Trends & Ontwikkelingen

Met het rapport Art, healing and museums vraagt NEMO (Network of European Museum Organisations) aandacht voor het integreren van welzijnsinitiatieven in museale werkingen. Het rapport onderzoekt hoe musea en erfgoedinstellingen een actieve rol kunnen opnemen in welzijn, zorg en herstel, gebaseerd op de praktijkervaring van het programma No Words in de National Gallery of Ireland. No Words is het eerste structurele, museumgebaseerde kunstpsychotherapieprogramma in Ierland en richt zich op mensen die trauma, geweld, sociale uitsluiting of migratiestress ervaren.

Art, healing and museums laat zien hoe musea, via langdurige samenwerking, een zorgvuldig opgebouwde methodiek en een traumasensitieve benadering, een diepgaande impact kunnen hebben op kwetsbare mensen én op de instelling zelf. 

Nu te lezen: het Platform ACCT jaarplan 2026. Dit plan beschrijft hoe Platform ACCT samen met de culturele en creatieve sector gaat werken aan een toekomstbestendige en faire arbeidsmarkt tegen de achtergrond van snelle technologische, maatschappelijke en economische veranderingen. De uitgangspunten blijven: samenwerking, het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden, professionele ontwikkeling en versterken van het verdienvermogen. De focus ligt op impact om de arbeidsmarktpositie van werkenden te verbeteren. 

Er is eindeloos over gesoebat. Wel of geen aanpassingen, wel of geen functies schrappen. De gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp doet uiteindelijk geen concessies aan het sociaal-cultureel centrum (SCC) in het voormalige Rabobank-kantoor in Pijnacker. Het komt er zoals altijd gewild. Het oorspronkelijke ontwerp van NL Architects is en blijft het uitgangspunt voor de realisatie van het SCC, dus inclusief een grote repetitieruimte in het zijgebouw. Tegelijkertijd is door de politiek extra budget vrijgemaakt ‘om de financiële risico’s beheerst op te vangen’.

Na maandenlange onrust en vertraging, na het plotselinge ontslag van directeur Birgit Donker, heropent het museum deze week zijn deuren én benoemt een nieuwe directeur: Zippora Elders Tahalele. Zij is momenteel senior curator bij het Van Abbemuseum in Eindhoven. Volgens de raad van toezicht van het museum, die haar aanstelde, heeft de 39-jarige Elders veel inhoudelijke en bestuurlijke ervaring, in binnen- en buitenland. Samen met een nog te benoemen zakelijk directeur gaat zij het bestuur vormen van het museum.

De Britse zangeres Olivia Dean (26) is uitgeroepen tot beste nieuwe artiest. In Los Angeles mocht zij  de Grammy in ontvangst nemen. De prestigieuze Amerikaanse muziekprijzen werden voor de 68e keer uitgereikt.

De prijs voor beste rapalbum ging naar Kendrick Lamar voor zijn album GNX. Daarnaast won de rapper een Grammy voor zijn plaat Luther. De Nederlandse producer Roselilah won daarmee ook een award voor haar bijdrage aan de hit. De Puerto Ricaanse zanger en rapper Bad Bunny kreeg maar liefst twee awards voor zijn album Debí Tirar Más Fotos. Het is voor het eerst dat een Spaanstalig album uitgeroepen is tot Beste Album. Billie Eilish won de prijs voor Beste Nummer met Wildflower.

De uitreiking van de Grammy’s stond veelal in het teken van protest tegen Trump en Ice.

Wat betekent kunst en cultuur voor jouw leven in Tilburg? Van muziekfestivals tot bibliotheken en van erfgoed tot creatieve plekken in de stad, cultuur is overal. En juist daarom is het belangrijk dat kunst en cultuur een stevige plek krijgen in de plannen voor de toekomst van onze stad. Daarom ben je op dinsdag 24 februari van harte welkom bij het Cultuurdebat in de LocHal. 

