Trends & Ontwikkelingen

Kunst neemt een steeds prominentere plek in bij de gebiedsontwikkelingen waar BPD | Bouwfonds Gebiedsontwikkeling bij is betrokken. Omdat kunst de nieuwe bewoners van een wijk onderling kan verbinden en bijdraagt aan de identiteit van een gebied. Maar er komt veel kijken bij het realiseren van kunst in de openbare ruimte. 

Op gebiedsontwikkeling een gesprek met  Sharon Oldenkotte-Vrolijk, verantwoordelijk voor kunst en cultuur bij BPD, en senior ontwikkelingsmanager Martijn Hemmer. Aanleiding is de expositie Samenspel - waar verbeelding ruimte maakt in Het Noordbrabants Museum, georganiseerd vanwege het 50-jarig bestaan van de BPD Kunstcollectie.

Van 17 juni tot en met 23 juni heeft het concept-coalitieakkoord van de Hilvarenbeekse VVD en het CDA Hilvarenbeek ter inzage gelegen. Daarbij zijn veel reacties gehad over het ontbreken van cultuur in het coalitieakkoord. De coalitiepartijen onderschrijven van harte dat cultuur een belangrijk en onmisbaar onderdeel van de gemeente Hilvarenbeek is. 

In de inleiding van het coalitieakkoord staat dat de Hilvarenbeekse VVD en het CDA Hilvarenbeek nadrukkelijk hebben gestreefd naar een akkoord op hoofdlijnen, het cultuurbeleid komt daardoor niet aan de orde. Uit de binnengekomen reacties blijkt dat deze aanpak wordt ervaren als het niet waarderen van cultuur. Dat betreuren de coalitiepartijen VVD en CDA. Vandaar voegen zij een extra paragraaf toe over kunst en cultuur. Kunst en cultuur wordt ook opgenomen in het hoofdstuk preventie als preventieve maatregel, culturele verenigingen worden erkend als gelijkwaardige partners, naast sportverenigingen en de rugzakjes worden vanaf 2027 geïndexeerd.   

Afzwaaiend cabaretier en zanger Harrie Jekkers krijgt een miniatuurstandbeeld in Madurodam, ter gelegenheid van zijn 75e verjaardag. Het beeldje komt te staan op het Harrie Jekkersplein, dat ook in Madurodam aan de Koninklijke Schouwburg grenst. Het kunstwerk is vervaardigd door Mitchell Duivesteijn.

Jekkers krijgt het miniatuurstandbeeld aanstaande zaterdag uitgereikt na afloop van zijn voorlaatste voorstelling van In mijn liedjes kan ik wonen, waarmee hij afscheid neemt als podiumartiest. Een dag later, de dag van Jekkers’ laatste optreden, wordt het beeldje geplaatst in Madurodam.

Ter gelegenheid van zijn tienjarig jubileum verhoogt het Gieskes-Strijbis Fonds het totale prijzengeld van zijn Podiumprijs structureel van € 150.000 naar € 245.000. Dat maakte het particulier vermogensfonds vandaag bekend. Kanshebbers voor dit jaar zijn Dunja Jocić, Florian Myjer, Cheroney Pelupessy, Jef Van gestel en Diamanda La Berge Dramm.  

Het Gieskes-Strijbis Fonds stelde in 2017 een Podiumprijs in ‘om vrij denken en verbeelden te ondersteunen’. Jaarlijks worden twee mid-career podiummakers onderscheiden die volgens het fonds ‘een bijzondere bijdrage leveren aan de kwaliteit en diversiteit van de podiumkunsten in Nederland’.

In totaal werden 3.787 muziekoptredens gepresenteerd op 308 festivalpodia. Het merendeel van de festivaledities was meerdaags, op een buitenlocatie en had (gedeeltelijk) een entreeprijs, maar de diversiteit is groot en het festivallandschap is voortdurend in ontwikkeling. Deze cijfers zijn afkomstig van de Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF), die de analyse maakte op basis van gegevens van 43 van de 45 aangesloten popfestivals.

