Trends & Ontwikkelingen

Sing & Dance UP! maakt deel uit van het programma Méér kunst en cultuur in School en Omgeving van Stichting Méér Muziek in de Klas. Daarmee wordt gewerkt aan meer kansengelijkheid voor kinderen die niet vanzelfsprekend in aanraking komen met kunst en cultuur. Presentator Matheu Hinzen volgt de aanloop naar Sing & Dance UP!, het jaarlijkse zang- en dansevenement in Rotterdam AHOY. Dit wordt uitgezonden in vier afleveringen op NPO Zapp. 

Terug naar het park en wat het betekent om dáár kunst tentoon te stellen. Dat is het idee van de tentoonstelling Sonsbeek 2026. Onder het motto: "Ik hoef geen tuin, ik deel een park", keert de kunsttentoonstelling na een paar onrustige jaren terug. Met steun van de gemeente: die stelde 1,25 miljoen euro beschikbaar. De komende tijd is het werk van achttien nationale en internationale kunstenaars honderd dagen lang te zien in het Sonsbeekpark, maar ook door de rest van Arnhem.

Negen culturele instellingen hebben in Dordrecht een meerjarige subsidie toegekend gekregen. De subsidie wordt verleend tot 1 januari 2031. Onder andere Kunstmin, het Bachfestival, Bibelot, Museum 4045 en het Weeshuistheater ontvangen de komende jaren subsidie voor hun plan. Zeven aanvragers hebben geen subsidie gekregen, omdat zij minder goed scoorden. Dit jaar startte Dordrecht met een nieuw subsidiesysteem voor structurele subsidies voor culturele instellingen: De Dordtse Culturele Basis. Nieuw is ook dat de subsidies nu voor vier jaar worden toegekend in plaats van jaarlijks.

In het najaar van 2026 organiseert de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) opnieuw Regionale Contactdagen Brede SPUK voor gemeenten en partners in bewegen, sport, gezondheid en cultuur. Deze bijeenkomsten staan in het teken van de vraag: Hoe stel jij de opgave centraal?

De regiobijeenkomsten zijn voor medewerkers van gemeenten op het gebied van van bewegen, sport, cultuur, gezondheid en het sociaal domein, voor (coördinerende) buurtsport- en cultuurcoaches, voor coördinatoren sport en preventie en coördinatoren Brede SPUK, GALA of AZWA.  Ook als professional van een regionale kennispartner of uitvoeringsorganisatie ben je meer dan welkom.  

Het Draaiend Huis gaat weer draaien. Dat staat in het nieuwe coalitieakkoord. Ook wordt bij ieder bouwproject in de stad 1 procent van de begroting gereserveerd voor kunst in de openbare ruimte. Vanuit dit potje en cultuurfondsen wordt de reparatie van het geplaagde kunstwerk betaald. Er gaat dus geen extra publiek geld meer naar het Draaiend Huis.

Op 17 en 18 juni ontving ’s-Hertogenbosch bezoekers uit heel Europa. Zij kwamen voor het project Theatre4all. Twee dagen lang stond één vraag centraal: hoe kan cultuur bijdragen aan sterke wijken en meer verbinding tussen inwoners? De internationale groep ging de stad in. Ook kregen de bezoekers een kijkje achter de schermen bij Theater aan de Parade en Theater Artemis.

Gemeente ’s-Hertogenbosch doet mee aan Theatre4all om te leren van andere steden en om onze eigen aanpak te versterken. Door deze samenwerking krijgt cultuur in de wijken een extra impuls en bouwen we verder aan een stad waarin iedereen kan meedoen, creëren en zich thuis voelt.

De Bioscoop 10-Daagse (afgekort B10D) is hét landelijke filmmoment van het jaar. Tien dagen lang zetten bioscopen en filmtheaters in heel Nederland film extra in de spotlight. Tijdens de B10D geniet je van een uitgebreid aanbod aan films, voorpremières, specials en bijzondere evenementen. Iedere bioscoop en ieder filmtheater maakt een eigen selectie uit deze reeks voor hun eigen lokale B10D programma, dus het aanbod is overal nét even anders. De B10D is van 18 tot en met 27 september. 

De wereld ziet er over tien jaar heel anders uit - maar die toekomst is geworteld in het heden. Met futuring kun je nu al onderzoeken welke toekomsten mogelijk zijn, zodat je vandaag de juiste keuzes maakt. De gratis handleiding van DEN met vier toekomstscenario's helpt je op weg. DEN organiseert daarnaast in het najaar meerdere workshops. 

