Trends & Ontwikkelingen

Art Camp ging in 2024 van start met de bedoeling dat cultuuronderwijs zich als een olievlek uitbreidt binnen de pedagogische mbo-opleidingen. Dit heeft de afgelopen twee jaar mooie samenwerkingen opgeleverd, die zorgden voor nieuwe inspiratie en een verbreed netwerk. Een goed voorbeeld hiervan is het Cubefestival in Lelystad.

De provincie Noord-Brabant is één van de vier regio's voor de open oproep cultuureducatie en digitale technologie. Met deze open oproep krijgen leerlingen in het primair, voortgezet en gespecialiseerd onderwijs de ruimte om creatief aan de slag te gaan met digitale technologie. Digitale technologie kan onderdeel zijn van het creatieve proces, maar kan ook zelf onderwerp van een artistiek onderzoek zijn. De open oproep heeft bewust een onderzoekend karakter. 

De subsidie is er voor culturele instellingen en professionals in Amsterdam, Caribisch Nederland, Friesland en Noord-Brabant die samenwerken met scholen en de CmK-penvoerder in hun regio.

Vanuit het programma Meedoen is de Kunst (MIDK) start Cultuur Oost in de gemeenten Buren en Zaltbommel met de pilot Vitaliteitsindex Cultuur. Met behulp van een digitale vragenlijst brengen we de vitaliteit van culturele organisaties en amateurkunstverenigingen in beeld. De uitkomsten zijn waardevol voor zowel gemeenten als culturele organisaties. Voor deze pilot wordt samengewerkt met het bedrijf DataIM. 

Zaterdag 19 september opent Kunsthal Helmond eindelijk weer de deuren. Tijdens het openingsweekend kun je gratis naar binnen én is er van alles te doen. 

Met de heropening zijn meteen twee nieuwe tentoonstellingen te zien. Een daarvan heeft een sterke link met Helmond. Bij Urban Matterz. Helmond and beyond! zie je hoe hiphop vanuit New York naar Helmond overwaaide en hoe graffiti, rap en breakdance hier vanaf de jaren 80 een eigen scene kregen. Daarnaast opent Deep Rooted, een tentoonstelling over graffiti en de invloed daarvan op hedendaagse kunst.

Kunstonderwijs in de voor- en vroegschoolse educatie is nog een jong verschijnsel. In Rotterdam is deze nieuwe ontwikkeling voortvarend opgepakt. Ook door de gemeente die Muziek in de Voorschool van de SKVR structureel ondersteunt. 

De parlementaire enquêtecommissie Corona heeft niet of nauwelijks aandacht voor de invloed van het virus op het culturele leven. LKCA-onderzoeker Arno Neele waagt zich aan een kleine inhaalslag.

Volgens de laatste Vrijetijdsomnibus en de Monitor Amateurkunst ligt het aandeel kunstbeoefenaars ruwweg weer op het niveau van 2019. Wel worden er minder lessen gevolgd dan vóór de pandemie. Eenzelfde trend is zichtbaar bij de amateurkunstverenigingen. In 2018 was 17 procent van de beoefenaars lid, in 2020 15. In 2022 12 en in 2024 11 procent. De breuk die corona in onze sector heeft teweeggebracht, is nog niet helemaal hersteld.

Jong muziektalent een podium geven en er tegelijkertijd voor zorgen dat meer Bredase kinderen muziekles kunnen volgen. Dat is het doel van Next Stage, een benefietconcert dat Rotary Club Breda en Nieuwe Veste op woensdag 7 oktober organiseren. De volledige opbrengst gaat naar Jeugdfonds Sport & Cultuur Breda.

Initiatiefnemers met een idee of plan voor hun buurt, wijk of dorp en de mensen die er wonen kunnen op vrijdag 18 september terecht op het FondsenFestival Flevoland in Dronten. Tijdens deze gratis middag ontmoeten zij fondsen, financiers en adviseurs, kunnen zij hun eigen vragen voorleggen en deelnemen aan praktische workshops. Het doel is om initiatiefnemers te helpen om hun idee of plan een volgende stap verder te brengen.

Niet iedereen stapt zomaar een museum of culturele instelling binnen. Voor mensen met een beperking of neurodivergentie begint een bezoek vaak met de vraag: is deze instelling wel toegankelijk voor mij? De Reinwardt Academie, die dit jaar 50 jaar bestaat, en het Rijksmuseum gaan de komende drie jaar samenwerken om de toegankelijkheid van de sector te vergroten, voor bezoekers én medewerkers. Met lesmateriaal, extra aandacht in het bachelor- en mastercurriculum, en een jaarlijkse leergang zullen studenten en professionals uit de culturele sector bewust gemaakt worden van bestaande knelpunten op dit gebied en de kansen om die aan te pakken.

