen waarmee deelnemers aan de slag gaan.

Cultuur Eindhoven bestaat in 2026 exact 10 jaar. De organisatie blikt onder andere terug op de afgelopen 10 jaar door middel van interviews en een video 10 jaar Cultuur Eindhoven in cijfers. 

Heeft DOX, het Utrechtse productiehuis voor jong talent, onrechtmatig gebruikgemaakt van het werk van choreograaf Anderson Carvalho? Hij eist via de rechter volledige transparantie over subsidieaanvragen omdat hij vermoedt dat zijn naam is gebruikt terwijl het geld nooit zijn kant op kwam.

„Mijn artistieke werk is zonder mijn toestemming gebruikt bij subsidieaanvragen in Nederland. Tegelijkertijd werd de indruk gewekt dat mijn werk niet in aanmerking kwam voor financiering. Dit heeft niet alleen geleid tot professionele schade, maar ook tot emotioneel en psychisch lijden.”

Stichting Onbeperkt Lezen heeft de ‘Innovatie-impuls Leestoegankelijkheid’ in het leven geroepen. Met deze nieuwe financiële regeling wil de stichting ontwikkelaars, onderzoekers, ondernemers en maatschappelijke organisaties helpen om innovatieve oplossingen voor mensen met een leesbeperking sneller naar de praktijk te brengen. 

Veel goede ideeën rondom leestoegankelijkheid stranden in de ontwikkelfase door een gebrek aan middelen. Met de Innovatie-impuls wil Onbeperkt Lezen juist dié initiatieven ondersteunen die de tekentafel inmiddels voorbij zijn. Het gaat om projecten die technisch al werken en een sterke organisatorische basis hebben, maar een financieel steuntje in de rug nodig hebben voor de volgende, beslissende stap: implementatie, bredere opschaling of marktintroductie.

Publiek-privaat cultuurfonds Brabant C rondt transitiefase af en maakt zich op voor nieuw leiderschap. Vier jaar geleden begon Victoria Simonsz-van Krieken als tijdelijk directeur met een duidelijke opdracht: Brabant C begeleiden in de transitie naar een publiek-privaat cultuurfonds. Nu haar opdracht bijna is afgerond, breekt een nieuwe fase aan. 

Die volgende fase kent volgens Victoria een duidelijke richting. “Ik hoop dat mijn opvolger over vijf jaar kan zeggen dat het gelukt is om voort te bouwen op de basis die wij als team hebben gelegd tijdens de transitie van publiek naar publiek-privaat. En dan vooral langs drie lijnen: bestendigen, verbreden en versterken." 

Er is een fonds voor onderhoud aan grafheuvels, een fonds voor het stimuleren van oude klassieke muziek, een fonds voor onderzoek naar zeldzame ziekten – en nog veel meer. Een zogeheten fonds op naam is een groeiend fenomeen. Alleen al het Cultuurfonds (voorheen het Prins Bernhard Cultuurfonds) telt bijna vijfhonderd aparte fondsen op naam. Elk jaar komen daar volgens een woordvoerder weer tientallen nieuwe bij.

Wie zijn de mensen die zich over jouw filmplan buigen? Hoe gaan ze te werk en waar letten ze op bij de inhoudelijke beoordeling van aanvragen? Het Nederlands Filmfonds organiseert een kennismakingssessie, bedoeld voor regisseurs en scenaristen. Tijdens rondetafelgesprekken vertellen de filmconsulenten alles over hun werkproces en wat ze daarin tegenkomen. 

Eindhoven profileert zich als cultuurstad met de organisatie van ‘De Opening’ dit weekend, de landelijke start van het culturele seizoen. Ondertussen investeert de groeiende stad veel minder in cultuur dan vele andere steden.

Ruimtegebrek is een groot probleem voor de Eindhovense cultuur, weet ook het stadsbestuur. Ook is er weinig geld. De vijfde stad van Nederland in bevolkingsomvang heeft per inwoner minder cultuurbudget dan vijftien andere steden. 

In 2024 verloor theatergroep De Warme Winkel geheel onverwacht haar subsidie van het Fonds Podiumkunsten. Na deze klap deed acteur en mede-oprichter Vincent Rietveld een aantal overtuigingen en ideeën op hoe het systeem van het fonds beter kan: ‘duurzamer voor makers en efficiënter voor het theaterveld als geheel’.

