Trends & Ontwikkelingen

Zaterdag, op de Dag van de Componist, brengen negen stadscomponisten hun muziek naar de burger. En ja, die stukken klinken tegenwoordig verrassend toegankelijk. De Volkskrant spreekt een van de initiatiefnemers en vier stadscomponisten. Waaronder Nicoline Soeter, de stadscomponist van Tilburg. 

Op 23 juni start het nieuwe abonnementsjaar van Publieksdata Brabant. Met de Tool Publieksdata Brabant en het Culturele Doelgroepenmodel krijgt een publieksontvangende culturele instelling grip op wie wordt bereikt – en wie nog niet. Inmiddels is de tool bij veel Brabantse culturele instellingen die met kaartverkoop werken geen onbekende meer. 

In april schreven Kunstloc Brabant en CAST, in samenwerking met de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT), gezamenlijk de open call uit voor ontwerpatelier Leisure, Landschap, Vestigingsklimaat. In het ontwerpatelier staat de vraag centraal hoe leisure en landschap elkaar kunnen versterken. Een onafhankelijke selectiecommissie heeft zich over de 23 inzendingen gebogen en drie teams geselecteerd. 

Van 18 tot en met 21 juni varen en peddelen achttien spectaculaire kunstwerken voorbij tijdens Bosch Parade, in hartje Den Bosch. Onder het thema Mankement als Motor laten kunstenaars met hun drijvende creaties zien waar het schuurt, hapert en wringt. “Alles wordt speciaal voor dit evenement gemaakt, door professionele kunstenaars van over de hele wereld.” Maatschappelijke kwesties, persoonlijke frustraties, krakende systemen, haperende lichamen, dingen die mislukken: tijdens de elfde editie van Bosch Parade komt het allemaal aan bod. 

In Den Bosch gaat in september de nieuwe Praktijkacademie Cultuur & Samenleving van start. Het biedt een praktijkgericht leerprogramma voor jonge culturele professionals van 18 tot 29 jaar.Het gaat om mensen die zich willen ontwikkelen tot bijvoorbeeld programmeur, producent, curator, eventorganisator of cultureel ondernemer. Ze leren dan niet in een klaslokaal, maar door zelf culturele programmering te ontwikkelen, uit te voeren en te presenteren bij aangesloten instellingen. De academie wordt onderdeel van een internationaal georiënteerde Kunstcampus voor Cultuur en Samenleving die er gaat komen op en rond de Bossche Stadsdelta. 

In aanloop naar de ontwikkeling van de huidige periode van de culturele basisinfrastructuur (2025–2028) is steeds meer aandacht ontstaan voor het zichtbaar maken van de maatschappelijke waarde van culturele instellingen en hun producties en activiteiten. Als reactie heeft toenmalige staatssecretaris Uslu in haar uitgangspuntenbrief 2025–2028 aangekondigd pilots ‘impact gericht werken culturele instellingen’ uit te gaan voeren. Aan het Erasmus Impact Center is gevraagd deze pilots te begeleiden en een onderzoeksrapport op te stellen. Dit rapport wordt nu aangeboden aan de Tweede Kamer. 

Het onderzoek bevat veel interessante aanknopingspunten. Het onderzoek biedt onder andere meer inzicht in de methodes die gebruikt kunnen worden om impact te meten. De onderzoeksresultaten laten ook zien dat motivatie onder deelnemende bis-instellingen om impactgericht te werken hoog is.

‘Word kunstvakdocent.’ Met een landelijke campagne roepen stichting Méér Muziek in de Klas en de kunstvakdocentopleidingen jongeren op om voor een loopbaan in het cultuuronderwijs te kiezen. Want meer docenten en vooral meer diversiteit is dringend gewenst. Dat vraagt ook aanpassingen in de huidige opleidingen en selectie van studenten.

CDA-Kamerlid Eveline Tijmstra wil zich zeker inspannen voor goede culturele voorzieningen. Maar het heil komt wat haar betreft niet louter van een wettelijke verplichte taak voor gemeenten.  

