Trends & Ontwikkelingen

In Nederland zijn steeds meer mensen chronisch ziek of ze hebben een grotere kans om een ziekte of aandoening te krijgen. Dit komt onder andere door de vergrijzing en een ongezonde leefstijl. Dat vraagt veel van de zorg en maakt het extra belangrijk om ziekte te voorkomen. Het ministerie van VWS heeft daarom met verschillende partijen akkoorden gesloten. Dat zijn onder andere het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Het doel van deze akkoorden is onder andere om de focus op ziekte te verleggen naar gezondheid en preventie. De akkoorden stimuleren hiervoor dat het medisch domein (zorg) en het sociaal domein (gemeenten) samenwerken. 

Uit de derde meting van het RIVM van de resultaten blijkt dat het medisch en sociaal domein steeds meer samenwerken en maatregelen nemen die goed zijn voor gezondheid en welzijn. Knelpunten die het RIVM al eerder signaleerde gelden nog steeds. Zo wordt niet met alle relevante beleidsdomeinen en partijen buiten de gemeentelijke organisatie samengewerkt aan de GALA-thema’s: de samenwerking met de domeinen Werk & inkomen, Cultuur, Wonen/huisvesting en Armoede/schulden vindt nog lang niet altijd plaats.

Door heel het land – zowel bij gemeenten, provincies als het Rijk – passen ambtenaren een ontwerpende aanpak al toe, in samenwerking met interne ontwerpers of met ontwerpbureaus. Dat heeft inmiddels tot veel inspirerende resultaten geleid. In het (groeiende) portfolio van PONT vind je deze voorbeelden uit de praktijk. Ze geven een divers beeld van hoe je een ontwerpende aanpak kunt toepassen en wat het kan opleveren.

De Publieke Ontwerppraktijk (PONT) heeft samen met het Netwerk Ontwerpende Ambtenaren gewerkt aan een publicatie met een helder verhaal over de aanpak en een portfolio van succesvolle cases, ‘Een ontwerpende aanpak’.

De eerste code rood voor extreme hitte uit de geschiedenis van het KNMI heeft afgelopen weekend een groot deel van het Nederlandse evenementenleven platgelegd, met de afgelasting van hardstylefestival Defqon.1 als zwaarste klap. Ook elders in Europa zorgden hitte en storm tot afgelastingen van festivals, concerten en sportevenementen.

Op 16 juni 2026 organiseerden digiPACCT en Oog voor Impuls, beide programma’s van Platform ACCT, samen met betrokken brancheorganisaties waaronder NAPK en Cultuurconnectie een netwerkbijeenkomst over de inhuur van zzp’ers in de culturele en creatieve sector. De opkomst en de aanhoudende stroom vragen onderstreepten hoezeer het onderwerp leeft. 

De bijeenkomst combineerde een juridische en fiscale duiding van de actuele stand van zaken met twee praktijkcases en een gesprek met de zaal, onder leiding van dagvoorzitter Dymphie Braun. Platform ACCT maakte een verslag dat de hoofdlijnen samenvat. 

De HBO-Monitor is een jaarlijks onderzoek onder alle afgestudeerde hbo'ers naar de baankansen na hun opleiding en de voorbereiding op de arbeidsmarkt. Uit de resultaten van 2025 blijkt dat afgestudeerden in de kunsten een zwakkere arbeidsmarktpositie hebben dan in andere sectoren. De opvallendste kenmerken voor de kunstsector zijn een hoog aandeel zzp'ers en een laag inkomen. 

Net als in voorgaande jaren is de werkloosheid het laagst onder afgestudeerden uit de kraptesectoren; de sector onderwijs (1,6%) en de sector gezondheidszorg (1,7%). Daarentegen is de werkloosheid het hoogst onder afgestudeerden uit de sector kunst (7,1%) en de sector economie (5,2%). In 2024 lagen deze percentages voor respectievelijk de kunst- en bètatechnieksector op 6,5% en 4,5%.

