Trends & Ontwikkelingen

De discussie over de bouw van een nieuw cultuurhuis in Gemert-Bakel is eind vorig jaar weer geopend. Lezer Piet Snijders is zelf cultureel actief in het dorp en vindt dat ruimte niet per se in een gebouw hoeft te zitten, maar dat er beleidsmatig ruimte moet zijn voor ontwikkeling van talent.

‘Als lokale overheden cultuur serieus nemen, vraagt dat om andere prioriteiten: betaalbare en toegankelijke speel- en repetitieruimtes, programmering waarin ontwikkeling zwaarder weegt dan bezettingsgraad en structurele ondersteuning van jong, lokaal en regionaal talent. Commercieel vermaak vindt zijn publiek vanzelf. Cultuurbeleid moet beschermen wat economisch kwetsbaar maar maatschappelijk waardevol is.’

In de vierde aflevering van Stadsforum Verkiezingen 2026 gingen drie Tilburgse lijsttrekkers met elkaar in debat. In de studio van Fontys Journalistiek schoven Bas van der Pol (D66), Hans Smolders (LST) en Henk van Tilborg (50PLUS) aan. Onderwerpen van gesprek: bereikbaarheid in de stad en het cultuurbeleid.

62 procent van de leden van de Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten ervaart druk of (zelf)censuur bij het ontwikkelen van nieuwe producties. Dat blijkt uit een eigen onderzoek van de branchevereniging van de professionele podiumkunstproducenten en -festivals.

‘Makers en programmeurs geven aan dat maatschappelijke gevoeligheden, druk en verwachtingen van het publiek een rol spelen bij de inhoudelijke keuzes die ze maken’, schrijft de vereniging. Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de artistieke vrijheid en de diversiteit van het aanbod. ‘Sommige thema’s worden vermeden of afgezwakt om mogelijke weerstand te voorkomen.’ Maandag 16 maart organiseert de NAPK een bijeenkomst over artistieke vrijheid en de vraag hoe de podiumkunsten kunnen bijdragen aan (het behoud) van een tolerante en democratische samenleving. 

Op 11 maart is de 91e Boekenweek gestart. Tot en met 22 maart staan boekhandel en bibliotheek in het teken van het grootste lezersfeest van Nederland. De start wordt dit jaar gemarkeerd met een bijzondere ode aan de boekhandel. In een landelijke campagne in de grote dagbladen schitteren boekhandelaren uit heel Nederland met hun favoriete boek. De boodschap is helder: de boekhandel is het kloppend hart van de Boekenweek.

Met deze aftrap zet de Boekenweek bewust de boekhandel centraal. Daar gebeurt het iedere dag: het hele jaar door brengen boekhandelaren met kennis, passie en aandacht boeken onder de aandacht, geven ze leestips op maat en verbinden ze lezers met nieuwe werelden.

Pia Douwes heeft dinsdagavond een koninklijke onderscheiding gekregen voor haar inzet voor de Nederlandse podiumkunsten en maatschappelijke initiatieven. De zangeres en musicalactrice is benoemd tot rid­der in de Or­de van de Ne­der­land­se Leeuw.

Kunstplatform Moya (Museum of Young Art) in Oosterhout krijgt extra steun van de gemeente. Het museum heeft zich bewezen als een belangrijke pijler in het cultuuraanbod van de stad. De jaarlijkse subsidie wordt daarom verhoogd van 40.000 naar 70.000 euro.

„Dit geeft verlichting”, zegt Geert Kollau (47). Hij is de oprichter van Moya in 2020, toen nog gevestigd op het Galvanitas-terrein, reageert verheugd: „Hier zijn we heel blij mee. Dit geeft lucht, vooral voor het educatieve deel. Om zowel de jeugd als ouderen erbij te betrekken en de passie over te brengen”. 

Een Silent Book Club: geen traditionele boekenclub waar alle leden hetzelfde boek lezen en bespreken, maar een groep die bijeenkomt om samen in stilte te lezen. Ze verzamelen zich in bibliotheken, boekhandels, zaaltjes of parken. Na het lezen delen ze leeservaringen en wisselen ze boekentips uit. Zonder telefoon is het een ‘happy hour’ voor introverten.

