Trends & Ontwikkelingen

De Emmauskerk in Nieuwegein is officieel aangewezen als rijksmonument. Het gebouw behoort daarmee tot de relatief jonge monumenten uit de periode 1965-1990, ook wel Post 65 genoemd. Dankzij deze status krijgt de kerk maximale bescherming en blijft het gebouw behouden voor toekomstige generaties.

Tijdens een bijeenkomst overhandigde Susan Lammers, algemeen directeur van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), namens minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert het monumentenschild aan Hans de Vries van de Emmauscommissie.

Marleen Stikker wordt de opvolger van Noraly Beyer als voorzitter van de jury van de Libris Literatuur Prijs. De jury van 2027 bestaat uit vijf mensen en kent dit jaar geen enkele literaire criticus. 

Breda zet een belangrijke volgende stap in de uitvoering van het cultuurbeleid 2025 - 2040. De gemeente heeft Graphic Matters, samen met een breed netwerk van culturele en onderwijsinstellingen geselecteerd om de nieuwe broedplaats Creative Design vorm te geven. Hiermee investeert Breda gericht in talent, innovatie en haar positie als stad van Toegepaste Technologie & Creativiteit (TT&C).

De broedplaats is geen los initiatief, maar een concrete stap uit het cultuurbeleid. Hiermee krijgt de laatste basisinstelling van het cultuurbeleid vorm. De broedplaats Creative Design brengt culturele organisaties, makers en onderwijs samen rond talentontwikkeling, experiment en innovatie. Met een focus op cross-overs tussen design, kunst en technologie werkt Breda aan een sterk en toekomstbestendig ecosysteem.

Nederland is één grote openluchtexpositie. Van duinen tot dorpspleinen en van rotondes tot stoepen; overal is kunst te vinden. In de nieuwe vijfdelige MAX-serie 'Kunst in het Wild' trekken kunsthistoricus Cathelijne Blok en kunstcurator Jörgen Tjon A Fong door het land om deze kunstwerken én hun verhalen te ontdekken. In aflevering vier reizen ze naar Brabant. 

Van 28 tot en met 30 augustus is Eindhoven gaststad van het landelijke evenement De Opening, dat het nieuwe culturele seizoen inluidt. Volgens burgemeester Dijsselbloem is Eindhoven er klaar voor om aan heel Nederland te laten zien wat de stad in huis heeft.

Meer dan vijftig jaar lang, tot 2022, was De Uitmarkt in Amsterdam dé opening van het culturele seizoen. Er waren optredens door de hele stad, met het Museumplein als middelpunt. De Opening is de opvolger in een nieuw jasje.

Buurtbewoners van de mogelijke locatie voor amfitheater Adem zijn bang dat het project per se aan de Dongenseweg moet komen. Het debat gaat volgens hen niet meer over óf de droom van 013-directeur Frens Frijns er komt, maar over hoe die tot stand gaat komen.

Van talkshow Stadsgasten tot een Hans Klok-spektakel: de verkoop van theaterseizoen 26/27 is van start gegaan bij Theater aan de Parade in Den Bosch. Hoe komt zo’n programma tot stand? 

Programmeurs Sanne Berger en Willeke Steeghs streven naar een breed en evenwichtig aanbod dat aansluit bij het publiek, met aandacht voor zowel bekende namen als nieuw talent. Ze bezoeken voorstellingen, scouten makers en houden rekening met budgetten en feedback van bezoekers. Het programma bevat onder meer cabaret, toneel en maatschappelijke thema’s. Ook educatie en samenwerking met lokale instellingen spelen een belangrijke rol. Door flexibiliteit in te bouwen kan het theater inspelen op actualiteit en succesvoorstellingen

Zakkenrollers die pepperspray gebruiken: festival Harmony of Hardcore in Erp kreeg er zaterdag mee te maken. De politie spreekt van iets nieuws, de festivalbranche van een treurige trend.

Zakkenrollers werken al langer zo, zegt Kevin Chan van Scoped, een bedrijf dat festivals helpt bij het omgaan met mensenmassa’s. De gauwdieven komen in kleine groepjes om in de drukte hun slag te slaan. Als ze ontdekt worden, gebruiken ze pepperspray om weg te komen uit het gedrang: „Het is voor hen dus een noodplan.”