In aanloop naar de Gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart gaan politieke partijen met elkaar in gesprek over belangrijke en huidige thema’s rondom en de rol van kunst en cultuur in Tilburg. Welke keuzes maken zij? Hoe zorgen we ervoor dat het cultuur voor iedereen toegankelijk is, dat talent zich kan blijven ontwikkelen en het aanbod gevarieerd blijft? Waar willen ze in investeren? Want investeren in cultuur is investeren in een sterke en flexibele samenleving waaraan iedereen mee kan doen. Iedereen profiteert van deelname aan cultuur.

Hiphop, latin pop, EDM: in de afgelopen decennia was er altijd wel één genre dat op dat moment de meeste hits voortbracht. Anno 2026 is dat helemaal versnipperd. In ons land scoren songs van nationale makelij de laatste jaren opvallend goed. Maar dat is een lokale trend. En binnen die Nederlandse liedjes zijn weer tal van genres aan te wijzen, van pop tot rock tot hiphop. In ons land waren de afgelopen decennia latin pop, EDM (electronic dance music), hiphop of de dancepop dominante genres. Nu zie je versplintering, zowel in de hitlijsten als op de festivalaffiches.

Het NPO Radio 2-ochtendprogramma Aan de Slag! van AVROTROS heeft de Gouden RadioRing gewonnen. De RadioRingen, publieksprijzen voor Nederlandse radioprogramma's, zijn vanavond uitgereikt in Hilversum. Het was twee keer feest voor Bart Arens. Eerder op de avond kreeg hij de RadioRing voor Populairste Presentator. Floris Molenaar van radio 538 kreeg de Marconi Award voor Aanstormend Talent en de Marconi Award voor Beste Zender ging naar NPO Radio 5. 

De RadioRing is de enige publieksprijs voor radio in Nederland. Sinds 2006 bepalen luisteraars welke radioprogramma's en presentatoren worden bekroond. Vanwege bezuinigingen op de publieke omroep was dit de laatste editie van de RadioRing, maar verschillende commerciële en publieke omroepen werken aan een opvolger.

In 2020 bleek dat een kwart van de 15-jarigen geen brief kan lezen. In 2023 bleek een derde van de Nederlandse 15-jarigen het risico te lopen om laaggeletterd het onderwijs te verlaten. In 2026 volgt de driejaarlijkse Pisa-update. Zijn de 15-jarigen inmiddels beter gaan lezen? De voortekenen zijn niet gunstig. Om het hoofd te bieden aan deze problemen, investeerde het kabinet in 2022 2 miljard euro in onderwijs van basisvaardigheden, waaronder lezen. Maar volgens een nieuw rapport van het Centraal Planbureau heeft deze interventie ‘geen systematische effecten’.

Misschien zit de oplossing van de leescrisis wel in deze hoek: niet alleen prestatiedwang, maar ook in speelsheid, nieuwsgierigheid en creativiteit. Waarbij niet alleen docenten Nederlands, maar iedere leraar een ambassadeur wordt van het lezen. Er zijn slimme interventies nodig om jongeren die boeken nu nog hartgrondig haten aan het lezen te krijgen. Maar er zijn al een hoop ideeën hoe docenten dat kunnen doen.

Van de bijna dertigduizend woorden uit het regeerakkoord worden er 102 gewijd aan cultuur. De grootste verandering is de herziening van de langjarige subsidies waarvan de termijn moet worden verlengd om culturele instellingen zekerheid te bieden en de regeldruk in de sector te verminderen. Deze financiële basisinfrastructuur (BIS) kent op dit moment een subsidietermijn van vier jaar. In haar partijprogramma zette CDA eerder in op een verlenging naar acht jaar, in het regeerakkoord wordt nog geen termijn genoemd.

Het lijkt erop dat het partijprogramma van het CDA de leidraad is geweest voor de overeenstemming op het gebied van cultuur. In haar programma zette de partij in op regionale spreiding en het behoud van culturele tradities, streektalen en dialecten, wat direct terug te zien is in de vier punten die de culturele sector behandelen. Dat D66, VVD en CDA elkaar op deze punten kunnen vinden, is niet verrassend, deze thema’s komen in ieders verkiezingsprogramma terug. Van meer culturele innovatie, waar D66 tijdens haar campagne voor stond of de wens van de VVD voor meer ondernemerschap in het culturele veld, lijkt geen sprake meer.