Festivals hebben een culturele en artistieke waarde doordat ze podiumkunst toegankelijk maken, talentontwikkeling ondersteunen en ruimte bieden aan experiment. Het is een culturele uitingsvorm die bezoekers inspiratie, ontspanning en beleving biedt. Festivals hebben een sociale waarde doordat ze mensen samenbrengen en ontmoeting stimuleren en een maatschappelijke waarde door actuele thema’s bespreekbaar te maken en innovatie te stimuleren. Ook vrijwilligerswerk draagt hieraan bij. Festivals genereren bovendien economische waarde via werkgelegenheid, lokale bestedingen en citymarketing. Zo vormen festivals een belangrijke pijler van een levendig en toegankelijk cultureel ecosysteem.

Koningin Máxima opent op vrijdagmiddag 10 juli North Sea Jazz Festival in de Rotterdamse Ahoy. Het is dit jaar vijftig jaar geleden dat de eerste editie van het jazzfestival plaatsvond. De koningin spreekt na de opening met vertegenwoordigers van het festival en met partnerorganisaties die betrokken zijn bij het jubileum. Ook volgt er een rondleiding over het terrein en spreekt ze met artiesten en bezoekers. 

Een Europees initiatief om miljoenen gedigitaliseerde boeken beschikbaar te maken voor onderzoek, innovatie en AI-toepassingen is een stap dichterbij gekomen. De KB en de Europeana Foundation publiceren vandaag een positieve haalbaarheidsstudie voor de European Books Data Commons (EBDC), een infrastructuur waarmee bibliotheken rechtenvrije boeken als hoogwaardige dataset kunnen aanbieden. De volgende stap is een kleinschalige pilot. De European Books Data Commons (EBDC) moet voortbouwen op de bestaande digitale collecties van Europese bibliotheken. 

De Nederlandse fotograaf Gosse Bouma heeft de Hasselblad Masters Award 2026 gewonnen in de categorie Street. De internationaal gerenommeerde prijs geldt als een van de hoogste onderscheidingen binnen de professionele fotografie. Uit meer dan honderdduizend inzendingen van fotografen van over de hele wereld werd Bouma door een internationale vakjury gekozen als winnaar in zijn categorie.

Online omgevingen, algoritmen en slimme technologie bepalen steeds vaker hoe we communiceren, werken en samenleven. Maar juist doordat we eraan gewend zijn geraakt, is het lastig om ons voor te stellen dat het ook anders kan. Hoe doorbreken we die vanzelfsprekendheid? En welke rol kan ontwerp spelen bij het verbeelden én realiseren van digitale toekomsten waarin publieke waarden centraal staan?

Gebaseerd op de CLICKNL Design Innovation Sessions tijdens de Dutch Design Week 2025, biedt deze Update niet alleen inzichten en reflecties, maar vooral ook perspectieven op hoe professionals kunnen bijdragen aan digitale toekomsten. 

De rijkscultuurfondsen lanceren gezamenlijk de Regeling Interdisciplinair: een nieuwe subsidieregeling voor professionele makers en culturele organisaties die in hun werk meerdere kunstdisciplines integreren. Hiermee intensiveren de rijkscultuurfondsen hun samenwerking om zo beter te investeren in cross-over kunstvormen in Nederland en het Caribisch deel van het Koninkrijk.

De regeling is een samenwerking van het Mondriaan Fonds, het Nederlands Filmfonds, het Fonds Podiumkunsten, het Nederlands Letterenfonds, Fonds voor Cultuurparticipatie en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Met deze regeling willen de zes rijkscultuurfondsen professionele makers en organisaties ondersteunen zodat zij met hun interdisciplinaire werk beter aansluiting vinden bij de fondsen.

