Trends & Ontwikkelingen

De kleine zaal van Mezz in Breda is versleten en aan vervanging toe. Daarom wordt dit deel van het poppodium gestript en gemoderniseerd. Het is de laatste verbouwing, voorspelt directeur Rik Peters. „We hebben in drie jaar tijd enorme stappen gezet. Van 250 naar 400 shows per jaar. Van 50.000 naar 78.000 bezoekers per jaar. En van een flink verlies naar een gezonde organisatie die zelfs een kleine winst heeft geboekt.”

Het lichtkunstfestival van Eindhoven en omliggende gemeenten, dat van 7 tot en met 14 november zijn 21ste editie beleeft, krijgt als thema Connect. Want mensen met elkaar verbinden is het belangrijkste doel van Glow, benadrukte Philip Ross. Ross, die vorig jaar het directeursstokje overnam van Ronald Ramakers, kon een primeur onthullen. Voor het eerst in de geschiedenis van Glow komt er een lichtshow met drones, en die zal plaatsvinden in het Philips Stadion. De enige en laatste keer dat er met Glow een lichtshow in het stadion was, was in 2017.

Ook nieuw is dit jaar de open call voor talent uit de regio. Op de oproep om een voorstel voor een lichtkunstwerk in te sturen kwamen veertig reacties binnen. Daaruit heeft Glow gekozen voor Glow Dance Collective, een idee van Jolie Smets en Robin van Soelen. Glow organiseert ook dit jaar weer routes met lichtkunst in de plaatsen Helmond, Oirschot, Best, Laarbeek en Veldhoven.

Schrijver Michael Berg heeft voor zijn boek Vergelding de NBD Biblion Gouden Strop gewonnen, de prijs voor de beste oorspronkelijk Nederlandstalige thriller. Hij kreeg de prijs uitgereikt tijdens de Avond van het Spannende Boek in Utrecht. Aan de prijs is een bedrag verbonden van 10.000 euro.

Vergelding is het tweede deel van de serie De Mergellandmoorden, over een politieman die vanuit Amsterdam terugkeert naar zijn geboortegrond in Zuid-Limburg om daar cold cases te onderzoeken. Voor het eerste deel Terugkeer won Berg vorige week de Hebban Thrillerprijs. De NBD Biblion Schaduwprijs 2026 ging naar Bobby Lammers voor zijn debuutthriller Kogelbrief.

De film Fjord heeft op het Cannes filmfestival de Gouden Palm gewonnen. De prestigieuze prijs werd in ontvangst genomen door de Roemeense regisseur Cristian Mungiu. Het is de tweede Gouden Palm voor Mungiu. In 2007 won hij de prijs al met 4 Months, 3 Weeks and 2 Days. Hij is de tiende filmmaker die tweemaal een Gouden Palm weet te winnen.

De Grand Prix, voor de op een na beste film, ging naar Minotaur van de Rus Andrej Zvjagintsev. Hij leeft in ballingschap. Fatherland van de Poolse filmmaker Pawel Pawlikowski en La Bola Negra van het Spaanse duo Xavier Calvo en Xavier Ambrossi werden bekroond met de prijs voor beste regie.

In 2025 organiseerden 58 poppodia samen 21.285 activiteiten met publiek. De meest opvallende ontwikkeling in de afgelopen drie jaar is een stijging van het aantal concerten op locatie, geprogrammeerd buiten het eigen gebouw.

De poppodia organiseerden 2% meer activiteiten dan in 2023 en 4% meer dan in 2024. Er was in de afgelopen drie jaar een lichte stijging van het aantal concerten in eigen gebouw (+4%), een lichte daling van clubavonden in eigen gebouw (-3%) en een forse stijging van het aantal muziekactiviteiten buiten het eigen gebouw (+31%). Deze cijfers zijn afkomstig van de Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF), die een analyse maakte van de gegevens van 58 van de 72 aangesloten poppodia over de jaren 2023, 2024 en 2025.

Uit onderzoek van het Trimbos-instituut uit 2023 (bron: RIVM) blijkt dat mentale problemen onder jongeren veel voorkomen. Zo ervaart bijna een derde van de leerlingen in het voortgezet onderwijs (12 t/m 16 jaar) mentale klachten. 

Juist daarom zijn sport, bewegen en cultuur zo belangrijk. Ze dragen bij aan het mentaal welbevinden en de ontwikkeling van mentale vaardigheden. Sport en bewegen kunnen zorgen voor meer structuur, energie en ontspanning. Creatieve activiteiten helpen jongeren om zich te uiten, plezier te ervaren en verbinding te voelen met anderen. Sportkracht12 publiceert in aanloop naar de Week van de Mentale Gezondheid meerdere artikelen over mentale gezondheid, sport, bewegen en cultuur.

