Trends & Ontwikkelingen

Je gaat langs de bibliotheek, zingt in een koor, bezoekt een film of loopt langs de oude molen om de hoek. Cultuur is overal om ons heen. Het maakt ons creatief, brengt mensen samen en levert ook een belangrijke bijdrage aan de economie. Nederlandse makers en culturele instellingen staan hoog aangeschreven. Om dit ook in de toekomst zo te houden moeten er aanpassingen worden gedaan aan het cultuurbestel. De ministerraad heeft daarvoor een plan vastgesteld op voorstel van minister Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Goede toegang voor iedereen, minder eisen en toekomstbestendige rijkscultuurfondsen staan in het plan centraal.

The Culture is breed aanwezig in de Metropoolregio Amsterdam, maar blijft binnen bestaande beleidskaders nog regelmatig buiten beeld. Het nieuwe onderzoek The Culture in Kaart brengt 261 initiatieven in 24 MRA-gemeenten in beeld. Het laat zien hoe makers, ontmoetingsplekken, talentontwikkeling en creatieve infrastructuur samen een regionaal ecosysteem vormen.

Het onderzoek van bureau DoDiversity, uitgevoerd in opdracht van de MRA, brengt voor het eerst de omvang en spreiding van The Culture in de regio in beeld. Het rapport adviseert om niet alleen naar afzonderlijke initiatieven te kijken, maar ook naar de functies en verbindingen binnen het culturele ecosysteem. 

Bij vooralsnog 36 culturele instellingen in de provincie Groningen is het dragen van een AI-bril voortaan verboden. De deelnemers hopen zo te voorkomen dat het gebruik van deze brillen genormaliseerd wordt. „Voordat we allemaal denken: hé, we hebben weer een nieuwe gadget en we gaan die met z’n allen gebruiken”, licht een woordvoerder toe. Voorts roepen de instellingen de overheid op om duidelijke regels op te stellen om de privacy en vrijheid van bezoekers te beschermen.

De beroemde ‘diamant van Banjarmasin’, in 1859 door het Nederlandse koloniale bewind gestolen van de sultan van Banjarmasin, gaat terug naar Indonesië. Dat maakte minister Rianne Letschert (OCW) deze vrijdag bekend. Zij volgt hiermee het advies van de Commissie Koloniale Collecties.

In augustus onthulde NRC dat Indonesië eind 2025 een officieel verzoek om teruggave had ingediend bij Nederland, nadat onderzoek van het Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) in 2022 had uitgewezen dat de edelsteen is geroofd. Het object stond op een lijst van gestolen koloniaal erfgoed.

Het Stadhuis van Gouda ontvangt de eretitel Meesterrestauratie 2027. De vakjury waardeert het project als een uitzonderlijk en compleet restauratieproject, waarin historisch onderzoek, ambachtelijk vakmanschap, verduurzaming en hedendaags gebruik op overtuigende wijze zijn verbonden.

Een opvallende gebeurtenis deed zich voor bij de Bestseller 60 deze week. Paulien Cornelisse brak postuum een record. De auteur stond een week na haar overlijden met zeven boeken in de Bestseller 60. De eerste plaats haalde  ze niet. Deze week veroverde het officiële Prentenboek van de Kinderboekenweek Herrie in de tent  van Harmen van Straaten die plek.

In totaal schreef Cornelisse 9 boeken, wat betekent dat maar twee van haar boeken de lijst deze week niet haalden. “Dit is een prachtig eerbetoon van haar lezers aan haar,” vertelt een woordvoerder van de CPNB aan het Algemeen Dagblad. 

Auteur en taalwetenschapper Kristel Doreleijers (33) ontving op 10 oktober met haar boek Superbrabants de Taalboekenprijs 2026. Doreleijers kreeg de prijs, de oorkonde en 3000 euro prijzengeld tijdens een uitzending van het radioprogramma De Taalstraat. Volgens de jury is het boek niet alleen heel aantrekkelijk, maar geeft het boek ook “een brede invulling aan het begrip dialect.”

De Amerikaanse mezzosopraan Lea Shaw (29) won zaterdagavond de eerste prijs in de finale van de International Vocal Competition in Den Bosch, de Grand Prix 's-Hertogenbosch. Het was de 59e keer dat het prestigieuze vocale concours in Den Bosch plaatsvond.