Esther Hammelburg is per 1 juni lector hybride realiteiten aan de Hogeschool van Amsterdam. Zij houdt zich onder meer bezig met hoe mensen na hun dood onder de levenden blijven door digitale technologieën zoals vitual reality en AI. “Het overlijden van een artiest wordt hierdoor minder permanent”, zegt de mediawetenschapper. Postume bijdragen zijn geen nieuw fenomeen, stelt ze. “Popmuzikanten zijn vanaf de jaren vijftig door de grote hoeveelheid geluidsopnamen en beeldmateriaal op een manier bij ons gebleven die voor klassieke componisten onmogelijk was” 

Nieuwe technologie verandert de manier waarop we ons tot de overledene verhouden. Hoe meer muziek wordt gedigitaliseerd, hoe dringender de vraag wie er postuum zeggenschap over heeft. Hammelburg adviseert muzikanten om dit zelf goed vast te leggen in een datacodicil, een document waarin iemand bij leven vastlegt wat er na zijn dood met zijn digitale erfenis mag gebeuren. Voor muzikanten zou dat betekenen dat zij zelf bepalen welke opnames postuum mogen worden uitgebracht, in welke context, en wie er met behulp van AI nieuwe werken op basis van hun materiaal mag maken. 

Programmamaker, acteur en kunstenaar Wim T. Schippers overleed op 10 juni op 83-jarige leeftijd. Als ode aan zijn werk smeert Museum Boijmans het kunstwerk, naar een idee uit 1962, opnieuw uit over de vloer. Het kunstwerk zit in de collectie van Boijmans, en is meerdere keren uitgevoerd, meest recent in 2011. „Dit is het perfecte eerbetoon aan Wim T. Schippers”, licht woordvoerder René Timmermans toe. „Zijn humor en provocatie komen samen in de Pindakaasvloer.”

Het kunstwerk groeide uit tot een van Schippers’ bekendste creaties en geldt als een schoolvoorbeeld van zijn absurdistische en conceptuele benadering van kunst. De vloer was onderdeel van zijn ‘Floor Covering Series’, waarin hij vloeren creëerde van onder andere zout en glasscherven. Schippers streefde naar „waarachtige oninteressantie”. Juist de saaiheid en vormeloosheid van het werk roept de vraag op wat kunst eigenlijk is.

Waar normaal gesproken boeken worden uitgeleend, haalt Fleur Butselaar (10) de klarinetkoffer langs de scanner. De bibliotheek in Oosterbeek is, naast die in Losser, de enige in Nederland waar je muziekinstrumenten kunt lenen. Bij de entree staat een vitrinekast waarin onder meer een hobo, klarinet, saxofoon en dwarsfluit liggen te wachten op bespelers. Bibliotheekleden kunnen die gratis lenen en een proefles van een muziekdocent volgen. Zo is het een laagdrempelige manier om een instrument uit te proberen.

Broodnodig, want de meeste muziekscholen in Nederland zijn wegbezuinigd. Een kaalslag die al decennia gaande is en werd versterkt toen staatssecretaris Halbe Zijlstra (kabinet-Rutte I) in 2011 200 miljoen op cultuur bezuinigde. Gemeenten kregen steeds meer taken en minder geld, waardoor er gesneden werd in de subsidies voor muziekscholen en bredere kunsteducatiecentra. De gevolgen zijn overal te merken.

Schrijver Connie Palmen ontvangt de Constantijn Huygens-prijs 2026 voor haar gehele oeuvre. Dat heeft het Literatuurmuseum maandagavond bekendgemaakt. De Constantijn Huygens-prijs geldt als een van de belangrijkste Nederlandse literaire oeuvreprijzen.

Volgens de jury bezit Palmen ‘het zeldzame talent om in geserreerde taal scherp en hartstochtelijk te schrijven over filosofie, liefde en vriendschap’. Ook roemt de jury haar ‘eigenzinnige stem’ en ‘onverschrokken intellect’. Haar werk en publieke optredens getuigen volgens de jury van ‘onvoorwaardelijke loyaliteit aan de literatuur’ en maken haar tot ‘een beschermvrouw van onze letteren’.

Bij de naam Philips denkt iedereen meteen aan Eindhoven, maar de familie Philips komt toch echt uit Zaltbommel. Inmiddels bestaat het bedrijf 135 jaar. Na meerdere kunstwerken in Eindhoven, krijgt ook Zaltbommel nu eindelijk een bronzen Philips-beeld. Volgens de initiatiefnemers loopt de vergunningaanvraag. Als alles volgens planning gaat, is de onthulling van het kunstwerk in oktober.

Het Witte Huis opent met een kritisch rapport de aanval op de leiding van het prestigieuze Smithsonian Institution. De conclusie is dat daar "radicale activisten" de leiding hebben die niet het verhaal willen vertellen "van het grootse land dat we liefhebben".

