Trends & Ontwikkelingen

Na het faillissement van Microstad hebben zich 23 schuldeisers gemeld bij de curator, onder wie de NS en verschillende gemeenten. De schuld bedraagt ruim 2,8 miljoen euro. Hoe deze wordt afgewikkeld, wordt nog onderzocht. Ook wordt nog bekeken of er sprake was van onbehoorlijk bestuur. Microstad startte in 2022 met plannen om het voormalige KPN-gebouw aan de Prof. Dorgelolaan om te bouwen tot een locatie met diverse werkruimtes en een culturele ruimte in de kelder. Hiervoor kregen de exploitanten Microlab en De Stadstuin een lening van 2,5 miljoen euro uit een regionaal fonds. 

 Het college van burgemeester en wethouders van Dordrecht wil de manier waarop culturele subsidies worden toegekend vernieuwen. De gemeenteraad heeft ingestemd met de uitgangspunten voor deze nieuwe werkwijze, die moet zorgen voor meer duidelijkheid en continuïteit voor culturele organisaties in de stad. 

Met het nieuwe beleid wil het college onder meer meerjarige subsidies toekennen aan een deel van de professionele culturele instellingen. Het gaat om organisaties die in het verleden al meerdere keren per jaar subsidie ontvingen. Daarnaast zijn in een beleidsnotitie beoordelingscriteria vastgelegd waaraan subsidieaanvragen moeten voldoen. Een externe adviescommissie zal deze aanvragen beoordelen.

Het demissionaire kabinet ziet zich gedwongen zijn aanpak van schijnzelfstandigheid verder te versoepelen. De zachte landing wordt verlengd en er zullen vanaf 1 januari nog geen verzuimboetes worden opgelegd, zoals eerder werd gecommuniceerd, aan bedrijven die ten onrechte zzp’ers inzetten voor werk dat feitelijk in loondienst hoort te worden gedaan. Dat heeft staatssecretaris van belastingen Heijnen toegezegd in het debat van 18 december na zware druk vanuit vrijwel de gehele Tweede Kamer.

De Kamer fluit het kabinet hiermee terug op zijn voornemen om vanaf 2026 weer streng te handhaven, inclusief boetes. Volgens een brede meerderheid hebben ondernemers eerst meer duidelijkheid nodig via nieuwe wetgeving, voordat zij financieel bestraft worden. Die duidelijkere regels zijn er op dit moment nog niet. De Belastingdienst zal wel blijven handhaven. Dat betekent dat naheffingen van loonbelasting mogelijk blijven, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025.

De ZINiN Bibliotheek in de gemeente Hellendoorn is in 2025 benoemd tot Best Presterende Bibliotheek van Nederland. Deze titel komt voort uit de jaarlijkse bibliotheekbenchmark van de Koninklijke Bibliotheek. De beoordeling en samenstelling van de landelijke top 20 gebeurt door Mark Deckers, bestuurssecretaris van Rijnbrink. Eerder behaalde ZINiN deze eerste plaats al in 2020. De resultaten hangen samen met het brede en multifunctionele karakter van culturele organisatie ZINiN.

Mark Deckers spreekt waarderend over de ZINiN Bibliotheek. Hij omschrijft ZINiN als een sterke culturele organisatie met meerdere functies. Door de combinatie van bibliotheek, theater, kunst, cultuureducatie en toerisme beschikt ZINiN over brede kennis en grote slagkracht. 

De VNG steunt het voorstel om de subsidietermijn in de Wet specifiek cultuurbeleid te verlengen van 4 naar 8 jaar. Tegelijk vraagt de wetswijziging om nieuwe bestuurlijke afspraken tussen het rijk, provincies en gemeenten met heldere doelen, rolverdeling en ruimte voor lokaal en provinciaal mandaat vooraf. Dat laat de VNG weten in haar reactie op de internconsultatie Zienswijze VNG op het voorstel tot wijziging van de Wet Specifiek Cultuurbeleid. 

