Trends & Ontwikkelingen

Theo Maassen, Hans Teeuwen, Guido Weijers, Marc-Marie Huijbregts, Mark van de Veerdonk en Janneke de Bijl. Het lijstje bekende Brabantse cabaretiers dat ooit meedeed aan cabaretfestival Cameretten is opvallend lang. Zijn Brabanders dan gewoon grappiger? Cabaretkenner Carmen Verhoeven uit Rosmalen heeft daar wel een paar ideeën over.

Een wetenschappelijke verklaring heeft ze niet. Maar op basis van "psychologie van de koude grond" heeft ze wel een theorie: Brabant heeft volgens haar misschien lange tijd een soort Calimero-gevoel gehad tegenover de Randstad. Humor kan dan een manier zijn geweest om toch op te vallen. "Zoals je vaak ziet dat de kleinste jongetjes van de klas de grappigste zijn, omdat ze iets moeten compenseren", zegt Verhoeven. 

Londen heeft een tijdelijk exportverbod afgekondigd voor een schilderij van Rembrandt van Rijn (1606-1669). Het ministerie van Cultuur wil voorkomen dat ‘de nationale schat’ naar het buitenland gaat. Het kunstwerk uit 1657 heeft een geschatte waarde van 83 miljoen euro. Op het schilderij staat Catrina Hooghsaet, een vrouw die Rembrandt opdracht gaf haar te portretteren. Het mag tot zeker 27 december het land niet uit. 

Uit een museum in Wenen is donderdag een kostbare diamanten halsketting gestolen die ooit toebehoorde aan de Egyptische koningin Nazli. Twee mannen sloegen tijdens openingstijd een vitrine stuk, namen de ketting mee en vluchtten, meldde de Oostenrijkse politie. De roof gebeurde rond 14.00 uur in het Museum voor Toegepaste Kunst (MAK), terwijl meerdere bezoekers aanwezig waren.

Floortje de Bruijn en Marlyn de Kort laten het niet bij zingen en muziek maken: ze zamelen geld in voor MuziekMoment, dat in maart een nieuwe studio in gebruik nam in het Elisabeth Ziekenhuis (ETZ) in Tilburg.

Floortje de Bruijn weet wat dat oplevert: „Troost, plezier, afleiding.” Ze leest het af aan de gezichten van wie langskomen in de studio van ETZ MuziekMoment. Samen met Marlyn de Kort besloot Floortje meer te doen dan zingen en muziek maken. De organisatie achter de 25 vrijwilligers kan, zo besloten de twee, een financieel steuntje in de rug gebruiken. „Dus zijn we een benefiet gaan organiseren”, zegt Marlyn monter. Een blik op het programma van zaterdag 12 september leert dat het niet bij half werk is gebleven. 

Nederlandse professionele podia trokken in 2024 in totaal zo'n 23,5 miljoen bezoekers. Met ruim 3,5 miljoen bezoekers is musical een van de best bezochte genres, blijkt uit de meest recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Hiermee is dit aantal weer bijna terug op het niveau van vóór de coronacrisis, toen de sector te maken kreeg met teruglopende bezoekersaantallen.

Het aanbod is enorm. Vakblad Scènes constateert dat er het afgelopen seizoen meer dan dertig musicals aan theaters waren aangeboden, terwijl twaalf tot vijftien titels in een seizoen lange tijd gebruikelijk was. Producenten hebben klaarblijkelijk voldoende vertrouwen in het publiek om tegelijkertijd tientallen grote en kleine producties uit te brengen.

Wie zijn de mensen die zich over jouw filmplan buigen? Hoe gaan ze te werk en waar letten ze op bij de inhoudelijke beoordeling van aanvragen? Het Nederlands Filmfonds organiseert een kennismakingssessie, bedoeld voor regisseurs en scenaristen. Tijdens rondetafelgesprekken vertellen de filmconsulenten alles over hun werkproces en wat ze daarin tegenkomen. 

Eindhoven profileert zich als cultuurstad met de organisatie van ‘De Opening’ dit weekend, de landelijke start van het culturele seizoen. Ondertussen investeert de groeiende stad veel minder in cultuur dan vele andere steden.

Ruimtegebrek is een groot probleem voor de Eindhovense cultuur, weet ook het stadsbestuur. Ook is er weinig geld. De vijfde stad van Nederland in bevolkingsomvang heeft per inwoner minder cultuurbudget dan vijftien andere steden. 