De huidige Smithsonian-tentoonstellingen verdienen volgens de schrijvers het bordje: 'Waarschuwing: de tentoonstellingen hier zijn gemaakt door mensen die niet willen dat je van je land houdt'. Het rapport wordt gezien als de opmaat naar ingrijpen door Trump, zoals hij al bij meer culturele instituten deed.

Publieke cultuurfinanciering is voor Berlijn een bijzonder rendabele investering, blijkt uit een nieuwe studie. Voor elke euro die de deelstaat in cultuur steekt, komt gemiddeld meer dan 3,50 euro terug in de stad.

Volgens de IKTf-studie  gaat het om jaarlijkse cultuuruitgaven van zo’n 528 miljoen euro, tegenover 1,88 miljard euro aan economische terugvloeiingen. Daarmee lijkt cultuur niet alleen van artistieke, maar ook van economische betekenis voor de Duitse hoofdstad.

De aandelen in Monumenten Beheer Brabant (MBB) zijn overgedragen aan erfgoedorganisatie BOEi. Daarnaast zijn de Provincie Brabant en BOEi onlangs een leningsfaciliteit overeengekomen van maximaal € 37 miljoen voor investeringen in erfgoed. Tezamen met inbreng van eigen vermogen van BOEi komt er de komende jaren 50 miljoen euro beschikbaar om kwetsbare maar kansrijke monumenten te restaureren en een maatschappelijke herbestemming te geven.

Met de opening van het Archeologisch Depot Nijmegen en Gelderland krijgt Nijmegen de grootste archeologische schatkamer van het land. In het depot aan de Nieuwe Dukenburgseweg zijn de archeologische collecties van gemeente Nijmegen en provincie Gelderland samengebracht. Miljoenen vondsten krijgen hier een duurzame en toekomstbestendige plek. De collectie bevat meer dan tweeduizend jaar geschiedenis van Nijmegen en Gelderland. 

Atria, het Nederlands Fotomuseum, Theater Muzenval, Museum de Fundatie, Internationaal Theater Amsterdam: de lijst met culturele instellingen waar het (zichtbaar) uit de hand loopt tussen rvt en directeur wordt steeds langer. Hoe komt dat? Maar vooral: hoe nu verder?

Verreweg de meeste culturele instellingen zijn stichtingen met een directie aan het hoofd en een rvt van zo’n vijf tot zeven leden voor het toezicht op de leiding van de instelling. De machtsverhoudingen zijn sinds 2021 wel veranderd, want met de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen (WBTR) kregen de rvt’s ‘het laatste woord’, waardoor de rechtspositie van bestuurders verslechterde. Wordt een bestuurder ontslagen door de rvt, dan kan dat door de nieuwe wet niet meer worden teruggedraaid, óók niet als de rechter oordeelt dat het ontslag onrechtmatig was.

De WBTR heeft „de gezonde verhoudingen tussen bestuur en raad van toezicht beïnvloed”, schrijven Sjarel Ex en Jaap van Manen in het begin dit jaar gepresenteerde rapport Toezicht in evenwicht, over de pijnpunten van besturen in de cultuursector. In het rapport willen ze rvt’s én directeuren concrete handvatten bieden. Hun centrale punt: bouw een rem in, zodat áls het misgaat er tijd gewonnen kan worden.

Musea presenteren zich graag als voorlopers van verandering. Vrouwelijke kunstenaars worden herontdekt, collecties herschikt en tentoonstellingen inclusiever gemaakt. Maar terwijl musea hun blik op het verleden bijstellen, tekent zich in het heden een ongemakkelijke tegenstelling af: vrouwelijke leiders blijken opvallend kwetsbaar. De oorzaken verschillen, maar de rode draad is zichtbaar: vrouwelijke leiders worden vaker het gezicht van crises, en vaker de persoon die uiteindelijk moet vertrekken. 