Jazzklanken overspoelen het laatste weekend van mei de Bergse binnenstad. Het tot JazzBoZ omgedoopte festival bestaat dit jaar 50 jaar. Hoe is dat een halve eeuw geleden eigenlijk begonnen? Een terugblik in BN de Stem. 

Creatieve jongeren overwinnen hun plankenkoorts tijdens het kunstenfestival 39Graden in Breda. Tijdens het weekend van 30 en 31 mei tonen jongeren tussen 15 en 23 jaar hun allernieuwste creaties. Van persoonlijke theatervoorstellingen en bevrijdende dans tot beeldende kunst en actuele popoptredens. 

Het 39Graden Festival is een initiatief van Podium Bloos uit Breda. In de aanloop naar het festival krijgen jongeren die zich aanmelden een jaar lang begeleiding van ervaren coaches. 

Met kunstmatige intelligentie kan iedereen met het grootste gemak een tekst schrijven, muziek produceren, schilderijen maken. Maar, vraagt schrijver Thomas Heerma van Voss zich af, kunst moet toch draaien om een zekere onverwachtheid, tegendraadsheid? 

Hij benadrukt dat betekenisvolle kunst juist draait om originaliteit, tegendraadsheid en het onverwachte. De groeiende toegankelijkheid van kunstproductie staat daarmee op gespannen voet met de kwaliteit en diepgang ervan. Als het gevoel dat unieke kunst oproept elitair wordt genoemd, dan hoopt Heerma dat iedereen van tijd tot tijd te maken krijgt met dergelijk elitarisme.

Het Nationaal Onderwijsmuseum verdient blijvende subsidie van het rijk, vindt docent Gijs Korenblik. Het is voor leerlingen en docenten een plek voor inspiratie en kritisch denken.

Streamingplatform Spotify heeft een deal gesloten met platenmaatschappij Universal. Gebruikers kunnen binnenkort zelf nummers van bekende artiesten remixen met behulp van AI. Kenners denken dat artiesten hier niet blij mee zullen zijn. Een reportage in Nieuwsuur. 

Méér Muziek in de Klas bereikt samen met partners steeds meer kinderen en jongeren met kunst- en cultuuronderwijs. Dat blijkt uit een tussentijdse evaluatie van de eerste twee jaar van het programma ‘Méér Kunst & Cultuur in School en Omgeving’ door SEO Economisch Onderzoek. De zogeheten midterm review laat zien dat veel doelen zijn gehaald en dat het aanbod van culturele activiteiten op scholen is gegroeid. ‘Het bevestigt dat we de goede stappen zetten om creativiteit weer een vaste plek te geven in het onderwijs’, aldus directeur Marcelle Hendrickx.

Van 19 t/m 27 september 2026 is de allereerste editie van de landelijke campagne Start to Sing in Nederland. Het doel van deze nieuwe, jaarlijkse campagneweek: “Heel Nederland laten zingen en het liefst iedereen samen”. Gedurende de gehele week ontmoeten zangers en zanggroepen elkaar bij allerlei activiteiten door het hele land: van open repetitie tot proefzangles, van sing-along tot workshop. Op 13 mei staat het ondersteunende online platform live op start-to-sing.nl. 

In de tweede editie van 2026 duikt Kunstzone in het thema neurodiversiteit binnen het kunstonderwijs. Wat gebeurt er als we stoppen met uitgaan van een ‘standaardbrein’? En wat betekent dat voor de manier waarop we lesgeven, beoordelen en samenwerken in de klas? Eén ding wordt in dit nummer duidelijk: zonder verschillen in denken, waarnemen en leren bestaat er geen creativiteit.

Kunst heeft intrinsieke waarde. Maar voor de gemiddelde leerkracht, laat staan politicus, is dat maar vaag. Wat hen wél overtuigt, zijn de ‘bijeffecten’ van kunst voor de basisvakken. Volgens Belén Kerkhoven moeten we dus ophouden te discussiëren over kunst als doel versus middel, en de bijeffecten gewoon omarmen. Uiteindelijk leidt dat tot meer kunst in de klas – inclusief intrinsieke waarde.

Wat mag je als culturele organisatie doen met persoonsgegevens volgens de AVG? Wanneer mag je publieksdata verzamelen, foto’s publiceren of persoonsgegevens gebruiken voor marketing? En welke regels gelden daarvoor?