Voor Nederlandse Gen Z’ers is een bezoek aan de bioscoop of het filmtheater in de eerste plaats een sociale belevenis. Ruim 70 procent van de 14- tot 29-jarigen gaat naar de film om samen met familie of vrienden iets te beleven. Daarnaast noemt 64 procent het zien van de nieuwste films als belangrijke reden. De cijfers komen uit het rapport ‘De Bioscoop door de ogen van Gen Z’, onderzoek van NVPI Film naar de beweegredenen van Nederlandse Gen Z’ers om naar de bioscoop te gaan.

Inspireren, kennis delen en creatieve makers samenbrengen. Daar draait de samenwerking tussen SintLucas en Playgrounds om. Om de samenwerking voor de toekomst nog beter te structureren is er een partnerovereenkomst getekend. Deze overeenkomst heeft betrekking op SintLucas als geheel en richt zich daarmee op alle mbo-clusters, maar ook op het vmbo en NEXt by SintLucas.

De Nationaal Theaterfonds Prijs is een nieuwe prijs voor organisaties en individuen die op een innovatieve manier (nieuw) publiek naar het theater weten te trekken.

Dit kan zijn door een goede randprogrammering, een mooie campagne, een bijzondere samenwerking, een mooi initiatief, langdurige inzet voor een bepaalde doelgroep, etc. De winnaar ontvangt de Nationaal Theaterfonds Prijs rondom de start van het Nationaal Theaterweekend. Naast deze nieuwe prijs wint de organisatie of het individu 20.000 euro. Dit bedrag is een aanmoediging om het project verder te ontwikkelen of zich nog verder in te zetten voor het bereiken van nieuw publiek.

Van 9 tot en met 11 oktober 2026 vindt de allereerste editie van Dansdagen Tilburg plaats. Drie dagen lang staat dans centraal in de stad: op het podium, op straat, in de DansDome op het Stadsforum en in workshops en ontmoetingen door heel Tilburg. Het festival is een regio-editie van Nederlandse Dansdagen en wordt gepresenteerd door Tilburg Dansstad. 

Tilburg Dansstad is een samenwerkingsverband van DansBrabant, Factorium, Fontys Academy of the Arts en Schouwburg & Concertzaal Tilburg, gericht op het versterken van de danssector en het danspubliek in Tilburg en de regio.

Lezen is leuk en leerzaam, daarover zijn lezers en niet-lezers het eens. Maar lezen is meer dan alleen een leuke en leerzame activiteit. Voor een deel van de Nederlanders zegt lezen iets over wie ze zijn en over hoe ze door anderen gezien willen worden. Dit blijkt uit de meest recente themameting van het NIQ/GfK-SMB-kwartaalonderzoek*, dat ingaat op het imago van lezen, lezers en het aanzien van boeken.

In het onderzoek werd gekeken welke woorden respondenten associeerden met lezen en lezers en hoe sterk verankerd deze associaties waren.  De sterkst verankerde associaties zijn positief: veel respondenten associëren lezen met de woorden leerzaam (95%), ontspannend (91%), verrijkend en interessant (beide 89%). Ook de associatie met ‘saai’ is sterk, maar wel slechts onder een verhoudingsgewijs kleine groep (20%). Ook het beeld van lezers is overwegend positief. Lezers worden gezien als interessant en intelligent (beide 78%) en als serieus (73%).

De vernieuwde app van lezerscommunity Hebban heeft in het eerste weekend na de introductie van BoekMatch meer dan 50.000 swipes geregistreerd. De nieuwe functionaliteit koppelt het leesgedrag en de waarderingen van Hebban-leden aan persoonlijke boekaanbevelingen. Volgens Hebban werd 42 procent van de bekeken titels door gebruikers als een match aangemerkt.

Volgens hoofdredacteur Sander Verheijen is het doel om lezers te helpen bij het vinden van een volgend boek. ‘Meer dan 50.000 boeken werden door lezers bekeken en bij 42 procent daarvan werd de boekentip beoordeeld als match. Daar zijn we best heel erg trots op’, zegt hij.

In 2026 bestaat de Museumvereniging precies honderd jaar. Wat begon als overleg tussen enkele museumdirecteuren en hoogleraren is uitgegroeid tot een landelijke vereniging die meer dan 500 musea vertegenwoordigt. Door de jaren heen veranderde de museumsector ingrijpend.

De museumvereniging spreekt met museumprofessionals over actuele thema’s in de sector. Twee duo interviews zijn gepubliceerd; met Koen van Veen en Carla Keijzer & Erik van Ginkel en Karsten Swaak.  

