Trends & Ontwikkelingen

De artistieke vrijheid in Nederland moet veel beter worden beschermd, oordeelt de Raad van Cultuur. De raad geeft aan dat de grootste druk in Nederland niet van de politiek, maar uit de samenleving komt. Voor de oorzaak van de groeiende intolerantie jegens de kunst wijst de raad volgens Pieter Klok terecht naar sociale media, waarin mensen zich in hun eigen waarheid opsluiten en de waarheid van een ander steeds slechter kunnen verdragen. Kunst die schuurt, de blik op de wereld uitdaagt en oprekt, wordt steeds vaker als onaangenaam ervaren, met felle protesten als gevolg.

Of de aanbevolen wetgeving soelaas gaat bieden, valt te bezien. Voor een gezond functionerende democratie is naast wetgeving vooral ‘democratisch ethos’ nodig, in dit geval burgers en politici die het belang en de waarde van kunst zien. De Nederlandse politiek heeft zijn taak op dat terrein schromelijk verwaarloosd. Sinds het eerste kabinet-Rutte het mes zette in de Nederlandse kunstsector, zijn er te weinig politici geweest die het voor de kunst hebben opgenomen. Op elk denkbaar terrein, tot aan de muziekscholen aan toe, is bezuinigd. Kunst moet zichzelf tegenwoordig continu verdedigen. In een gezonde democratie spreekt het belang van kunst voor zich.

De artistieke vrijheid in Nederland staat onder druk, waarschuwt de Raad voor Cultuur. Het adviesorgaan pleit in een advies voor wetgeving waardoor kunstenaars beter beschermd zijn. De nood is hoog met de opkomst van populistische partijen en polarisatie. "Ik denk dat het gevaar groot is, en dat het nog groter kan worden", zei voorzitter Kristel Baele vanochtend in het NOS Radio 1 Journaal. Het advies ‘Maken (z)onder druk’ verschijnt in een context van toenemende populariteit van autocraten en een afnemend begrip voor afwijkende meningen. 

Leerlingen in het gespecialiseerd onderwijs, met al hun uiteenlopende mogelijkheden en uitdagingen, zouden gelijkwaardige toegang moeten hebben tot kunst- en cultuuronderwijs. Dat is de kern van het Uitvoeringsplan Gespecialiseerd Onderwijs, dat het afgelopen jaar is ontwikkeld door Méér Muziek in de Klas, in samenspraak met verschillende stakeholders. In dit plan staat beschreven wat Méér Muziek in de Klas samen met het werkveld in de komende vijf jaar wil bereiken.

‘Kinderen met een beperking worden nu nog vaak gezien als iemand met een probleem dat moet worden opgelost’, zegt Marjoke Korff de Gidts, makelaar kunst en cultuur in het gespecialiseerd onderwijs bij Méér Muziek in de Klas. ‘Wij hopen op een samenleving die zo ingericht is dat iedereen daar zonder barrières aan kan deelnemen. Dit streven naar een inclusieve samenleving vormt de kern van ons uitvoeringsplan.’ 

Wanneer een danser voor de laatste keer het podium verlaat, verdwijnt zijn of haar kunst vaak met hen mee. In tegenstelling tot boeken, schilderijen of muziek, heeft hedendaagse dans geen universele partituur of blijvend archief. Een groot deel van de Europese erfenis van de moderne dans leeft voort in levende lichamen. Een door de EU gefinancierd onderzoeksproject genaamd DanceMap probeert nu dit erfgoed te behouden voordat het volledig verdwijnt. "Dans, als immateriële kunstvorm, heeft vrijwel geen plaats in nationale erfgoedbudgetten – en dat is een enorm probleem."

"Voor de meeste landen betekent erfgoed nog steeds gebouwen, manuscripten en artefacten", aldus Madeline Ritter, directeur van Bureau Ritter, een non-profit culturele organisatie in Berlijn en de belangrijkste partner van DanceMap. “Dans, als immateriële kunstvorm, heeft vrijwel geen plaats in nationale erfgoedbudgetten – en dat is een enorm probleem.”

De Europese Commissie heeft een uitgebreid evaluatierapport gepubliceerd over tien jaar Creative Europe, het centrale EU-programma voor de culturele en audiovisuele sector. Het rapport omvat zowel de eindevaluatie van de programmaperiode 2014–2020 als de tussentijdse evaluatie van het huidige programma 2021–2027 en is gebaseerd op grootschalige dataverzameling, diepgaande analyses en een externe studie.

