Trends & Ontwikkelingen

November Music begint samen met Buma Cultuur met NMConnects, een nieuw programma voor makers en professionals in de hedendaagse muziek. Zaterdag 21 november is de eerste editie van 16.00 tot 18.00 uur in Theater aan de Parade en de Azijnfabriek in ’s-Hertogenbosch. Het programma is onderdeel van het festival November Music. Componisten, musici, programmeurs, producenten en medewerkers van culturele organisaties komen samen voor een keynote, talks, makersessies en showcases. 

Kinderburgemeester Stephanie Aarts houdt een cultuurmiddag voor inwoners van Valkenswaard. Zondag 13 september staat het Van Bestpark van 12.00 tot 16.00 uur in het teken van cultuur, ontmoeting en verbinding. Bezoekers maken tijdens de middag kennis met verschillende landen, tradities en activiteiten. Op het programma staan onder meer hapjes, traditionele kleding, muziek, dans, verhalen, tradities en creatieve workshops.

Volgens kinderburgemeester Stephanie Aarts is het belangrijk dat iedereen zich welkom voelt. Met de cultuurdag wil zij laten zien hoe waardevol en leuk het is om van elkaar te leren.

Popmonument groeit. De stichting wil buiten Bergen op Zoom en Breda meer festivals organiseren in middelgrote monumentale steden. Een popfestival dwars door de stad met optredens in monumenten. Popmonument is inmiddels een gevestigd festival geworden in Breda en Bergen op Zoom. In Breda is er een samenwerking met Mezz en heeft Popmonument nu voor meerdere jaren subsidie.

Af en toe zijn er al kleinere uitstapjes naar andere steden. Joep Gudde van Stichting Popmonument heeft meer ambitie. „We zijn een keer in Gouda geweest, maar bijvoorbeeld ook Amersfoort of Dordrecht zijn steden op ons verlanglijstje. Ook kleinere stadjes kunnen prima." Gudde denkt het festival in samenwerking met andere culturele instellingen maximaal vier keer per jaar te kunnen organiseren met de huidige bezetting. „Bergen op Zoom en Breda blijven onze vaste thuisbases. Tussendoor is ruimte voor andere steden."

Libris.nl gaat samenwerken met vier content creators die zich richten op boeken. Met de samenwerking wil de boekhandel beter aansluiten bij Generatie Z, die via sociale media steeds meer invloed heeft op wat er in de boekhandel wordt gekocht.

In de Metropoolregio Amsterdam (MRA) gaat een nieuwe regionale samenwerking van start tussen overheid, onderwijs en bedrijfsleven: een Regional Skills Partnership (RSP) als onderdeel van het European Pact for Skills.

Het initiatief richt zich op de culturele en creatieve sector en wil ervoor zorgen dat creatieve professionals zich gedurende hun loopbaan kunnen blijven ontwikkelen en zich kunnen aanpassen aan een snel veranderende arbeidsmarkt, onder invloed van digitalisering en generatieve AI. Daarnaast wil het partnerschap de kracht van de creatieve sector beter benutten bij maatschappelijke vraagstukken in andere sectoren, zoals de zorg, energie en bouw.

Bijna een op de vijf onderzochte ingezonden opiniestukken in vijf Nederlandse kranten wordt door AI-detector Pangram aangemerkt als grotendeels door AI gegenereerd. Vooral bij de Volkskrant is het aandeel opvallend hoog.

De Europese culturele en creatieve sectoren vormen op zichzelf een innovatiesysteem. Toch worden de culturele en creatieve industrieën in het huidige voorstel voor het Europees Concurrentievermogenfonds slechts één keer genoemd – verspreid over 132 pagina's – en is er geen specifieke financieringslijn voor hen voorzien. 

De petitie BrandBrief roept de Europese Commissie, het Europees Parlement en de lidstaten op om dit structurele tekort te herstellen voordat het kader voor de periode 2028–2034 definitief wordt vastgelegd.

Met drie virtualreality-werken in de Venice Immersive-competitie, is Nederland een van de meest toonaangevende landen op het filmfestival van Venetië. Dit jaar zijn er 68 producties uit 28 landen geselecteerd voor Venice Immersive, waarvan er 30 meedoen in de competitie. Nederland is het afgelopen decennium uitgegroeid tot een van de meest toonaangevende en vaak prijswinnende landen op het festival, dat woensdag opende en tot en met zaterdag 12 september duurt. 