Hiphopcollectief New Wave geeft deze week vijf reünieconcerten in de Ziggo Dome. Met hun frisse en vernieuwende muziek hebben deze artiesten hiphop in Nederland definitief op de kaart gezet – en tien jaar later domineren ze nog steeds de hitlijsten. 

In 2015 won New Wave de Popprijs. Volgens Peter Sikkema, festivaldirecteur van Noorderslag en destijds jurylid voor de Popprijs, werd op dat moment pijnlijk duidelijk dat er een nieuwe generatie was opgestaan. ‘New Wave was de belangrijkste ontwikkeling in de pop op dat moment’, zegt Sikkema. Terecht dus dat zij er met de prijs vandoor gingen. Dat staat ook tien jaar later nog als een paal boven water. ‘Het is niet te geloven hoeveel invloed deze mensen hebben gehad’, zegt Sikkema. ‘Dit is een stel artiesten dat nog steeds bepaalt wat er op dit moment in de muziek gebeurt in Nederland.’

ebecca Roozeman (2001) heeft zaterdag het Nederlands Vioolconcours gewonnen. Met haar uitvoering van het ‘Derde vioolconcert’ van Saint-Saëns kreeg ze zowel de Oskar Back Prijs (de eerste prijs van de jury) als de publieksprijs. Twee andere finalisten, Luna van Leeuwen (2003) en Yente Lottman (2001), kregen allebei de tweede prijs.

Met meer dan 200 activiteiten van de late vrijdagmiddag tot de vroege zaterdagochtend heeft de jaarlijkse Uitnacht Arnhem overgenomen. Met een uitgebreid programma presenteerden tientallen culturele initiatieven zich aan het publiek. Wethouder Cathelijne Bouwkamp reikte tijdens de Uitnacht de Arnhemse Cultuurprijs uit aan filmmaker Amir Zaza. Hij won afgelopen jaar een Gouden Kalf met zijn korte film Close Your Eyes Hind. Aan de prijs is een geldbedrag van 10.000 euro verbonden.

“Aan de slag”, zegt het coalitieakkoord. Maar niet voor cultuurmakers volgens de Kunstenbond. Wie het coalitieakkoord met de veelzeggende titel Aan de slag openslaat en naar de getallen kijkt ziet het volgende: voor kunst en cultuur komt er niets bij, en de publieke omroep levert 100 miljoen euro in. Het gelekte nieuws dat de extra bezuiniging van 50 miljoen van tafel is, verhult dat er nog steeds wordt bezuinigd op de publieke omroep. Min 100 miljoen is de kale uitkomst van de formerende partijen voor cultuur en media. Geen verrassing, wel een klap.

Jarenlang bleef cultuurbeoefening in de landelijke politiek grotendeels onbenoemd en daarmee ook onbemind. Daar komt verandering in, en Cultuurconnectie ziet dit als vooruitgang. Op papier klinken veel ambities hoopvol. Maar wie goed leest, ziet dat cultuurbeoefening vooral wordt gekoesterd in woorden, en nog onvoldoende wordt verankerd in beleid en begroting.

Het coalitieakkoord biedt een basis om op voort te bouwen. Cultuurconnectie ziet aanknopingspunten om samen met het kabinet, gemeenten en andere partners stappen te zetten. Cultuurconnectie roept het kabinet op om de uitgesproken waardering voor cultuurbeoefening te vertalen naar concreet, samenhangend beleid. Dat vraagt om structurele verankering en om een expliciete verbinding met onderwijs-, welzijns- en gezondheidsdoelen.

Kunsten ‘92 verdiept zich met een analyse in het coalitieakkoord. Daarbij kijken zij breder dan de cultuur- en mediaparagraaf. Kunsten ’92 vraagt zich af: wat staat er in het akkoord, wat is opvallend afwezig, waar liggen kansen en waar zien wij risico’s? Hoe sluit de bredere maatschappelijke boodschap aan bij het akkoord?

Opvallend afwezig in het akkoord zijn erfgoed, een structurele investering van €250 miljoen (conform het advies van de Raad voor Cultuur), aandacht voor internationaal cultuurbeleid, voldoende middelen naar gemeente- en provinciefonds en indexatie voor de culturele en creatieve sector. 