VNG pleit samen met het IPO voor het actualiseren van de afspraken tussen OCW, provincies en gemeenten. Over deze herijking is inmiddels overleg gestart, maar we vinden het noodzakelijk dat dit traject is afgerond voordat de wet in werking treedt. De VNG ziet de wetswijziging ook als een kans om het cultuurbeleid meer richting te geven door doelstellingen expliciet in de wet op te nemen. Tot slot benadrukt de VNG dat een langere subsidieperiode op rijksniveau niet automatisch betekent dat gemeenten en provincies dezelfde termijn hanteren in hun cofinanciering.

De Bergse gemeenteraad heeft donderdag een amendement aangenomen dat extra zekerheid biedt bij de verzelfstandiging van het Markiezenhof, per 1 juni 2026. Het wijzigingsvoorstel moet zorgen voor duidelijke afspraken over bestuur, financiën en betrokkenheid van medewerkers bij de nieuwe Stichting Markiezenhof. Alleen BSD en SP stemmen tegen. Daarnaast is besloten weer beperkte -onbemande- horeca mogelijk te maken in de vorm van een coffeecorner; dit dankzij een motie van Samen0164. Het college belooft “dat de belangen van de medewerkers voorop blijven staan.” De nieuwe museumstichting wordt verantwoordelijk voor de exploitatie van het Markiezenhof, terwijl de gemeente financieel betrokken blijft en via de Raad van Toezicht toezicht houdt.

Het college van B en W van de Gemeente Amsterdam verstrekt incidentele subsidies aan Stichting Open Space Contemporary Art Museum (OSCAM) en Stichting Foundation voor de verbouwing en inrichting van hun nieuwe gezamenlijke locatie in de Amsterdamse Poort. De subsidies maken het mogelijk dat beide organisaties verhuizen naar een vaste locatie in het stadsdeel, waar zij hun activiteiten verder kunnen ontwikkelen. Met een totaalbedrag van ruim 314.000 euro investeert de gemeente op deze manier in de versterking van de culturele infrastructuur van Amsterdam Zuidoost.

De subsidiebesluiten geven uitvoering aan de in het Kunstenplan 2025–2028 vastgestelde culturele inhaalslag en sluiten aan bij het Strategisch Huisvestingsplan (SHP) 2023–2027. Daarnaast zijn beide organisaties ook nieuwe instellingen die meerjarig ondersteund worden via het Kunstenplan 2025-2028. Uit de Nulmeting Culturele Voorzieningen (april 2025) blijkt dat Zuidoost vooral een tekort heeft aan kleine en middelgrote culturele voorzieningen. 

Theater Flint krijgt de Braillepluim 2026 uitgereikt van de Stichting Onbeperkt Lezen. Het Amersfoortse theater introduceerde dit najaar als eerste theater in Nederland een volledig theaterprogramma in braille. Daarmee maakte het theater het volledige theaterseizoen ’25-’26 toegankelijk voor braillelezers. De onderscheiding wordt 4 januari toegekend, op Wereld Braille Dag.

Met het theaterprogramma in braille zet Flint een belangrijke stap richting een inclusieve theaterbeleving, schrijft Stichting Onbeperkt Lezen in een persverklaring. ‘Onbeperkt Lezen waardeert het initiatief van Flint omdat het op een directe en effectieve manier tegemoetkomt aan de behoeften van mensen die braille lezen. De brailleflyer verlaagt drempels, vergroot de zelfstandigheid van bezoekers met een visuele beperking en draagt bij aan gelijkwaardige culturele deelname.’

Alexander Beets is de winnaar van de BIMpro Award. Daarmee is de saxofonist na Hans Dulfer de tweede winnaar van de prijs die in 2022 in het leven werd geroepen. De uitreiking van de prijs vindt op 11 januari plaats in het Utrechtse TivoliVredenburg. De BIMpro Award is in het leven geroepen voor musici die zich op een buitengewone manier inzetten voor de jazz- en impro-omgeving.