De stille leesclubs zijn aan een opmars bezig. Het concept ontstond tien jaar geleden in San Francisco, waar twee vriendinnen hun gezamenlijke leesuurtjes tot een groepsactiviteit uitbouwden. Ondertussen telt de officiële Silent Book Club-website wereldwijd ruim tweeduizend afdelingen, vier keer meer dan twee jaar geleden. In Nederland zijn er 23 Silent Book Clubs, die zich op de officiële website hebben geregistreerd. Twee jaar geleden waren dat er nog maar zes. Daarnaast zijn er vele officieuze stille leesclubs

Dirigent en componist Léon Vliex uit IJsselstein krijgt de Nationale Buma Award voor de Blaasmuziek 2026. De prestigieuze prijs wordt hem toegekend voor zijn "grote bijdrage aan het repertoire voor blaasorkesten en zijn blijvende inzet voor de ontwikkeling van de blaasmuziek". De officiële uitreiking volgt op een later moment.

Amsterdam-Noord verdient een grotere investering in culturele voorzieningen, betoogt rapper en schrijver Massih Hutak in  een opiniestuk in Het Parool. Zijn visie: plemp niet zomaar een nieuw gebouw neer, maar koester het bestaande culturele fundament rond het Buikslotermeerplein.

In veel binnensteden is een grote transformatie gaande. Winkels staan leeg, straten verliezen hun aantrekkingskracht en tegelijkertijd is er behoefte aan woonruimte. Dit vraagt om een mix van functies in binnensteden, met aantrekkelijke voorzieningen voor bezoekers en bewoners. Kunst en cultuur kunnen volgens Arno van der Hoeven en John Bardoel van Ginder die vernieuwing aanjagen. Ze brengen energie, geven identiteit aan een plek en nodigen uit tot ontmoeting.

Specifieke aandacht is nodig voor het in kaart brengen van de waarden die cultuur genereert. Door deze meervoudige waarden zichtbaar te maken, wordt het eenvoudiger om ze ook daadwerkelijk te verzilveren. De culturele sector zelf ziet die meerwaarde zelden volledig terug, of komt zelfs in de knel doordat huren stijgen. Dit vraagt om een gezamenlijke aanpak die de toekomstige waarden naar het heden haalt. 

Gouke Moes, drie weken geleden nog minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap namens de BBB, wil een rechtszaak voeren tegen de staat om de Nederlandse cultuur te beschermen tegen de gevolgen van ‘massa-immigratie’.

Moes is als vicevoorzitter toegetreden tot het bestuur van de Stichting Democratische Vernieuwing, die zich inzet voor ‘cultuurdefensie’ en in een proefproces de staat wil aanklagen. Volgens de initiatiefnemers brengt migratie de samenleving schade toe en is dat een onrechtmatige daad jegens de ‘inheemse bevolking’. De oud-minister ziet het proefproces als een versterking en vernieuwing van de democratie, laat hij weten in een bericht op X.

Het Eindhovense lichtfestival Glow is bekroond met de prestigieuze Grand Prix van de Nationale Evenementenprijzen. Het bestuur van de gelijknamige stichting kende de onderscheiding maandag toe tijdens het Nationaal Congres Evenementen in Zandvoort.

De Grand Prix wordt eens in de twee jaar uitgereikt en is bestemd voor een bestaand evenement dat, wat omvang, geschiedenis en uitstraling betreft, is uitgegroeid tot een bijzonder fenomeen en daarmee blijvend kleur heeft gegeven aan het Nederlandse evenementenlandschap.