Rietveld stelt vier veranderingen voor: Een integrale weging, een waarschuwingssysteem, een subsidieplafond en een matchingsregeling. 

Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van North Sea Jazz presenteert Kunsthal Rotterdam vanaf 5 september de tentoonstelling 50 jaar North Sea Jazz Fotografie. De tentoonstelling komt tot stand in samenwerking met North Sea Jazz en Nationale-Nederlanden, dat hoofdpartner is van zowel de Kunsthal als het NN North Sea Jazz Festival.

Bij het voeren van jouw crowdfundingcampagne bied je in ruil voor een donatie een tegenprestatie aan. Maar wat zijn tegenprestatie die passen bij bijvoorbeeld een dansproject of in de discipline vormgeving? Voordekunst helpt je op weg. 

Steeds meer culturele organisaties zoeken de samenwerking op met andere domeinen, zoals de zorg of het publieke domein. Dat biedt kansen: je maakt maatschappelijke impact, ontmoet nieuwe doelgroepen en je komt in aanmerking voor andere financieringsbronnen. Tegelijkertijd vraagt het om een andere manier van werken. Wat binnen de cultuursector vanzelfsprekend is, werkt niet altijd in een andere context. Waar lopen samenwerkingspartners tegenaan wanneer ze werken met een culturele organisatie?  

Cultuur + Ondernemen ging in gesprek met Madelon van Riel (projectleider Kunst en Zorg bij zorgorganisatie Cordaan) over de randvoorwaarden voor een succesvolle samenwerking tussen verschillende domeinen.

Het Cultuurfonds heeft binnen tien maanden tijd de volledige 6 miljoen euro van de Cultuurfondslening uitgeleend aan acht culturele instellingen. “Dit succes bevestigt wat wij al langer zien: de culturele sector wil investeren en vernieuwen, maar heeft onvoldoende toegang tot passend kapitaal”, vertelt Cathelijne Broers, directeur van het Cultuurfonds. Het Cultuurfonds kondigt aan het budget van de Cultuurfondslening te willen verhogen en zoekt partners om mee te investeren.

Maakt het Textielmuseum in Tilburg zich schuldig aan oneerlijke concurrentie? Het Brabants textielbedrijf EE Labels vindt van wel. In de werkplaats van het gesubsidieerde museum worden namelijk producten gemaakt die net zo goed door commerciële textielbedrijven geleverd kunnen worden. Het Textielmuseum weerspreekt de kritiek.

Volgens een woordvoerder is het de taak van het museum om de kennis over textiel, vakmanschap en artistieke ontwikkeling verder te brengen. Daarom is het nodig om te blijven innoveren, bijvoorbeeld met de aanschaf van een moderne weefmachine ter vervanging van een afgeschreven machine.

ABN AMRO is hoofdpartner van de tentoonstelling van de wereldberoemde Japanse kunstenaar Yayoi Kusama in het Stedelijk Museum Amsterdam. Daarmee bouwen de bank en het museum voort op hun jarenlange samenwerking om kunst en cultuur toegankelijker te maken voor een breed publiek. Het partnerschap sluit aan bij de sponsorstrategie van ABN AMRO, die gericht is op het vergroten van gelijke kansen, zoals het toegankelijk maken van kunst en cultuur voor kinderen waarvoor dit niet vanzelfsprekend is.

Het Cultuurfonds heeft binnen tien maanden tijd de volledige 6 miljoen euro van de Cultuurfondslening uitgeleend aan acht culturele instellingen. “Dit succes bevestigt wat wij al langer zien: de culturele sector wil investeren en vernieuwen, maar heeft onvoldoende toegang tot passend kapitaal”, vertelt Cathelijne Broers, directeur van het Cultuurfonds. Het Cultuurfonds kondigt vandaag aan het budget van de Cultuurfondslening te willen verhogen en zoekt partners om mee te investeren.

De unieke Cultuurfondslening werd eind 2025 gelanceerd en biedt instellingen een lening aan vanaf 500.000 euro tegen 1,5% rente, met een looptijd van 5 tot 20 jaar. 