De Publieke Omroep (NPO) pompt in 2027 fors meer geld in zijn digitale kanalen. Er gaat 94 miljoen euro extra naar streamingdienst NPO Start en radio en podcast-app NPO Luister. Dat gaat ten koste van de budgetten voor traditionele televisie en radio. De NPO hoopt met deze koerswijziging de jongere doelgroep beter te bereiken.

De Amerikaanse artiest Macklemore is uit de tour van de Britse zanger Ed Sheeran gezet vanwege zijn pro-Palestijnse uitspraken op het podium. Dat heeft Macklemore zelf op zijn sociale media bekendgemaakt.

Ed Sheerans begeleidingsband en drie acts die in zijn voorprogramma zouden spelen, hebben zich teruggetrokken. Ze steunen daarmee de Amerikaanse rapper Macklemore, die eveneens een aantal van Sheerans shows in de Verenigde Staten zou aftrappen, maar vanwege pro-Palestijnse uitspraken op het podium uit de tour is gezet.

Op zaterdag 26 september brengt Bladi Festival de sfeer van Marokko terug naar Muziekgebouw Eindhoven, met een bruisende souk, liveoptredens, workshops en Marokkaanse smaken. Imdoukal Group en Mounim Al Maghribi laten je kennismaken met muziek uit verschillende streken van Marokko.

Dit jaar staat de Marokkaanse vrouw centraal. De bibliotheek en Muziekgebouw Eindhoven houden samen een panelgesprek over de invloed van moeders in de Marokkaanse cultuur. Nieuw is de samenwerking met TROMP Percussion. Drums United, onder leiding van Lucas van Merwijk, brengt internationale topmusici, Marokkaanse percussionisten en talenten van de TROMP Academy samen voor een bijzonder optreden.

Een plek om te werken, culturele activiteiten te organiseren of een concert te geven. Na jaren van bouwen en ontwerpen is de Sint Jan in Roosendaal dit weekend tijdens het Monumentenweekend voor het eerst weer open voor publiek. „Dit moet weer een plek van samenkomen zijn voor Roosendaal met ruimte voor maatschappelijke of culturele activiteiten.”

In de kerk zijn kantoorruimtes gemaakt die gehuurd kunnen worden. Bijna alle plekken zijn al bezet. Daarnaast zijn er ook zelfstandige werkplekken voor ondernemers of studenten en vergaderzalen die verhuurd gaan worden. 

Groningen krijgt er een nieuwe culturele plek bij. In de voormalige Niemeyer tabaksfabriek aan de Paterswoldseweg opent THEA, een centrum waar kunst, technologie en maatschappelijke thema’s elkaar moeten gaan versterken. De aftrap wordt gegeven met de tentoonstelling 'Thinking Hands van Noorderlicht, waarin onder meer een prijswinnende robot te zien is.

De keuze voor de oude Niemeyerfabriek is niet toevallig. Het gebied rond het fabriekspand is volop in ontwikkeling en krijgt steeds meer een profiel waarin innovatie en technologie centraal staan. 

De voorstelling Wintersprookje (6+) van MaxTak Muziektheater wint de Podiumkids Prijs 2026 voor de beste jeugdvoorstelling van het afgelopen theaterseizoen. Dat maakte de Podiumkids Kinderjury gisteren bekend tijdens het Jeugdtheatergala in Amsterdam.

Wat voor mensen helpen wij jonge mensen worden? En zijn wij bereid die mensen zelf te zijn? Deze vragen stonden centraal in de Staat van het Jeugdtheater 2026, die theatermaker Priscilla Vaudelle gisteren uitsprak op het Jeugdtheatergala in Theater De Krakeling.

De NTR mist in het wetsvoorstel van mediaminister Rianne Letschert over de toekomst van de publieke omroepen de erkenning van cultuur als een publieke taak. Dat laat de NTR vrijdagavond weten aan het ANP. In het wetsvoorstel staat dat de NOS en de NTR per 2029 onder de naam NOS samen verdergaan.

Fonds Podiumkunsten werkt, net als vele gesubsidieerde cultuurinstellingen, binnen meerjarige beleidsperiodes. Terwijl de periode 2025–2028 nog volop loopt, bereidt het fonds zich al voor op wat daarna komt. Richting 1 januari 2029 worden belangrijke stappen gezet: van een mogelijke wetswijziging over de duur van de subsidieperiode en een nieuwe beleidsopdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) aan het Fonds, tot gesprekken met het veld en de ontwikkeling van nieuwe regelingen. Het fonds vindt het belangrijk inzicht te geven in dit proces. Daarom is het fonds gestart met een reeks berichten op de website. Dit keer kijkt het fonds naar het ecosysteem van de podiumkunstensector en het belang van sterke podia en festivals.  