Culturele organisaties willen de komende jaren vooral investeren in merk en positionering, datagedreven werken, marketingtechnologie en AI. Tegelijkertijd blijkt uit het Cultuurmarketing Onderzoek 2026 dat een gebrek aan capaciteit de grootste rem zet op die ambities. De uitdaging voor de komende jaren ligt daarmee niet in het bepalen van richting, maar in het organiseren van voldoende capaciteit om de bestaande ambities ook daadwerkelijk uit te voeren.

Achttien culturele organisaties kunnen de komende vier jaar rekenen op een meerjarige subsidie van de gemeente Nijmegen. Via de regeling Meerjarige Culturele Programma's (MCP) ontvangen zij subsidie voor de periode 2027-2030. Onder meer Schemerlicht, Theatergroep De Horde, Novio Magica, Podium1390, Beatwise en het Wijkleerorkest Nijmegen behoren tot de gehonoreerde organisaties. Met de regeling stelt de gemeente €770.000 beschikbaar. 

De Rotterdamse literaire organisatie Poetry International heeft de Cultuurfonds Prijs 2026 gewonnen. De jaarlijkse prijs van 100 duizend euro is bedoeld voor een organisatie van blijvende betekenis voor cultuur of natuur in Nederland. De Rotterdamse organisatie won vanwege haar toonaangevende rol in de ontwikkeling en vernieuwing van de poëzie, en haar vermogen om een breed en divers publiek te bereiken en te verbinden.

In de reeks ‘Schrijfrobots. Code en creatie in de literatuur’ onderzoekt De Reactor de rol van artificiële intelligentie (AI) in de literatuur in het algemeen en de Nederlandstalige literatuur in het bijzonder. In het openingsessay onderzoekt schrijfster Paola Verhaerdt hoe de haast eindeloze toestroom van AI-gegeneerde teksten de act van het schrijven zal veranderen. 

Na zestien jaar, 29 casts en verlenging op verlenging op verlenging speelt Soldaat van Oranje zondag voor de allerlaatste keer. Soldaat van Oranje leidde tot uitverkochte zalen en zou in zestien jaar record na record na record breken. Deze week nadert de musical de imponerende grens van vier miljoen bezoekers. Er zijn dan in totaal 3.967 voorstellingen gespeeld en 29 verschillende casts gepresenteerd.

Toch komt er nu echt een einde aan de succesvolste voorstelling uit de Nederlandse theatergeschiedenis. Op zondagmiddag 12 juli wordt de allerlaatste voorstelling gespeeld en klinkt voor het laatst het beroemde slotlied Als wij niets doen. 

De toekomst van het Schoenenkwartier staat op het spel. Directeur Rinske Jurgens slaat alarm nu forse bezuinigingen dreigen. Volgens haar stevent het Waalwijkse museum af op een sluiting als de nieuwe coalitie haar plannen doorzet. 

Jurgens is geschrokken van de bezuinigingsplannen van de coalitie. Ze doet donderdagavond in een volle raadszaal een dringend beroep op de politiek. De boodschap: laat zoiets moois niet verloren gaan. De coalitie VVD, Samen Waalwijk, CDA en SGP vindt dat er te veel geld naar het museum aan het Raadhuisplein gaat. Ze wil in 2028 ruim 200.000 euro op het Schoenenkwartier bezuinigen, oplopend tot een half miljoen in 2030. Wat haar betreft, mogen de ambities omlaag.

Zojuist is bekendgemaakt dat Zaïre Krieger in opdracht van Stichting CPNB dit jaar het Regenbooggedicht heeft geschreven. De bekende spokenwordartiest volgt daarmee als vijfde Regenboogdichter op Babeth Fonchie Fotchind, Valentijn Hoogenkamp, Rachel Rumai Diaz en Renée Luth. Het gedicht is een jaarlijkse poëtische noot in het kader van Pride Amsterdam en markeert de start van een zomer met Regenbooginitiatieven die in het boekenveld georganiseerd worden.

Kunst neemt een steeds prominentere plek in bij de gebiedsontwikkelingen waar BPD | Bouwfonds Gebiedsontwikkeling bij is betrokken. Omdat kunst de nieuwe bewoners van een wijk onderling kan verbinden en bijdraagt aan de identiteit van een gebied. Maar er komt veel kijken bij het realiseren van kunst in de openbare ruimte. 

