Trends & Ontwikkelingen

Met een ontwerp van zeven gestapelde ‘rotsen’ wint het Rotterdamse MVRDV de ontwerpwedstrijd voor een nog te bouwen ‘duurzaam icoon’ op Rotterdam-Zuid. De wedstrijd zorgde eerder voor discussie onder architecten: kan zo’n ambitieus, nieuw gebouw wel duurzaam zijn?

Met ‘Rotterdam Rocks!’ wint het Nederlandse architectenbureau MVRDV de internationale ontwerpwedstrijd voor Shift Embassy, een veelbesproken, nog te bouwen ‘duurzaam icoon’ in de nieuwe wijk Waterkant in Rotterdam-Zuid. Het ontwerp werd gekozen uit vijf finalisten van gerenommeerde internationale architectenbureaus. MVRDV ontwierp eerder al twee blikvangende gebouwen in Rotterdam: de Markthal en het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen.

Design Museum Den Bosch zet een nieuwe internationale stap. Voor het eerst reist een eigen tentoonstelling naar het buitenland: op 18 februari 2027 opent Women as Technology in het Nationalmuseum in Stockholm.

De tentoonstelling Vrouwen als technologie was eerder te zien in het museum en werd samengesteld door curator Anne-Karlijn van Kesteren. In Stockholm zijn meer dan honderd objecten te zien, verdeeld over dezelfde thema’s als in de oorspronkelijke tentoonstelling. Het Nationalmuseum past de expositie daarbij aan de Zweedse context aan.

Tijdens de recente hittegolven waren er grote regionale verschillen in de besluitvorming rond evenementen. De sector, die 12 miljard euro omzet per jaar maakt, vindt dat het ontbreekt aan uniforme landelijke besluitvorming, terwijl ingrijpende beslissingen als afgelasting en grote verzekeringsclaims steeds vaker voorkomen. 

In een brief aan het Veiligheidsberaad, waarin alle 25 veiligheidsregio’s vertegenwoordigd zijn, uit de VVEM kritiek op de stroeve samenwerking en de onduidelijkheid die ontstond rondom de besluitvorming. Volgens de brancheorganisatie kregen festivalorganisatoren te maken met sterk uiteenlopende besluiten onder vergelijkbare weersomstandigheden. De VVEM stelt dat onvoldoende duidelijk was welke criteria doorslaggevend waren bij het toestaan of verbieden van evenementen. 

Het Nederlands Filmfestival (NFF) en de Dutch Academy for Film (DAFF) stellen dat de films en documentaires die meedoen in de competitie om de Gouden Kalveren, "zorgvuldig" zijn geselecteerd. Meerdere filmmakers hadden kritiek op het proces. Het gaat onder meer om de makers van de succesvolle bioscoopfilms PAAZ en Champagne en de documentaire Het Hart van Amsterdam. Ze vinden het opvallend dat een klein groepje juryleden bepaalt welke films überhaupt in aanmerking komen voor de Kalveren.

Domeinoverstijgend financieren is het combineren van gelden uit verschillende sectoren (zoals cultuur, zorg, openbare ruimte, onderwijs) om een project te bekostigen.

De inhoud van het project laat dan vaak ook een samenwerking zien met een ander domein. Een beeldend kunstenaar die met creatieve interventies achterhaalt hoe bewoners in een wijk prettig samen kunnen leven. Een culturele organisatie die met dans ouderen met Parkinson in beweging brengt. Financiering voor dit soort domein overstijgende initiatieven komt relatief vaak uit de cultuursector. Dat kan anders: als alle betrokken domeinen meebetalen, wordt de samenwerking eerlijker en sterker. Maar waar vind je deze financiering? Cultuur en Ondernemen zette per domein voorbeelden op een rij van samenwerkingspartners, fondsen en regelingen waar je aanknopingspunten kunt vinden voor financiering.

Er is op korte termijn 125.000 euro nodig om De Pas te redden van een financiële ondergang. Dat blijkt uit een notitie die het college van B en W in Bernheze naar de gemeenteraad heeft gestuurd. Komt dat geld er niet, dan rest slechts voorbereiding op liquidatie met grote maatschappelijke impact, schrijft het bestuur van De Pas.