De bezem gaat stevig door de Nederlandse festivalmarkt. Binnen de familie van Superstruct Entertainment, het Britse festivalconglomeraat dat de afgelopen jaren een groot deel van de markt opkocht, verdwijnen meerdere titels en organisaties. De ingrepen passen in een bredere herstructurering van de internationale festivalindustrie, waarin ruimte voor verlieslatende of zoekende evenementen steeds kleiner wordt.

Het meest in het oog springend: Apenkooi Events wordt opgeheven. Daarmee verdwijnt de organisatie achter DGTL, Pleinvrees en straf_werk. Daarnaast stopt Superstruct met Vunzige Deuntjes. De ingrepen komen niet uit de lucht vallen. Superstruct is sinds 2024 eigendom van investeringsmaatschappij KKR, een private equity-reus die omstreden is vanwege investeringen in onder meer Israëlische technologiebedrijven. 

De conclusie is helder: in een krappe markt is er weinig ruimte voor twijfelgevallen. Alleen festivals met een scherpe identiteit én gezonde cijfers lijken de komende jaren overeind te blijven. De shake-up bij Superstruct zou zomaar het begin kunnen zijn.

Vlak voor kerst is het Jaarboek Landschapsarchitectuur en stedenbouw in Nederland 2025 verschenen. In het jaarboek zijn 22 landschaps- en stedenbouwprojecten in heel Nederland opgenomen, geselecteerd door een onafhankelijke commissie. Het gaat onder meer om de wijk Nieuw Delft, Hart van Zuid in Rotterdam en De Nieuwe Mark in Breda. De commissieleden kozen projecten die in hun ogen het meest bijdragen aan gezonde en duurzame steden en landschappen

Het Limburg Film Office en het Nederlands Filmfonds maken met trots de eerste vier projecten bekend die worden ondersteund binnen de gezamenlijke regeling Studio Heuvelland. Met deze regeling investeren beide fondsen in de ontwikkeling en realisatie van nieuwe Limburgse non-fictieverhalen en in de verdere professionalisering van regionale makers en producenten.

Studio Heuvelland is opgezet om het Limburgse filmecosysteem structureel te versterken. De regeling stimuleert duurzame samenwerkingen tussen regisseurs en producenten uit de regio en biedt ruimte voor artistiek experiment, persoonlijke urgentie en inhoudelijke verdieping. Door in te zetten op zowel korte als middellange documentaires draagt Studio Heuvelland bij aan een divers en toekomstbestendig productieklimaat in Limburg.

Het college van burgemeester en wethouders van Helmond heeft de Helmondse Ilse Kraaij voor een jaar benoemd tot stadskunstenaar. Uit tien kandidaten koos een selectiecommissie haar als 'cultureel ambassadeur' van Helmond. 

Voor illustrator en creatief ondernemer Ilse van Kraaij, is Helmond haar thuishaven en inspiratiebron. Het is haar thuis maar als jonge maker ziet ze dat de stad bruis van kleur en kunst. Ze is nieuwsgierig naar wat mensen beweegt en naar ieders verhaal. Ze ziet het als haar missie om die verhalen te vangen, zodat anderen ze kunnen zien, voelen en herkennen. ‘Kunst hoeft voor mij niet plechtig te zijn. Het mag uitnodigen, verrassen, ontroeren en vooral verbinden.’ Als stadskunstenaar wil Ilse verhalen van Helmonders verzamelen en verbeelden.

De gemeente Gouda vraagt meer aandacht voor het behoud van kunstwerken in de openbare ruimte. Dit gebeurt naar aanleiding van het collectieplan 'Kunst op de Kaart'. Het collectieplan, dat van 2025 tot 2033 loopt, richt zich op het beheer en behoud van kunstwerken. Wethouder Thierry van Vugt benadrukt dat kunst niet alleen artistieke waarde heeft, maar ook het verhaal van de stad vertelt. Hij roept scholen, woningcorporaties en andere organisaties op om zorgvuldig met kunst om te gaan en tijdig overleg te plegen bij veranderingen. Gouda wil met dit plan en de oproep tot samenwerking zorgen dat kunstwerken zichtbaar en betekenisvol blijven voor huidige en toekomstige generaties.

