Trends & Ontwikkelingen

Voor de ziekte van Parkinson bestaan goede medicamenteuze neurochirurgische behandelopties. Desondanks ondervinden veel patiënten grote beperkingen.

Prof. dr. B.R. (Bas) Bloem heeft zich toegelegd op onderzoek naar therapieën die een aanvulling kunnen zijn, waaronder ‘kunst als medicijn’. Hij heeft ontdekt dat Parkinson bij sommige patiënten creativiteit juist kan stimuleren, en wil ook bewijzen dat kunst zelf de symptomen kan verlichten en het welzijn verhoogt.

Kunstenaars Abhishek Thapar, Cathalijne Smulders en Xandry van den Besselaar ontvangen dit jaar een CultureAndHealth-werkbeurs voor hun innovatieve projecten op het snijvlak van kunst en zorg. Met deze bijdrage versterken zij de samenwerking met hun zorg- en welzijnspartners, bouwen ze verder aan nieuwe methodieken en ontwikkelen duurzame werkwijzen die inzetbaar zijn binnen én buiten de culturele sector. Kunstloc Brabant is partner van het CultureAndHealth Platform. 

Terwijl de wereldpers zich heeft verzameld in Venetië voor ’s werelds belangrijkste kunsttentoonstelling, opende in Hengelo afgelopen weekend een ándere biënnale: de Art Brut Biënnale. Voor de zesde keer organiseren curator Elvira van Eijl en Jan Noltes, samen met honderd vrijwilligers, deze manifestatie voor ‘rauwe’ kunst. Die wordt gemaakt door kunstenaars die vaak autodidact zijn, of werken buiten de gevestigde kunstwereld. Veel van hen zijn neurodivergent of kampen met psychiatrische problematiek.

In vijftien jaar groeide de biënnale uit tot een internationaal begrip. Dit jaar doen er 230 kunstenaars mee, uit 25 landen, van IJsland tot Iran en Japan. Van de zo’n 20 duizend bezoekers die worden verwacht, komt een deel uit het buitenland. Noltes: ‘Dit is het grootste evenement in z’n soort in Europa.’ 

Op 20 april is de publiekscampagne De kracht van Arts in Health van start gegaan, om dit onderwerp op de kaart te zetten. In deze beweging werken zorg, cultuur en welzijn samen aan een gezondere samenleving. De campagne zet – via het brede publiek – lokale beleidsmakers, bestuurders en politieke partijen aan om Arts in Health op te nemen in gemeentelijk beleid en in coalitieakkoorden.

Op 19 mei verschijnt de documentaire De kracht van Arts in Health. Als teaser voor de documentaire wordt in de periode tot 19 mei via de verschillende kanalen wekelijks een social post geplaatst met een mooi voorbeeld van arts in health.

In Kunst als medicijn inventariseert Daisy Fancourt de resultaten van duizenden wetenschappelijke onderzoeken naar de invloed van kunst op ons welbevinden. De resultaten zijn soms verbluffend, het feit dat kunst niet structureel wordt ingezet evenzeer.

De Britse hoogleraar psychobiologie en epidemiologie Fancourt identificeert kunst als de ‘vergeten vijfde pijler’  die ons welzijn stut, naast de bekende vier: gezonde voeding, veel (meer) beweging, voldoende slaap en voldoende ontspanning.

Aan het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) zijn financiële middelen gekoppeld in opmaat naar structurele financiering vanaf 2030.  Om aan de opgave die volgt uit het akkoord invulling te kunnen geven, is voor gemeenten tijdig duidelijkheid nodig over de middelen. Om deze reden hebben ministers Hermans (VWS) en Sterk (Langdurige Zorg) in een brief aan de VNG deze duidelijkheid gegeven. 

Met het Integraal Zorgakkoord (IZA) is ingezet op een verschuiving van zorg naar gezondheid en welzijn en op betere regionale samenwerking. Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) bouwt hierop voort, met extra aandacht voor het sociaal domein, preventie en het verkleinen van gezondheidsverschillen. 

Cultuurbeoefening draagt aantoonbaar bij aan gezondheid en welzijn; mensen die actief creatief zijn en experimenteren voelen zich minder eenzaam, ervaren meer rust en ontwikkelen veerkracht en zelfvertrouwen. Toch krijgt deze bewezen waarde nog te weinig plek in landelijke preventieplannen. Dat wringt, juist nu het ministerie van VWS op 23 april het leefstijlpreventiedebat voert over een samenhangende preventiestrategie waarin zorg, welzijn en andere beleidsdomeinen samenkomen. 

Daarom stuurde Cultuurconnectie de commissie een brief met een duidelijke oproep: betrek cultuur structureel bij preventiebeleid. Ondanks het voornemen van Gezondheid in en voor alle Beleidsdomeinen, zien we cultuur niet terug. Cultuurconnectie vraagt de commissie om in het debat nadrukkelijk aandacht te vragen voor de rol van cultuur en de minister te verzoeken cultuur te integreren in de landelijke preventiestrategie.