DEN beschrijft welke stappen je organisatie kan nemen om persoonsgegevens op een zorgvuldige en juridisch correcte manier te verwerken. Je krijgt uitleg over verwerkingsgrondslagen, toestemming, gerechtvaardigd belang, bewaartermijnen en het verwerkingsregister.

De waarde van muziek beperkt zich niet tot sfeer alleen. Dat is de kernboodschap van het internationale onderzoeksprogramma MUSIC360 Living Labs, en die boodschap klonk gisteren voor het eerst luid en duidelijk. Tijdens Retail Media Day (19 mei 2025, Jaarbeurs Utrecht) presenteerde Peeter Verlegh, hoogleraar Marketing aan de Vrije Universiteit Amsterdam, de Retail bevindingen van het onderzoek aan een zaal vol branche experts. Het was de officiële aftrap van de openbaarmaking van dit omvangrijke internationale onderzoek.

Door maandenlang te meten in real-life situaties ontstaat een glashelder beeld: muziek beïnvloedt niet alleen hoe we kopen, werken en ontspannen, maar zelfs hoe we herstellen, verbinden en herinneren.

Na bijna twee jaar verbouwen is Huis73 aan de Hinthamerstraat in Den Bosch weer opengesteld. Om alvast vertrouwd te raken met de hernieuwde situatie heeft het publiek de kans gekregen tijdens het openingsweekend op ‘ontdekkingsreis’ te gaan. „Een complete metamorfose.” Om de opening extra glans te geven, zijn er workshops en muziekoptredens ingepland.

In 2026 heeft Cultuur Eindhoven opnieuw laten onderzoeken hoe mensen die met ons werken ons ervaren. Het onderzoek is uitgevoerd door Markteffect en laat zien hoe onze organisatie, dienstverlening en regelingen worden beoordeeld. De uitkomst is positief en stabiel. 

De culturele sector staat op een kantelpunt, schrijft Astrid Honing, directeur van Plein C. Niet omdat we minder maken, delen of beleven, integendeel. Overal wordt volop gecreëerd: in studio’s, buurthuizen, garages, kelders, kerken, digitale chats, gehuurde zalen en leegstaande winkels. Daar, buiten het zicht van traditionele structuren, groeit een nieuwe generatie makers, amateurkunstenaars en communities.

Dit is geen tijdelijke trend, maar een blijvende verschuiving waarin mensen samenkomen om hun creativiteit te uiten, zonder formele structuren. Het systeem dat ooit gebouwd is om cultuurparticipatie financieel te ondersteunen, past steeds minder bij de manier waarop mensen zich vandaag de dag organiseren. Sterker nog: het werkt als drempel. Het is aan ons, steuninstellingen, beleidsmakers, fondsen, culturele organisaties en betrokken burgers om de potentie van informele amateurkunstgroepen te erkennen en te benutten.

Diversiteit en inclusie? Allang geen ‘extraatje’. Het ís de maatstaf voor relevantie, bereik en toekomstbestendigheid. Stichting OAK sprak met Factorium Cultuurmakers over hoe je dat niet alleen zegt, maar doet. 

De organisatie, die culturele lessen aanbiedt, streeft ernaar een afspiegeling van de diverse samenleving te zijn in zowel publiek als personeel. Initiatieven zoals meertalige communicatie, laagdrempelige vacatures en een ‘inloopuurtje’ helpen hierbij: geïnteresseerden kunnen vrijblijvend kennismaken zonder direct te solliciteren. Dit verlaagt drempels en vergroot de instroom van diverse kandidaten. Medewerkers ervaren de inclusieve cultuur als oprecht en ondersteunend.

Op 1 juni start Maaspoort in Venlo met het grensoverschrijdende project Resonanz. Onder het motto Where Makers Move Borders and Futures Take Shape wil de organisatie jonge makers, culturele instellingen en communities uit Nederland en Duitsland met elkaar verbinden.

Het project richt zich vooral op jonge makers tussen de 16 en 35 jaar en zet in op talentontwikkeling en talentbehoud, culturele vernieuwing en een sterkere gedeelde identiteit in de grensregio. Met een vernieuwend programma, waarin opera, urban culture en nieuwe vormen van storytelling samenkomen, wil Resonanz nieuwe samenwerkingen tussen jonge makers stimuleren.

