Trends & Ontwikkelingen

In opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed sprak Teun van den Ende de afgelopen maanden in zes steden met bewoners over hun wijk. De hoofdvraag van het onderzoek kwam voort uit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid: Hoe dragen investeringen in de kwaliteit van de openbare ruimte en het aanwezige cultureel erfgoed bij aan de leefbaarheid, veiligheid en gemeenschapszin voor bewoners in kwetsbare wijken?

Gezien de lange traditie om de wijkaanpak vanuit de Rijksoverheid te stimuleren, is het interessant de relatie tussen erfgoed en leefbaarheid vanuit een langetermijnperspectief te bekijken. Daarom is gekeken naar de lijst met wijken die sinds de jaren 80 op enig moment deel hebben uitgemaakt van het leefbaarheidsbeleid van de Rijksoverheid. Wat opviel in de gesprekken is dat het vooral ging over plekken en gebouwen met sociale betekenis voor de buurt. Monumentale gebouwen als kerken, moskeeën en scholen huisvesten sociaal-maatschappelijke functies voor de buurt. 

De Pakistaanse kunstenaar Zahra Malkani is benoemd tot Rijksmuseum artist in residence 2026. Malkani overtuigde de selectiecommissie met haar voorstel, waarin samenwerking en kennisuitwisseling met gemeenschappen en experts uit verschillende disciplines een essentieel onderdeel vormen. Haar project, waarvoor ze water onderzoekt als drager van ecologisch, historisch en koloniaal geheugen, sluit bovendien nauw aan bij de actuele onderzoeksthema’s van het Rijksmuseum, zoals duurzaamheid en koloniale geschiedenis.

De gemeenten Emmen, Maassluis en Tilburg zijn genomineerd voor de BNG Erfgoedprijs 2026, met het thema ‘industrieel erfgoed’. Volgens de jury vielen deze drie op in de longlist, vanwege hun actieve en toekomstgerichte aanpak op het gebied van industrieel erfgoed. Deze gemeenten beseffen dat hun erfgoed groter is dan de fysieke locaties en stellen hun inwoners en erfgoedgemeenschappen centraal in het beleid. Er is ruimte voor alle facetten van het industriële verleden. De winnaar van de BNG Erfgoedprijs 2026 wordt op 28 mei bekend gemaakt in Oirschot tijdens een erfgoedsymposium en feestelijke prijsuitreiking.

Op 18 maart 2026 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Kunsten '92 presenteert een overzicht van alle cultuurdebatten in aanloop naar deze verkiezingen. 

Eind januari is officieel het boek Come Stay Grow gepresenteerd. In de publicatie ontleden stadsantropoloog Amy Goedhart en architect Aat Vos zogeheten third places, laagdrempelige ontmoetingsplekken zoals bibliotheken, buurthuizen en culturele centra. De centrale vraag van het boek luidt: Hoe zorg je ervoor dat mensen er niet alleen komen, maar ook blijven én groeien?

Het boek is het resultaat van uitgebreid onderzoek naar third places, melden de auteurs. In de eerste hoofdstukken verkennen Goedhart en Vos (creatief directeur van advies- en ontwerpbureau Includi) de essentie van ‘derde plekken’; wat ze zijn, waarom ze belangrijk zijn en hoe ze tot leven komen. Dat vormt de opmaat naar het hart van het boek, zegt Goedhart.

Rianne Letschert wil zich in het begin van haar ministerschap vooral richten op de cultuursector en op media, om die onderwerpen snel in de vingers te krijgen. De voormalige informateur wordt minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap namens D66. "Op beleidsterreinen zit ik er helemaal middenin", zei de voormalige bestuursvoorzitter van de Universiteit Maastricht over het hoger onderwijs en onderzoek.

Letschert wil haar eerste jaar gebruiken om te bekijken wat de meeste prioriteit verdient. Ze wil onder meer kijken of de schade van de bezuinigingen van het vorige kabinet kan worden hersteld. "Er is veel te doen op de hele portefeuille."