Het rapport bevestigt dat Creative Europe een duidelijke Europese meerwaarde heeft, met name door het stimuleren van grensoverschrijdende samenwerking, internationale zichtbaarheid en innovatie in de culturele en audiovisuele sector.

‘Het talent hoeft nog niet volgroeid te zijn, want ze gaan een opleiding doen, maar je moet wel speuren dat daar zo veel aanwezig is, dat die opleiding zin heeft.’ Als je een aanvraag doet voor een studiebeurs bij de vandenEnde Foundation op het gebied van muziek, dans, theater of film, word je beoordeeld door een van onze deskundige commissies. Hoe vinden zij het om al dat talent voorbij te zien komen? En waar letten zij op? Je ziet het in een video. 

Het magazine Magjezien van The Keep an Eye Foundation van begin 2026 staat helemaal in het teken van grafische vormgeving. Je leest over grafisch design, tussendoor zijn er interviews en uittips. De cover is gemaakt door Jill Heesbeen. 

Van 1 februari t/m 31 mei 2026 kun je een aanvraag doen voor een Implementatiebijdrage tot 30.000 euro. Hiermee kun je bestaande technologie uit de DigitALL Toolkit hergebruiken, en aanpassen naar jouw organisatie. Nieuwe technologie ontwikkelen kost vaak veel geld. Maar waarom het wiel opnieuw uitvinden? Bestaande oplossingen kun je vaak hergebruiken of aanpassen. Denk aan vertaalsoftware die meerdere theaters kunnen inzetten, of een streamingplatform dat geschikt wordt gemaakt voor culturele instellingen. Door technologie te delen, bespaar je kosten én kun je sneller starten.

Meer data leidt niet automatisch tot betere marketing. Noortje van de Sande ligt een concreet vraagstuk uit dat ze bij Filmtheater Picl heeft aangepakt. De basis vormt een smaaksegmentatieonderzoek dat Picl het afgelopen jaar uitvoerde samen met data-analist Sara Oomen en zeven aangesloten filmtheaters. De uitkomsten zijn niet alleen relevant voor filmtheaters, maar bieden ook inspiratie voor andere culturele instellingen die werken met een gesegmenteerde publieksbenadering.

De kern is simpel: datagedreven werken begint niet bij data, maar bij de juiste vraag. Door relevante bronnen te koppelen, gericht te analyseren en inzichten te vertalen naar concrete acties, kun je je publieksbereik, conversie en betrokkenheid structureel vergroten. Juist wanneer persona’s en genres te grof blijken, biedt segmentatie op smaak en gedrag uitkomst. Het maakt communicatie persoonlijker, programmering scherper en samenwerking effectiever.

Hoe voorkom je dat jouw werk zonder jouw medeweten wordt gebruikt voor AI-doeleinden? In onze het White paper AI-bescherming geeft BNO een overzicht. Van collectieve opt-out tot technische maatregelen op je eigen website, privacy-instellingen op platforms, en heldere voorbeeldbepalingen voor opdrachtgevers die je in je algemene voorwaarden of offerte kunt opnemen. De White paper is exclusief beschikbaar voor BNO-leden.

Bij ArtEZ University of the Arts in Zwolle zijn de vernieuwde beroeps- en opleidingsprofielen voor beeldende kunst en design feestelijk gelanceerd. Het is een belangrijke mijlpaal voor zowel het kunstonderwijs als het professionele werkveld. De vorige editie verscheen in 2013 en was dringend aan actualisatie toe. De nieuwe profielen zijn ontwikkeld door het OBK in samenwerking met een deskundige werkgroep en met intensieve input van professionals, docenten en studenten uit het hele land. Door middel van werksessies en brede consultatie is een stevig fundament gelegd dat de diversiteit van de hedendaagse kunst- en ontwerppraktijk weerspiegelt. De ketentafel Beeldende Kunst heeft hier ook aan bijgedragen. 

De directie van Het Cultuurfonds heeft op dinsdag 13 januari 2026 een werkbezoek gebracht aan de Surinaamse minister Dirk Currie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur. Tijdens het overleg stond de kennismaking met de minister centraal, evenals de verdere versterking en uitbreiding van de culturele samenwerking tussen Suriname en Nederland, met bijzondere aandacht voor jongeren, erfgoed en educatie. Het werkbezoek maakt deel uit van een bredere missie van Het Cultuurfonds in Suriname. 