De Koenigs-collectie is een van de meest waardevolle kunstverzamelingen van Nederland. Zij omvat zo’n 2.600 tekeningen en tientallen schilderijen, van beroemde kunstenaars als Jheronimus Bosch, Vincent van Gogh, Rembrandt van Rijn en Leonardo da Vinci. De artistieke en culturele waarde is onschatbaar. De economische waarde kan volgens experts bij verkoop oplopen tot een miljard euro.

Inmiddels is de Koenigs-collectie ook een van de meest geclaimde kunstverzamelingen. Decennialang probeerde een deel van de erven van naamgever Franz Koenigs de collectie in bezit te krijgen, en recent ook een bank: Lisser & Rosenkranz. Museum Boijmans Van Beuningen, dat meer dan 2.100 werken uit de collectie bezit, probeert deze claim van Lisser & Rosenkranz al enkele jaren af te wenden, onthulde NRC eind mei. NRC sprak met twintig betrokkenen en experts over de collectie-Koenigs en las tientallen archiefstukken, brieven, mails en boeken. Waarom is deze strijd na honderd jaar nog niet gestreden?

De Britse regering heeft met Turn It Up: Our Plan for Music een omvangrijke langetermijnstrategie gepresenteerd die de volledige muziekketen moet versterken. Naast een uitbreiding van het eerder aangekondigde Music Growth Package naar £45 miljoen (€ circa 52 miljoen) bevat het plan maatregelen voor talentontwikkeling, muziekonderwijs, live-entertainment, export, kunstmatige intelligentie (AI), freelancers en de bescherming van grassroots-podia.

Dertien vernieuwende culturele projecten krijgen dankzij de gezamenlijke regeling van TURF en Brabant C de kans om hun ideeën tot leven te brengen tijdens TURF 2026 in Breda. Met een totaalbedrag van ruim €97.500 ondersteunen TURF en Brabant C makers en organisaties die experimenteren op het snijvlak van elektronische muziek, kunst, cultuur en technologie.

Beeldend kunstenaar Afra Eisma (32, de kunstenaar zelf gebruikt geen hoofdletters in de naam) heeft de Volkskrant Beeldende Kunst Publieksprijs gewonnen, een talentprijs voor kunstenaars tot en met 35 jaar. Bijna de helft van de museumbezoekers die een stem uitbracht, stemde op Eisma, die kleurrijke fantasiewerelden creëert van textiel en keramiek.

Kan AI écht creatief zijn? Die vraag is allang achterhaald als je ziet hoe breed de techniek inmiddels wordt gebruikt in allerlei creatieve beroepen. In films, architectuur, webdesign: AI-bots die snel en goedkoop teksten, beelden en video’s produceren zijn in elk geval creatief genoeg om de kunsten nu al flink te ontregelen.

Generatieve AI verandert niet alleen wat makers maken, maar vooral hoe ze creëren. Wie het aan makers zelf vraagt, zoals NRC deed op LinkedIn, hoort opvallend vaak hetzelfde: AI is nuttig als gereedschap, niet als originele bedenker; chatbots zijn fijn voor brainstorms, sparren en fijnslijpen, maar (nog) niet bruikbaar voor het creatieve eindoordeel. Echte kunst kan wel mét maar niet dóór AI gemaakt. 

Film by the Sea eert dit jaar acteur Huub Stapel en regisseur Dick Maas. Zij krijgen zaterdag 12 september allebei een Career Achievement Award, de oeuvreprijs van het filmfestival in Vlissingen.

Een festival opzetten? Daar komt heel wat bij kijken: vergunningen, regels, vrijwilligers... Het kan jongeren met leuke ideeën behoorlijk afschrikken. Daarom biedt Backstage Raad de nieuwe generatie organisatoren een kijkje achter de schermen van bestaande Tilburgse evenementen.

„Er zijn in Tilburg een heleboel jonge, ambitieuze mensen met goede ideeën, maar vaak weten ze niet waar ze moeten starten”, vertelt Kelly van den Bosch. De jonge creatieve ondernemer, die zelf onder meer Tweedehands het Festival organiseerde, werd vorig jaar door de gemeente aangesteld als talentscout voor de evenementensector.

„We gaven een zomer lang workshops aan jongvolwassenen met weinig ervaring maar veel ambitie. Dat was een succes, maar het ontbrak aan een vervolg. Dat is er nu met Backstage Raad.” Samen met mede-projectleider Kees Sanders wil Van den Bosch tien jonge organisatoren meenemen achter de schermen van gevestigde evenementen.