Shaw viel flink in de prijzen: naast de Grand Prix sleepte ze nog drie andere awards in de wacht. Zo nam ze ook nog de Van Amelsvoort Prijs mee naar huis, uitgereikt voor de beste vertolking van een speciaal voor het concours geschreven nieuwe compositie, het stuk Feathers van Anne-Maartje Lemereis. Ook de publieksprijs én de persprijs vielen haar ten deel.

013IFF, het internationale filmfestival in Cinecitta, Tilburg, beleeft van 20 tot en met 25 oktober zijn achtste editie. Het festival kiest bewust voor films die zich niet gemakkelijk laten vangen in een hokje. Het toont artistiek uitdagende producties uit alle delen van de wereld, waarvan een groot deel nog niet in Nederland is uitgebracht.

Minister Rianne Letschert van Cultuur werkt aan de grootste hervorming van het subsidiestelsel voor cultuur in dertig jaar. De subsidietermijnen gaan van vier naar acht jaar en er komt een herverdeling om minder bedeelde provincies tegemoet te komen.

De 50-jarige Letschert is ervan overtuigd dat cultuur ‘een fundament onder onze maatschappij’ is. Ze rekent daar alles toe wat burgers ‘in ontspanning en verbinding’ bijeenbrengt, van operagezelschappen tot carnavalsoptochten. Ze vindt cultuur essentieel voor de ‘weerbaarheid’ in tijden van polarisatie en oorlogsdreiging.

Om iedereen in het koninkrijk daar ‘goede toegang’ toe te geven, zette Letschert vrijdag in een brief aan de Tweede Kamer de eerste lijnen uit van de grootste herziening van het subsidiestelsel voor cultuur in meer dan dertig jaar. 

Ina Klaassen, directeur van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, is zondag overleden. Ze was ernstig ziek. In mei legde ze haar werkzaamheden neer.

De winnaar van een prestigieuze wedstrijd voor beelden die met behulp van een microscoop zijn gemaakt is gediskwalificeerd. De spectaculaire winnende korte video van minuscule bewegende trilhaartjes in de luchtwegen van een kind bleek met kunstmatige intelligentie (AI) te zijn gemaakt.

Onderzoeker Ning Xu van de Tsinghua Universiteit in China had voor de Small World in Motion-wedstrijd een korte video ingestuurd. Direct nadat de winnaar was gekozen, ontstond scepsis over het filmpje in de wetenschappelijke wereld. 

Ruud Smulders, Lisa Ostermann en Yentl en de Boer zijn dit jaar de winnaars van de Poelifinario’s, de prijzen voor de beste cabaretvoorstellingen van het afgelopen seizoen. De aanmoedigingsprijs Neerlands Hoop gaat naar debutant David Linszen.

Dat werd maandagavond bekendgemaakt in Theater Diligentia in Den Haag. Voor zowel Ostermann als Yentl en de Boer is het de tweede ‘Poelie’ in hun prijzenkast: zij wonnen de belangrijkste cabaretprijs ook al voor hun vorige voorstelling. 

De Stadsschouwburg in Nijmegen is dicht, want die wordt verbouwd. Daarom gaat het theater de wijken in. Heseveld krijgt de primeur: twee dagen voorstellingen. Het wordt een klein cultuurfestival. Bedoeld voor buurtbewoners van alle leeftijden. 

Het evenement komt uit de koker van Stadsschouwburg en De Vereeniging. Theater in de Wijk heet het. „Dit is de eerste editie”, zegt schouwburgdirecteur Eva Middelhoff. „We kijken hoe het gaat. Als het aan ons ligt, houden we twee keer per jaar Theater in de Wijk.”

In het derde kwartaal van 2026 heeft het Cultuurfonds Noord-Brabant € 254.674 geïnvesteerd in 59 cultuur- en natuurprojecten in de provincie. Van een reizend voedselbos dat kunst en natuur samenbrengt tot een rockopera over een iconische Tilburgse platenzaak.

Ook werken ruim honderd inwoners uit 3 Brabantse dorpen samen aan een muziektheatervoorstelling over actuele maatschappelijke thema’s. De projecten laten zien hoe cultuur en natuur ruimte bieden voor ontmoeting, verbeelding en verbinding.