Rijn IJssel, Museum Arnhem en Stichting Jeugd van NU starten een samenwerking voor mbo-studenten in een museale omgeving. Vanaf september werken studenten binnen de Creatieve Industrie aan kunst- en cultuurprojecten voor Museum Arnhem.

Het gaat om een nieuw clusterbreed keuzedeel, waaraan studenten van verschillende opleidingen kunnen meedoen. Zij werken aan actuele maatschappelijke en culturele vragen en ontwikkelen een museumproduct, zoals een tentoonstelling, educatief programma, voorstelling, act of digitaal concept.

De culturele sector presenteert zichzelf als onmisbaar en vooruitstrevend. Maar in de praktijk blijft het cultuurbeleid vaak achter, zowel inhoudelijk als in de manier waarop het tot stand komt. Die spanning vormt het vertrekpunt van een nieuwe website. Toekomst van Cultuurbeleid onderzoekt de uiteenlopende visies en denkwijzen die het Nederlandse cultuurbeleid kenmerken. De website is een initiatief van Joost Heinsius en Henk Krijnen.

"Nederland neemt zijn eigen game-industrie niet serieus. Doodzonde." Dat vindt de industrie zelf. Want er is talent, er zijn uitstekende opleidingen én succesvolle Nederlandse games. Maar nu zit de klad erin en vallen Nederlandse gamestudio's om. Net als in andere landen zou de overheid met financiële steun moeten komen, vindt de Dutch Games Association (DGA).

Na de zomer komt ook het culturele seizoen weer op gang. Dat gebeurt dit weekend groots in Eindhoven, waar De Opening neerstrijkt. Op meer dan dertig locaties in de stad zijn optredens, voorstellingen en andere activiteiten. 

Ook klassieke muziek is het hele weekend op verschillende plekken te vinden. Een van de opvallendste onderdelen is de Philmob XXL van Philzuid. Zo’n 600 musici tussen de 7 en 85 jaar spelen zaterdag samen op het plein, onder leiding van dirigent Duncan Ward. Philzuid werkt tijdens De Opening daarnaast samen met verschillende andere artiesten.

Tijdens de zomermaanden houden veel theaters de deuren gesloten, maar ondertussen wordt er niet stilgezeten. Van nieuwe trekkenwanden en verduurzamingen tot de jaarlijkse grote schoonmaak: veel theaters benutten de afwezigheid van artiesten en publiek volop. 

Een openhartoperatie, daarmee vergelijkt directeur Ruud van Meijel de situatie in de ‘theaterstraat’ van het Chassé Theater in Breda. Het idee was dat er deze zomer roltrappen en een lift zouden komen in het enorme theatercomplex, maar dat was even buiten de enorme, betonnen luchtkanalen gerekend die onder de vloer liepen. Het resultaat is dat het halve theater op dit moment openligt.

In 2024 verloor theatergroep De Warme Winkel geheel onverwacht haar subsidie van het Fonds Podiumkunsten. Na deze klap deed acteur en mede-oprichter Vincent Rietveld een aantal overtuigingen en ideeën op hoe het systeem van het fonds beter kan: ‘duurzamer voor makers en efficiënter voor het theaterveld als geheel’.

Rietveld stelt vier veranderingen voor: Een integrale weging, een waarschuwingssysteem, een subsidieplafond en een matchingsregeling. 

Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van North Sea Jazz presenteert Kunsthal Rotterdam vanaf 5 september de tentoonstelling 50 jaar North Sea Jazz Fotografie. De tentoonstelling komt tot stand in samenwerking met North Sea Jazz en Nationale-Nederlanden, dat hoofdpartner is van zowel de Kunsthal als het NN North Sea Jazz Festival.

Hij omschrijft het zelf als “het onzichtbare zichtbaar maken.” Jorge Alves Lino doet dit dagelijks als directeur van het Eindhovense straatcultuurplatform Emoves. Concreet betekent dit dat hij en zijn team nog onbekend talent uit de urban & streetculture een podium biedt. En dat podium kan zomaar de straat zijn, letterlijk.

DE OPENING – de opvolger van de Uitmarkt – is het nieuwe en gratis toegankelijke festival dat de nationale start van het culturele seizoen viert. Dit jaar is Eindhoven de gaststad, waardoor de stad drie dagen lang bruist met workshops, optredens en exposities. Verschillende leden van Cultuurconnectie zijn van de partij, en laten nieuw publiek kennismaken met hun aanbod én met de kracht van cultuurbeoefening.