Nu de VR-wereld volwassen begint te worden, rijzen vragen als: Waar zijn al die werken buiten het festivalcircuit te zien? Is er een duurzaam distributiemodel mogelijk? En hoe ga je om met zoiets als digitaal erfgoed? Begin dit jaar lanceerde het Nederlands Film Festival met instituut voor mediacultuur Beeld & Geluid, en een aantal VR-makers, een consortium dat zich ten doel stelt om „de toekomst van immersieve media veilig te stellen.” Ook IDFA DocLab, het belangrijkste premièrepodium in Nederland, werkt aan een platform voor interactieve documentaires voor na het festival in november.

De cao Kunsteducatie is van toepassing op direct of indirect gesubsidieerde organisaties die activiteiten verrichten op het terrein van kunsteducatie, waaronder dansscholen, jeugdtheaterscholen en circusscholen. Alle werkgevers en werknemers binnen de bedrijfstak zijn wettelijk gebonden aan de bepalingen van de cao.

Alle werkgevers die onder de werkingssfeer vallen mogen geen lagere arbeidsvoorwaarden zoals minder loon of vakantiedagen aanbieden dan in een algemeen verbindend verklaarde (avv) cao is vastgelegd. Dit creëert een gelijk speelveld en draagt bij aan een stabiele en aantrekkelijke sector.

Op 11 en 12 mei vond een OJCS-Raad plaats in Brussel. De minister heeft deelgenomen aan zowel het onderwijs- als het cultuurdeel. Via een brief informeert de minister de Eerste en Tweede Kamer over de Raad met een verslag van de beleidsdebatten die hebben plaatsgevonden, de stukken die zijn vastgesteld en de door andere lidstaten ingebrachte AOB-punten. 

Stichting Onbeperkt Lezen heeft de ‘Innovatie-impuls Leestoegankelijkheid’ in het leven geroepen. Met deze nieuwe financiële regeling wil de stichting ontwikkelaars, onderzoekers, ondernemers en maatschappelijke organisaties helpen om innovatieve oplossingen voor mensen met een leesbeperking sneller naar de praktijk te brengen. 

Veel goede ideeën rondom leestoegankelijkheid stranden in de ontwikkelfase door een gebrek aan middelen. Met de Innovatie-impuls wil Onbeperkt Lezen juist dié initiatieven ondersteunen die de tekentafel inmiddels voorbij zijn. Het gaat om projecten die technisch al werken en een sterke organisatorische basis hebben, maar een financieel steuntje in de rug nodig hebben voor de volgende, beslissende stap: implementatie, bredere opschaling of marktintroductie.

Op donderdagmiddag 16 april 2026 kwamen culturele professionals samen bij Cultuur Academy met één doel: uitpluizen hoe kunst en cultuur zich verhouden tot maatschappelijke en politieke vraagstukken, en welke rol je daarin als organisatie of maker inneemt. Aan de hand van actuele voorbeelden ontstond een verdiepend gesprek over positie innemen, verantwoordelijkheid en de rol van kunst in de samenleving.

De theaters lopen weer voller en de culturele sector kijkt voorzichtig vooruit. Maar er zijn ook nieuwe uitdagingen: budgetten staan onder druk, de vraag naar maatschappelijke impact groeit en AI verandert de manier waarop organisaties werken. Juist daarom wordt het steeds belangrijker om keuzes te baseren op betrouwbare data en gezamenlijke kennis. Volgens Gijs Meijer, manager innovatie & ecosystemen bij DEN,  speelt DIP daarin een belangrijke rol. "Als je weet wie je bereikt, weet je ook wie je nog niet bereikt. Dat inzicht maakt organisaties én de sector sterker." 

De Europese creatieve sector verkeert in een identiteitscrisis, en volgens mediatheoreticus Sönke Zehle is dat niet per se een slechte zaak. Terwijl generatieve AI kunstopleidingen dwingt hun onderwijs vanaf de basis te heroverwegen en platformmonopolies hun greep op de digitale infrastructuur verstevigen, stelt Zehle dat verzet de verkeerde reactie is. Beter is het, zo betoogt hij, om alternatieven te creëren die zo goed zijn dat niemand erom hoeft te vechten – een filosofie die hij samenvat als "omzeilen, niet bevechten".