Hoe werk je met cultuur aan vraagstukken rond gezondheid, welzijn, kansengelijkheid en leefbaarheid? De nieuwe handreiking ‘Samenwerken met Cultuur’ laat zien hoe kunst en cultuur als volwaardige partner kunnen bijdragen aan sociaal-maatschappelijke opgaven. De publicatie bundelt inzichten uit jarenlange praktijkontwikkeling en samenwerking in Gelderland en biedt inspiratie én concrete handvatten voor domeinoverstijgend samenwerken. 

De handreiking is bedoeld voor beleidsmakers, bestuurders, culturele instellingen, cultuurpunten en professionals die samen meer maatschappelijke impact willen realiseren en sluit aan bij de ambities uit de Bestuurlijke Afspraken Cultuurbeoefening 2025–2028 en het Gelders Cultuurakkoord. 

Op 30 september organiseert Stichting & de eerste landelijke netwerkdag voor multifunctionele culturele organisatie. De dag wordt georganiseerd door Stichting & in samenwerking met Cubiss. Tijdens deze dag staat de kracht van multifunctioneel werken centraal. De netwerkdag biedt een uitgelezen kans om ervaringen uit te wisselen en van elkaar te leren. 

Op basisschool De Ruimte in Son en Breugel heeft cultuureducatie een vaste plek in het dagelijks onderwijs. Niet als los project, maar als manier van leren die door alles heen loopt. “Kinderen gebruiken taal, schrijven, lezen en rekenen als gereedschap. Kunst en cultuur zijn de vormgeving,” zegt schoolleider Michiel van Dijck. “Die basis is belangrijk, omdat het ruimte geeft aan hun creativiteit en ontwikkeling als mens.”

De Pont Museum krijgt er vanaf 1 oktober 2026 een nieuwe senior curator bij. Bas Hendrikx treedt dan in dienst bij het Tilburgse museum en gaat samen met de nieuwe directeur en hoofdconservator Maria Schnyder werken aan de verdere ontwikkeling van het tentoonstellingsprogramma en de collectie. Hendrikx is momenteel curator bij Kanal-Centre Pompidou in Brussel. 

Om musea te ondersteunen bij het creëren en behouden van een sociaal veilige omgeving, is vanaf 25 juni de handreiking sociale veiligheid: Museum als veilige haven beschikbaar. 
De handreiking is bedoeld voor alle musea en biedt bestuurders, leidinggevenden en medewerkers praktische handvatten om sociale veiligheid structureel te verankeren binnen de organisatie.

Op vrijdag 19 juni 2026 organiseerde Screen Talent NL, in samenwerking met Studio Camera en Filmhub Midden, een netwerkbijeenkomst voor de Nederlandse talenthubs en filmeducatiehubs in theater De Lieve Vrouw in Amersfoort. Doel van de bijeenkomst was elkaar beter te leren kennen en kennis en ervaringen uit te wisselen. In een open gesprek verkenden de deelnemers hoe de verschillende hubs elkaar raken en kunnen versterken, en waar kansen liggen voor het film- en AV-ecosysteem. 

De bijeenkomst leverde waardevolle inzichten op. Een belangrijke conclusie was dat filmeducatie en talentontwikkeling verschillende rollen vervullen binnen het filmecosysteem en verschillende doelgroepen bedienen, maar elkaar ook kunnen aanvullen. De grootste kansen liggen in het uitwisselen van netwerken, kennis en expertise.

Charl Landvreugd (55), hoofd onderzoek en curatorial practice bij het Stedelijk Museum, vindt het niet erg om een bounty genoemd te worden: zwart van buiten en wit van binnen. ‘Het is ook de volledige acceptatie van de hybriditeit die in mij zit.’ Hij wil het Stedelijk het ‘nieuwe normaal’ binnen helpen, waarin meervoudigheid van culturen de standaard is.

Onlangs verscheen zijn boek Dutch Afro Becomings – Hybrid Being in Black Art and Culture, waarin hij onderzoekt of je in Nederland kunstenaars met een migratieachtergrond ook als ‘cultuureigen’ kunt beschouwen. "Ik wil dat het Stedelijk Museum alle kunstenaars op dezelfde manier representeert, zodat ook de hele gemeenschap zich er thuis voelt.”