Het Cultuurfonds stelt in 2026 een bijzondere eenmalige bijdrage van € 400.000 beschikbaar aan Open Monumentendag ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum van het evenement. Met deze strategische besteding ontvangen ruim 300 lokale comités ieder € 1.000 extra om hun programmering, publieksbereik en activiteiten te versterken. Zo ondersteunen we de bijna 18.000 vrijwilligers die Open Monumentendag mogelijk maken en jaarlijks miljoenen mensen in contact brengen met monumenten, verhalen en geschiedenis. 

Rotterdam Festivals maakt zich grote zorgen over de voorgenomen bezuinigingen op festivals in het nieuwe coalitieakkoord van de gemeente Rotterdam, want de impact is groot. Het college van B&W wil structureel €656.000 per jaar bezuinigen op het evenementenbeleid. Voor Rotterdam Festivals betekent dit een korting van 20% op het budget waarmee zij Rotterdamse festivals ondersteunen. 

VandenEnde Foundation lanceert deze zomer De Ideeënbus. Tien jonge, professionele (podium)kunstenaars krijgen door een schenking van € 5.000,- de kans om hun plannen waar te maken.  Met De Ideeënbus hoopt VDEF individuele makers een financieel steuntje in de rug te geven in het verwezenlijken van hun dromen. 

Goed nieuws voor Samenzingend Nederland! Het Fonds voor Cultuurparticipatie heeft de aanvraag van Koornetwerk Nederland in het kader van de VLIAK regeling (Versterking Landelijke Infrastructuur Amateurkunst) gehonoreerd. De toekenning maakt het Koornetwerk Nederland mogelijk om de komende 2,5 jaar met het project ‘Netwerkversterking voor Samenzingend Nederland’ te werken aan een toekomstbestendige koorsector, meebewegend met de (veranderende) behoeftes uit het veld.

Jeroen van der Zweth wordt de nieuwe directeur-bestuurder van Cultuur Eindhoven. Hij start op 7 september 2026 bij de organisatie en volgt per 1 november 2026 Tanja Mlaker op, die na tien jaar afscheid neemt van Cultuur Eindhoven.

Bij de gemeente ’s-Hertogenbosch was Van der Zweth vijf jaar hoofd Cultuur en verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitvoering van het cultuurbeleid. Daarnaast vervulde hij verschillende leidinggevende, strategische en adviserende functies binnen het openbaar bestuur. De Raad van Toezicht heeft er vertrouwen in dat hij met zijn bestuurlijke ervaring, kennis van het culturele veld en verbindende aanpak leiding kan geven aan de volgende fase van Cultuur Eindhoven.

Culturele organisaties en makers in Brabant krijgen opnieuw de kans om subsidie aan te vragen voor een coachtraject op maat. De provincie Noord-Brabant stelt dit najaar de regeling ‘Versterken Cultureel Ondernemerschap’ nog een keer open om de beroepspraktijk van makers en cultuurorganisaties te versterken.

Met de subsidieregeling ‘Versterken Cultureel Ondernemerschap’ zet de provincie zich in voor een sterke en toekomstbestendige culturele sector. De regeling wordt in de periode 2024-2027 jaarlijks opengesteld. Dit najaar is er € 187.000 beschikbaar voor een eenmalige, extra openstelling.

Op 21 juli verscheen in de Staatscourant de regeling SPUK AZWA en HLO. Een mooie en logische volgende stap in de verdere 'beweging naar de voorkant'. De VNG houdt dinsdag 25 augustus een webinar over de SPUK.

In 2025 is de vierde periode van Cultuureducatie met Kwaliteit gestart: CmK4 (2025-2028). Het LKCA beschrijft in een artikel de ontwikkelingen binnen Cultuureducatie met Kwaliteit vanaf het begin tot aan deze vierde periode en licht toe wat CmK4 onderscheidt van de voorgaande periodes. Net als in CmK3 is in de vierde periode kansengelijkheid weer een belangrijk doel. Het streven naar kansengelijkheid blijkt ook uit het uitbreiden van de doelgroepen binnen deze CmK-periode. Naast het primair onderwijs is het voortgezet onderwijs een verplichte doelgroep geworden.