Trends & Ontwikkelingen

De danssector heeft een samenhangend ecosysteem nodig, waarin instellingen, makers en netwerken elkaar versterken in plaats van los van elkaar opereren. Dat schrijft de co-directie van de Nederlandse Dansdagen, Claudia Laenen en Lobke Nabuurs, vandaag in een brief aan cultuurminister Rianne Letschert, mede namens een brede en diverse groep vertegenwoordigers uit het dansveld.

De huidige infrastructuur wordt door de danssector ervaren als gefragmenteerd, onder meer door onvoldoende afstemming tussen landelijke en regionale regelingen en subsidiestromen. Rollen en functies sluiten daardoor onvoldoende op elkaar aan, waardoor er gaten ontstaan in de keten. Dit leidt er bijvoorbeeld toe dat makers moeilijk kunnen doorstromen tussen regelingen en dat samenwerking tussen instellingen niet vanzelfsprekend wordt gefaciliteerd.

In opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) hebben Andersson Elffers Felix (AEF) en SEO Economisch Onderzoek de geografische spreiding van cultuur in Nederland onderzocht.

Aanleiding voor het onderzoek is de discussie over de herziening van het cultuurbestel vanaf 2029 en de groeiende politieke aandacht voor de vraag hoe culturele voorzieningen beter over Nederland kunnen worden verspreid. Volgens de onderzoekers is er vanuit landelijk perspectief sprake van een brede dekking van culturele voorzieningen en publieke cultuurmiddelen. In heel Nederland wordt geïnvesteerd in cultuur, mede dankzij de bijdragen van gemeenten, provincies en het Rijk.

Tegelijkertijd constateren de onderzoekers duidelijke concentraties van culturele infrastructuur en financiering in en rond de Randstad en andere stedelijke gebieden. Het onderzoek werd uitgevoerd in aanloop naar de volgende BIS-periode en moet beleidsmakers ondersteunen bij keuzes over de toekomstige inrichting van het cultuurstelsel. In recente adviezen van de Raad voor Cultuur en in meerdere Kamermoties werd aangedrongen op meer aandacht voor regionale spreiding van cultuur en een toegankelijker bestel voor heel Nederland.

De Taiwanese schrijfster Yáng Shuāng-zǐ en vertaler Lin King hebben samen de International Booker Prize 2026 gewonnen voor de roman Taiwan Travelogue. De prestigieuze prijs werd gisteravond uitgereikt in het Tate Mordern-museum in Londen. Samen ontvangen zij 50.000 pond. 

Met de winst van Taiwan Travelogue schrijft de prijs geschiedenis: het is de eerste roman vertaald uit het Mandarijn-Chinees die de International Booker Prize wint. Auteur Yáng Shuāng-zǐ en vertaler Lin King zijn daarmee ook de eerste Taiwanese en Taiwanese-Amerikaanse winnaars van de prestigieuze prijs.

Het Noordbrabants Museum in Den Bosch zoekt een jonge architect voor de herinrichting van diens vaste collectiepresentatie. Daartoe heeft het museum een open call uitgeschreven. De oproep is bedoeld voor architecten die niet langer dan twaalf jaar geleden zijn afgestudeerd.

Het Noordbrabants Museum staat aan de vooravond van een fundamentele herziening van zijn collectiepresentatie. Met meer dan dertigduizend objecten, verzameld en bewaard over een periode van ruim tweehonderd jaar, ziet het museum een groeiende uitdaging in het samenbrengen van diverse perspectieven, generaties en gemeenschappen.

Op de Marché du Film in Cannes zijn de eerste toekenningen van de nieuwe co‑developmentbijdrage voor filmprojecten uit de Benelux bekendgemaakt. De co‑developmentbijdrage werd in 2025 gelanceerd en is een samenwerking tussen het Vlaams Audiovisueel Fonds, het Centre du Cinéma et de l’Audiovisuel van de Fédération Wallonie‑Bruxelles, het Nederlands Filmfonds en het Film Fund Luxembourg.