Op gebiedsontwikkeling een gesprek met  Sharon Oldenkotte-Vrolijk, verantwoordelijk voor kunst en cultuur bij BPD, en senior ontwikkelingsmanager Martijn Hemmer. Aanleiding is de expositie Samenspel - waar verbeelding ruimte maakt in Het Noordbrabants Museum, georganiseerd vanwege het 50-jarig bestaan van de BPD Kunstcollectie.

Van 17 juni tot en met 23 juni heeft het concept-coalitieakkoord van de Hilvarenbeekse VVD en het CDA Hilvarenbeek ter inzage gelegen. Daarbij zijn veel reacties gehad over het ontbreken van cultuur in het coalitieakkoord. De coalitiepartijen onderschrijven van harte dat cultuur een belangrijk en onmisbaar onderdeel van de gemeente Hilvarenbeek is. 

In de inleiding van het coalitieakkoord staat dat de Hilvarenbeekse VVD en het CDA Hilvarenbeek nadrukkelijk hebben gestreefd naar een akkoord op hoofdlijnen, het cultuurbeleid komt daardoor niet aan de orde. Uit de binnengekomen reacties blijkt dat deze aanpak wordt ervaren als het niet waarderen van cultuur. Dat betreuren de coalitiepartijen VVD en CDA. Vandaar voegen zij een extra paragraaf toe over kunst en cultuur. Kunst en cultuur wordt ook opgenomen in het hoofdstuk preventie als preventieve maatregel, culturele verenigingen worden erkend als gelijkwaardige partners, naast sportverenigingen en de rugzakjes worden vanaf 2027 geïndexeerd.   

Afzwaaiend cabaretier en zanger Harrie Jekkers krijgt een miniatuurstandbeeld in Madurodam, ter gelegenheid van zijn 75e verjaardag. Het beeldje komt te staan op het Harrie Jekkersplein, dat ook in Madurodam aan de Koninklijke Schouwburg grenst. Het kunstwerk is vervaardigd door Mitchell Duivesteijn.

Jekkers krijgt het miniatuurstandbeeld aanstaande zaterdag uitgereikt na afloop van zijn voorlaatste voorstelling van In mijn liedjes kan ik wonen, waarmee hij afscheid neemt als podiumartiest. Een dag later, de dag van Jekkers’ laatste optreden, wordt het beeldje geplaatst in Madurodam.

Ter gelegenheid van zijn tienjarig jubileum verhoogt het Gieskes-Strijbis Fonds het totale prijzengeld van zijn Podiumprijs structureel van € 150.000 naar € 245.000. Dat maakte het particulier vermogensfonds vandaag bekend. Kanshebbers voor dit jaar zijn Dunja Jocić, Florian Myjer, Cheroney Pelupessy, Jef Van gestel en Diamanda La Berge Dramm.  

Het Gieskes-Strijbis Fonds stelde in 2017 een Podiumprijs in ‘om vrij denken en verbeelden te ondersteunen’. Jaarlijks worden twee mid-career podiummakers onderscheiden die volgens het fonds ‘een bijzondere bijdrage leveren aan de kwaliteit en diversiteit van de podiumkunsten in Nederland’.

In totaal werden 3.787 muziekoptredens gepresenteerd op 308 festivalpodia. Het merendeel van de festivaledities was meerdaags, op een buitenlocatie en had (gedeeltelijk) een entreeprijs, maar de diversiteit is groot en het festivallandschap is voortdurend in ontwikkeling. Deze cijfers zijn afkomstig van de Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF), die de analyse maakte op basis van gegevens van 43 van de 45 aangesloten popfestivals.

Festivals hebben een culturele en artistieke waarde doordat ze podiumkunst toegankelijk maken, talentontwikkeling ondersteunen en ruimte bieden aan experiment. Het is een culturele uitingsvorm die bezoekers inspiratie, ontspanning en beleving biedt. Festivals hebben een sociale waarde doordat ze mensen samenbrengen en ontmoeting stimuleren en een maatschappelijke waarde door actuele thema’s bespreekbaar te maken en innovatie te stimuleren. Ook vrijwilligerswerk draagt hieraan bij. Festivals genereren bovendien economische waarde via werkgelegenheid, lokale bestedingen en citymarketing. Zo vormen festivals een belangrijke pijler van een levendig en toegankelijk cultureel ecosysteem.

Koningin Máxima opent op vrijdagmiddag 10 juli North Sea Jazz Festival in de Rotterdamse Ahoy. Het is dit jaar vijftig jaar geleden dat de eerste editie van het jazzfestival plaatsvond. De koningin spreekt na de opening met vertegenwoordigers van het festival en met partnerorganisaties die betrokken zijn bij het jubileum. Ook volgt er een rondleiding over het terrein en spreekt ze met artiesten en bezoekers. 