Volgens Tijmstra moeten de overheden er samen voor zorgen dat kinderen dichtbij huis kunst en cultuur kunnen ervaren. Daarbij is de gemeente als eerste aan zet, met twee rollen. Als eerste het faciliteren van voorzieningen voor amateurkunst, zodat talent kan ontstaan en groeien. En als tweede een partner voor het onderwijs om bij te dragen aan de borging van cultuuronderwijs. Het risico van wettelijke verankering is volgens Tijmstra dat je die kracht van culturele diversiteit kwijtraakt. Volgens haar is er meer te winnen als gemeenten de maatschappelijke waarde van cultuur gaan omarmen

Jongeren ontwikkelen zich niet alleen op school, thuis of binnen formele organisaties. Juist binnen communities vinden zij plekken waar ze zich gezien voelen, anderen ontmoeten, van elkaar leren en de ruimte krijgen om zichzelf te ontwikkelen. Om deze kracht van communities verder te versterken lanceert Fonds 21 de stimuleringsregeling Power of Community.

Fonds 21 roept community-based maatschappelijke organisaties, makerscollectieven en sociaal-culturele platforms op plannen in te dienen waarin jongeren tussen de 12 en 30 jaar meedenken, meedoen en meebeslissen.

Met de Knelpuntenbrief 2025 (voorheen de Stand van de Uitvoering) informeert de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) de Tweede Kamer en stakeholders over de knelpunten waar ze tegenaanlopen. Hiermee willen ze openheid geven over waar de uitvoering knelt en constructief bijdragen aan het vinden van oplossingen.

De Knelpuntenbrief 2025 is een uitnodiging aan politiek, overheden, het erfgoedveld en iedereen die erfgoed een warm hart toedraagt om hier samen aan te blijven werken.

De overleden Britse kunstenaar David Hockney, die wordt gezien als een van de groten van de late 20ste eeuw, had ook invloed op de generaties na hem. Als „een van de grootste invloeden”, „de ultieme feelgoodkunstenaar”, of als een „leraar”: ook voor het werk van Nederlandse kunstenaars heeft de Britse schilder David Hockney, die vorige week op 88-jarige leeftijd overleed, betekenis gehad. Waar zat voor hen zijn kracht en invloed?Vijf Nederlandse kunstenaars – vier schilders en een fotograaf – vertellen welke kunstwerken betekenis voor hen hadden.

Vijf veelbelovende makers uit Nederland en België zijn geselecteerd voor de Blind Walls Talent Call 2026. Onder begeleiding van ervaren kunstenaars gaan zij een ontwikkeltraject aan om te werken aan hun artistieke en professionele groei. Het programma biedt ruimte om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen en ervaring op te doen in de openbare ruimte.

„Het gaat niet om wat je kent, maar om wie je kent.” Waar je in veel vakgebieden gewoon vacatures vindt, is de filmindustrie een bijna ondoordringbare wereld met een strikt ons-kent-onsbeleid. Om dat te doorbreken organiseerde filmplatform Broet een driedaagse cursus. Drie dagen lang delen beginnende talenten, doorstromende makers en gevestigde Oscargenomineerden dezelfde zaal. Het doel? Netwerken op de eerste Producer Campus in Eindhoven.

Het Louvre is ondanks alle inzet van het personeel "buiten adem", stelt de in februari benoemde directeur Christophe Leribault. Het wereldberoemde museum in Parijs verkeert in een crisis sinds het vorig jaar slachtoffer is geworden van een grote juwelenroof. Leribault zei woensdag tijdens een hoorzitting van de senaat dat investeringen noodzakelijk zijn vanwege de verouderde faciliteiten. "De installaties en de infrastructuur bevinden zich aan het einde van hun levensduur."

St. Joost School of Art & Design opent woensdag 24 juni de deuren van Het Openbaar, een experimentele projectruimte aan de Schouwburgring 18 in Tilburg. Studenten Beeldende Kunst krijgen hier de kans om werk te maken, exposeren en presenteren in een publieke omgeving.

Hoe toegankelijk is de podiumkunstensector voor mensen met een beperking die voor of achter de schermen werken, of dat willen gaan doen?

In opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) voeren onderzoeksbureau Regioplan en PodiumINC hier een onderzoek naar uit. Met het onderzoek wil OCW beter inzicht krijgen in de ervaringen, behoeften, mogelijkheden en belemmeringen van mensen met een beperking én van werkgevers in de podiumkunsten. De uitkomsten moeten bijdragen aan concrete aanbevelingen voor een meer inclusieve en toegankelijke sector.

