Trends & Ontwikkelingen

Tijdens de Boekenweek draait het met het thema Mijn generatie ook om de taal van verschillende generaties. Om die reden werkt de Boekenweek dit jaar samen met genootschap Onze Taal, die onderzocht welke positieve modewoorden het meest typerend zijn voor elke leeftijdsgroep. De populairste woorden staan centraal in de boekhandelscampagne tijdens de Boekenweek van 11 tot en met 22 maart. Bezoekers in de boekhandel ontdekken tijdens de Boekenweek al de volgende generatieklassiekers: Stille generatie - Mieters, Babyboomers - Jottum!, Generatie X - Kicken!, Millennials - OMG, Gen Z - Slay, Gen Alpha - Lit.  

Met de nieuwe podcast Denkspoor onderzoekt De Groene Amsterdammer hoe invloedrijke denkers onze ideeënwereld hebben gevormd – soms zonder dat we dat zelf beseffen. Schrijver en presentator Stephan Sanders gaat in gesprek met schrijvers en deskundigen over markante, minder voor de hand liggende kopstukken.

De Museumvereniging ontving het predicaat Koninklijk. Het predicaat werd overhandigd aan Vera Carasso, directeur Museumvereniging en Stichting Museumkaart door Dhr. J.C.J. (Jelle) Beemsterboer, lococommissaris van de koning in de provincie Noord-Holland.

“Het ontvangen van het predicaat Koninklijk op de dag dat de Museumvereniging 100 jaar bestaat is een grote eer en een bijzondere erkenning voor iedereen die zich dagelijks inzet voor onze musea,” aldus directeur Vera Carasso. Ter gelegenheid van dit jubileum verschijnt vandaag ook het boek ‘100 jaar Museumvereniging. Een eeuw verweven’. Voor het eerst is de geschiedenis van de Museumvereniging en de Nederlandse museumsector in samenhang vastgelegd.

De populariteit van 'fysieke' muziek zet door. Nederlanders gaven vorig jaar opnieuw meer uit aan langspeelplaten. De omzet van vinyl steeg met 21 procent ten opzichte van een jaar eerder, tot 45 miljoen euro. Ook de verkoop van cd's zat in de lift.

Dat blijkt uit nieuwe cijfers van NVPI, de brancheorganisatie van de film- en muziekindustrie. In totaal steeg de omzet in de Nederlandse muziekindustrie met 10 procent naar 367 miljoen euro. Streamingplatforms zoals Spotify, Apple Music, Tidal en Deezer waren verantwoordelijk voor 82 procent van die omzet.

Zangeres Roxy Dekker heeft twee 3FM Awards in de wacht gesleept. Ze mocht zowel de prijs voor beste artiest als beste song in ontvangst nemen. Die laatste award kreeg ze voor haar nummer Loser. Roxy Dekker was de enige die twee prijzen kreeg. De award voor de beste groep ging naar Di-rect, Sef kreeg de prijs voor het beste album voor zijn album Lieve Monsters. Hij was in meerdere categorieën genomineerd.

Suzan en Freek sleepten de prijs voor beste livemoment in de wacht. Volgens de zender bezorgden ze "kippenvel" met hun optreden tijdens Concert At Sea, nadat bekend was gemaakt dat Freek ongeneeslijk ziek is. De prijs voor de beste samenwerking ging naar Luna en Russo voor het nummer Voorbestemd. Ook was er een prijs voor de beste nieuwkomer. Die ging naar de 22-jarige Def.

 Rotterdam Durft luidde de slogan waarmee de stad zich twintig jaar geleden opnieuw wilde uitvinden als de plek van vooruitgang en ondernemerschap. Het leidde tot een reeks – veelal door particulieren gefinancierde – initiatieven voor iconische bouwwerken. 

In de buurt de Waterkant, waar een combinatie van projectontwikkelaars de woonwijk gaat realiseren, wil ondernemer Don Ritzen nu alsnog ‘een icoon van wereldformaat’ bouwen: Shift Landmark. Het moet een ervaringscentrum worden dat mensen inspireert tot een duurzame levensstijl. Het komt naast de nieuw te bouwen stadsbrug te liggen. Vijf toparchitecten presenteerden dinsdagavond hun prijsvraagontwerpen, eind april wordt de winnaar bekendgemaakt.

De opkomst van generatieve AI is voor het Fonds voor Cultuurparticipatie aanleiding geweest om een richtlijn op te stellen voor onze medewerkers, adviseurs en aanvragers. In de woorden van Gabbi Mesters, directeur‑bestuurder Fonds voor Cultuurparticipatie: “Het gebruik van generatieve AI bij subsidieaanvragen neemt zichtbaar toe. Daarom hebben we in 2025 samen met de andere Rijkscultuurfondsen een werkgroep opgericht om onze kennis te bundelen en richting te geven aan verantwoord gebruik. Deze richtlijn is een eerste resultaat daarvan. Tegelijkertijd onderzoeken we in een pilot hoe AI op een zorgvuldige en ondersteunende manier kan bijdragen aan onze subsidieprocessen en bedrijfsvoering, waarbij we gebruikmaken van een Europees AI-model. De inzichten die dit oplevert, delen we zo veel mogelijk, en waar nodig passen we de richtlijn aan op basis van nieuwe ontwikkelingen en wat we in de praktijk leren.” 