In de eerste oproep werden 12 aanvragen voor fictie- en animatieprojecten ingediend. Daaruit koos een onafhankelijke beoordelingscommissie drie projecten, die elk een bijdrage van € 50.000 toegekend krijgen.

Sentomus, het Europese publieksonderzoek voor musea, is vanaf nu gratis toegankelijk voor musea in heel Europa. Met meer dan 250 deelnemende musea in de afgelopen drie jaar en de steun van een academisch consortium van zeven Europese universiteiten biedt Sentomus een gedeeld Europees kader voor publieksonderzoek en benchmarking.

Sentomus helpt musea om beter inzicht te krijgen in bezoekers én niet-bezoekers. De studie behandelt verschillende aspecten van de museumervaring, zoals bezoekersmotivatie, tevredenheid, impact, communicatie en algemene perceptie. Het instrument is geschikt voor musea van elke omvang en discipline. 

Het Haagse poppodium PAARD gaat het programma verzorgen van een nieuwe concertzaal op de kersverse culturele locatie Inter-City van cultuurpodium PIP. De zaal maakt onderdeel uit van een nieuwe locatie aan de Binckhorst, gelegen tussen de verschillende sporen die van Den Haag Centraal en Holland Spoor elkaar kruizen. De zaal voor 700 bezoekers is bedoeld voor landelijke en internationale acts die nu vaak aan Den Haag voorbijgaan. 

Inter-City opende dit weekend officieel de deuren. De locatie moet uitgroeien tot een plek waar muziek, cultuur, sport en experiment samenkomen. Overdag moet het terrein toegankelijk zijn voor publiek, maar vooralsnog gaan ze alleen op woensdag open met skateboarden, sport en een daghap. Daarnaast met een specifiek programma. PIP zelf blijft bestaan als nachtclub.

Kunst en cultuur maken een buurt, dorp of stad herkenbaar. Toch is er bij de (her)ontwikkeling van gebieden niet vanzelfsprekend aandacht en ruimte voor cultuur en culturele voorzieningen: ze worden soms over het hoofd gezien of pas in een laat stadium overwogen. Terwijl juist deze voorzieningen zorgen voor levendigheid, verbinding en welzijn en bijdragen aan de aantrekkelijkheid van een gemeente. Hoe bouw je die ruimte (tijdig) in voor cultuur?

Met de routekaart ‘Cultuur in gebiedsontwikkeling’ biedt Kunstgebouw gemeenten en cultuurmakers een praktisch hulpmiddel om cultuur een vaste plek te geven binnen gebiedsontwikkelingen. De routekaart geeft inzicht in de stappen van gebiedsontwikkelingen, laat zien welke rol je kunt spelen en hoe je concreet aan de slag kan, en biedt handvatten om een plek aan de (teken)tafel te bemachtigen. 

De Italiaanse pianist Ludovico Einaudi heeft uit handen van Ivo Niehe de Lifetime Achievement Edison Klassiek 2026 ontvangen. Dat gebeurde na zijn recente optreden in Het Concertgebouw.

De Lifetime Achievement Edison eert artiesten met een indrukwekkende staat van dienst. De ontvanger moet een grootse en inspirerende muzikale loopbaan hebben van minimaal 35 jaar. In 2025 is de Lifetime Achievement Edison in het leven geroepen en tot nu toe toegekend en uitgereikt aan John Engels (JAZZ 2025), Nits (POP 2025), Golden Earring (POP 2026). 

Maandagavond werden bij veilinghuis Christie’s in New York ongekend hoge bedragen geboden voor moderne kunst. Het veilinghuis verhandelde eerst zestien kavels uit de kunstcollectie van de Amerikaanse mediagmagnaat S.I. Newhouse (1927-2017) en vervolgde daarna de met een veiling vol 20ste-eeuwse stukken van onder meer Picasso, Monet en Georgia O’Keeffe.