De KB ontvangt samen met een internationaal samenwerkingsverband van universiteiten, kennisinstellingen en culturele organisaties 5 miljoen euro subsidie voor het onderzoeksproject CULTURAI. Dit onderzoek legt de basis voor een internationaal virtueel Competence Centre voor AI in de culturele en creatieve sector. Vanaf 2030 ondersteunt dit kenniscentrum culturele instellingen en makers bij de verantwoorde inzet van kunstmatige intelligentie.

De Europese brancheorganisatie IMPALA heeft een nieuw actieplan gepresenteerd om de digitale muziekmarkt verder te ontwikkelen. Aanleiding is het moment waarop streamingdiensten wereldwijd de grens van één miljard betalende abonnees naderen. Volgens de organisatie is dat een mijlpaal, maar biedt de markt tegelijkertijd ruimte om groter, eerlijker, diverser en transparanter te worden.

IMPALA benoemt vijf speerpunten die volgens de organisatie moeten bijdragen aan een gezondere digitale markt: inkomsten vergroten en eerlijker verdelen door waardelekken te verkleinen; ondersteuning voor nieuw, opkomend en divers repertoire versterken; een sectorbrede standaard voor provenance-labeling invoeren om de herkomst van muziek inzichtelijk te maken; fraude en de verwatering door AI-content tegengaan via verantwoorde modellen; de klimaatimpact verminderen en gezamenlijke innovatie stimuleren.

Het aantal Nederlandse poppodia dat gezamenlijk hun milieu-impact in kaart brengt, is gegroeid van 18 naar 24. Uit de tweede editie van de Milieubarometer Benchmark Poppodia blijkt dat bezoekersverkeer met 62% opnieuw de grootste bron van CO₂-uitstoot vormt. Dit jaar zijn de reisbewegingen van bezoekers voor het eerst op grotere schaal meegenomen in de berekeningen.

De benchmark is een initiatief van Genoeg Gewaste en VNPF. De deelnemende poppodia verzamelden milieugegevens over 2025 met de Milieubarometer van Stichting Stimular. De tool biedt inzicht in onder meer CO₂-uitstoot, energieverbruik, afval en watergebruik en maakt vergelijking tussen podia mogelijk.

Sinds vorige week is Rutger Schonis gestart als wethouder van onder meer Cultuur. In zijn eerste dagen maakte hij al kennis met een aantal culturele evenementen, makers en vrijwilligers. Zijn eerste indruk? Een stad vol energie, talent en betrokkenheid. Hij introduceert zichzelf.

Gemeenten in Noord-Holland krijgen vanaf dit najaar extra ondersteuning bij vragen over beleid, subsidies, samenwerking en actuele ontwikkelingen op het gebied van cultuur. De provincie Noord-Holland stelt hiervoor een kennismakelaar cultuur aan.

Het CBS publiceert een nieuwe tabellenset met cijfers over het aantal banen, arbeidsjaren, zelfstandig ondernemers en bedrijven in de culturele en creatieve sector voor de jaren 2010 tot en met het eerste kwartaal van 2026.

Deze tabellenset is samengesteld op verzoek van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). De tabellen bevatten een tijdreeks, voor werknemers gaat het om de periode van 2010 tot en met het eerste kwartaal van 2026, voor zelfstandig ondernemers om de periode van 2010 tot en met 2024 en voor bedrijven om de periode van 2010 tot en met het eerste kwartaal van 2026.

Op 29 juni organiseerde de NAPK een NAPK Uitgelicht rond het thema Podiumkunstenstelsel vanaf 2029 in Theater Utrecht. Tijdens deze middag werd een brede systeemanalyse van de podiumkunstensector gepresenteerd die de NAPK samen met het Nederlands Theaterfestivals, de Nederlandse Dansdagen en de Podiumkunsten Alliantie heeft ontwikkeld.

Aan de hand van een afbeelding wordt inzichtelijk gemaakt hoe de verschillende schakels binnen het podiumkunstenstelsel – van actieve cultuurparticipatie en cultuureducatie tot makers, producenten, podia en festivals – met elkaar samenhangen en elkaar beïnvloeden.