De twaalfde editie van het internationale BredaPhoto Festival opent op 11 september 2026. Verspreid door de stad Breda toont het festival fotografie en audiovisuele kunst op verrassende locaties zoals parken, het oude politiebureau en een voormalige vrouwengevangenis. Deze editie gaat over troost en veerkracht. Wat heb je nodig om weer op te krabbelen na een moeilijke gebeurtenis, hoe buig je zorgen over de wereld waarin we leven om naar hoop? Soms vind je kracht in rituelen, spiritualiteit en kunst, door te zorgen voor elkaar met vrienden, familie of bondgenoten. Of je laad je batterij juist in je eentje op, in de stilte van de natuur. Onder de titel Our Songs Came Through brengt BredaPhoto indrukwekkende foto’s, videokunst en immersieve installaties samen, van toonaangevende makers tot jonge talenten.

De grote uitdagingen van deze tijd vragen om samenwerking van slimme doeners en denkers. Klimaatverandering, veiligheid, toegankelijke zorg, digitalisering en een gezonde leefomgeving zijn complexe maatschappelijke opgaven die diep ingrijpen in hoe we samenleven, werken en keuzes maken. Het Nationaal Actieplan Integrale Innovatie laat zien hoe we deze uitdagingen beter en effectiever kunnen aanpakken. De kernboodschap is helder: innovaties krijgen pas echt slagkracht als technologische én sociaal-maatschappelijke aspecten vanaf het begin samen worden ontwikkeld. Alleen dan ontstaan oplossingen die niet alleen slim zijn, maar ook wenselijk, werkbaar en duurzaam.

Tijdens de feestelijke Award Ceremony van het European Design Festival op 13 juni in Sofia, Bulgarije — waar dit jaar de twintigste editie van het festival werd gevierd — waren Nederlandse ontwerpers de grote winnaars van de avond.

In totaal gingen 31 awards naar Nederland: 8 keer goud, 12 keer zilver en 11 keer brons. Daarmee was ons land met afstand het succesvolste van het festival. De indrukwekkende prijzenoogst onderstreept niet alleen de hoge kwaliteit en veelzijdigheid van het Nederlandse ontwerpveld, maar bevestigt ook opnieuw de leidende positie van het Nederlandse communicatiedesign binnen Europa.

Gabbi Mesters, directeur van het Fonds voor Cultuurparticpatie, schreef naar aanleding van een werkreis naar Aruba en Curaçao een column: "Wat verschillende projecten ons leren, is eenvoudig maar tegelijkertijd heel wezenlijk: een one size fits all-aanpak werkt in onze branche niet. Daarvoor verschillen regio’s te veel van elkaar in schaal, infrastructuur, draagkracht en netwerk. Wat in een stad vanzelfsprekend is, is in de provincie of een regio soms niet aanwezig, en andersom. Wat op de ene plek werkt, kan ergens anders tekortschieten. De mensen of de plannen zijn niet minder, maar de context verschilt. Dat inzicht leidde ertoe dat wij als Fonds steeds regiogerichter werken."

In mei bracht het Letterenfonds een bezoek aan het Caribisch deel van het Koninkrijk. Doel van deze reis was om de verbrede subsidiemogelijkheden voor de eilanden onder de aandacht te brengen. Door middel van netwerksessies en afspraken met lokale makers en organisaties hielpen medewerkers van het fonds potentiële aanvragers verder op weg. Ook werd er tijdens de sessies getoond welke projecten op de eilanden er de afgelopen twee jaar al ondersteund zijn door het fonds.

In Nijmegen zijn bij opgravingen de overblijfselen van het grootste Romeinse badhuis in Nederland gevonden. Die conclusie trekken archeologen na een jaar onderzoek te hebben gedaan op het Waalfront, een industrieterrein aan de Waal, waar binnenkort een nieuwbouwwijk moet verrijzen.

Naast het badhuiscomplex zijn ook de contouren van hele huizenblokken, geplaveide straten, luxeuze stadswoningen en een oude Romeinse toren ontdekt. Daarbovenop kwamen nog tienduizenden kleinere vondsten, waaronder sieraden, oude munten en een bronzen buste van de Romeinse wijngod Bacchus.