De cijfers van de Nederlandse film- en av-industrie over 2025 tonen dat meer films dan ooit uitgebracht werden in de bioscoop, wat het voor de Nederlandse film duidelijk lastig maakte om positie te houden ten opzichte van internationale producties. Grote publiekstrekkers in het najaar waren vooral Gouden Kalf-winnaar Voor de Meisjes van Mike van Diem en Amsterdamned II van Dick Maas.

De totale film- & audiovisuele omzet bleef nagenoeg gelijk. Na jaren van dubbele groeicijfers lijkt de Video-On-Demand markt gestabiliseerd. Op internationale festivals gingen 133 prijzen naar Nederlandse films en makers dit jaar. Nederlandse makers wonnen indrukwekkende awards met o.a. een BAFTA voor Nina Gantz en een Oscar voor Victoria Warmerdam en werden geselecteerd voor de grote filmfestivals in Cannes, Tribeca en Annecy.

Naar schatting 1,8 miljoen mensen bezochten dit weekend de VriendenLoterij Open Monumentendag. Tijdens de 40e editie openden meer dan 6.000 monumenten gratis hun deuren en vonden verspreid over Nederland ruim 1.250 activiteiten plaats. Op veel plaatsen was er grote belangstelling voor bijzondere openstellingen, rondleidingen en activiteiten.

ICO Partner in Kunst en Cultuur uit Assen ontving op vrijdag 11 september 2026 een Koninklijke Erepenning. Burgemeester Marco L.J. Out reikte de onderscheiding uit tijdens de viering van het 100-jarig jubileum.

ICO begon in 1926 als de ‘Asser Muziekschoolvereeniging’ en groeide in de afgelopen 100 jaar uit tot een belangrijke partner op het gebied van kunst, cultuur en cultuureducatie. Door de jaren heen ontwikkelde ICO zich van een lokaal initiatief tot een regionale organisatie voor scholen, gemeenten, culturele instellingen en maatschappelijke organisaties.

Van 1 april tot en met 31 mei 2026 konden culturele organisaties subsidie aanvragen voor Programma's 2027-2028 van Cultuur Eindhoven.

De Cultuurraad heeft 22 aanvragen positief beoordeeld. Vijf aanvragen ontvingen een negatief advies. Binnen het huidige subsidieplafond van € 5.050.000 kunnen 14 organisaties subsidie ontvangen. Acht organisaties vallen daardoor onder de zogenoemde zaaglijn. De Cultuurraad spreekt in haar adviesrapport waardering uit voor de kwaliteit en ambitie van de ingediende plannen. Tegelijkertijd constateert de Cultuurraad dat het subsidiebudget de groei van de stad en de ontwikkeling van de cultuursector niet heeft bijgehouden. 

Het wensenlijstje is lang voor cultureel centrum De Schroef in Zundert, maar is er genoeg budget voor de podiumvloer, de serres en het verhogen van het dak? Ja, zo denkt het college, maar zonder extra investeringen dreigt het gebouw misschien wel minder geld in het laatje te brengen.

Volgens een nieuwe kostenraming kan het gebouw binnen het budget worden opgeknapt, maar alleen ‘sober’. Daardoor zou de tribune krimpen van 180 naar ongeveer 140 zitplaatsen. Dat is onwenselijk, want een kleinere zaal levert minder inkomsten op en maakt De Schroef minder toekomstbestendig. Daarom komt er nu een businesscase om te onderzoeken of extra investeringen zich kunnen terugverdienen. 

De subsidies voor culturele podia in Land van Cuijk gaan drastisch op de schop. Met name de theaters in Mill en Boxmeer profiteren enorm. Deze twee podia hadden het de laatste jaren financieel erg lastig en de gemeente Land van Cuijk wil er alles aan doen om deze voorzieningen te behouden. „Dit is wat er nodig is om de theaters te behouden.”

Kunsten '92 publiceert een tijdlijn richting het nieuwe cultuurbestel in 2029. Half oktober wordt de uitgangspuntenbrief verwacht van minister Letschert van OCW. Op 9 november is het wetgevingsoverleg OCW-begroting cultuur in de Tweede Kamer. Hierin zal ook de uitgangspuntenbrief van de minister worden behandeld. 

De Israëlische minister van Cultuur Miki Zohar heeft de twee filmmakers van de documentaire ‘Naza’, Yuval Abraham en Rachel Szor, zondag beschuldigd van verraad. Hij zei zich hard te maken voor het intrekken van hun staatsburgerschap.

De documentaire Naza, waarin militairen vertellen hoe gemakkelijk het Israëlische leger burgerdoden accepteerde bij aanvallen op Gaza, had diezelfde dag een speciale juryprijs gewonnen op het filmfestival van Venetië. De film kreeg eerder ook een ovatie van 25 minuten na de vertoning – een nieuw record.