Wat dit laat zien, raakt aan een bekend fenomeen uit de bestuurskunde: de ‘glass cliff‘. Waar het ‘glazen plafond’ vrouwen tegenhoudt op de weg naar de top, worden ze bij de ‘glazen klif’ juist naar voren geschoven wanneer organisaties al in zwaar weer verkeren of voor een complexe veranderopgave staan. De opdracht is risicovoller, de ruimte om fouten te maken kleiner en de kans op mislukking groter. Leiderschap begint dan niet op een stabiel plateau, maar op de rand van een afgrond.

Juist in de museumsector is dat mechanisme goed zichtbaar. Het is relatief eenvoudig om progressieve waarden te omarmen in tentoonstellingen en programmering. Veel lastiger is het om diezelfde waarden door te voeren in de eigen bestuurscultuur. 

Het Nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht mag weer hopen. De Tweede Kamer draagt staatssecretaris Judith Tielen van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op om uiterlijk volgende week donderdag op de proppen te komen met structurele subsidie om de instelling ook na 1 januari open te kunnen houden. Na maanden lobbyen kwam er dit voorjaar goed nieuws. De Tweede Kamer stemde met een ruime meerderheid in met een amendement van SGP en D66 om de subsidie niet alleen te behouden, maar ook te verhogen naar 945 duizend euro. De opluchting was van korte duur, want Tielen kwam later met de mededeling dat er alleen voor dit jaar nog geld is.

Maar nu is er dus wéér hoop na een motie van SGP en PRO Nederland. Tielen raadde die af, omdat er geen geld voor is ingeruimd op de begroting, maar de Tweede Kamer negeerde dat advies. Zij wees er verder op dat het museum er vorig jaar niet in is geslaagd zwarte cijfers te schrijven, en dat moet beter. Ook het beheer van de collectie is volgens haar ondermaats.

Meierijstad mag de drie grote muziekfestivals Paaspop, Harmony of Hardcore en 7th Sunday Festival niet gebruiken als extra bron van inkomsten. Daarom moet de belasting op kaartjes beperkt blijven.

De vraag is hoe de politiek in Meierijstad denkt over dit standpunt van D66. De oppositiepartij vindt een belasting (prettaks) van 3 euro per kaartje te hoog, blijkt uit een motie die de raad donderdag 9 juli bespreekt. D66 stelt dat de belasting niet meer moet opleveren dan de kosten die Meierijstad voor de drie evenementen maakt. Dat zou betekenen dat 1 euro per kaartje ruim voldoende is.

De gemeente Hengelo steekt jaarlijks ruim 9,2 miljoen euro in kunst en cultuur. Meer dan 90 procent van dat bedrag gaat naar de culturele kernvoorzieningen: Bibliotheek Hengelo, Oyfo, Schouwburg Hengelo en Metropool. Maar wat dat geld precies oplevert voor inwoners, daar heeft de gemeente te weinig zicht op. Dat concludeerde de Rekenkamer Hengelo onlangs in een onderzoeksrapport. De gemeenteraad wil daarom duidelijkere afspraken over cultuursubsidies.

Twee studenten van Fontys Academy of the Arts hebben de Jacques de Leeuw Award 2026 in de wacht gesleept. Tijdens een feestelijke uitreiking in Factorium in Tilburg ontvingen Linh Búi Le Huyen (Fontys Conservatorium Tilburg) en Ilse Groeneveld (Fontys Docent Beeldende Kunst en Vormgeving) ieder een geldprijs van €10.000. De prijs is bedoeld om hun verdere studie en artistieke carrière te ondersteunen.

KPN wordt de nieuwe Founder van het Rijksmuseum. KPN zal als Founder een substantiële bijdrage leveren aan het behoud van de nationale collectie en het vergroten van de digitale toegankelijkheid van het museum voor de hele wereld. Als onderdeel van de samenwerking krijgt de tentoonstellingsvleugel van het Rijksmuseum de naam KPN-vleugel. Met deze stap onderstreept KPN het belang van kunst en geschiedenis voor iedereen.

Ted Brandsen stopt als directeur van Het Nationale Ballet. Ernst Meisner, artistiek leider van de Nationale Balletacademie, volgt hem op. Brandsen was 23 jaar aan Het Nationale Ballet verbonden en heeft het repertoire van het gezelschap langzaam maar zeker uitgebreid met eigen producties als Coppelia (2008) en Mata Hari (2016). Ook schoof hij choreografen als Alexei Ratmansky en Christopher Wheeldon naar voren.