In totaal werd, inclusief opgeld voor de veilinghouder, voor 1,1 miljard dollar (bijna 1 miljard euro) aan kunst verhandeld. Voor kunstwerken van onder meer Jackson Pollock, Constantin Brancusi en Mark Rothko werd nooit eerder zo veel geboden op een veiling. Ondanks de extreem hoge bedragen die maandag aan moderne kunst werden besteed, is de internationale kunstmarkt wankel. Het jaarlijkse ‘Art Market Report’ in opdracht van de Zwitserse bank UBS en kunstbeurs Art Basel rapporteerde onlangs een voorzichtig herstel (4 procent) in 2025, na een daling van 12 procent in de totale waarde van de kunstmarkt in 2024.

Ruim een halve eeuw staan langs de Franse autosnelwegen grote chocoladebruine borden – panneaux marron – die je met beeld en bijschrift wijzen op cultureel erfgoed en natuurparken in de omgeving. Ze verwijzen naar cultureel erfgoed dat je passeert – kastelen, kloosters, historische monumenten, maar ook de romige kaas uit Langres of de wijngaarden in Bourgogne.

Sinds een jaar of tien zijn de overheid en wegbeheerders met een artistiek ambitieuze vernieuwings- en uitbreidingscampagne van de borden begonnen. Daarvoor zijn jongere, gerenommeerde kunstenaars en striptekenaars gevraagd, die in hun eigen stijl, en met hun handtekening onder hun ontwerp, de nieuwe borden mochten ontwerpen. Om de culturele aantrekkingskracht van de nieuwe borden te verhogen, is snelwegbeheerder APRR/AREA begonnen met podcasts die aansluiten bij de verschillende thema’s.   

Vorig jaar was Donker nog directeur van het Nederlands Fotomuseum en volop bezig met de verhuizing naar pakhuis Santos. Tot ze plots werd ontslagen. Ze zou verantwoordelijk zijn voor een onveilige werkomgeving. De Raad van Toezicht verweet Donker bovendien dat ze niet eerlijk is geweest over de werksfeer in het museum.

Deze maandag vocht ze haar ontslag aan in de rechtbank. Donker was niet alleen met een advocaat gekomen. De zaal moest worden voorzien van extra stoelen om haar medestanders een plekje te geven. Haar ontslag kan rekenen op veel onbegrip, zeker in de culturele sector. Ze eist een schadevergoeding van 400.000 euro.

In 1985 begon Music Meeting met jazz-, dans- en improvisatiemuziek uit alle windstreken. Veertig jaar later staat dat concept nog steeds overeind, maar is het festivallandschap veranderd. Inmiddels is de niche-muziek waar het festival in specialiseert deels ook te vinden op grotere mainstreamfestivals. In opnieuw een poging om meer en jonger publiek te vinden, gooit Music Meeting dit jaar het roer nog eens om. 

Na ruim twintig jaar in de openlucht keert het festival terug naar locaties in de Nijmeegse binnenstad, waar het ooit begon. Sophie Blussé, sinds 2020 directeur van het festival, wil met die terugkeer groeien van 5.000 naar 6.500 bezoekers. „De formule van het park had zijn beste tijd gehad. We hadden steeds meer moeite om nieuw publiek naar het park te krijgen. Daarom komen wij nu naar het publiek toe. En doordat global muziek ook elders wordt geprogrammeerd, werd het voor ons moeilijker om de echt grote acts te boeken.” Daarnaast biedt de nieuwe aanpak ruimte voor een andere programmering. Zo staat in de Stevenskerk een nacht vol raga, Indiase klassieke muziek, op het programma. 

Nog niet zo lang geleden was ze ‘de Belgische Willy Wonka’. Maar sinds april is Mickelle Haest de nieuwe directeur van Museum Jan Cunen in Oss. „We mogen ons best realiseren dat we hier iets bijzonders hebben”, zegt Mickelle Haest (53) terwijl ze om zich heen kijkt in Museum Jan Cunen. Met haar komst naar Jan Cunen schrijft ze een nieuw hoofdstuk bij in een opvallend gevarieerd cv. 

