Trends & Ontwikkelingen

Het nieuwe coalitieakkoord belooft extra aandacht voor talentontwikkeling en een kabinet dat staat voor artistieke vrijheid. Dat is welkom. Maar achter deze ambities schuilt een weerbarstige realiteit: te veel makers en andere werkenden in de culturele en creatieve sector kunnen niet fatsoenlijk rondkomen van hun werk. En juist dat verdienvermogen bepaalt of talent kan doorgroeien, of professionals in de sector kunnen blijven werken, en of Nederland zijn eigen verhalen blijft vertellen. 

De Creatieve Coalitie ziet drie beleidsterreinen waar het kabinet-Jetten nú het verschil kan maken voor de ruim 300.000 professionals die in de sector werkzaam zijn: generatieve AI, streaming en schijnzelfstandigheid. 

Producenten, programmeurs en makers uit Vlaanderen en Nederland roepen overheden en fondsen op om grensoverstijgende samenwerking structureel beter te ondersteunen. Vandaag lanceren ze daartoe een actieplan. De oproep komt voort uit sectorgesprekken tijdens Het TheaterFestival van Vlaanderen en het Nederlands Theater Festival. Daar bleek dat de bereidheid tot samenwerking groot is, maar dat de praktijk vaak vastloopt op structurele drempels. 

Vlaanderen en Nederland zijn twee verschillende culturele ecosystemen, met uiteenlopende financiering, organisatie en infrastructuur. Financiële mismatch tussen systemen, extra kosten voor grensoverstijgend touren, administratieve complexiteit en beperkte zichtbaarheid bij publiek, pers en professionals zorgen ervoor dat veel initiatieven blijven steken in losse projecten. Opgebouwde relaties verdwijnen daardoor vaak na één productie. Het ‘Actieplan voor versterkte Vlaams-Nederlandse samenwerking in de podiumkunsten’ doet een aantal concrete aanbevelingen voor beleid vanuit overheden en voor de sector zelf. 

Sheree Lenting wordt stadschoreograaf van Rotterdam. Met de nieuwe functie wil de gemeente dans een prominente plek in de samenleving geven. Als dansambassadeur gaat Lenting onder meer een stadschoreografie maken, geïnspireerd door wat er in Rotterdam speelt. De Stadschoreograaf is twee jaar lang ambassadeur voor de Rotterdamse dans en gaat met Rotterdamse dansers een stadschoreografie maken, die op 29 april 2026 (de Internationale Dag van de Dans) op een openbare plek wordt gepresenteerd. 

Als Stadschoreograaf wil Lenting Rotterdam in beweging brengen, op het podium én in de stad: ‘Mijn missie is om de wereld te upliften, te empoweren en te transformeren door middel van mijn kunst. Dans is voor mij een kracht die beweegt. Die heelt. Die verbindt. Een manier om mensen opnieuw met zichzelf en met elkaar te verbinden.’ De nieuwe functie is een initiatief van de gemeente Rotterdam en Het Danshuis.

Jip Vuik heeft de Duits-Nederlandse Kaas & Kappes toneelschrijfprijs gewonnen. De onderscheiding wordt jaarlijks uitgereikt aan schrijvers van jeugdtheaterteksten. Vuik ontvangt de prijs voor de tekst van Klassencarrousel, een muziektheaterproductie voor jong publiek van Theater Sonnevanck.

De Kaas & Kappes prijs werd op 22 februari 2026 voor de 28e keer door de stad Duisburg uitgereikt als onderdeel van het kinder- en jeugdtheaterfestival KAAS & KAPPES. De prijs heeft als doel om auteurs en theatermakers te stimuleren nieuw repertoire voor kinderen en jongeren te ontwikkelen. Daarnaast wil de stad met prijs de artistieke uitwisseling tussen Nederlandse en Duitse makers versterken en zo bijdragen aan een vernieuwend, verrassend en inhoudelijk sterk jeugd- en jongerentheaterlandschap.