Volgens directeur Cathelijne Broers is de samenwerking met Suriname de afgelopen jaren sterk gegroeid. In twee jaar tijd zijn ongeveer 230 projecten in Suriname uitgevoerd. “We willen deze samenwerking verder verdiepen, onder meer door blijvend te investeren in het stadsherstel van Paramaribo. Daarbij gaat het niet alleen om gebouwen, maar ook om het delen van de verhalen en geschiedenis vóór en na de restauraties,” aldus Broers. Tevens wordt gekeken naar de mogelijkheden voor de opzet van een Cultuurfonds in Suriname.

Cultuurbeoefening is geen bijzaak, maar een fundament. Veranker daarom cultuurbeoefening in beleid en begroting en geef kinderen, ongeacht waar ze opgroeien, de ruimte om hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen. Dat was de oproep van Cultuurconnectie aan de politiek bij het Cultuurontbijt in Nieuwspoort, in aanwezigheid van Tweede Kamerleden, gedeputeerden, wethouders en vertegenwoordigers uit de cultuursector. Deze boodschap is ook vastgelegd in een brief aan de informateur en online terug te lezen. 

In 2024 vonden er fors meer concerten plaats dan in 2023. Tegelijkertijd daalde het aantal festivals. Festivals en concerten trokken in 2024 gezamenlijk 30,5 miljoen bezoeken, iets minder dan in 2023. Dit blijkt uit de branchecijfers die Respons jaarlijks in opdracht van de Vereniging van Evenementen Makers (VVEM) opstelt.

Het aantal entreeheffende festivals nam in 2024, voor het eerst sinds corona, met 2% af. Bezoekaantallen van entreeheffende festivals kwamen 5% lager uit, vergeleken met 2023. De terugval in 2024 kwam daarmee volledig op het conto van de entreeheffende festivals, de vrij toegankelijke festivals bleven gelijk. De genres EDM (o.a. dance, house, techno, hardstyle) en pop bleven in 2024 opvallend sterk, zowel in aantallen festivals als in bezoekaantallen. De daling zit in andere genres zoals jazz, wereldmuziek en hiphop. Op basis van o.a. gemeentelijke evenementenkalenders en andere bronnen lijkt het aantal festivals ook in 2025 onder druk te staan.

Een creatieve hotspot in de stad, opgericht voor en door makers. Dat zorgt voor werkplekken, prettige reuring en het maakt een gebied als geheel vaak aantrekkelijker. Maar hoe richt je zo’n plek op, en claim je als creatief je plek in de stad? Initiatiefnemers Bas de Vries (NYMA makersplaats) en Charlotte Ernst (Hof van Cartesius) delen hun lessen. De belangrijkste: Zoek de gemene deler, breng je waarde(n) in beeld (en dat is meer dan alleen geld), bouw een community en gedeeld eigenaarschap op.

De Nederlandse professionele podia trekken in 2024 zo’n 23,5 miljoen bezoeken. Dit zijn er ruim 2 miljoen (10 procent) meer dan een jaar eerder. Het aantal voorstellingen en concerten nam met 7 procent toe naar 58,2 duizend. In vergelijking met 2019, het laatste jaar voor corona, is het aantal bezoeken 21 procent hoger. Dat meldt het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) op basis van nieuwe cijfers. \

Muziekconcerten trokken in 2024 het meeste publiek. Ze zijn goed voor 57 procent van het aantal bezoeken. Met 13,4 miljoen lag het aantal bezoeken aan muziek 14 procent hoger dan een jaar eerder. Bij cabaret en kleinkunst nam het aantal bezoeken het meest toe (16 procent). Van alle soorten concerten trekt populaire muziek de meeste bezoeken: ruim 11 miljoen voor iets minder dan 18 duizend popconcerten. Dat komt neer op 84 procent van alle bezoeken aan concerten.

Op 20 januari tekenden de de gemeente Utrecht en meer dan 20 Utrechtse vermogensfondsen een convenant. Met deze afspraak spreken zij af om de komende jaren nauwer samen te werken aan een sterke Utrechtse samenleving. De fondsen dragen samen jaarlijks voor tientallen miljoenen bij aan tal van initiatieven in de stad. Dat doen zij op 4 thema’s: kunst en cultuur, mens, zorg en maatschappij, natuur, milieu en duurzaamheid, en individuele noden en studie. Een belangrijk onderdeel van de samenwerking is een jaarlijks inhoudelijk overleg. 

Burgemeester Sharon Dijksma: “Het werk van de fondsen is van grote waarde voor onze stad. Met dit convenant versterken we onze samenwerking voor de Utrechters.” De samenwerking loopt in ieder geval tot 1 januari 2030.