De panden Bessems, Kunstfront en Timmerfabriek Zuid moeten tijdelijk als culturele vrijplaatsen gaan dienen in Maastricht. Daarmee bieden de locaties onder meer een alternatief voor het Landbouwbelang. Voor het volledige project trekt het stadsbestuur bijna één miljoen euro uit.
Het gaat om een pilot van vijf jaar. Na 2,5 jaar staat een tussenevaluatie gepland, waarna na vijf jaar een definitieve beslissing over de locaties wordt genomen.

De nieuwe invulling van de panden is ook al bekend. Het voormalige Bessems-pand komt in handen van een vast collectief van makers. Voor Timmerfabriek Zuid werkt de gemeente samen met Stichting Muziekgieterij. En voor het Kunstfront kiest de gemeente voor een openbare inschrijving, waarvoor geïnteresseerde partijen zich kunnen aanmelden.

Lokale festivals en dorpsfeesten hebben moeite om overeind te blijven. Dat komt door het toenemende aantal regels, stijgende kosten en veel papierwerk, zeggen vrijwilligers die de evenementen organiseren. 

Dat zien ze ook in het Brabantse Aarle-Rixtel, waar dit jaar de 49ste editie van het dorpsfeest plaatsvindt. De gemeente Laarbeek, waar Aarle-Rixtel onder valt, herkent dat organisatoren van evenementen steeds meer te maken krijgen met wet- en regelgeving en de bijbehorende verplichtingen. 

Samenwerking tussen onderzoek en de creatieve en culturele sector heeft een belangrijke meerwaarde om maatschappelijke vraagstukken verder te brengen. Toch blijkt uit het onderzoek Op zoek naar gelijkwaardigheid en herkenning dat deze samenwerkingen onder druk staan, lastig van de grond komen en vaak incidenteel van aard zijn.

Tijdens het onderzoek kwamen drie voorwaarden telkens terug. Respondenten benoemden deze expliciet als cruciaal, en bovendien vormen zij een rode draad door de tien hierboven beschreven lessen. Dit zijn gelijkwaardige samenwerking, gedeelde kennis en structurele kennisdeling en vertrouwen als fundament. 

Voor de ziekte van Parkinson bestaan goede medicamenteuze neurochirurgische behandelopties. Desondanks ondervinden veel patiënten grote beperkingen.

Prof. dr. B.R. (Bas) Bloem heeft zich toegelegd op onderzoek naar therapieën die een aanvulling kunnen zijn, waaronder ‘kunst als medicijn’. Hij heeft ontdekt dat Parkinson bij sommige patiënten creativiteit juist kan stimuleren, en wil ook bewijzen dat kunst zelf de symptomen kan verlichten en het welzijn verhoogt.

De nieuwe coalitie van Peel en Maas wil de komende jaren meer investeren in kunst, cultuur en erfgoed. In het coalitieakkoord 'De toekomst begint vandaag' staat dat cultuur een belangrijke rol moet spelen in het versterken van ontmoeting, creativiteit en verbondenheid in de dorpen.

Een van de plannen is het onderzoek naar een nieuw sociaal-cultureel en historisch centrum. Ook het museum moet op termijn een plek krijgen in het nieuwe centrum.

Het Franse filmproductiebedrijf Canal+ zal niet meer samenwerken met filmprofessionals die een petitie ondertekenden die kritisch is op radicaal-rechtse eigenaar en multimiljonair Vincent Bolloré. Dat zei Maxime Saada, topman van Canal+, afgelopen zondag op het filmfestival van Cannes. „Ik zal zelf niet langer samenwerken met – en wil ook niet dat Canal+ nog samenwerkt met mensen die die petitie hebben ondertekend.”

Zeshonderd acteurs en regisseurs ondertekenden de brief, onder wie actrice Juliette Binoche en regisseur Arthur Harari, medeschrijver van de Oscarwinnende film Anatomy of a Fall (2023). De petitie roept op om te mobiliseren tegen de groeiende invloed van radicaal-rechts op de filmindustrie en levert stevige kritiek op Bolloré. 