Met de opening van het theatergebouw in Hengelo is een nieuw tijdperk begonnen voor Kamak, een gezelschap van acteurs en crewleden met een verstandelijke beperking. De droom is dat inclusief theater een wezenlijk onderdeel wordt van de kunstwereld. Lineke Visschedijk (46), zakelijk leider:  ‘De zoektocht naar een nieuw pand duurde vier jaar. Ik ben ontzettend blij dat de acteurs nu de ruimte krijgen om zich in alle rust verder te ontwikkelen’. De acteurs van Kamak acteren drie tot vijf dagen per week, als onderdeel van hun dagbestedingsprogramma. 

Artistiek leider Fabian Jansen en Visschedijk hebben een eigen droom: inclusief theater dat serieus wordt genomen. Om deze droom waar te kunnen maken, is er een verandering nodig in de houding die nog steeds bestaat tegenover acteurs met een verstandelijke beperking. Er zijn nog veel stappen te maken wat betreft inclusiviteit binnen het Nederlandse theaterlandschap. ‘Veel gerenommeerde podia programmeren nog steeds liever groepen die bestaan uit mensen zoals zijzelf. Voorstellingen door acteurs met een beperking moeten geen niche blijven, maar een wezenlijk onderdeel van de kunstwereld worden.’

Er is in de Nederlandse musical voor vrouwen nog een lange weg te gaan als het gaat om positie en zeggenschap, schrijven Anouk Beugels en Eline de Jong van musicalproducent NANOEK. Ze staan op internationale vrouwendag in een opiniestuk stil bij de fantastische vrouwelijke en non-binaire makers en performers die de musicalsector rijk is. Binnen de toneelwereld is de afgelopen decennia zichtbaar ingezet op meerstemmigheid in makers en perspectieven. Binnen musical blijken oude patronen hardnekkiger. Daarmee blijft ook de diversiteit van de verhalen die we op het podium zien, en de invulling van wat personages mogen zijn, achter.

Eindelijk is er zekerheid voor het Van Abbehuis. Nu de gemeente Eindhoven een oplossing heeft gevonden voor de hoge huur, kan directeur Fréderique Scholtes vooruitkijken. Van de villa wil ze een huis voor kunst maken, inclusief reuring. In februari heeft het Eindhovense college van B en W besloten om een oplossing te bieden voor de hoge huurprijs die de gemeente vraagt voor het huis. Na de verduurzaming die vanaf de zomer gerealiseerd wordt, bedraagt die 60.000 euro. De gemeente komt de huurders tegemoet met een jaarlijkse subsidie van 23.000 euro.

Directeur Fréderique Scholtes wil van de villa een levendig kunsthuis maken dat sneller op de actualiteit kan inspelen dan traditionele musea. Naast de verbinding met regionale kunst en de ateliers van lokale kunstenaars, wil ze ook internationaal kijken. Zeker in tijden van geopolitieke onrust wil ze kunstenaars met diverse achtergronden samenbrengen. Een plek waar altijd iets te beleven valt.

Dancegigant Armada Music heeft een elektronische muziekproducer jarenlang correct uitbetaald voor de digitale exploitatie van zijn muziek. Dat oordeelde de rechtbank Amsterdam woensdag in een civiele zaak over royalty’s uit streaming en downloads. Wel krijgt de artiest gelijk op een ander punt: hij mag zijn contracten met het label beëindigen en krijgt zijn rechten terug.

De zaak past in een bredere reeks procedures over streaminginkomsten. Zo kreeg Universal Music eind 2025 eveneens gelijk in een zaak waarin Nederlandse artiesten een 50/50-verdeling van streamingopbrengsten eisten. Ook daar oordeelde de rechter dat niet was aangetoond dat het label te weinig had betaald en zag de rechtbank geen reden om de oude contracten open te breken.

Hoe kan ontwerpkracht innovatie versnellen en organisaties vooruit helpen? In de nieuwe publicatie How Design Works laten het Ministerie van Economische Zaken en Dutch Design Foundation zien hoe ontwerp bijdraagt aan ondernemerschap, groei en maatschappelijke impact.