Om als culturele organisatie relevant te blijven, is het noodzakelijk om nú werk te maken van het bereiken van andere doelgroepen die traditioneel gezien ondervertegenwoordigd zijn. Volgens Sherlock Telgt, projectleider BinoQ Atana Noord-Nederland en voorzitter Cultuureducatie bij het Amsterdams Fonds voor de Kunsten, begint die verandering niet bij het publiek. Het begint bij de organisatie zelf: wie werkt er? Wie neemt beslissingen? En welke perspectieven ontbreken structureel? In zijn blog voor Codedi.nl vertelt hij waarom diversiteit en inclusie vooral voor de bühne zijn als organisaties niet bereid zijn intern te veranderen, en hoe potentie en talent zo onbenut blijven.

Minister Moes (OCW) informeert de Tweede Kamer over de uitkomst van de verkenning naar een mediationtraject met het Van Gogh Museum en de start van het traject. Het Van Gogh Museum en de minister hebben geconcludeerd dat mediation een passende en kansrijke route kan zijn om tot een oplossing te komen. In overleg met het Van Gogh Museum is daarom besloten om een mediationtraject te starten. Bij mediation is vertrouwelijkheid een gebruikelijk uitgangspunt. Dat is noodzakelijk om partijen de ruimte te geven om open en constructief met elkaar in gesprek te gaan. Om die reden kan de minister de Kamer gedurende het traject en over de inhoudelijke uitkomsten niet nader informeren.

Katja Grässli, choreograaf en artistiek leider van Tilburgs dansgezelschap MoveToMeet, verbindt met haar danslessen dove en horende kinderen en volwassenen met elkaar. In 2025 kreeg zij een werkbeurs van  €8000,- van het CultureAndHealth Platform.  

Hoewel de werkbeursperiode nu officieel afgerond is, zijn er wel mogelijkheden waarbij Katja de lessen nog verder ontwikkelt. Ze is in afwachting van subsidiegoedkeuringen vanuit diverse instanties. “Ik voel het stromen bij dit project, maar er zijn echt partners nodig. Het enthousiasme is er zeker en de werkbeurs was een heel mooi begin. Ik merkte echt dat die beurs veel deuren heeft geopend, dat mensen jou ook meer zien en daarop inhaken. De kunstenwereld meer betrekken bij de maatschappij is zó nodig. Dat blijkt maar weer bij dit project.”

Minister Moes (OCW) geeft antwoorden op Kamervragen naar aanleiding van de (aanvankelijke) beslissing van het Concertgebouw in Amsterdam om het jaarlijkse chanoekaconcert van de Stichting Chanukah Concert te cancelen vanwege de aanwezigheid van een zanger uit Israël. De Tweede Kamerleden Nanninga en Boomsma (beiden JA21) hadden de vragen gesteld.

Op 18 maart gaan we naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. Voor musea zijn deze verkiezingen van grote betekenis. Gemeenten zijn de grootste investeerders in onze sector en verantwoordelijk voor 60% van de overheidsuitgaven aan cultuur (CBS, 2024). De keuzes die lokaal worden gemaakt, bepalen daarmee in belangrijke mate hoe cultuur zich in de regio kan ontwikkelen. De periode rondom verkiezingen en coalitievorming is daarom hét moment om het belang van musea zichtbaar te maken en cultuur stevig te verankeren in lokaal beleid. 

Musea leveren een belangrijke bijdrage aan zowel economische als maatschappelijke opgaven binnen gemeenten. Zij versterken de leefbaarheid, dragen bij aan mentale gezondheid en sociale samenhang, en stimuleren het lokale economische klimaat. Daarnaast spelen musea een belangrijke rol in educatie, talentontwikkeling en het versterken van de identiteit van een regio. Investeren in musea betekent investeren in de eigen gemeenschap, en deze investering betaalt zich dubbel en dwars terug. De Museumvereniging deelt tips om te lobbyen in de lobbyhandleiding. 