Op 10 juni organiseert festival Tweetakt in Theater Kikker (Utrecht) een dag over artistieke vrijheid. In het jeugdveld lijkt deze vrijheid steeds meer beperkt; leerlingen maar ook ouders en leerkrachten lijken steeds gevoeliger voor zaken die in kunst worden geadresseerd, zoals identiteit, seksualiteit, maatschappelijke thema’s.

Deze dag biedt ruimte om samen te onderzoeken hoe makers hun autonomie behouden, hoe je het publiek tegemoet treedt en hoe beleid en praktijk elkaar kunnen versterken in plaats van belemmeren. Begin 2026 kwam het advies Maken (z)onder druk van de Raad voor Cultuur uit over dit onderwerp; met de professionalsdag biedt Festival Tweetakt een platform om deze materie verder uit te diepen.

De Johan Wagenaar Prijs 2026 gaat naar componist Calliope Tsoupaki, docent Compositie aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag. Zij schrijft geschiedenis als de eerste vrouw die deze Nederlandse oeuvreprijs voor componisten in ontvangst mag nemen. De prijs, die maar eens in de zes jaar wordt uitgereikt, behoort tot de meest prestigieuze erkenningen binnen de Nederlandse muziekwereld.

Afgelopen week maakte Stichting Poetry International tijdens het radioprogramma Taalstaat op NPO Radio 1 bekend dat Yasmin Namavar de C. Buddingh-prijs ontvangt voor haar poëziebundel Verblijf. De C. Buddingh-prijs bekroont jaarlijks het beste Nederlandstalige poëziedebuut.

Momenteel controleert een handjevol bedrijven een steeds groter deel van de nieuws- en informatievoorziening, is de mening van onderzoeksjournalist Eric Smit van Follow the Money. Om deze dominantie te doorbreken, start Smit een nieuw initiatief, The Firewall. Dit nieuwe burgerinitiatief van de onderzoeksjournalist verdedigt de democratie en de open samenleving tegen de destructieve invloed van technologie giganten. Oftewel: “The Firewall is een journalistieke waakhond die niet alleen jaagt op misstanden, maar daar ook zijn tanden in zal zetten”, aldus de website van het initiatief.

Opvallend is dat vooral schrijvers tot de mede-ondertekenaars behoren, zoals Maxim Februari (filosoof, jurist en schrijver), Tommy Wieringa (schrijver en columnist), Sander Schimmelpenninck (mediaondernemer en columnist), Marcia Luyten (econoom en cultuurhistoricus) en Hans Schnitzler (filosoof en schrijver).

John Travolta is gisteren tijdens het filmfestival van Cannes verrast met een erepalm. De 72-jarige acteur krijgt de prijs voor zijn gehele oeuvre. Travolta is in Cannes voor de première van de door hem geregisseerde film Propeller One-Way Night Coach. Voorafgaand aan de vertoning van zijn regiedebuut, werd hij verrast met de prijs. Onder luid applaus ontving hij zichtbaar emotioneel de palm. "Dit is ongelofelijk", sprak hij. "Dit is het laatste dat ik had verwacht". Ook noemde hij het krijgen van de oeuvreprijs "beter dan een Oscar".

De erepalm wordt dit jaar ook uitgereikt aan Lord of the Rings-regisseur Peter Jackson en zangeres en actrice Barbra Streisand. Van hen werd echter al eerder bekendgemaakt dat zij die zouden ontvangen. 

Met Bulgarije als onverwachte winnaar kan de organisatie achter het Eurovisie Songfestival opgelucht ademhalen. Want als Israël, dat tweede werd, had gewonnen, was de discussie over de rol van het land nog verder opgelaaid. Toch blijft de deelname van Israël omstreden. Hoe nu verder met het songfestival en de Nederlandse deelname? 