De publicatie bundelt inzichten en praktijkvoorbeelden van ontwerpers, bedrijven en organisaties die design inzetten als strategisch instrument. Zo beschrijft ontwerpbureau npk design hoe ontwerp helpt om complexe technologie te vertalen naar bruikbare producten en systemen. Pretty Plastic laat zien hoe ontwerponderzoek naar circulair plastic uitgroeide tot een bedrijf dat gevelbekleding maakt van gerecycled materiaal. En Greenberry laat zien hoe digital en social design kunnen bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken.

Het Kunstmuseum in Den Haag moet dringend opgeknapt worden. Daarvoor dient het museum in het Statenkwartier waarschijnlijk een tijd te sluiten. De collectie wordt dan mogelijk ondergebracht in de voormalige Amerikaanse ambassade in het centrum, heeft de gemeente vrijdag laten weten.

Het is nog niet duidelijk wanneer de verbouwing begint en hoelang die duurt. De planning wordt in de komende tijd uitgewerkt. Rond de zomer moet de gemeenteraad beslissen hoeveel geld ervoor wordt uitgetrokken. Voor de renovatie is ‘een forse investering’ nodig en de tijdelijke sluiting is ‘onvermijdelijk’, aldus de gemeente.

Waar andere festivals kampen met ‘last-minute’-twijfelaars, bouwt Paaspop een trouwe achterban op. „Er bestaat gewoon een ontzettend grote groep Paaspoppers die, ongeacht wat de line-up doet, toch wel komt”, aldus Bas van Duren, hoofdredacteur van 3voor12 Tilburg. Volgens Van Duren zit een belangrijk deel van het succes in de sterke regionale verankering van het festival. „Een enorm percentage van de bezoekers komt van binnen een straal van ongeveer 50 kilometer." Die regionale binding wordt volgens hem ook versterkt, doordat het festival grotendeels werkt met vrijwilligers uit de regio. 

Het festival neemt nog een andere grote drempel weg: de onvoorspelbaarheid van het Nederlandse weer. In een land waar het begin april kan vriezen, regenen of stormen, heeft Paaspop een oplossing. Op één buitenpodium na bevinden alle zeventien area’s zich in verwarmde tenten. Naast die praktische factoren speelt ook de programmering een rol. Paaspop kiest niet voor één muzikaal profiel, maar voor wat je een ‘supermarktmodel’ zou kunnen noemen: een breed aanbod waarbij er voor vrijwel elke bezoeker iets tussenzit. 

De Nationale Bibliotheek (KB) en Stichting Lezen ondertekenden afgelopen week een nieuwe samenwerkingsovereenkomst voor het programma Lezen voor de lijst. Veel scholen gebruiken dit programma tijdens het vak Nederlands in het voortgezet onderwijs. Het programma stimuleert leerlingen om boeken op niveau te lezen en op deze manier de leesvaardigheid te verbeteren. Met deze nieuwe samenwerkingsovereenkomst wordt de aanpak van Lezen voor de lijst vernieuwd.

Rapper Sef (Yousef Gnaoui) heeft met het album Lieve Monsters de Edison Pop voor het Beste Album gewonnen. Zangeres Roxy Dekker kreeg voor haar album Mama I Made It de Edison Pop. Een opvallende winnaar met twee Edisons maandagavond werd de jonge volkspop-zanger Samuel Welten. Niet alleen was hij de Beste Nieuwkomer, ook won hij de categorie Hollands. Het nummer ‘ZaaZaa’ van Frenna ft Shallipopi kreeg een Edison voor de Beste Song en zangeres Bente won in de categorie Nederlandstalig voor haar vele singles in 2025.

Verder waren er prijzen voor Dj Afrojack (Dance), de band Kensington (Rock), rapper Cho (Hiphop) en rapper Jonna Fraser ging met de prijs naar huis in de categorie Soul/R&b/Funk. De Edison bestaat 66 jaar en geldt als oudste muziekprijs in Nederland. Naast de elf juryprijzen ging de Edison Pop Oeuvreprijs 2026 tot slot naar de Haagse band Di-Rect.