Bijna driekwart van de Nederlandse kinderen is lid van de bibliotheek. Het gaat hierbij vaak om kinderen die zelfstandig kunnen lezen. Ongeveer een derde van de baby’s, dreumessen en peuters is lid van de bibliotheek (37%), terwijl het bij vier- tot achttienjarigen gaat om ruim acht op de tien (4-12 jaar: 81%; 12-18 jaar: 86%). Kinderen onder de achttien jaar kunnen in heel Nederland gratis lid worden van de bibliotheek. Sinds 2022 is dit ook wettelijk vastgelegd.

Voor jongeren is live meer dan een leuke ervaring. Ze stellen andere vragen dan vorige generaties en verwachten dat een event bijdraagt aan hun identiteit. Maroeska Bakker van The Recharge Club legt uit wat je moet weten over next-gen en live. Volgens Bakker stellen jongeren andere vragen bij events. Niet alleen: is dit een leuke ervaring? Maar: wat draagt dit bij aan mijn verhaal? Hoe authentieker de beleving, hoe meer verbinding. 

Het Van Abbemuseum meldt dat zakelijk directeur Anastasia van Gennip de instelling verlaat om op 10 augustus 2026 te beginnen als zakelijk directeur-bestuurder van het Centraal Museum in Utrecht.

Van Gennip is benoemd door de Raad van Toezicht van de Stichting Centraal Museum Utrecht. In haar nieuwe functie vormt zij samen met artistiek directeur Bart Rutten een tweehoofdig bestuur van het Centraal Museum, het nijntje museum en het Rietveld Schröderhuis.

Nederland is rijk aan erfgoed. Van het Rotterdamse zomercarnaval tot Slot Loevestein, van het coulissenlandschap in de Achterhoek tot de scheepswrakken in de Waddenzee. Gemeenten, provincies en het Rijk hebben nieuwe bestuurlijke afspraken gemaakt om beter samen te werken op het gebied van erfgoed. Met deze afspraken willen de overheden de basis van het erfgoedbeleid verstevigen om zo goed te kunnen inspelen op nieuwe ruimtelijke en maatschappelijke uitdagingen.

De vorige bestuurlijke afspraken over erfgoed dateren uit 2015 en waren alleen gesloten tussen de provincies en het Rijk. De nieuwe afspraken gaan over vier thema’s: de omgang met erfgoed bij de grote ruimtelijke transities in Nederland, de instandhouding van monumenten, de versterking van kennis en capaciteit bij gemeenten en provincies, en de goede werking van het archeologiestelsel.

We zitten midden in een verschuiving: van traditionele zoekmachines naar AI-gedreven antwoorden. Hoe zorg je ervoor dat jouw museum, theater of festival nog zichtbaar is wanneer een bot het antwoord geeft? Het antwoord is GEO.

Generative Engine Optimization (GEO) draait minder om het verkrijgen van webverkeer naar jouw website om daar de antwoorden op de zoekvraag te vinden, maar meer om het worden van het bronmateriaal voor het AI-antwoord zelf. 

Een nieuw kunstwerk, ‘Volgende Velleke’, is onthuld op het KVL-terrein in Oisterwijk. Het kunstwerk van Martijn Sandberg symboliseert de geschiedenis en toekomst van de voormalige leerfabriek en biedt bewoners en bezoekers een plek om te ontspannen.

In augustus is Eindhoven het toneel van DE OPENING, een groots gratis festival waarmee het culturele seizoen in het hele land wordt afgetrapt. In het Evoluon werd op 21 mei het programma en de bijbehorende app gepresenteerd met een aantal Eindhovense optredens. 

Er was ooit een tijd dat er in Eindhoven op cultureel gebied bar weinig te beleven was. Maar de stad is al jaren hard aan het werk om dat imago van zich af te schudden. Met succes, zo was de conclusie donderdagmiddag in het Evoluon. In een opgetogen sfeer en omlijst met optredens werd het programma voor de opvolger van de Uitmarkt gepresenteerd.

Als rijkscultuurfonds voor vormgeving, architectuur en digitale cultuur financiert het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie goed ontwerp voor opgaven van de toekomst. Het Stimuleringsfonds presenteert het jaarverslag 2025 op vernieuwende wijze. Via 12 subsidieregelingen en 16 open oproepen ondersteunde het fonds in 2025 bijna 700 projecten van individuele makers en culturele instellingen. 

De kracht van ontwerp wordt in de terugblik getoond in 5 verhalen. Alle cijfers zijn in interactieve infographics gebundeld.