In 2025 formuleerde de Boekmanstichting de ambitie om beschikbare en ontbrekende kennis over cultuurbeleid en de culturele sector in het Caribische deel van het Koninkrijk structureel te ontsluiten. Een nieuw rapport geeft een overzicht van de activiteiten in 2025, en de doorontwikkeling voor de komende jaren. 

De Boekmanstichting zet de komende jaren in op: De doorontwikkeling van structureel onderzoek naar cultuurbeleid en de culturele sector in het Caribisch deel van het Koninkrijk; Kennishiaten signaleren, aanvullen en kennisdelen in samenwerking met experts; Aanjagen en faciliteren van samenwerking tussen bovensectorale ondersteunende instellingen op dit onderwerp; Opbouwen van een netwerk en kennispartners in het Caribisch deel van het Koninkrijk en Caribische gemeenschappen in Nederland. Kennis over het Caribisch deel van het Koninkrijk wordt vanaf 2027 structureel geïntegreerd  in de Cultuurmonitor. 

De culturele sector heeft een groeiende ambitie om te verduurzamen, maar veel organisaties worstelen met het omzetten van intenties in concrete maatregelen. De Boekmanstichting heeft nu onderzoek gedaan naar de stand van duurzaamheid bij musea, presentatie-instellingen, podia en festivals in 2024. Uit een enquête onder 680 culturele organisaties (BIS-aanvragen), aangevuld met interviews en literatuuronderzoek, blijkt dat voortgang en ondersteuningsbehoeften sterk verschillen per discipline. Musea lopen voorop in structurele borging en dataverzameling, presentatie-instellingen werken pragmatisch maar minder systematisch, podia verschillen naar organisatievorm en festivals tonen innovatie maar missen passende generieke instrumenten.

In het rapport ‘Duurzaamheid in de culturele sector’ vind je zeven aanbevelingen voor instellingen, brancheorganisaties en beleid, geïnspireerd door de inspanningen van musea, presentatie-instellingen, podia en festivals, om de sector te versterken. 

Het CBS publiceert cijfers met betrekking tot het aantal activiteiten en bezoekersaantallen bij podia voor professionele podiumkunsten, naar genre en regio, voor de jaren 2016-2024 met extra uitsplitsingen naar genre. Hiervoor zijn verschillende bronnen gebruikt. Behalve data van het CBS zijn ook gegevens gebruikt die verzameld zijn door de Vereniging Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (VSCD) en de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF). Met deze partijen werkt het CBS samen in het samenstellen van de jaarlijkse cijfers voor het onderzoek Podiumkunsten.

Nederlandse musea trokken in 2024 bijna 32 miljoen bezoeken, evenveel als een jaar eerder. Dat zijn er 2 miljoen minder dan in pre-coronajaar 2019. Vooral 65-plussers gaan minder vaak naar een museum. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van nieuwe cijfers.
In alle leeftijdsgroepen zijn er minder museumbezoeken, maar bij 65-plussers is de daling het grootst. In 2024 ging het om 7,1 miljoen museumbezoeken. Dat waren 19 procent minder bezoeken dan in 2019 (8,8 miljoen). In diezelfde periode is het aantal 65-plussers juist met 11 procent toegenomen.

Ook het buitenlands bezoek blijft achter. Van de 32 miljoen museumbezoeken zijn 8,8 miljoen bezoeken van buitenlandse toeristen (28 procent van het totaal). In 2019 waren dat er nog 10,3 miljoen (30 procent van het totaal). Na de coronapandemie neemt het aantal buitenlandse museumbezoeken jaarlijks toe, maar in 2024 zijn het er nog altijd bijna 15 procent minder dan in 2019.