Hoe ondersteun je als kunstdocent leerlingen met verschillende leerbehoeftes? Waarom haken niet alle leerlingen aan? En hoe bereidt een kunstdocentenopleiding haar studenten voor op een neurodiverse praktijk? Drie kunstdocenten hebben hun masteronderzoek aan deze vragen gewijd. In Kunstzone een samenvatting. Zonder vaste plek in het curriculum blijft aandacht voor neurodiversiteit afhankelijk van individuele betrokkenheid. 

De komende decennia staat Nederland voor ingrijpende ruimtelijke transities, door sommigen wel omschreven als de ‘wederombouw’ van ons land. Dat biedt een uitgelezen kans om ook de ruimtelijke kwaliteit van onze leefomgeving te versterken en verbeteren. Die ruimtelijke kwaliteit staat nu onder druk. Bezuinigingen en institutionele verschraling hebben geleid tot een geleidelijke afbraak van de ondersteuning voor ruimtelijke kwaliteit die vanaf begin jaren negentig is opgebouwd. Terwijl de complexiteit en urgentie van ruimtelijke opgaven juist toenemen.

In het advies Versterk Ruimtelijke kwaliteit pleit het College van Rijksbouwmeester & Rijksadviseurs (CRa) voor een hernieuwde, samenhangende inzet op ruimtelijke kwaliteit, met het Rijk in een actieve, richtinggevende rol. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap moet inzetten op de ontwikkeling van een eigentijds nationaal architectuurbeleid. 

Publiek-privaat cultuurfonds Brabant C rondt transitiefase af en maakt zich op voor nieuw leiderschap. Vier jaar geleden begon Victoria Simonsz-van Krieken als tijdelijk directeur met een duidelijke opdracht: Brabant C begeleiden in de transitie naar een publiek-privaat cultuurfonds. Nu haar opdracht bijna is afgerond, breekt een nieuwe fase aan. 

Die volgende fase kent volgens Victoria een duidelijke richting. “Ik hoop dat mijn opvolger over vijf jaar kan zeggen dat het gelukt is om voort te bouwen op de basis die wij als team hebben gelegd tijdens de transitie van publiek naar publiek-privaat. En dan vooral langs drie lijnen: bestendigen, verbreden en versterken." 

Uden heeft een nieuwe, spraakmakende entree: een schitterende muurschildering op de kop van de flat aan de Wilhelminastraat. Twee weken lang heeft kunstenaar Tymon de Laat in opdracht van woningcorporatie Area aan de muurschildering gewerkt. 

Jacques Vriens (’s-Hertogenbosch 1946) schreef dit jaar de tekst van het Kinderen voor Kinderen-lied bij de Kinderboekenweek. De opnames voor de videoclip waren op dinsdag 1 september. Tijdens die opnames verraste Stichting CPNB Vriens niet alleen met twee Gouden Boeken, maar nu ook een Platina Boek.

Goud was voor Oorlogsgeheimen en Grootmoeders grote oren… en platina voor Achtste-groepers huilen niet. Het Kinderen voor Kinderen-lied markeert de aanloop naar de Kinderboekenweek die dit jaar begint op 30 september en duurt tot en met 11 oktober. 

Liefhebbers van opera en ballet kunnen in hun handjes knijpen: het Teatro alla Scala in Milaan stelt vanaf vandaag namelijk tientallen opera's, balletten en concerten uit hun archief beschikbaar. Eerder was er een betaalmuur voor opnames van het theater in Milaan maar die is geslecht met steun van een grote Italiaanse bank.

De uit Hongarije afkomstige Eva Besnyö (1910-2003) is een van de grote Nederlandse fotografen van de 20ste eeuw. Toch vond haar nalatenschap pas kort geleden vast onderdak. Fotomuseum Den Haag kocht twee jaar geleden 341 afdrukken van Iara Brusse, de dochter van Besnyö, en toont ruim de helft daarvan in een expositie. 

Niet iedereen kan deelnemen aan het culturele leven zoals diegene dat graag wil. Dat kan te maken hebben met financiën, een beperking, taal, eenzaamheid of andere levensaspecten. Hoe zorg je er dan voor dat mensen wél kunnen deelnemen? Met deze vraag als basis startten in 2020 het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, het Fonds voor Cultuurparticipatie en LKCA met het ‘Programma Cultuurparticipatie’.

In een publieksrapportage lees je de belangrijkste bevindingen uit vijf jaar Programma Cultuurparticipatie (2020-2024). Ook is er een volledig rapport verschenen. 