Samen met de Nationale Balletacademie richtte hij de Junior Company op, een kweekvijver van talenten, waaruit op dit moment zestig procent van de dansers van Het Nationale Ballet afkomstig is. De dansers komen uit dertig verschillende landen en hebben heel verschillende achtergronden. Brandsen ontving voor zijn werk vele nationale en internationale onderscheidingen.

Zomervakantie is er niet meer bij in de klassieke muziek. Als de concertseries in de concertgebouwen afgelopen zijn, zoeken musici en publiek elkaar op tijdens festivals in de open lucht, in kleine kerkjes, op het water of in woonhuizen. Het is misschien wel de belangrijkste reden voor musici om in de zomer op een festival op te komen draven: de vrije setting van een festival biedt kansen.

Je kunt muziek uitproberen die de concertzalen niet aandurven of die een vreemde combinatie van instrumenten vereist. Of je kunt muziek maken met collega’s die je anders nooit te pakken krijgt. Sinds het begin van deze eeuw schieten ook in Nederland de festivals als paddenstoelen uit de grond, Vaak geprogrammeerd door één musicus of door één ensemble.

St. Joost School of Art & Design heeft zich officieel aangesloten bij de Kunstcampus in ‘s Hertogenbosch. Met de ondertekening van het samenwerkingsconvenant verbindt de kunstacademie zich aan een groeiend netwerk van culturele, educatieve en maatschappelijke partners die gezamenlijk bouwen aan een inspirerende omgeving voor talentontwikkeling, onderzoek en innovatie.

De Kunstcampus brengt organisaties, makers en kennisinstellingen samen rond een gedeelde ambitie: het versterken van de positie van kunst en cultuur als motor voor maatschappelijke ontwikkeling.

Kunsten '92 zet de indexatie van culturele subsidies op een rij. Bij gemeenten is het een overzicht na een rondgang in het voorjaar van 2026, door de Taskforce culturele en creatieve sector, langs culturele instellingen in verschillende gemeenten door het hele land. Bij de provincies heeft het IPO een inventarisatie gedaan. Vanuit het Rijk komt een memorie van toelichting. 

Talent blijft niet alleen binnen de hubs, maar gaat ook de wereld in en wordt zichtbaar goed ontvangen. Een heel aantal talenten uit TalentHub Brabant 2023-2024 ontwikkelde werk waarmee ze in de prijzen viel of nominaties voor ontving. Zo zijn 33 nominaties en prijzen ontvangen en zijn er 811 presentaties gehouden, onder meer expo's, producties, optredens en vertoningen. Maar succes is breder dan dat: het gaat ook om persoonlijke mijlpalen en belangrijke presentatiemomenten en -plekken. Wie zijn die succesvolle talenten? TalentHub Brabant licht negen makers uit met hun succes.

Platform ACCT geeft meer informatie over de index-verhogingen gelet op fair pay salarissen en zzp-tarieven t/m 2027.  De indexprognose 2027 voor de salarissen en zzp-tarieven in alle deelsectoren van de Platform ACCT/fairPACCT ketentafels is 3,5%. Dit percentage is gebaseerd op het Centraal Economisch Plan/CEP van het Centraal Planbureau d.d. 12 maart 2026, onderdeel cao-ontwikkeling marktsector. Zo hanteert het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de VNG ook dit percentage voor de door hen gefinancierde of gesubsidieerde zorg- en sociale instellingen. 

Hoe meer AI-gegenereerde muziek beschikbaar komt, hoe groter de weerstand ertegen lijkt te worden. Uit de Muziekmonitor 2026 blijkt dat 78% van de Nederlanders het belangrijk vindt dat muziek door een echt persoon gemaakt wordt. In 2025 was dat nog 71% en in 2024 68%. De hang naar authenticiteit en het bekende blijkt uit meer resultaten van de monitor. Zo heeft bijna een derde van de Nederlanders een platenspeler in huis en luistert ruim 60% liever naar oudere muziek dan naar recent uitgebrachte.