Grote veranderingen bij The European Fine Art Foundation (TEFAF), de belangrijkste beurs voor beeldende kunst, antiek en design ter wereld. Maakte de Nederlandse beursorganisatie eind december al bekend dat haar Belgisch-Nederlandse algemeen directeur Dominique Savelkoul vertrokken is vanwege „uiteenlopende visies over de strategische koers”, maandag bevestigde de organisatie het gerucht dat de Belgische kunsthandelaar Boris Vervoordt sinds 1 januari de nieuwe voorzitter is van TEFAF.

Vervoordt (51) leidt de Axel Vervoordt Gallery in Antwerpen en Hongkong. Als Vlaming is hij de eerste niet-Nederlandse voorzitter. En de komende tijd zal de beursorganisatie vaker door buitenlanders worden geleid, want de vijf bestuurders van het uitvoerend comité gaan bij toerbeurt leidinggeven, steeds voor een periode van zes maanden. In het zogenoemde executive committee zitten ook een Italiaanse en een Duitse kunsthandelaar. 

De Jana Beranováprijs 2025 is toegekend aan schrijver en programmamaker Raoul de Jong. Dit laat De Havenloods weten. De tweejaarlijkse oeuvreprijs bekroont een Nederlandstalige auteur die artistieke vrijheid en integriteit centraal stelt, zonder zich te richten naar conventies of modieuze criteria. 

Het Huygens Instituut heeft een prestigieuze NWO-subsidie toegekend gekregen voor een nieuw onderzoeksproject naar de wisselwerking tussen literatuur en maatschappelijke context. De subsidie geldt voor twaalf maanden. Projectleider Elli Bleeker van DHLabs gaat zich de komende jaren richten op tekstvarianten, revisies en innovatieve digitale methodes om literaire verandering beter te begrijpen.

“Ik was natuurlijk ontzettend blij met het nieuws – en ook heel blij verrast”, vertelt Bleeker. “Het onderzoeksveld van de editiewetenschap is erg specialistisch, en het doel van dit project is zeer gedetailleerd tekstonderzoek. Dat juist dit soort werk erkenning krijgt, vind ik bijzonder.” Centraal in het project staat het idee dat literaire teksten geen statische eindproducten zijn, maar momentopnames. Door verschillende versies van een tekst met elkaar te vergelijken, wordt zichtbaar hoe een werk zich in de tijd ontwikkelt.

Decennialang was MTV onmisbaar voor muziek – en muziek onmisbaar voor MTV. Maar op oudejaarsdag ging het scherm op zwart. De Europese kanalen van MTV die nog muziek uitzenden, zoals MTV Music, MTV 90s en Club MTV, verdwijnen definitief. Het besluit is onderdeel van bezuinigingen bij Paramount, dat eigenaar is van MTV. Een verrassing is het niet. Eerder is het de vraag wanneer de M in MTV ook in Amerika sneuvelt; met muziek heeft de zender al een poos weinig meer van doen. 

Tieners, de doelgroep van MTV, zijn nu immers vastgeplakt aan andere schermpjes dan de tv. Op YouTube, Instagram en TikTok vinden zij visueel vertier; ook nieuwe muziek ontdekt een veertienjarige eerder via influencers of Spotify dan via MTV. Het is al langer duidelijk: MTV is zijn toonaangevende positie kwijt. De zender die de tijdgeest ooit zo haarfijn aanvoelde, heeft zijn antennes onderweg verloren. 

De Oscar-show gaat online. Vanaf 2029 kan iedereen wereldwijd de uitreiking van de filmprijzen via YouTube bekijken, inclusief verslaggeving vanaf de rode loper. Voor de organisatie is het een ultieme poging om de kijkcijfers op te krikken. De samenwerking met YouTube moet ‘de toegang (…) uitbreiden tot het grootst mogelijke wereldwijde publiek’, aldus de Academy, de organisatie achter de prestigieuze Amerikaanse filmprijzen. Tot 2029 wordt de ceremonie in Amerika nog uitgezonden door televisiezender ABC, dat de rechten al sinds 1976 had. 