Eindhoven maakt zich op voor de schijnwerpers. De landelijke start van het culturele seizoen vindt komend weekend in Eindhoven plaats tijdens De Opening. 150 activiteiten zijn er verdeeld over veertig plekken in de stad. Directeur Jack Pisters van Muziekgebouw Eindhoven wil Nederland laten zien wat de stad op cultureel vlak te bieden heeft. “Eindhoven is met een inhaalslag bezig.”

Maar liefst 150 culturele instellingen in Eindhoven werken mee aan De Opening, de aftrap van het nationale culturele seizoen. Volgens de organisatoren gaat de stad als geen ander de kans aangrijpen om te laten zien wat haar culturele sector allemaal in huis heeft. “De stad gaat echt zijn visitekaartje afgeven.”

Misschien wel de voornaamste plek om in het weekend te bezoeken, is het hoofdpodium op het Stadhuisplein. “Ik wil mijn grote dank uitspreken aan Philzuid. Zij gaan heel bijzondere dingen doen”, zegt Mlaker. Daarmee doelt ze onder meer op de flashmob – voor de gelegenheid tot Philmob omgedoopt, die zaterdag op het Stadhuisplein gaat plaatsvinden. Zo’n 600 muzikanten, zowel professioneel als amateur, gaan daar een muziekstuk spelen.

De gemeente wil een plek voor cultuur en ontmoeting maken in het stationsgebouw van station Geldermalsen. In deze culturele broedplaats is ruimte voor culturele, maatschappelijke en educatieve activiteiten voor en door verschillende groepen en organisaties. De gemeente betrekt culturele organisaties, maatschappelijke partners en mogelijke gebruikers bij de verdere uitwerking van de plannen. Na een opstartfase van twee jaar is het de bedoeling dat de broedplaats als zelfstandige stichting verdergaat.

Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam maakt bekend dat Stephan Alspeer per 1 september 2026 is benoemd tot algemeen directeur. Met deze benoeming kiest de raad van toezicht voor een bestuurder die ervaring in leiderschap en organisatieontwikkeling combineert met een sterke betrokkenheid met cultuur, publiek en maatschappelijke betekenis. 

Herman Tibosch wordt de nieuwe directeur-bestuurder van Valkhof Museum. Per 1 oktober 2026 treedt hij aan als opvolger van Hedwig Saam, die vanwege pensionering afscheid neemt van het museum. Met de benoeming van Tibosch kiest de Raad van Toezicht nadrukkelijk voor voortzetting van de huidige succesvolle koers van Valkhof Museum.

De Japanse avant-gardekunstenares Yayoi Kusama, bekend als de ‘polkadotkoningin’, is op 97-jarige leeftijd overleden, zo staat in een verklaring op haar website. De excentrieke kunstenares, die de status van superster bereikte nadat ze decennialang in een psychiatrische instelling had verbleven, stierf op 14 augustus in een ziekenhuis in Tokio.

Op 11 september opent in Stedelijk Museum Amsterdam een groot overzicht van haar werk.

De gemeente Bernheze geeft Muzelinck de opdracht om de culturele koers van de gemeente verder uit te werken. Wethouder Thijs Vonk overhandigde maandag 24 augustus een leeg schildersdoek aan directeur-bestuurder Alice Haverman als symbool voor die opdracht. Dat meldt de gemeente. 

Muzelinck gaat namens de gemeente aan de slag met de beleidsnota Kunst en Cultuur. Het vorige beleid stamde uit 2006 en sloot volgens de gemeente niet meer volledig aan bij de huidige samenleving, het culturele veld en de behoeften van inwoners. De organisatie stelt onder meer namens de gemeente een nieuw Kunst- en Cultuurakkoord op.

Er wordt steeds meer onderzoek gedaan naar de bijdrage van muziek aan welzijn, maar veel van dit onderzoek richt zich op opgenomen muziek, klinische settings en sociaal homogene of genrespecifieke doelgroepen. 

In een quasi-experimentele veldonderzoek, uitgevoerd in samenwerking met het Rotterdams Philharmonisch Orkest en de Codarts Pop Academy, werden reacties op liveconcerten met klassieke en populaire muziek bij een sociaal divers publiek bestudeert. De bevindingen tonen aan dat reacties op livemuziek worden gevormd door kenmerken van de muziekstukken, eerdere bekendheid en cultureel bepaalde luisterhoudingen, en dat het geraakt worden ook fysiologisch zichtbaar is. 