Duizenden spuitbussen verf, ruim tweehonderd kunstenaars en drieduizend vierkante meter muurkunst. De jaarlijkse Graffiti Jam in The Loods Hall of Fame in Roosendaal heeft een omvang waar menig museum jaloers op zou zijn. De editie van dit jaar is extra bijzonder. Het is de laatste Graffiti Jam op de huidige locatie. Het evenement moet plaats maken voor nieuwbouw. 

Voor het ministerie van OCW onderzocht Blueyard de ontwikkeling van toptalent in de klassieke muziek en dans. Aanleiding voor het onderzoek waren zorgen over de toekomstbestendigheid van het Nederlandse talentontwikkelingssysteem. 

Het onderzoek laat zien dat Nederland nog steeds in staat is om toptalent voort te brengen, maar dat het ecosysteem waarbinnen talent zich ontwikkelt op meerdere punten kwetsbaar is geworden. Het gaat daarbij niet om één afzonderlijke schakel, maar om de samenloop van verschillende ontwikkelingen: veranderingen in het binnenschools en buitenschools aanbod, kwetsbare talentontwikkelingsprogramma’s en vooropleidingen, toenemende internationale concurrentie en een onzeker arbeidsmarktperspectief. Blueyard pleit voor een langetermijnvisie waarin talentontwikkeling wordt benaderd als een samenhangend systeem.

Artificiële Intelligentie (AI) beïnvloedt onze cultuur diepgaand. Daarom is het belangrijk dat AI voor óns werkt en niet andersom. Dat kan alleen als de we de kracht van creativiteit beschermen en deze benutten om de snelle ontwikkeling van AI bij te sturen. Daar is urgent actie voor nodig, ook van de overheid. Dat staat in een advies van de Raad voor Cultuur aan regering en parlement. Het advies is gericht aan minister Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en is op maandag 25 juni gepresenteerd in Den Haag.

Klimrekken, kunstwerken en picknickbankjes trekken Deurnenaren naar het Tuinpad Park. Maar de oprichters willen meer. De initiatiefnemers willen het park, dat een paar jaar geleden is geopend, beter toegankelijk maken en verbeteren, ook voor mensen die slecht ter been zijn.  „Het museum staat dan mooi in de kijker. Wat kunst langs het pad zou mooi zijn.”

De gemeente Deurne ziet het zitten. Het is goed voor toerisme en Deurne wordt er weer een stukje groener van. Eerst moet nog blijken hoe haalbaar alle plannen zijn.

Punk wordt vijftig. In 1976 repeteerde de band Sex Pistols in zijn jeugdhonk op Denmark Street en maakte in Londense stripclubs, kelders en kleine zaaltjes de eerste bekeerlingen. EMI tekende de band voor een platencontract, maar voor de rest van de wereld was punk nog vaag gerommel achter de horizon. In de documentaire I Was a Teenage Sex Pistol geeft oud-bassist Glen Matlock zijn versie van het verhaal van de beroemdste punkband ooit. Een verhaal dat anders is dan het dominante beeld.

De internationaal gerenommeerde kunstenaar Otobong Nkanga ontvangt de Sikkens Prize 2026, een internationale onderscheiding voor vernieuwend gebruik van kleur in kunst en ontwerp.

De tweejaarlijkse prijs wordt toegekend aan een kunstenaar of collectief dat een belangrijke bijdrage levert op het gebied van kleur. Otobong Nkanga (1974) ontvangt een bedrag van 75.000 euro. De uitreiking vindt plaats op maandag 26 oktober, waarna in Singer Laren haar solotentoonstelling ‘Humus Blues’ opent.

De nieuwe Kennisbank van de Code Diversiteit & Inclusie brengt bestaande kennis over diversiteit, inclusie, gelijkwaardigheid (DIG) en toegankelijkheid samen op één centrale plek. In de kennisbank vind je een breed aanbod aan informatie, zoals onderzoeken en rapporten, handreikingen, praktijkvoorbeelden, tools en instrumenten, artikelen, podcasts en video's. 

Film, publiek en de manieren waarop verhalen worden verteld veranderen voortdurend, zegt de Noors-Nederlandse Filmacademie-directeur Tzara Tristana aan het begin van de dag waarop de Filmacademielichting van 2026 hun afstudeerfilms voor het eerst aan de wereld laat zien. Het is aan haar academie én aan de film- en tv-industrie waarin haar studenten belanden om ‘niet te reproduceren wat er is’, maar om ‘nieuwe stemmen van nieuwe makers met nieuwe ideeën en perspectieven ruim baan te geven’.