Na een succesvolle eerste editie slaan CPNB en de Museumvereniging ook in 2026 de handen ineen tijdens de Boekenweek. Op de laatste zondag van de Boekenweek (22 maart 2026) mogen bezoekers met het Boekenweekgeschenk weer gratis naar binnen bij alle deelnemende musea. Een uitgelezen kans om nieuw publiek te trekken, het museum onderdeel te maken van een landelijke campagne en duizenden lezers de weg naar de verhalen uit de museumcollecties te laten vinden.

Europa moet in 2050 volledig circulair zijn. Nederland loopt op het gebied van circulair textiel en nieuwe technologie voorop en heeft daarom voor het eerst een eigen paviljoen en programma op de prestigieuze beurs Techtextil, van 21 tot en met 24 april in Frankfurt. De vertegenwoordiging bestaat uit een groep vooraanstaande Nederlandse innovatieve textielbedrijven, brancheorganisatie Modint, Circular Textile Days en Actieplan Circulair Textiel (een programma van CLICKNL). Het thema van de missie: ‘NL Circular Textile Solutions, Ready for Europe.’ Het doel: sneller opschalen.

Rockmuzikanten hebben evenveel kans op gehoorschade als klassieke musici. Dat toont een grote internationale studie aan van achtentwintigduizend musici uit eenentwintig landen. Ongeacht het genre dat zij spelen, heeft meer dan veertig procent van hen tinnitus – een piep of zoem in de oren. Dat is drie keer meer dan de bevolking in het algemeen. Verder hebben beroepsmusici ook meer kans op gehoorverlies of een extreme gevoeligheid voor dagelijks geluiden. Het muziekgenre dat zij spelen maakt dus niet zoveel uit voor de kans op gehoorschade. 

De directeur van het Louvre in Parijs heeft ontslag genomen. Directeur Laurence des Cars lag onder vuur sinds het grootste en belangrijkste Franse museum het toneel was van een spectaculaire juwelenroof. President Macron heeft haar ontslag aanvaard. Hij prijst dat ze haar verantwoordelijkheid neemt "in een tijd dat 's werelds grootste museum rust en een krachtige nieuwe impuls nodig heeft om grote projecten uit te voeren, zoals verbetering van de beveiliging".

De sfeer was onvoorspelbaar, er werd naar personeel geschreeuwd en de angst om iets fout te doen was groot. Ook oud-personeel van Jacqueline Grandjean bij museum de Oude Kerk in Amsterdam leed onder een angstcultuur, net als medewerkers van Het Noordbrabants Museum nu. Dat schrijven acht oud-medewerkers van de Oude Kerk in een brief aan Brabants Dagblad. Dat doen ze na recente publicaties op deze site. 21 medewerkers van Het Noordbrabants Museum deden twee weken geleden een noodkreet. Volgens die groep heerst er een angstcultuur bij het museum onder leiding van Grandjean.

De brief is niet uit rancune, maar uit zorg geschreven, benadrukken twee van de schrijvers ook telefonisch: „Een sterke visie mag nooit ten koste gaan van de veiligheid en waardigheid van medewerkers.” Ze pleiten voor een onafhankelijk onderzoek en échte verandering. „Niet alleen voor het museum, maar vooral voor de mensen die er werken. Dit moet nu stoppen.”

Hoe versterk je een cultureel leerecosysteem in de wijk? In de Haagse Rivierenbuurten werkte CultuurSchakel via het programma BinnenBuiten aan het verbinden van school, thuis en wijk. Het onderzoek Pionieren in de Haagse Rivierenbuurten laat zien hoe deze aanpak in de praktijk is vormgegeven en welke lessen dit oplevert voor het versterken van buitenschoolse cultuurbeoefening.

In de Rivierenbuurten is samen met kinderopvang, onderwijs, welzijn, cultuurpartners en een combinatiefunctionaris cultuur gebouwd aan een wijknetwerk met een gedeelde visie. Door leeromgevingen bewust met elkaar te verbinden, ontstond meer samenhang tussen binnen- en buitenschools leren.

