Trends & Ontwikkelingen

Iemand boekt je voor een optreden, je spreekt een tarief af en denkt klaar te zijn, totdat je opdrachtgever ineens over en gageverklaring begint en er loonheffing wordt ingehouden. Ben jij een optredend artiest en overkomt dit jou weleens? Dan heb je waarschijnlijk te maken met de artiestenregeling: regels die kunnen betekenen dat je opdrachtgever loonheffing moet inhouden op jouw gage. De Creatieve Coalitie dook in de handleiding artiestenregeling van de Belastingdienst en zette alle informatie op een rij.

Waar ligt de balans tussen cyberveiligheid en werkbaarheid? Die vraag staat centraal in het werk van Bud Scheffer, hoofd ICT bij Museum Boijmans Van Beuningen. ‘Hoe veiliger je alles maakt, des te lastiger wordt het soms om goed te kunnen werken.’

Scheffer vertelt hoe de digitalisering en het hybride werken nieuwe risico’s meebrengen. Beveiligingsmaatregelen zoals multi-factor authentication en beperkte toegangsrechten verhogen de veiligheid, maar vragen gewenning. Menselijk gedrag blijft de grootste kwetsbaarheid, daarom investeert het museum in trainingen en phishingtests. Ook is onderzoek gedaan naar welke systemen de “kroonjuwelen” vormen, zoals het collectieregistratiesysteem. Samenwerking met partners vraagt om veilige gedeelde omgevingen. 

Goed toezicht gaat verder dan kennis van wetten en codes. Het draait ook om waarden en gedrag. Regelmatige, open gesprekken over hoe de raad van toezicht zijn rol vervult zijn daarom essentieel. Een toezichtkader kan daaraan bijdragen.

Een toezichtkader beschrijft de gemeenschappelijke waarden, rolopvattingen en onderlinge verwachtingen van de raad van toezicht. Het geeft houvast bij de uitvoering van toezicht-, advies-, werkgevers- en ambassadeursrollen, en helpt voorkomen dat de raad op de stoel van de bestuurder gaat zitten. Door regelmatig gesprekken te voeren over rollen, verwachtingen en maatschappelijke context kan de raad beter afwegen hoe met complexe kwesties om te gaan. De Raad voor Cultuur adviseert het opnemen van zo’n kader in de nieuwe Governance Code Cultuur. Cultuur+Ondernemen betrekt deze aanbeveling bij de ontwerpkeuzes voor de nieuwe versie van de Governance Code Cultuur. 

Begin 2025 is Cultuur + Ondernemen als penvoerder van de Governance Code Cultuur gestart met een traject om de code te actualiseren en te verbeteren. Er werd veel informatie opgehaald. Een deel daarvan is eenvoudig toe te passen. Maar er zijn ook wensen en ideeën die lastiger te verenigen zijn. Of elkaar zelfs tegenspreken. Hoe maak je de code korter én voeg je tegelijkertijd actuele onderwerpen toe? Hoe verenig je de roep om een strengere code én verlicht je regeldruk en verantwoordingslast? Cultuur + Ondernemen beschrijft in een artikel drie dilemma’s.

Naar aanleiding van recente problemen en conflicten rond bestuur en toezicht in de sector vinden sommigen dat de code hogere eisen moet stellen en minder vrijblijvend moet worden. Maar past dit bij het karakter van de Code? Tweede dilemma is of er onderscheid gemaakt moet worden tussen grote en kleine organisaties. Maar wat is een kleine organisatie? Het derde dilemma gaat over het korter een eenvoudiger maken van de code enerzijds en de wens om meer onderwerpen toe te voegen. De planning is om voor de zomer een nieuwe werkbare code te presenteren. 

De nieuwe Schroef gaat over ongeveer twee jaar open. Het gebouw aan de Molenstraat moet dan weer gebruikt kunnen worden door cultureel Zundert en verenigingen. De komende maanden maakt een architect een ontwerp. Het college van burgemeester en wethouders heeft een planning naar de gemeenteraad gestuurd. Daaruit blijkt dat ergens tussen april en juni 2028 de deuren geopend moeten worden. Er is nu geen cultureel centrum in Zundert, nadat De Schroef zes jaar geleden werd gesloten en daarna het plan ‘De Zindering’ wegens geldgebrek naar de prullenbak verdween.

Op maandag 2 maart vindt het wetgevingsoverleg Digitale Zaken plaats. Met het oog op dat debat vraagt een zeer brede coalitie uw aandacht voor de rol van data in het AI-ecosysteem en de unieke kans die Nederland heeft daarin koploper te worden.