Een Europees initiatief om miljoenen gedigitaliseerde boeken beschikbaar te maken voor onderzoek, innovatie en AI-toepassingen is een stap dichterbij gekomen. De KB en de Europeana Foundation publiceren vandaag een positieve haalbaarheidsstudie voor de European Books Data Commons (EBDC), een infrastructuur waarmee bibliotheken rechtenvrije boeken als hoogwaardige dataset kunnen aanbieden. De volgende stap is een kleinschalige pilot. De European Books Data Commons (EBDC) moet voortbouwen op de bestaande digitale collecties van Europese bibliotheken. 

De Nederlandse fotograaf Gosse Bouma heeft de Hasselblad Masters Award 2026 gewonnen in de categorie Street. De internationaal gerenommeerde prijs geldt als een van de hoogste onderscheidingen binnen de professionele fotografie. Uit meer dan honderdduizend inzendingen van fotografen van over de hele wereld werd Bouma door een internationale vakjury gekozen als winnaar in zijn categorie.

Online omgevingen, algoritmen en slimme technologie bepalen steeds vaker hoe we communiceren, werken en samenleven. Maar juist doordat we eraan gewend zijn geraakt, is het lastig om ons voor te stellen dat het ook anders kan. Hoe doorbreken we die vanzelfsprekendheid? En welke rol kan ontwerp spelen bij het verbeelden én realiseren van digitale toekomsten waarin publieke waarden centraal staan?

Gebaseerd op de CLICKNL Design Innovation Sessions tijdens de Dutch Design Week 2025, biedt deze Update niet alleen inzichten en reflecties, maar vooral ook perspectieven op hoe professionals kunnen bijdragen aan digitale toekomsten. 

De rijkscultuurfondsen lanceren gezamenlijk de Regeling Interdisciplinair: een nieuwe subsidieregeling voor professionele makers en culturele organisaties die in hun werk meerdere kunstdisciplines integreren. Hiermee intensiveren de rijkscultuurfondsen hun samenwerking om zo beter te investeren in cross-over kunstvormen in Nederland en het Caribisch deel van het Koninkrijk.

De regeling is een samenwerking van het Mondriaan Fonds, het Nederlands Filmfonds, het Fonds Podiumkunsten, het Nederlands Letterenfonds, Fonds voor Cultuurparticipatie en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Met deze regeling willen de zes rijkscultuurfondsen professionele makers en organisaties ondersteunen zodat zij met hun interdisciplinaire werk beter aansluiting vinden bij de fondsen.

Esther Hammelburg is per 1 juni lector hybride realiteiten aan de Hogeschool van Amsterdam. Zij houdt zich onder meer bezig met hoe mensen na hun dood onder de levenden blijven door digitale technologieën zoals vitual reality en AI. “Het overlijden van een artiest wordt hierdoor minder permanent”, zegt de mediawetenschapper. Postume bijdragen zijn geen nieuw fenomeen, stelt ze. “Popmuzikanten zijn vanaf de jaren vijftig door de grote hoeveelheid geluidsopnamen en beeldmateriaal op een manier bij ons gebleven die voor klassieke componisten onmogelijk was” 

Nieuwe technologie verandert de manier waarop we ons tot de overledene verhouden. Hoe meer muziek wordt gedigitaliseerd, hoe dringender de vraag wie er postuum zeggenschap over heeft. Hammelburg adviseert muzikanten om dit zelf goed vast te leggen in een datacodicil, een document waarin iemand bij leven vastlegt wat er na zijn dood met zijn digitale erfenis mag gebeuren. Voor muzikanten zou dat betekenen dat zij zelf bepalen welke opnames postuum mogen worden uitgebracht, in welke context, en wie er met behulp van AI nieuwe werken op basis van hun materiaal mag maken. 

Programmamaker, acteur en kunstenaar Wim T. Schippers overleed op 10 juni op 83-jarige leeftijd. Als ode aan zijn werk smeert Museum Boijmans het kunstwerk, naar een idee uit 1962, opnieuw uit over de vloer. Het kunstwerk zit in de collectie van Boijmans, en is meerdere keren uitgevoerd, meest recent in 2011. „Dit is het perfecte eerbetoon aan Wim T. Schippers”, licht woordvoerder René Timmermans toe. „Zijn humor en provocatie komen samen in de Pindakaasvloer.”