De zeventigste editie van het festival was een van de meest gepolariseerde in de geschiedenis. Vooraf besloten vijf landen, waaronder Nederland, om niet mee te doen vanwege de deelname van Israël. Nederland stuurde geen artiest, de taakomroepen NTR en NOS zonden het festival op verzoek van de NPO wel uit. Welke landen terugkeren en welke nog een jaar thuisblijven, is de vraag. De NPO zegt de afweging zorgvuldig en stap voor stap te gaan maken. 

Kan Cannes de politiek buiten de deur houden? De vraag werd maar meteen opgeworpen in de Amerikaanse filmvakbladen, bij de aftrap van ’s werelds grootste en belangrijkste filmfestival. Logisch: eerder dit jaar kwam de concurrent in Berlijn hevig onder vuur te liggen, toen jurypresident Wim Wenders opmerkte dat filmmakers beter ‘weg konden blijven van de politiek’. Prompt ging het in Duitsland een week lang juist over die politiek, en zoveel minder over de films.

‘Ik geloof niet dat politiek en kunst gescheiden behoren te zijn’, sprak de Zuid-Koreaanse cineast en juryvoorzitter van dienst Park Chan-wook woensdag bij het voorstellen van zijn mede-juryleden in het festivalpaleis van de Franse badplaats. Zij zullen straks bepalen wie de Gouden Palm wint op de 79ste editie van het filmfestival. ‘Enkel het feit dat een kunstwerk een politieke boodschap heeft, maakt het nog geen vijand van de kunst. Tegelijk moeten we films zonder politieke boodschap niet negeren. Het gaat om de artistieke expressie.’

Politiek doet gewoon mee in Cannes, waar de komende tien dagen onder meer nieuw werk wordt gepresenteerd van Iraanse, Palestijnse en Russische filmmakers (van buiten Rusland).

Het Valkenswaardse college koerst voorlopig op de doorgroei van het Steendrukmuseum op het LTS-terrein. Mocht dat toch niet haalbaar zijn, dan wordt het terrein waarschijnlijk ingevuld met woningen. Of de verhuizing en doorgroei van het museum überhaupt haalbaar zijn, moet nog blijken. Maar er gloort een gouden kans om het museum in Valkenswaard te laten doorgroeien tot een culturele hotspot met landelijke allure. Die kan het dorp aan meer reuring en bezoekers helpen waar ook andere branches van profiteren.

Blijft Museum Boxtel ook na 2028 in het Ursulaklooster? Het museumbestuur maakt zich grote zorgen over het aflopende huurcontract. De gemeente en woonstichting Joost praten ondertussen over een mogelijke verlenging, maar er liggen nog altijd geen concrete plannen op tafel. 

De Kunstcampus is een samenwerking van culturele organisaties in de Bossche Stadsdelta, waar kunst, cultuur en samenleving samenkomen. Hier krijgen makers en talent de ruimte om te groeien, samen te werken en nieuwe ideeën te ontwikkelen. Samen vormen zij een creatieve omgeving die bijdraagt aan verbinding, vernieuwing en de toekomst van de stad.

De ontwikkeling van de Bossche Stadsdelta, waar de Tramkade deel van is, biedt nieuwe kansen. Kansen die we als stad maar één keer krij gen! Zonder culturele ruggengraat wordt dit een gewone wijk. Kunstcampus benoemt in een manifest dat het wil doorbouwen op het succesvolle culturele experiment Tramkade dat in korte tijd een belangrijke speler op het gebied van kunsten in Den Bosch geworden is.

Op 13 mei is bekendgemaakt dat Rutger Vink & Thomas van Grinsven met hun boek De avonturen van Rutger, Thomas en Paco – De Verkleinstraal, met illustraties van Sabine van der Stadt (Billy Bones) de Kinderjury hebben gewonnen in de leeftijdscategorie 7 t/m 9 jaar.

In de categorie 10 t/m 12 jaar wint Pieter Koolwijk met zijn boek Een rugzak vol, met illustraties van Linde Faas (Lemniscaat). Het is de eerste keer dat hij deze publieksprijs wint, eerder won hij wel al een prestigieuze Gouden Griffel.