D66, VVD en CDA gaan aan de slag. Ook met cultuur en media. Het coalitieakkoord staat pal voor artistieke vrijheid en onafhankelijke journalistiek. En dat is wat de samenleving nodig heeft volgens Kunsten '92.

De formerende partijen laten ambities zien. Er komt een integraal mediabeleid, het cultuurbestel wordt verbeterd en de positie van kunstenaars, makers en journalisten krijgt aandacht. Zowel volkscultuur als klassieke kunsten worden in het akkoord gekoesterd, met extra aandacht voor talentontwikkeling, cultuurbeoefening en muziekscholen. Bibliotheken worden versterkt. De culturele en creatieve sector is blij met deze ambities en de uitgestoken hand. Tegelijkertijd zien we dat deze zich nog niet vertalen in extra geld voor cultuur.

Fela Kuti krijgt zondag postuum een Lifetime Achievement Award uitgereikt bij de Grammy’s. Dat meldt de organisatie. Dit maakt de Nigeriaan de eerste Afrikaan die de prestigieuze prijs wint. De muzikant overleed in 1997 geleden op 58-jarige leeftijd.

De multi-instrumentalist Fela Kuti, bekend van onder andere Water No Get Enemy, Lady en Zombie, wordt gezien als ‘de vader van de afrobeat’, een mix van jazz, funk en Afrikaanse ritmes die hij in de jaren zeventig bedacht. Hij bracht in zijn ruim drie decennia durende carrière meer dan vijftig albums uit.

De bibliotheek is geen culturele voorziening meer, maar een decentrale informatie- en samenkomstplek, ook in geval van nood. Dat schrijven Hans-Dieter Hiep en David Oldenhof-Boks in de Volkskrant.  

Rond de jaarwisseling hebben alle Nederlandse huishoudens een overheidsbrochure ontvangen om hen voor te bereiden op een noodsituatie. In deze overheidsbrochure wordt er een centrale plek genoemd in de buurten waar mensen elkaar kunnen treffen wanneer er thuis geen internet, elektriciteit en dus geen communicatie meer mogelijk is. Een plek waar de overheid informatie verstrekt en waar mensen mét de overheid te kunnen communiceren. Waar is die plek? De brochure laat dat in het midden, maar Hiep en Oldenhof-Boks stellen voor dat het antwoord is: de openbare bibliotheek. De bibliotheek is de vanzelfsprekende plek om de knooppunten van dit nieuwe netwerk neer te zetten, en zo hun vele buurtvestigingen te verbinden met een alternatief en publiek internet. 

Het nieuwe regeerakkoord bevat meerdere ontwikkelingen die direct raken aan het werk van bibliotheken en culturele centra. Wat opvalt is dat veel van wat de organisatie de Zoomerij in Dieren dagelijks doet wordt erkend en versterkt. Een aantal zaken relevant voor bibliotheken en centra voor de kunsten heeft directeur-bestuurder Doeko Pinxt opgesomd. Het akkoord bevestigt hoe belangrijk het werk van bibliotheken en centra voor de kunsten is voor taal, voor digitale vaardigheden, voor cultuur, voor ontmoeting en voor gelijke kansen.

Op 30 januari deed de rechtbank Midden Nederland uitspraak over het beroep van Holland Baroque, Holland Opera en Pynarello tegen de afwijzing van subsidie door het Fonds Podiumkunsten. De rechtbank heeft de beroepen tegen de besluiten van het Fonds Podiumkunsten gegrond verklaard. 

De rechtbank bepaalt dat het Fonds een nieuw besluit op bezwaar moet nemen met inachtneming van deze uitspraak. Daarvoor is vereist dat het Fonds een nieuw advies bij de adviescommissie opvraagt. De rechtbank geeft het Fonds tien weken voor het nemen van een nieuw besluit op bezwaar. Of het Fonds Podiumkunsten de aangevraagde subsidie uiteindelijk alsnog zal toekennen, is onderdeel van een vervolgtraject. 