Twaalf Amerikaanse staten spannen een rechtszaak aan om de overname van Warner Bros Discovery door Paramount Skydance tegen te houden. Volgens de staten zou de overname een 'mediagigant' creëren die de macht heeft om de prijzen voor televisie- en filmconsumenten te verhogen.

Als de miljardendeal doorgaat, zou Paramount onder meer 30 procent van blockbusterfilms bezitten die in Amerikaanse bioscopen draaien en 27 procent van de markt voor kabeltelevisiezenders, stellen de staten. De concurrentie tussen beide bedrijven is volgens de staten nodig om de industrie betaalbaar en toegankelijk te houden.

Ties van de Water, afgestudeerd bij de studie Photography, Film & the Digital aan kunstacademie St. Joost School of Art & Design in Breda, is uitgeroepen tot winnaar van de St. Joostpenning 2026 en krijgt een geldbedrag van €2500 én een bronzen penning. De gemeente Breda stelt deze prijs jaarlijks ter beschikking voor het beste werk van de Bredase afgestudeerden van St. Joost. De bekendmaking van de winnaar van de St. Joostpenning vond plaats op 8 juli tijdens de diplomauitreiking van de bacheloropleidingen van St. Joost in Breda en is uitgereikt door Marike de Nobel, wethouder cultuur.

Terwijl de stad op standje zomervakantie gaat, is Thera Westerhoud samen met haar team hard aan het werk om De Opening voor te bereiden. Het ‘rondreizende circus’ dat de landelijke opening van het cultuurseizoen viert, strijkt over zeven weken neer in gaststad Eindhoven, na een eerste editie in Apeldoorn, vorig jaar.

„Vanaf het moment dat bekend werd dat De Opening in Eindhoven gaat plaatsvinden, weten podia en cultuurmakers in de stad, van groot tot klein, elkaar heel makkelijk te vinden. Er is grote bereidheid om samen te werken. Cultuurmakers zijn vastberaden te laten zien dat Eindhoven heel veel te bieden heeft, meer dan design en technologie.”

De verschillende TalentHubs worden niet alleen ondersteund door de provincie, maar ook vanuit landelijke fondsen en andere subsidieverstrekkers. Hoe komen die extra financiële impulsen tot stand? En waarom vragen makers subsidies aan? Twee talenten uit de lichting 2023-2024 en een coördinator vanuit de hubs aan het woord over het verkrijgen van extra financiering.

Samenwerken klinkt vaak logisch: krachten bundelen, efficiënter werken en meer bereiken. Maar hoe werkt het in de praktijk? Vier Culemborgse cultuurorganisaties sloegen de handen ineen. Wat begon als een gezamenlijke ambitie, ontwikkelde zich tot een proces van uitproberen, bijstellen en soms lastige keuzes. Directeur Joanneke van de Woestijne van Theater De Fransche School vertelt over deze samenwerking.

Marijke Bot, afgestudeerd beeldend kunstenaar aan kunstacademie St. Joost School of Art & Design in ‘s-Hertogenbosch, heeft de Lucasprijs 2026 gewonnen. Ook krijgt zij een geldbedrag van € 2500,-. Als gemeente stellen we deze prijs jaarlijks beschikbaar voor het beste werk van de Bossche afgestudeerden van St. Joost.

Hoe zorgen we ervoor dat de Nederlandse popsector in de toekomst artistiek en economisch sterk is en tegelijkertijd toegankelijk en divers blijft? Die vraag staat centraal in een nieuw adviestraject van de Raad voor Cultuur. Voor de voorbereiding van het advies is een commissie van deskundigen ingesteld onder leiding van voorzitter Cathelijne Broers. Het advies wordt naar verwachting begin 2027 aangeboden aan minister Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Op 10 juni heeft de wereldwijde muziekindustrie aangekondigd AI-muziek herkenbaar te gaan maken voor consumenten. Aanleiding hiervoor is de enorme toename van AI-muziek op muziekstreamingdiensten zoals Spotify, Apple Music en Deezer. Voor de consument is niet duidelijk welke muziek met behulp van AI gemaakt is, maar daar komt nu verandering in.

Een groot scala aan brancheorganisaties die de muziekindustrie vertegenwoordigen gaan samenwerken met streamingdiensten en muziekdistributeurs om de invoering van AI-labeling realiseren.