Voor de Academy lijkt het een radicale poging om het tij te keren. De organisatie is voor een groot deel financieel afhankelijk van de inkomsten die de Oscarshow genereert, maar de interesse daarvoor bij het publiek is tanende. De show op YouTube zal straks voor iedereen gratis toegankelijk zijn. 

Camiel Jansen is benoemd tot Componist der Nederlanden. Dat is bekendgemaakt in TivoliVredenburg in Utrecht. Jansen volgt Anne-Maartje Lemereis op, die de titel de afgelopen twee jaar droeg.

De selectiecommissie was unaniem in zijn keuze en roemt zijn verbeeldingskracht, muzikale diepgang en maatschappelijke betrokkenheid. Volgens de jury maakt Jansens combinatie van muzikale diepgang, maatschappelijke betrokkenheid en jeugdig enthousiasme hem een ideale vertegenwoordiger van het Nederlandse componeren. De komende twee jaar zet de 34-jarige Jansen zich als ambassadeur in voor het Nederlandse muziekleven: van componisten en musici tot docenten, leerlingen en jonge makers.

Amsterdammers zijn in shock na de brand die tijdens de jaarwisseling de Vondelkerk verwoestte. De toren en het dak zijn ingestort, en ook de immateriële schade is groot. De Vondelkerk is een topstuk van architect Pierre Cuypers (1827-1921), die in zijn werkzame leven meer dan zeventig kerken ontwierp, maar vooral ook bekend is van het Centraal Station van Amsterdam en het Rijksmuseum. 

De ondernemende architect ontwikkelde de kerk zelf, als onderdeel van een nieuwe, statige woonwijk. Cuypers plaatste de kerk op zijn plek ‘als een vrijstaand juweel’, zoals architectuurhistoricus Aart Oxenaar het zegt. Zo hadden passanten vanuit alle richtingen zicht op de gevels. ‘Bijzonder is hoe Cuypers stijlen met elkaar liet versmelten’, zegt Morel van Stadsherstel. ‘Hij dacht rationeel, vanuit de constructie, maar werkte ook veel met ornamenten en kleuren; dieprood, goud, olijfgroen en hemelsblauw op het plafond. We doen hem tekort door zijn architectuur als neogotiek te bestempelen; het was de Cuypersgotiek.’

Voor de restauratie zijn inmiddels meerdere inzamelingsacties opgezet. 

De Britse regering betaalt tot maximaal 800 miljoen pond (917 miljoen euro) als het Tapijt van Bayeux beschadigd raakt of wordt gestolen in de twee jaar dat het wandkleed is te zien in Londen. ‘Bayeux’ is daarmee het duurste kunstwerk ooit. 

De grote najaarsveilingen in New York verliepen onverwacht succesvol. Heeft de kunstmarkt na jaren van dalende omzetcijfers nu de weg omhoog weer gevonden? Sotheby’s, Christie’s en Phillips realiseerden samen circa 2,2 miljard dollar omzet, 77 procent meer dan een jaar eerder. Dit blijft wel onder het recordniveau van 2022. De stijging lijkt vooral samen te hangen met de beschikbaarheid van uitzonderlijke werken, die de kunstmarkt zelfs in economisch en geopolitiek onzekere tijden stimuleren. Of dit herstel structureel is, moet blijken bij de voorjaarsveilingen. 

Er zijn drie opvallende trends in 2025. Één: Londen, traditioneel het Europese centrum van de kunstmarkt, verliest steeds meer terrein aan Parijs. Twee: Vrouwelijke kunstenaars doen het op veilingen steeds beter. Drie: naast kunst en antiek verkopen veilinghuizen steeds meer horloges en juwelen, handtassen, sportmemorabilia en bijzondere oude auto’s.