Er is een fonds voor onderhoud aan grafheuvels, een fonds voor het stimuleren van oude klassieke muziek, een fonds voor onderzoek naar zeldzame ziekten – en nog veel meer. Een zogeheten fonds op naam is een groeiend fenomeen. Alleen al het Cultuurfonds (voorheen het Prins Bernhard Cultuurfonds) telt bijna vijfhonderd aparte fondsen op naam. Elk jaar komen daar volgens een woordvoerder weer tientallen nieuwe bij.

Als er geen extra geld komt voor De Muziekmakerij in Arnhem, heeft de stad volgend jaar geen muziekschool meer. Dat is de boodschap van voorzitter Ella Hueting en klarinetdocent, dirigent en bestuurslid Kees van der Harst. „Of we gaan er iets serieus van maken, of we stoppen.”

„In veel steden heb je een professionele muziekschool. Wij begrijpen niet waarom dat niet in Arnhem kan”, vertelt Hueting. Ze is sinds kort voorzitter en heeft er haar doel van gemaakt De Muziekmakerij te redden. 

Jelle Lamers uit Heesch en Iris Lara van Gils uit Tilburg hebben donderdagavond de Film Talent Award Brabant gewonnen. Lamers voor zijn film De man die niet slapen kan, Van Gils voor haar documentaire Naag Nool. Beide jonge filmmakers studeerden af aan de Dutch Filmers Academy in Eindhoven.

Toneelschrijver, dramaturg, coach én organisator Pietjan Dusee is maandagochtend op 73-jarige leeftijd overleden. ‘Hulde’ staat op de kaart die melding maakt van zijn overlijden. Er had net zo goed ‘een staande ovatie voor Pietjan’ kunnen staan. De creatieve duizendpoot en cultureel aanjager was ontzettend belangrijk voor de podiumkunsten in Brabant.

Pietjan Dusee (‘Nee, geen Dusée met een streepje, ik ben niet van de rijke tak’ zei hij) studeerde van 1972 tot 1976 aan de Academie voor Beeldende Vorming in zijn stad Tilburg. Hij was nauw betrokken bij veel theatergezelschappen en -organisaties, als schrijver als dramaturg, als artistiek voorman, als leermeester. 

De Europese Literatuurprijs 2026 gaat naar de roman Nevermore van Cécile Wajsbrot, vertaald uit het Frans door Josephine Rijnaarts. De Europese Literatuurprijs is een initiatief van het Nederlands Letterenfonds, academisch-cultureel centrum SPUI25, weekblad De Groene Amsterdammer en boekhandel Athenaeum | Scheltema. De prijs, die dit jaar voor de zestiende keer wordt uitgereikt, bekroont de beste hedendaagse Europese roman die in het afgelopen jaar in Nederlandse vertaling is verschenen. Zowel de auteur als de vertaler van het winnende boek worden bekroond. 

Van 26 september tot en met 2 oktober staat het rijke en diverse aanbod van de Nederlandse musea centraal tijdens de Museumweek 2026. Tijdens de Museumweek wordt de veelzijdigheid van de Nederlandse musea in de schijnwerpers gezet.

De folly Heb Mij Lief is de grote winnaar van Folly Art Norg 2026. Het door Ine van Lierop en Peter Hermsen ontworpen ‘dwaasbouwwerk’ kreeg zowel de prijs van de vakjury als het publiek. Het is voor het eerst in acht edities Folly Art Norg dat een folly de ‘dubbel’ wint, laat de organisatie weten.

Alex Van Halen, een van de gezichten van de Amerikaanse rockband Van Halen, is in Nijmegen benoemd tot ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Hij kreeg de koninklijke onderscheiding opgespeld door burgemeester Bruls.

Van de 188 titels die de NPO dinsdagavond presenteerde voor het nieuwe seizoen verschijnen er zeventig ook op NPO Start, waaronder vier nieuwe dramaseries die er in première gaan. NPO-bestuursvoorzitter Jet de Ranitz keek in haar speech tijdens de seizoenspresentatie vooruit naar een NPO die volgens haar zo veel meer is dan alleen lineaire televisie. 

Al in 2022 lag er een advies om te stoppen met kunstexposities in het gemeentehuis van Hilvarenbeek. Het huidige college heeft die knoop doorgehakt: De Wandelgangen stopt per 1 januari. Tot verdriet van de stichting die dat al 34 jaar organiseert. De risico’s om op zondag het gemeentehuis open te stellen voor kunstexposities zijn te groot, aldus het gemeentebestuur.