Het eerste grote debat in Leiden in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart ging over cultuur. Tien politici kruisten de degens over dit onderwerp, maar echt wapengekletter bleef uit in de Nobel. De organisatie hiervan was in handen van de Cultuurtafel Leiden, een samenwerkingsverband van vijftien culturele instellingen in de stad. Zij hameren er al langer op dat Leiden in verhouding tot vergelijkbare steden te weinig geld uittrekt voor kunst en cultuur: 70 euro per inwoner per jaar. In andere middelgrote steden loopt dat soms op tot boven de 100 euro.

VVD-vertegenwoordiger Friso Versluijs windt er in zijn antwoord geen doekjes om en zegt: ,,Nul euro extra voor cultuur. Er moeten nu eenmaal keuzes worden gemaakt. Laten we kijken hoe die huidige 70 euro per inwoner optimaal kan worden verdeeld.’’ Aan de andere kant van het spectrum staat Studenten voor Leiden (SvL). Deze partij wist onlangs een meerderheid van de gemeenteraad achter zich te krijgen om het budget voor culturele subsidies met ruim drie ton te verhogen. Tijdens het debat toont SvL-vertegenwoordiger Stijn van der Horn zich opnieuw een warm pleitbezorger van cultuur. Behalve meer geld voor makers bepleit hij ook meer levendigheid in de stad. 

Vorig jaar was een succes voor Schunck Museum, PLT Theater Heerlen en poppodium Nieuwe Nor. Alle drie haalden ze een recordaantal bezoekers. Het is een hardnekkig idee dat cultuur elitair is. Toch lijkt het een achterhaald stigma. Steeds meer mensen weten dus hun weg te vinden naar het museum, poppodium en theater. Hoe kan dat? Een gesprek tussen drie culturele (marketing)bazen. Kees van den Berg (directeur Nieuwe Nor), Yoram Reintjens (hoofd marketing PLT Theater) en Dana Nieuwenboom (manager marketing en communicatie Schunck) gaan in gesprek.

Kees: „Dat komt onder andere door ons aanbod. Het is sowieso lastig om jongeren naar het poppodium te krijgen. Uitgaan is tegenwoordig erg duur. Om ze toch binnen te krijgen, hebben we nu 16+ feesten.” Yoram: „Bij ons is het echt een vooroordeel, dat er alleen ouderen naar het theater komen. Kom hier maar eens kijken als Jay Francis optreedt, dan zie je vooral jonge mensen." Wat ook helpt, is laagdrempeligheid. Het is een populair woord, maar alle drie de managers zijn het erover eens dat het werkt. Dana: „Onze bieb zit op meerdere locaties. Daardoor raken mensen bekend met ons en zijn we nooit ver weg."

Van Nederlanders boven de vijftien voelt 15 procent zich buitengesloten in de samenleving, blijkt uit CBS-onderzoek. Dat zijn vaker vrouwen, migranten, mensen met een lager inkomen of minder scholing. In de Bibliotoop in Woensel-Noord krijgen buurtbewoners het gevoel er wél bij te horen. „Mensen hebben dit nodig.”

De bibliotoop is een belangrijke plek voor de wijk, vooral voor de kwetsbare bewoners. Je ‘buitengesloten voelen’ is iets anders dan eenzaam zijn, vertelt Tanja Traag, hoofdsocioloog bij het CBS. "Om erbij te horen heb je daadwerkelijke verbinding met anderen nodig, die je het gevoel kunnen geven dat je gezien mag worden en ergens bij hoort.” Dat is precies wat de Bibliotoop in Eindhoven wil faciliteren. Eindhoven telt vier van dit soort locaties in verschillende stadsdelen. 

Veel cultuurbeleidsnota’s van gemeenten hebben de mond vol van het lokale ‘bloeiende culturele leven’, maar kijken vaak met een te smalle blik naar kunst en cultuurparticipatie, merken Sandra Trienekens en Annemarth Idenburg. Verbreed je blik! Kunst en cultuurparticipatie zijn immers verbonden aan alle aspecten van het leven. Ga na de gemeenteraadsverkiezingen en de daaropvolgende coalitieonderhandelingen het gesprek aan met collega’s.