Investeren in de toekomst van de popmuziek begint bij jong talent én jong publiek. Vanuit die visie is VNPF-lid De Vorstin een driejarig partnership aangegaan met Rabobank Gooi & Vechtstreek. Met deze samenwerking bundelen de partijen hun krachten om nog meer jongeren tot 27 jaar kennis te laten maken met livemuziek en het culturele aanbod in de regio breed toegankelijk te houden.

Uitgevers en auteurs hebben een nieuwe groepsrechtszaak aangespannen tegen Google. Zij beschuldigen het technologiebedrijf ervan op grote schaal auteursrechtelijk beschermde boeken en wetenschappelijke publicaties te hebben gekopieerd voor het trainen van de AI-modellen achter Gemini. De eisers stellen dat Google daarmee bewust het auteursrecht heeft geschonden en vragen de rechter om de praktijken te stoppen en schadevergoeding toe te kennen.

Culturele verenigingen en stichtingen in Noord-Holland kunnen binnenkort subsidie aanvragen om talentvolle jongeren verder te helpen in hun artistieke ontwikkeling. De provincie Noord-Holland stelt hiervoor in totaal 100.000 euro beschikbaar.

Met de nieuwe subsidieregeling wil de provincie jongeren tussen de 12 en 27 jaar ondersteunen bij hun groei binnen verschillende kunstdisciplines. Het gaat onder meer om beeldende kunst, dans, literatuur, muziek en podiumkunsten.

Het kabinet ziet op dit moment geen aanleiding om een bindend Fair Pay-convenant voor de culturele en creatieve sector af te sluiten. Dat schrijft minister Bruins (OCW) in een brief aan de Tweede Kamer. Eerst wil het kabinet de effecten evalueren van de huidige aanpak, waarbij fair pay sinds 2025 een subsidievoorwaarde is binnen de culturele basisinfrastructuur (BIS). De uitkomsten van die evaluatie moeten bepalen of aanvullende of strengere maatregelen nodig zijn.

Podium Boxtel heeft afgelopen voorjaar de banden aangehaald met Rabobank Meierij & Maashorst. Met ingang van het komende culturele seizoen ondersteunt de bank meerdere initiatieven die in het theater ontplooid worden. Daarbij ligt de nadruk op talentontwikkeling van jongeren. 

Acht Arnhemse culturele organisaties krijgen in 2027 en 2028 subsidie voor artistieke producties, evenementen en festivals in de stad. Het gaat om organisaties die nieuw werk maken, presenteren en daarmee publiek bereiken.

Met deze investering neemt het college van burgemeester en wethouders van Arnhem de adviezen van de Adviescommissie Culturele Subsidies over de aanvragen over. In totaal gaat het om 506.690 euro in 2027 en 471.690 euro in 2028 voor activiteiten die bijdragen aan een breed, levendig en toegankelijk cultureel aanbod in Arnhem.

Cultuur en kunst behoren tot de kerndoelen van het onderwijs, maar zolang de onderwijsinspectie hier maar beperkt op toeziet, blijft de praktijk sterk verschillen per school.  Elk kind zou toegang tot cultuureducatie moeten hebben, niet dankzij toeval, maar dankzij structureel beleid. Dat vraagt niet om méér losse initiatieven, maar om samenhang en een publieke verantwoordelijkheid voor cultuurbeoefening. Talent is overal. Wat nog ontbreekt, is een overheid die ervoor zorgt dat talent en aanbod elkaar niet bij toeval, maar vanzelfsprekend weten te vinden.

De oplossing? Een gemeentelijke zorgplicht voor cultuurbeoefening: een gegarandeerd basisaanbod binnen redelijke afstand van elk kind, met een budget dat niet elk jaar opnieuw ter discussie staat. We accepteren niet dat toegang tot onderwijs afhangt van de postcode van een kind. Waarom accepteren we dat wél voor kunst en cultuur?

Djûke Poppinga ontvangt Cultuurfonds Vertaalprijs Martinus Nijhoff 2026. Ze ontvangt de grootste prijs voor vertalers in ons taalgebied vanwege haar vertalingen uit het Arabisch sinds 1985. Onder andere werk van Nagieb Mahfoez, Hanaan as-Sjaik, Ghayath Almadhoen, Hassan Blasim, Khaled Khalifa en Adiana Shibli werd door Poppinga toegankelijk gemaakt voor de Nederlandstalige lezer. Poppinga ontvangt op 11 september, tijdens het Read My World Festival, 50.000 euro.