Deze week verzorgt Foundation We Are, als gastredacteur vijf artikelen over maatschappelijke uitdagingen op Dutch Design Daily. Bijvoorbeeld over De Rekentafel. In plaats van vragenlijsten te versturen, onderzoekt de Algemene Rekenkamer met De Rekentafel hoe luisteren een essentieel onderdeel kan worden van de publieke besluitvorming.

Foundation We Are is een culturele hub voor maatschappelijke weerbaarheid in Eindhoven. Ze werken aan onafhankelijk, transformatief ontwerponderzoek en maken deze kennis publiek toegankelijk via tentoonstellingen, evenementen en publicaties over uiteenlopende maatschappelijke vraagstukken in opdracht of in samenwerking met overheden en bedrijven.

Op 30 juni 2026 opende de H&ART Incubator officieel haar deuren, en BUas is daar middenin te vinden. De H&ART Incubator is een transnationale incubator die makers, studenten en creatieven ondersteunt bij het ontwikkelen van ideeën op het snijvlak van kunst, cultureel erfgoed en ondernemerschap. Elf onderwijsinstellingen bouwen samen aan de toekomst van de culturele en creatieve industrie, en bieden daarbij een veilige plek om te experimenteren, te leren en te groeien — lokaal geworteld, Europees verbonden.

De missie is simpel maar ambitieus: startups, opkomende kunstenaars en individuele makers ondersteunen door hen toegang te geven tot gedeelde ruimtes, middelen, mentoring en expertise binnen het volledige KreativEU-netwerk.

Bij het voeren van jouw crowdfundingcampagne bied je in ruil voor een donatie een tegenprestatie aan. Maar wat zijn tegenprestatie die passen bij bijvoorbeeld een dansproject of in de discipline vormgeving? Voordekunst helpt je op weg. 

Het Werelderfgoedcomité van UNESCO, dat dit jaar bijeen was in Busan, Zuid-Korea, heeft 25 erfgoedsites toegevoegd aan de Werelderfgoedlijst.

Van de nieuw ingeschreven sites hebben er 20 een cultureel karakter, 5 een natuurlijk karakter en 1 site is een mengvorm van beide. De UNESCO Werelderfgoedlijst bevat nu 1273 ingeschreven werelderfgoedsites: 991 culturele, 240 natuurlijke en 42 hybride sites verspreid over 173 landen.

Steeds meer culturele organisaties zoeken de samenwerking op met andere domeinen, zoals de zorg of het publieke domein. Dat biedt kansen: je maakt maatschappelijke impact, ontmoet nieuwe doelgroepen en je komt in aanmerking voor andere financieringsbronnen. Tegelijkertijd vraagt het om een andere manier van werken. Wat binnen de cultuursector vanzelfsprekend is, werkt niet altijd in een andere context. Waar lopen samenwerkingspartners tegenaan wanneer ze werken met een culturele organisatie?  

Cultuur + Ondernemen ging in gesprek met Madelon van Riel (projectleider Kunst en Zorg bij zorgorganisatie Cordaan) over de randvoorwaarden voor een succesvolle samenwerking tussen verschillende domeinen.

Minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft op maandag 24 augustus op uitnodiging van Museum Huis Doorn een bezoek gebracht aan het museum. Tijdens een overleg met het bestuur en de Raad van Toezicht werd zij bijgepraat over de nieuwe koers van het museum en de ontwikkelingen op het landgoed.

De Nieuwe Vorst is terug! Na maanden van verbouwen opent het theater in september de deuren van de compleet vernieuwde entree, foyer en het café. Dat wordt natuurlijk gevierd. Op zaterdag 19 en zondag 20 september staat er een grote Housewarming op het programma met voorstellingen, optredens, workshops, muziek en meer. 

De werkzaamheden aan de Brede Haven in Den Bosch zijn halverwege. De eerste helft van de straat ligt er strak bij met natuurstenen keien en de bewoners laten dat niet onopgemerkt voorbijgaan. In de straat stikt het van de kunstenaars en dus wordt een gratis kunstroute georganiseerd.

„Bij iedere kunstroute word je geïnspireerd door wat mensen maken”, zegt Steger. „Het doet je als mens simpelweg goed om naar kunst te kijken. Het unieke hier is dat je écht bij de mensen binnenstapt."