Het kunstwerk groeide uit tot een van Schippers’ bekendste creaties en geldt als een schoolvoorbeeld van zijn absurdistische en conceptuele benadering van kunst. De vloer was onderdeel van zijn ‘Floor Covering Series’, waarin hij vloeren creëerde van onder andere zout en glasscherven. Schippers streefde naar „waarachtige oninteressantie”. Juist de saaiheid en vormeloosheid van het werk roept de vraag op wat kunst eigenlijk is.

Waar normaal gesproken boeken worden uitgeleend, haalt Fleur Butselaar (10) de klarinetkoffer langs de scanner. De bibliotheek in Oosterbeek is, naast die in Losser, de enige in Nederland waar je muziekinstrumenten kunt lenen. Bij de entree staat een vitrinekast waarin onder meer een hobo, klarinet, saxofoon en dwarsfluit liggen te wachten op bespelers. Bibliotheekleden kunnen die gratis lenen en een proefles van een muziekdocent volgen. Zo is het een laagdrempelige manier om een instrument uit te proberen.

Broodnodig, want de meeste muziekscholen in Nederland zijn wegbezuinigd. Een kaalslag die al decennia gaande is en werd versterkt toen staatssecretaris Halbe Zijlstra (kabinet-Rutte I) in 2011 200 miljoen op cultuur bezuinigde. Gemeenten kregen steeds meer taken en minder geld, waardoor er gesneden werd in de subsidies voor muziekscholen en bredere kunsteducatiecentra. De gevolgen zijn overal te merken.

Schrijver Connie Palmen ontvangt de Constantijn Huygens-prijs 2026 voor haar gehele oeuvre. Dat heeft het Literatuurmuseum maandagavond bekendgemaakt. De Constantijn Huygens-prijs geldt als een van de belangrijkste Nederlandse literaire oeuvreprijzen.

Volgens de jury bezit Palmen ‘het zeldzame talent om in geserreerde taal scherp en hartstochtelijk te schrijven over filosofie, liefde en vriendschap’. Ook roemt de jury haar ‘eigenzinnige stem’ en ‘onverschrokken intellect’. Haar werk en publieke optredens getuigen volgens de jury van ‘onvoorwaardelijke loyaliteit aan de literatuur’ en maken haar tot ‘een beschermvrouw van onze letteren’.

Bij de naam Philips denkt iedereen meteen aan Eindhoven, maar de familie Philips komt toch echt uit Zaltbommel. Inmiddels bestaat het bedrijf 135 jaar. Na meerdere kunstwerken in Eindhoven, krijgt ook Zaltbommel nu eindelijk een bronzen Philips-beeld. Volgens de initiatiefnemers loopt de vergunningaanvraag. Als alles volgens planning gaat, is de onthulling van het kunstwerk in oktober.

Het Witte Huis opent met een kritisch rapport de aanval op de leiding van het prestigieuze Smithsonian Institution. De conclusie is dat daar "radicale activisten" de leiding hebben die niet het verhaal willen vertellen "van het grootse land dat we liefhebben".

De huidige Smithsonian-tentoonstellingen verdienen volgens de schrijvers het bordje: 'Waarschuwing: de tentoonstellingen hier zijn gemaakt door mensen die niet willen dat je van je land houdt'. Het rapport wordt gezien als de opmaat naar ingrijpen door Trump, zoals hij al bij meer culturele instituten deed.

Publieke cultuurfinanciering is voor Berlijn een bijzonder rendabele investering, blijkt uit een nieuwe studie. Voor elke euro die de deelstaat in cultuur steekt, komt gemiddeld meer dan 3,50 euro terug in de stad.

Volgens de IKTf-studie  gaat het om jaarlijkse cultuuruitgaven van zo’n 528 miljoen euro, tegenover 1,88 miljard euro aan economische terugvloeiingen. Daarmee lijkt cultuur niet alleen van artistieke, maar ook van economische betekenis voor de Duitse hoofdstad.

De aandelen in Monumenten Beheer Brabant (MBB) zijn overgedragen aan erfgoedorganisatie BOEi. Daarnaast zijn de Provincie Brabant en BOEi onlangs een leningsfaciliteit overeengekomen van maximaal € 37 miljoen voor investeringen in erfgoed. Tezamen met inbreng van eigen vermogen van BOEi komt er de komende jaren 50 miljoen euro beschikbaar om kwetsbare maar kansrijke monumenten te restaureren en een maatschappelijke herbestemming te geven.