In de LocHal in Tilburg is van dinsdag 17 maart tot en met zondag 12 april een mini-expo te zien over 10 jaar TilburgsAns. Bezoekers kunnen ontdekken hoe het lettertype en de bijbehorende pictogrammen op diverse plekken in Tilburg worden gebruikt. De tentoonstelling toont de vele toepassingen van TilburgsAns, een lettertype dat tien jaar geleden werd gelanceerd door vormgever Sander Neijnens en illustrator Ivo van Leeuwen. 

Het lettertype, dat het karakter van Tilburg weerspiegelt, is gratis te downloaden en wordt op tal van manieren gebruikt. TilburgsAns is te vinden op onder andere posters, logo's, verkoopborden, bieretiketten en zelfs tatoeages. Ook de pictogrammen, zoals die van vogels of karakteristieke gebouwen, hebben een plek in de stad gekregen. Ze zijn onder meer te zien op vuilcontainers, stadsplattegronden en ansichtkaarten.

Volgens cijfers van branchevereniging NVPI Muziek kocht bijna twintig procent van de Nederlanders recent een cd of vinylplaat. Onder jongeren van 15 tot 17 jaar ligt dat aandeel zelfs hoger: 28 procent. 

Volgens Luna Bats past de populariteit van vinyl in een bredere trend. „Vroeger was alles tastbaar: foto’s, muziek, kaartjes voor evenementen”, zegt ze. „Nu is alles digitaal. Juist daarom grijpen jongeren weer naar fysieke dingen”, denkt ze. „Je ziet ook dat analoge camera’s weer populair worden. We willen weer iets kunnen vasthouden.” En een platenwinkel heeft nog een andere aantrekkingskracht, zegt ze. Ze knikt naar de drukke winkel om haar heen. „Het is socialer dan een knopje indrukken op Spotify.” Opvallend genoeg wordt de muziek niet altijd afgespeeld op fysieke dragers.Dat past bij bredere cijfers. Volgens muziekdatabedrijf Luminate bezit ongeveer de helft van de mensen die vinyl kopen geen platenspeler. Het gaat om het verzamelen. Een grote attractie van vinyl is dat het als decoratiestuk kan dienen.  

Streaming blijft veruit de belangrijkste inkomstenbron in de muziekindustrie: 82 procent van de opbrengsten komt van streamingdiensten.

In Brussel wordt een Citroëngarage omgebouwd tot een nieuw museum: Kanal – Centre Pompidou, dat ook een ontmoetingsplek en toeristische hotspot moet worden. Ruim tien jaar na de eerste plannen komt het er nu echt: het eerste grote museum voor moderne en hedendaagse kunst in Brussel, dat op 28 november van dit jaar de deuren zal openen. Hoewel de naam anders doet vermoeden, is dit nieuwe museum geen dependance van het Parijse Centre Pompidou, maar een opzichzelfstaand museum gefinancierd door het Brusselse gewest. Wel geeft de collectie van het Franse museum de tentoonstelling van Kanal, zoals het museum kortweg wordt genoemd, mede vorm. Daarnaast heeft het team van Kanal de afgelopen jaren gebouwd aan een eigen collectie met vooral hedendaagse kunst van Brusselse en Belgische kunstenaars.

De horeca van de Cacaofabriek draait verlies. Inmiddels is de zoveelste (interim-)directeur aan de slag gegaan. De Cacaofabriek in Helmond heeft al jaren problemen, vooral in de horeca, die veel verlies maakt. In 2024 was het verlies ongeveer anderhalve ton en de schulden liepen op tot bijna een half miljoen euro.  Er zijn in korte tijd meerdere directeuren geweest, wat extra onrust geeft.  Vroeger werd de horeca door een commerciële partij gerund en werd er winst gemaakt, maar sinds de organisatie het zelf doet, gaat het slechter. Het bestuur wilde meer controle omdat de horeca meer zijn eigen koers volgde, maar hierdoor is de financiële situatie verder verslechterd. 