De vraag welke rollen kunst en cultuurparticipatie spelen in een vitale lokale gemeenschap stond centraal in de recente studie van Urban Paradoxes en Trendbureau Overijssel: Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet: handreiking voor een gesprek over de toekomstige rol van kunst en cultuur in de samenleving. Daarin constateren we dat gemeenten vaak met een te smalle blik naar kunst en cultuurparticipatie kijken.

Het aantal mensen met een Museumkaart is afgelopen jaar gestegen naar een recordhoogte. Eind vorig jaar waren er ruim 1,54 miljoen kaarthouders, een groei van 3,2 procent ten opzichte van 2024. Dat meldt de Museumvereniging. Vooral de introductie van de digitale Museumkaart droeg bij aan de groei.

De Museumkaart is sinds vorig jaar ook beschikbaar als app. Inmiddels maken zo'n 500.000 mensen gebruik van een digitale kaart, ongeveer een derde van het totaal. Volgens de Museumvereniging verlaagt dat de drempel voor museumbezoek. "Je telefoon heb je immers altijd bij je", zegt directeur Vera Carasso.

Stichting Forten Nederland heeft op 22 januari 2026  de jaarlijkse Linie Awards uitgereikt tijdens een bijeenkomst op Fort bij Rijnauwen te Bunnik. Onder toeziend oog van ruim 100 erfgoedrelaties ontvingen twee mensen, die zich namens hun organisatie inzetten voor het behoud en de ontwikkeling van het verdedigingserfgoed in Nederland, een award: Eveline Blok van Vereniging Natuurmonumenten én Audrey Satoer van Fort Kijkduin.

De Linie Award, een prestigieuze erkenning binnen de branche van het verdedigingserfgoed, wordt toegekend aan personen die op innovatieve, duurzame of maatschappelijk betrokken wijze bijdragen aan de zichtbaarheid en beleefbaarheid van forten, vestingen, bunkers of linies.

De provincie Drenthe verleent een subsidie van in totaal 1,9 miljoen euro voor de restauratie, verduurzaming en herbestemming van diverse panden in UNESCO Werelderfgoed Koloniën van Weldadigheid. Het geld gaat naar in totaal 14 projecten in Veenhuizen, Frederiksoord en Wilhelminaoord.

De vele resultaten van de Gegevenslevering Wsob laten zien hoe het Nederlandse bibliotheeknetwerk zich ontwikkelt. Vaak wordt daarbij de vraag gesteld hoe Nederland het eigenlijk doet in vergelijking met andere landen. Is de ontwikkeling naar een ‘maatschappelijk-educatieve’ bibliotheek een specifiek Nederlandse trend? Of zijn in andere landen dezelfde trends zichtbaar? Een vergelijking van Europese bibliotheekstatistieken (2015-2024) biedt een nieuw perspectief op de Nederlandse cijfers.

De vergelijking laat de voorzichtige conclusie toe dat de Nederlandse openbare bibliotheken goed op weg zijn om de fysieke, ‘maatschappelijk-educatieve bibliotheek’ vorm te geven. Met de groei van het aantal bezoeken en activiteiten bevindt ons land zich in de voorhoede van de onderzochte landen. 

Er zijn van die ideeën die een onverwoestbaar leven leiden in de legitimatielobby van de muziekeducatie. Ze worden gebruikt en hergebruikt en her-hergebruikt totdat niemand meer weet waar dat idee vandaan kwam en of het eigenlijk wel klopt. Muziekeducatieve memes die we maar liever links moeten laten liggen. Evert Bisschop Boele, lector aan de Hanzehogeschool, noemt er een aantal. Waaronder het misverstand dat er in Nederland nog maar 12 muziekscholen zijn. 

Het Louvre heeft een wereldberoemd werk uit de collectie uitgeleend aan het Rijksmuseum in Amsterdam. Het is pas de tweede keer dat het Parijse museum de sculptuur Slapende Hermaphroditus, een Romeins marmeren beeld uit de tweede eeuw, in bruikleen geeft. Het beeld dat in de zeventiende eeuw is verfraaid door Gian Lorenzo Bernini maakt in Amsterdam deel uit van de tentoonstelling Metamorfosen.