Erik Tausch was jarenlang beleidsambtenaar Kunst en Cultuur in Veghel en later in Meierijstad. Eind februari ging hij met pensioen. Tijdens zijn afscheidsreceptie verraste hij de Cultuurkade met een donatie van bijna tweeduizend euro. Afgelopen dinsdag maakte de Cultuurkade, onder toeziend oog van Tausch, bekend wat er met het geld is gedaan.

“Als Meierijstad mogen we trots zijn op ons kunst- en cultuuraanbod. Het zit allesbehalve in het verdomhoekje.” Volgens Tausch kun je kunst en cultuur op allerlei manieren inzetten. “Kunstenaars zijn creatieve mensen met creatieve ideeën. Ze hebben een heel andere kijk op de wereld”, stelt de 65-jarige Drunenaar. “Betrek ze bij het ontwikkelen van scholen of laat ze eenzaamheid aanpakken, zoals is gedaan bij het project Gouden Dans.”

Vorig jaar was kunstmatige intelligentie nog filmvijand nummer één, nu is de stemming omgeslagen. AI is overal, als een klopgeest. In april kondigde het festival nog aan dat films met AI niet welkom zijn in de hoofdcompetitie. Maar er werd veel naar gevraagd bij Q&A’s en persconferenties. En hoewel regisseur Seth Rogan AI nogmaals de oorlog verklaarde, was de toon elders louter positief. De filmwereld – zelfs in kunstbastion Cannes – lijkt AI inmiddels te accepteren.

„AI is er al”, zei actrice Demi Moore (The Substance), jurylid op het festival, tijdens een persconferentie. „Je ertegen verzetten is een strijd die we zeker zullen verliezen. Het is beter om een manier te vinden om ermee om te gaan.” Die acceptatie moet ook wel, want ook in Cannes is men achter de schermen volop met AI bezig.

Tilburg University start in augustus met de nieuwe bacheloropleiding Cultuur en Educatie. In deze opleiding verdiep je je in de manier waarop literatuur, cultuur en onderwijs met elkaar verbonden zijn. Je ontdekt hoe onderwijs kansen kan creëren en hoe thema's zoals diversiteit en digitalisering daarin een rol spelen. Of je nu docent wilt worden of een carrière ambieert in de culturele sector: deze opleiding biedt een sterke en veelzijdige basis met maatschappelijke impact.

Zonder dahliaprikkers geen bloemencorso, zonder drumbandleden geen carnaval, zonder gidsen geen streekverhalen. Vrijwilligers zijn onmisbaar voor het beoefenen en doorgeven van immaterieel erfgoed. Zonder hun inzet zouden veel tradities en rituelen verloren gaan. Daarom kan de sector meer vrijwilligers gebruiken. In 2026, het internationaal jaar van de vrijwilliger, organiseren Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) en de provinciale erfgoedhuizen, verenigd in Stichting OPEN, gratis trainingen in vrijwilligerswerving voor immaterieel erfgoedgemeenschappen. 

Vandaag is bekendgemaakt dat Sarah de Koning de Johan Polak Poëzieprijs ontvangt voor haar poëziedebuut Tekstielen. Daarmee heeft ze volgens de jury ‘met grote overtuiging’ de beste bundel van de afgelopen drie jaar geschreven.

Vorig jaar won Waar is het lam? van Mustafa Stitou en het jaar daarvoor, de eerste editie, Virgula van Sasja Janssen. Dit jaar wordt de prijs op 7 juni uitgereikt en dan ontvangt De Koning 50.000 euro.

De huidige subsidieperiode is al anderhalf jaar bezig en nog steeds staan sommige gezelschappen lijnrecht tegenover het Fonds Podiumkunsten. Vier instellingen stappen nu opnieuw naar de rechter. In het ergste geval gaan de lopende beroepszaken het Fonds 23 miljoen euro kosten. En dat geld is er niet.

NRC zocht contact met de dertien gezelschappen die naar de rechter zijn gestapt. De helft van de gezelschappen die daar in het gelijk werden gesteld, zeggen nu nogmaals een rechtsgang te maken. Ook sprak NRC met Viktorien van Hulst, directeur van het FPK. De gesprekken met het FPK en de culturele instellingen schetsen een beeld van gezelschappen die zich met moeite staande houden in een bureaucratisch systeem. 

Vanaf 1 juni kun je bij het Fonds Podiumkunsten aanvragen indienen voor de nieuwe regeling Internationale Werkreis voor Individuen. Deze regeling ondersteunt korte internationale werkreizen van individuele podiumkunstenaars. De regeling is doorlopend en aanvragen worden behandeld op volgorde van binnenkomst.