De provincie Noord-Brabant stelt in het voorjaar van 2026 weer €1,5 miljoen beschikbaar voor vernieuwende samenwerkingsprojecten die bijdragen aan een levendig, gezond en leefbaar Brabant. De subsidieregeling ‘Cultuur, erfgoed, sport en vrijetijd in de mix’ opent op 1 april 2026 voor initiatieven die minimaal drie van de vier sectoren verbinden: cultuur, erfgoed, sport en vrijetijd.

Publieke ontwerppraktijken brengen beweging. Ze brengen nieuwe werkwijzen en veranderen hoe vraagstukken worden begrepen. In de praktijken die PONT volgt zien we hoe experimenten leiden tot andere vormen van samenwerking, nieuwe taal en onverwachte inzichten. Maar zodra de praktijk eindigt, de financiering stopt of betrokkenen vertrekken, dient zich deze vraag aan: wat blijft hangen of houdt stand?

Borging blijkt in de praktijk geen vanzelfsprekende uitkomst van ontwerppraktijken. Niet alles hoeft te blijven bestaan, maar wat je wilt borgen vraagt om bewuste keuzes en passende condities. In een nieuw essay verkent PONT borgen als een meervoudige opgave. Op basis van ervaringen uit de ontwerppraktijken die PONT volgt, onderscheiden ze zes strategieën die helpen om opbrengsten niet te laten verdampen. 

Een plek waar jonge kunstenaars onbekommerd hun talenten kunnen etaleren. Dat is wat de stichting IDFX uit Breda beoogt. Sinds afgelopen zaterdag beschikt de stichting over een nieuw, definitief onderkomen aan de Boschstraat 102. Daarmee komt een einde aan een bestaan op diverse antikraaklocaties. Het smalle, diepe pand aan de Boschstraat werd zaterdag met veel belangstellenden geopend, met diverse artistieke performances en muziek. Daarnaast was er de onthulling van een grote muurschildering van Martin Peulen, van wie ook ander werk bij IDFX te zien is.

„Hiervoor zaten we aan de Veilingkade”, zegt medeoprichtster Dorien Eggink. „Dan zit je toch wel een eind buiten het stadscentrum. Hier zitten we veel beter op onze plek om te doen wat we willen doen.” Dat is een podium bieden aan jonge kunstenaars, in bijna alle disciplines, en dat al sinds 1995. „We zijn zelf geen kunstenaars, maar we vinden het leuk om kunst te laten zien, van kunstenaars in de ruimste zin van het woord. Bij voorkeur met een ‘rafelrandje’. Dat past het beste bij ons. Laat ze hier maar ervaring opdoen en exposities inrichten zonder toeziend oog van docenten.”

De eenaprilgrap niet, heggenvlechten wel – de vijf kanshebbers voor het Unesco Immaterieel Erfgoed zijn bekendgemaakt. Hoe wordt gekozen welke tradities, rituelen en ambachten internationale erkenning verdienen? Het lijkt een onmogelijke taak die de Raad voor Cultuur vorig jaar kreeg van toenmalig minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Eppo Bruins. Maar het is gelukt. Trouw beschrijft ze alle vijf in een artikel. 

Bij het kiezen van de vijf kanshebbers is gekeken hoe actief en ambitieus ze daarin zijn. “Het maken van een nominatiedossier is een behoorlijke taak. We hebben gekeken of ze dat aankunnen.” Plannen voor de toekomst spelen ook een grote rol. 

Breda moet bij de ontwikkeling van de nieuwe wijk ’t Zoet groot durven denken. Met zesduizend woningen, een culturele publiekstrekker, een grote evenementenhal en mogelijk een toparchitect die de wijk vormgeeft. Deze ambitie sprak de Bredase gemeenteraad uit bij de bespreking van het koersdocument voor het gebied.

Volgens meerdere partijen kan een culturele trekker aan de Mark het nieuwe stadsdeel extra uitstraling geven. Daarbij wordt gedacht aan een internationale publiekstrekker, vergelijkbaar met het Rijksmuseum of Nemo Science Museum in Amsterdam. Een meerderheid van de raad wel iets in een blikvanger voor het gebied.