NDP Nieuwsmedia, TNO, VNO-NCW, de Mediafederatie, Nederlandse Vereniging van Journalisten, KB Nationale Bibliotheek, het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, The European Trust Alliance, Amsterdam Economic Board, Hogeschool van Amsterdam – Lectoraat Responsible IT, Auteursbond en Waag Futurelab roepen uw Kamer op om het belang van kwalitatief hoogwaardige en pluriforme data voor verantwoorde AI te erkennen en om te zetten in concreet stimuleringsbeleid. Ons pleidooi: maak snel werk van een kwalitatief hoogwaardig en pluriform data-ecosysteem die de Nederlandse adoptie van verantwoorde AI voor zowel burgers, startups, MKB, bedrijfsleven en publieke sector aanjaagt en Nederland AI-koploper kan maken in Europa. Zonder actief beleid zal de kwaliteit van AI-modellen en het aanbod van kwalitatief hoogwaardige inhoud achteruitgaan, en daarmee de snelle adoptie van verantwoorde AI belemmeren. 

Nu er een groeiend begrip is voor de impact die kunst kan hebben op onze gezondheid en gevoel van welzijn, krijgt de beweging die zich hiervoor inzet steeds meer vaste grond onder de voeten. Waar staat Arts in Health Netherlands nu? En welke vaardigheden heb je als maker nodig om in dit veld te kunnen werken?

Arts in Health Netherlands (AiH NL) verenigt een netwerk van organisaties uit de kunst, zorg en het onderwijs verspreid door heel Nederland. Samen voeren ze wetenschappelijk en praktijkgericht onderzoek uit, maken ze projecten mogelijk en zichtbaar, en lobbyen ze bij de ministeries van Cultuur én Volksgezondheid. Initiatiefnemer Kirsten Krans: ‘Er zijn allerlei initiatieven in Nederland, maar dat kunnen we als sector nog beter structureren. Pas als er een verandering in denken ontstaat, kunnen de zorg- en kunstsector echt samenwerken.'

Het Design Museum in Den Bosch blijft zitten waar het zit. Nadat een streep is gezet door de nieuwbouw bij de Citadelpoort, wil de directie niet meer verhuizen. Ze geeft wel aan meer ruimte nodig te hebben, maar buurman het Noordbrabants Museum heeft die wens ook. Directeur Timo de Rijk van het Design Museum heeft aangegeven dat hij wil blijven in het Museumkwartier. Het pand ligt aan De Mortel, in het hart van de stad, en grenst direct aan het pand van het Noordbrabants Museum. Ook het gemeentebestuur is van mening dat het logisch is dat het Design Museum op de huidige locatie blijft.

Beide musea hebben hun wensen aan gemeente en provincie kenbaar gemaakt: het Design Museum wil uitgroeien tot een landelijk museum, terwijl het Noordbrabants Museum de ambitie heeft om een rijksmuseum te worden. De gemeente en de provincie gaan kijken wat de mogelijkheden zijn in het Museumkwartier, onder meer door te onderzoeken of bestaande ruimten beter benut kunnen worden en of beperkte uitbreidingsmogelijkheden haalbaar zijn.

Museum Jan Cunen in Oss krijgt per 1 april Mickelle Haest als nieuwe directeur. Haest volgt Herman Tibosch op, die na zes jaar afscheid neemt. Mickelle Haest (53) brengt ervaring mee in de culturele sector. Ze was mede-oprichter en tot 2025 algemeen directeur van het Antwerpse chocolademuseum Chocolate Nation. Daarnaast heeft ze ervaring in publieksgericht programmeren, museale beleving en strategische communicatie. Haest gaf ook leiding aan diverse projecten en was actief als journalist en columnist.

Guido van Nispen schrijft over hoe de Nederlandse cultuursector omgaat met kunstmatige intelligentie. Uit recente beleidsdocumenten blijkt dat AI vooral wordt benaderd vanuit risicobeheersing, regelgeving en controle. AI wordt gezien als iets dat ingekaderd moet worden, niet als een bron van innovatie. Alleen Birgit Donker benadrukt ook de kansen voor makers en pleit voor betrokkenheid van kunstenaars en een AI-heffing om hen te ondersteunen. Van Nsipen stelt dat deze defensieve houding kan leiden tot verlies van relevantie, omdat AI juist nieuwe creatieve, interactieve en analytische mogelijkheden biedt. De sector heeft daarom naast beleid ook een duidelijke innovatievisie nodig.