In Nederland zijn we dol op het woord spreiding. Zeker als het over kunst en cultuur gaat. Dan klinkt het al snel goed: cultuur moet niet alleen voor de Randstad zijn, maar voor het hele land. Helemaal waar. Alleen gebeurt er daarna vaak iets typisch Nederlands: we zetten het in een beleidsstuk, knikken instemmend, drinken koffie — en varen vervolgens gewoon door op dezelfde koers. Daarom is spreidingsretoriek volgens Gerard Corenllise zo’n bruikbaar woord. Het klinkt een beetje venijnig, maar het is vooral precies. We hebben de taal van spreiding uitstekend op orde. Nu de praktijk nog.

In de Randstad is cultuur meestal infrastructuur, in de regio is het te vaak project. Als OCW echt iets wil, dan moet het stoppen met alleen praten over spreiding en beginnen met systeemverandering.  Dan gaat het niet alleen om waar voorstellingen spelen, maar om waar cultuur duurzaam kan groeien. Dan moet je regionale cultuur niet behandelen als een leuke aanvulling, maar als een volwaardig onderdeel van de nationale basis.

Vandaag over precies vier weken zijn de Gemeenteraadsverkiezingen. Op 18 maart 2026 gaan we naar de stembus. Voor de culturele en creatieve sector is dit een belangrijk politiek moment. Met de pamfletten van Kunsten '92 kan je lokale politici en bestuurders inspireren. Vanuit kunst, cultuur, erfgoed en de creatieve sector zijn die gezamenlijk ontwikkeld om cultuur en erfgoed een stevige plek in het gemeentelijke beleid te geven.

Het Dordrechts Museum start een nieuwe activiteit waarmee kunst uit de tentoonstelling Water & Licht naar (woon)zorglocaties in Dordrecht wordt gebracht. De eerste tentoonstelling wordt feestelijk geopend op 25 februari in woon- en zorgcentrum De Merwelanden. Met dit initiatief wil het museum mensen bereiken voor wie een museumbezoek niet (meer) vanzelfsprekend is. Het museum werkt hiervoor ook samen met het Albert Schweitzer ziekenhuis en woonzorglocatie De Prinsemarij.

Een nieuw kabinet staat voor keuzes die bepalen wat Nederland belangrijk vindt. Juist nu worden accenten gezet die de komende jaren het verschil maken voor miljoenen mensen. Daarom heeft Cultuurconnectie de nieuwe minister en staatssecretaris van OCW en de minister van VWS direct benaderd met concrete voorstellen. De boodschap is helder: cultuurbeoefening is geen luxe of bijzaak, maar een publieke basisvoorziening die bijdraagt aan gelijke kansen, mentale gezondheid en sociale samenhang. Dat vraagt om structurele verankering in beleid en begroting.

Rianne Letschert, de nieuwe Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, heeft op de dag van haar beëdiging een muzikaal mandaat ontvangen. Het mandaat is een speciaal door Componist der Nederlanden, Camiel Jansen, gecomponeerde vertaling van het coalitieakkoord Aan de slag. Camiel Jansen werkte daarbij samen met het Maat Saxophone Quartet en de zangeres Hanneke Last.

Het initiatief voor het mandaat is afkomstig van BumaStemra en New Music NOW. Met de compositie willen de organisaties de start van het nieuwe kabinet een muzikaal moment meegeven en laten zien hoe muziek mensen kan verbinden. Het muzikale mandaat is een positief gebaar vanuit de Nederlandse muzieksector.

’s-Hertogenbosch krijgt er een nieuwe plek voor makers bij. Stichting Het Nest wint de open call voor de nieuwe creatieve broedplaats aan de Spinhuiswal. Van een kleine residentieplek groeit Het Nest door naar een toegankelijke plek van ruim 360 m² waar makers, publiek en stad elkaar ontmoeten. De nieuwe locatie opent zondag 30 augustus. De selectiecommissie koos voor Het Nest vanwege “haar sterke energie, een duidelijke makersmentaliteit en een overtuigende visie op een bruisende, toegankelijke plek die nieuwe creativiteit aantrekt en echt iets toevoegt aan de stad.”