Jouw boek in de bieb, zo luidt het nieuwe initiatief van de Bibliotheek Utrecht. Een sectie vol ongepubliceerde boeken in alle mogelijke talen, door schrijvers van alle leeftijden, afkomstig uit het hele land. Achter de tafels ontstaat een lange rij met kletsende mensen – de meesten zichtbaar trots met hun boek in de hand.Op 24 januari volgt de feestelijke opening van de afdeling met ongepubliceerde boeken; de dag erna opent die voor publiek. Op inleverdagen, zoals op deze dag halverwege december, krijgen schrijvers de kans om alvast een plek voor hun boek te bemachtigen.

Het initiatief komt uit de koker van directeur Deirdre Carasso. Haar doelen zijn helder: de boekencollectie diverser maken, het schrijfambacht vieren, en ruimte bieden voor ontmoeting. Dat er op de inleverdagen zo veel mensen naar Utrecht afreizen om hun boek in te leveren, stemt Carasso hoopvol. Ondertussen zijn er al bijna vierhonderd boeken ingeleverd. De collectie belooft gevarieerd te worden, want ook na de officiële opening is het mogelijk boeken in te leveren.

In het vierde kwartaal van 2025 ontvangen ruim 55 inspirerende cultuur- en natuurprojecten in de provincie € 283.837 van het Cultuurfonds Noord-Brabant. Van film en performance tot kunst met actieve inbreng van betrokkenen en educatie: de projecten laten zien hoe Brabants talent blijft vernieuwen, verdiepen en verbinden.

Een creatieve oplaadplek voor jongvolwassenen. Dat is kort samengevat het nieuwe initiatief Muzeplaats dat in februari start bij cultureel centrum Muzelinck in Oss. “Je kunt het zien als een open atelier waar jongeren tussen de 18 en 30 jaar op donderdagavond kunstzinnig bezig kunnen zijn”, legt Ellen Beek van Muzelinck uit. “Met als toegevoegde waarde dat ze elkaar verder helpen.” Het is geen cursus, maar een art-café dat elke donderdagavond gratis toegankelijk is na aanmelding via de mail.

‘Vaak te laat aan tafel.’ Dat gevoel overheerste toen de programma’s van de Agenda Leefomgeving van start gingen. Erfgoed kwam pas in beeld als ruimtelijke plannen al getekend waren. Nu zit de erfgoedsector geregeld vooraan: meedenken over woningbouw, klimaatadaptatie, energietransitie en de rol van erfgoed daarin. Hans-Lars Boetes en Anouk Fienieg, beiden werkzaam bij de Rijkdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), vertellen over hoe erfgoed steeds vaker wordt benut bij ruimtelijke ontwikkelingen.

De muziekschool in Wijchen sloot in 2013 de deuren. Een verlies, zou je denken; zo’n instituut stopt niet zonder litteken. Maar wie de balans opmaakt, ziet iets anders ontstaan. Onder de radar is het muziekonderwijs hier steviger geworteld dan in veel andere gemeenten. Dat vertelt Anne-Marie Dennissen, al dertig jaar de stille motor achter de Wijchense muziekeducatie. “De gemeente zag kansen om door te ontwikkelen. Ze vonden muziekonderwijs belangrijk en hebben het omgevormd. Daaruit is het binnen- en buitenschoolse traject ontstaan dat we nu kennen. De basis is nu breder.”

Het cultuurknooppunt, een samenwerking tussen Wijchen en Beuningen voor cultuureducatie, vormt de paraplu waaronder het muziekonderwijs in Wijchen is georganiseerd. Dennissen coördineert de muzieklessen voor groep 4 en 5: wekelijks les, door vakdocenten. Na twee jaar kunnen kinderen doorstromen. Dat wordt mogelijk gemaakt via de instrumentenbank van de Stichting Samenwerkende Wijchense Muziekverenigingen (SSWM). De vervolglessen vinden plaats in scholen en wijkcentra, gegeven door ingehuurde docenten. Lessen die grotendeels worden gesubsidieerd door de gemeente.