Onder haar leiding hoeft het ook in Amsterdam niet meteen goed. Integendeel. Vergissingen zijn er welkom en zouden zelfs moeten worden gekoesterd. Concreet: ‘We zijn er niet om briljante films af te leveren, maar om briljante filmmakers op te leiden.’ De Volkskrant licht er drie uit.

Wat doe je als de mussen van het dak vallen? Op de heetste junidag ooit gemeten in Nederland biedt een gratis afkoeling in het museum in ieder geval een alternatief. 

„We zien dat veel mensen aan het worstelen zijn met de warmte. Dit is hét perfecte toevluchtsoord! Dankzij een ingenieus klimaatbeheersysteem dat continu is afgesteld op zo’n 20 graden beschermen we onze kunst. En nu dus ook even de bevolking”, reageert Maan Leo namens het museum.

Het boek ‘Corso! Een cultuur in beeld’, samengesteld door de Corsokoepel, biedt een inkijk in de wereld van de Nederlandse corsocultuur in beeld en tekst, en laat zien hoeveel mensen, kennis en tradities schuilgaan achter de kleurrijke optochten die jaarlijks duizenden bezoekers trekken. Op 21 juni overhandigde Herman ter Haar, voorzitter van de Corsokoepel, het boek aan KIEN. Namens KIEN nam Saskia van Oostveen het boek in ontvangst, samen met Amito Haarhuis, directeur van het Nederlands Openluchtmuseum. 

Het gemeentebestuur van Amstelveen zet de koers voort om kunst en cultuur in Amstelveen verder te versterken. Uit onderzoek blijkt dat de basis op orde is, met sterke podiumkunsten en een aantrekkelijk woonklimaat. Tegelijk is er ruimte om het cultuuraanbod breder en toegankelijker te maken, zodat het meegroeit met Amstelveen. Momenteel zijn er per inwoner minder festivals, filmvoorzieningen en bibliotheken dan in vergelijkbare gemeenten. 

In opdracht van de gemeente heeft Atlas Research de positie van cultuur in Amstelveen onderzocht. In het rapport ‘Cultuur in Amstelveen’ zijn aanbod, deelname en financiering vergeleken met andere steden uit de G50, de Metropoolregio Amsterdam en vergelijkbare gemeenten. Amstelveen staat op de 24ste plek van de vijftig grootste gemeenten.

Gemeente Breda kent voor de periode 2027-2028 aan 10 culturele organisaties een tweejarige subsidie toe. Samen ontvangen zij jaarlijks € 391.020. Met deze ondersteuning investeert Breda in een sterke, toegankelijke en toekomstbestendige culturele sector die bijdraagt aan een levendige stad, dorpen en wijken. De tweejarige subsidieregeling is een uitwerking van het cultuurbeleid 'Stad van Creatief Talent 2025-2040'. 

Overal in Nederland krijgen in onbruik geraakte industriegebieden, leegstaande kantoren en parkeerterreinen, uitgedoofde buitenwijken en spoorzones van Utrecht en Tilburg tot Zwolle en dus Delft een tweede leven. Het zijn plekken waar aan ‘stadsverdichting’ wordt gedaan: het bijbouwen binnen de bestaande stad. Dat klinkt misschien minder heldhaftig dan de ‘tien nieuwe steden’ waarmee D66 de afgelopen verkiezingen won. En het is meestal ook ingewikkelder en tijdrovender dan rijtjeshuizen ‘in de wei’ bouwen.

Binnenstedelijk verdichten lijkt onvermijdelijk. Men verwacht dat in 2050 84 procent van de Europeanen in steden leeft, ten opzichte van 75 procent nu. Tegelijkertijd heeft de EU vastgelegd dat stedelijke gebieden niet meer mogen uitbreiden als dat ten koste gaat van de natuur. „Het geeft steden echt een impuls”, aldus Tess Broekmans. „Er ontstaat meer draagvlak voor voorzieningen, het maakt wijken levendiger en daardoor veiliger, en je kan vergroenen.”