De gemeente Amsterdam heeft onderzocht hoe Amsterdammers de nachtcultuur in de stad ervaren en waarderen. In totaal namen 1186 Amsterdammers en Weespers deel aan een online enquête, die werd aangevuld met focusgroepen, interviews, gesprekken in alle stadsdelen en een verkenning naar het uitgaansgedrag van jongeren onder de 21 jaar. Hieruit is gebleken dat betaalbaarheid de belangrijkste belemmering is om deel te nemen aan het nachtleven, en dat er behoefte is aan meer veelzijdige plekken waar cultuur, horeca en ontmoeting samenkomen.

Aanbevelingen van de onderzoekers zijn onder meer sociale kortingen op tickets om uitgaan betaalbaar te houden, het dubbelgebruik van zalen om kosten te delen en bestaande locaties efficiënter te benutten en het beschikbaar stellen van gemeentelijk vastgoed voor nachtcultuur. 

De Culturele Prijs van Drenthe 2026 gaat naar Erik Harteveld. Harteveld heeft Drenthe op cultureel gebied op de kaart heeft gezet als schrijver, radio-, theater- en televisiemaker, acteur, musicus en dichter met een voorliefde voor de Drentse taal. De prijs wordt sinds 1955 tweejaarlijks uitgereikt aan iemand die met zijn of haar oeuvre een grote bijdrage heeft geleverd aan de Drentse cultuur. 

Of je het nu hebt over vestzaktheater De Molen in Beuningen, Bogerd Theater in Druten of de Lindenberg in Nijmegen: alle zalen zitten vol. Daar zijn meerdere verklaringen voor, blijkt uit een rondje langs de velden. „Het is een landelijke trend”, zegt Teddy Vrijmoet, directeur van De Lindenberg in Nijmegen. „Mensen willen echt iets meemaken, een theaterstuk of een concert biedt een live-ervaring. Dat is anders dan van een scherm.” De cijfers van het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) laten dit ook zien.

Jongeren en jong volwassenen weten de podia vaker te vinden. Bij deze doelgroep is de behoefte aan authentieke ervaringen misschien nóg wel groter omdat ze een paar jaar nergens heen konden. Verder benoemen de programmeurs het gevarieerde en kwalitatief goede aanbod van theatermakers. Een laatste factor die uit onderzoeken komt, is dat ook kleine theaters professioneler zijn geworden in programmering en marketing. 

Om te weten te komen wat de inwoners van Eindhoven van hun stad en buurt vinden, vraagt de gemeente Eindhoven een grote groep Eindhovenaren jaarlijks hun mening te geven over diverse onderwerpen (o.a. sportdeelname, milieu, veiligheid, openbare ruimte en cultuur). Onderdeel ervan is een Cultuurmonitor 2025. Ook is er een enquête uitgezet over sport- en cultuurparticipatie onder jongeren. 

In opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed sprak Teun van den Ende de afgelopen maanden in zes steden met bewoners over hun wijk. De hoofdvraag van het onderzoek kwam voort uit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid: Hoe dragen investeringen in de kwaliteit van de openbare ruimte en het aanwezige cultureel erfgoed bij aan de leefbaarheid, veiligheid en gemeenschapszin voor bewoners in kwetsbare wijken?

Gezien de lange traditie om de wijkaanpak vanuit de Rijksoverheid te stimuleren, is het interessant de relatie tussen erfgoed en leefbaarheid vanuit een langetermijnperspectief te bekijken. Daarom is gekeken naar de lijst met wijken die sinds de jaren 80 op enig moment deel hebben uitgemaakt van het leefbaarheidsbeleid van de Rijksoverheid. Wat opviel in de gesprekken is dat het vooral ging over plekken en gebouwen met sociale betekenis voor de buurt. Monumentale gebouwen als kerken, moskeeën en scholen huisvesten sociaal-maatschappelijke functies voor de buurt. 