Op een steenworp afstand van Science Museum NEMO opende dit voorjaar het nieuwe VR-museum Entr met een meerpersoonservaring die je meeneemt naar, aldus initiatiefnemer Vincent Slangen, “de gossip en schaduwkanten van zeventiende-eeuws Amsterdam.”

Museum Boijmans Van Beuningen gaat de overleden kunstenaar en tv-maker Wim T. Schippers eren met een nieuwe uitvoering van zijn iconische pindakaasvloer. Dat laat een woordvoerder dinsdag weten aan het ANP. De Pindakaasvloer wordt in juli opnieuw gemaakt in het Depot van het Rotterdamse museum.

Deze week maakte het Nederlands Letterenfonds bekend dat Chiara Nardo het Letterenfonds Vertaaltalent Prijs 2026 ontvangt voor haar Italiaanse vertalingen. De jaarlijkse prijs bekroont een vertaler met een opvallend oeuvre en zich actief inzet voor het vertaalvak. 

Cinekid bestaat veertig jaar en dat wordt groots gevierd. Gedurende vijf zomerweken brengt het kinderfilmfestival in samenwerking met de VPRO tien klassiekers terug in de bioscoop. Kinderen kunnen een stem uitbrengen op hun favoriet en de winnaar krijgt een plekje in de festivalprogrammering van aanstaand najaar.

Componisten Joey Roukens en Huba de Graaff ontvangen zondag 21 juni de Buma Classical Awards. Joey Roukens krijgt de Buma Classical Award, Huba de Graaf de Buma Classical Lifetime Achievement Award. De prijzen van auteursrechtenorganisatie BumaStemra worden uitgereikt aan componisten die een onuitwisbaar stempel op de nieuwe klassieke muziek hebben gedrukt. 

Kunstenaar en tv-maker Wim T. Schippers is vorige week woensdag overleden op 83-jarige leeftijd. Dat heeft zijn stichting bekendgemaakt. Schippers is onder meer bekend als stemacteur voor het personage Ernie van het bekende Muppetduo Bert en Ernie in Sesamstraat. Ook was hij stemacteur van bijvoorbeeld Kermit de Kikker en Graaf Tel.

Schippers begon in de jaren 60 met werken in de televisie- en radiowereld. Sommige van zijn programma's leidden tot veel commotie. Schippers bleef tot op hoge leeftijd actief als kunstenaar, theatermaker en schrijver.

Auteur Maarten van der Graaff krijgt de Frans Kellendonkprijs 2026. De oeuvreprijs wordt eens in de drie jaar toegekend door de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en zal op 10 oktober worden uitgereikt aan Van der Graaff in Leiden.

Vandaag heeft de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde bekendgemaakt dat Dewi de Nijs Bik de Henriëtte Roland Holstprijs 2026 heeft gewonnen met haar debuutpoëziebundel Indolente. De onderscheiding wordt eens in de drie jaar gegeven aan een in druk verschenen en in de Nederlandse taal geschreven werk van proza, poëzie of toneel dat zich richt op sociale bewogenheid, engagement en literaire kwaliteit. Voor het eerst sinds de oprichting van de prijs (1957) wint een vrouwelijke dichter.

Afgelopen week maakte de commissie voor Schone Letteren bekend dat Maria Kager de Debutantenprijs 2026 ontvangt. De jaarlijkse prijs van Maatschappij der Nederlandse Letterkunde bekroont recentelijk verschenen literair werk van beginnende auteurs voor proza of poëzie. Kager mag de prijs in ontvangst nemen met haar debuutroman De buitengewoon geslaagde opvoeding van Frida Wolf.

Een dubbel themanummer van Theaterkrant Magazine over sociaal-artistiek theater. Ruim een half jaar lang volgden hun schrijvers negen projecten op het brede scala van participatief/community/wijk-theater. Het nummer van juni 2026 is volgens de redactie een van de meest bijzondere uitgaves van dit Magazine van de afgelopen jaren. 

Al langer had de redactie de behoefte om aandacht te geven aan het sociaal-artistieke theaterwerk dat in Nederland wordt gemaakt. De projecten die onder die zeer brede noemer vallen, zijn veelvormig, impactvol en buitengewoon interessant. Toch blijven ze vaak een beetje onzichtbaar en losstaan van het ‘reguliere’ theater.