De Pakistaanse kunstenaar Zahra Malkani is benoemd tot Rijksmuseum artist in residence 2026. Malkani overtuigde de selectiecommissie met haar voorstel, waarin samenwerking en kennisuitwisseling met gemeenschappen en experts uit verschillende disciplines een essentieel onderdeel vormen. Haar project, waarvoor ze water onderzoekt als drager van ecologisch, historisch en koloniaal geheugen, sluit bovendien nauw aan bij de actuele onderzoeksthema’s van het Rijksmuseum, zoals duurzaamheid en koloniale geschiedenis.

De gemeenten Emmen, Maassluis en Tilburg zijn genomineerd voor de BNG Erfgoedprijs 2026, met het thema ‘industrieel erfgoed’. Volgens de jury vielen deze drie op in de longlist, vanwege hun actieve en toekomstgerichte aanpak op het gebied van industrieel erfgoed. Deze gemeenten beseffen dat hun erfgoed groter is dan de fysieke locaties en stellen hun inwoners en erfgoedgemeenschappen centraal in het beleid. Er is ruimte voor alle facetten van het industriële verleden. De winnaar van de BNG Erfgoedprijs 2026 wordt op 28 mei bekend gemaakt in Oirschot tijdens een erfgoedsymposium en feestelijke prijsuitreiking.

Op 18 maart 2026 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Kunsten '92 presenteert een overzicht van alle cultuurdebatten in aanloop naar deze verkiezingen. 

Eind januari is officieel het boek Come Stay Grow gepresenteerd. In de publicatie ontleden stadsantropoloog Amy Goedhart en architect Aat Vos zogeheten third places, laagdrempelige ontmoetingsplekken zoals bibliotheken, buurthuizen en culturele centra. De centrale vraag van het boek luidt: Hoe zorg je ervoor dat mensen er niet alleen komen, maar ook blijven én groeien?

Het boek is het resultaat van uitgebreid onderzoek naar third places, melden de auteurs. In de eerste hoofdstukken verkennen Goedhart en Vos (creatief directeur van advies- en ontwerpbureau Includi) de essentie van ‘derde plekken’; wat ze zijn, waarom ze belangrijk zijn en hoe ze tot leven komen. Dat vormt de opmaat naar het hart van het boek, zegt Goedhart.

Rianne Letschert wil zich in het begin van haar ministerschap vooral richten op de cultuursector en op media, om die onderwerpen snel in de vingers te krijgen. De voormalige informateur wordt minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap namens D66. "Op beleidsterreinen zit ik er helemaal middenin", zei de voormalige bestuursvoorzitter van de Universiteit Maastricht over het hoger onderwijs en onderzoek.

Letschert wil haar eerste jaar gebruiken om te bekijken wat de meeste prioriteit verdient. Ze wil onder meer kijken of de schade van de bezuinigingen van het vorige kabinet kan worden hersteld. "Er is veel te doen op de hele portefeuille."

Met een klap op een houten paal geeft wethouder Anja van Hunsel maandag officieel het startsein voor de opknapbeurt van het museum aan de ‘poort van de Kempen’. In 2022 werden de plannen voor het vernieuwde gebouw al getoond. Na de verbouwing is het gezamenlijke erfgoedverhaal van de gemeenten Eersel, Reusel-De Mierden, Bergeijk en Bladel. Wethouder Anja van Hunsel is trots op de uit te voeren plannen. „Alles komt hier mooi bij elkaar. Het wordt een inclusieve en educatieve plek.” De opfrisbeurt moet ervoor zorgen dat het museum een meer regionale uitstraling krijgt én meer bezoekers trekt. 

De Akademie van Kunsten krijgt zes nieuwe leden: Akwasi Owusu Ansah, Sara Blokland, Paulien Cornelisse, Nicoline van Harskamp, Roxane van Iperen en Boukje Schweigman. Met hun lidmaatschap vertegenwoordigen zij het brede veld van kunstenaars, bieden zij nieuwe perspectieven en vertolken zij de stem van de kunsten en van makers tegenover politici, media en maatschappelijke organisaties. De Akademie organiseert voornamelijk bijeenkomsten in Amsterdam.