De nieuwe Schroef gaat over ongeveer twee jaar open. Het gebouw aan de Molenstraat moet dan weer gebruikt kunnen worden door cultureel Zundert en verenigingen. De komende maanden maakt een architect een ontwerp. Het college van burgemeester en wethouders heeft een planning naar de gemeenteraad gestuurd. Daaruit blijkt dat ergens tussen april en juni 2028 de deuren geopend moeten worden.

De animatiefilm Thanksgiving Day werd vorige maand gekozen als winnaar van het net opgerichte Frame Forward Animated AI Film Festival: een onlinecompetitie waarvoor ‘aanstormend regisseurstalent’ een film kon insturen. De prijs voor de winnaar was een vertoning in de filmzalen van American Multi-Cinema (AMC), de grootste bioscoopketen van de wereld. Maar AMC zag zich genoodzaakt Thanksgiving Day uit de roulatie te halen, omdat vooral online oproer was uitgebroken. De kritiek van bioscoopbezoekers richtte zich allereerst op de AI-film zelf, die al op YouTube was te zien en volgens veel kijkers ‘zielloos’ was. Maar ook de zalen kregen kritiek, omdat ‘niet-menselijke content niet thuishoort in een bioscoop’.

Oss bouwt een circulair theater, op een manier die volgens de betrokkenen niet eerder is gedaan. Er wordt een compleet nieuwe theaterzaal tegen De Lievekamp aangebouwd, gemaakt van materialen uit een ander theater: het voormalige Zuiderstrandtheater uit Scheveningen. Daarna krijgt het bestaande gebouw van De Lievekamp zelf een complete metamorfose. 

Geboren Ossenaar Sjoert Bossers trad in mei 2025 aan als nieuwe theaterdirecteur. De bouwplannen waren toen al klaar; het is nu aan hem om het in goede banen te leiden. De verbouwing van De Lievekamp gaat volgens hem ook niet alleen om nieuwe stenen. „Theater is beleving. We willen letterlijk en figuurlijk drempels verlagen. Zodat het voor iedereen toegankelijk is. En door samen te werken met andere culturele organisaties.” Deze eerste fase van de bouw zal ongeveer anderhalf jaar duren. Daarna begint de verbouwing van het bestaande pand van De Lievekamp. 

Muziekonderwijs is onmisbaar voor kinderen. Het helpt hen om zich gezond te ontwikkelen, muzikaal, sociaal én cognitief. Muziek vergroot het zelfvertrouwen, stimuleert concentratie en motoriek en leert kinderen luisteren, samenwerken en hun emoties uiten. Toch krijgen steeds minder kinderen muziekles door bezuinigingen. En dat is zonde. Want muziek maken zou voor ieder kind vanzelfsprekend moeten zijn. Daarom komt AVROTROS Klassiek in actie.

Na het succes van twee eerdere edities zetten Jet Berkhout, Carine Lacor en Johannes Wirix-Speetjens zich van vrijdag 10 t/m vrijdag 17 april opnieuw in op NPO Klassiek. Dit jaar halen we geld op voor het Leerorkest: een bijzonder muzikaal én sociaal project dat kinderen in lagere inkomenswijken de kans geeft om een instrument te leren bespelen. Het Leerorkest stelt muziekinstrumenten in bruikleen beschikbaar aan bijna honderd muziekeducatie-projecten door heel Nederland. Zo krijgen duizenden kinderen toegang tot muziekles, ook als dat thuis niet vanzelfsprekend is.

De VriendenLoterij kan, dankzij de deelnemers, over 2025 opnieuw een grote bijdrage leveren aan cultuur in Nederland. In totaal schenkt de loterij 115.137.792 miljoen euro aan 74 culturele organisaties, waaronder musea, erfgoedinstellingen en verdeelfondsen. Dat is negen miljoen euro meer dan het jaar daarvoor. Met deze steun kunnen organisaties onder meer werken aan het verrijken en onderhouden van hun collecties en investeren in educatie, tentoonstellingen en andere publieksactiviteiten. Dit draagt bij aan een divers en toegankelijk cultureel aanbod voor bezoekers in heel Nederland.

Het Koninklijk Conservatorium bestaat 200 jaar. Mooi, maar maken we het talenten steeds moeilijker om zich te ontwikkelen, schrijft Lies Colman. Internationaal staat het instituut er goed voor: onze studenten en alumni vinden hun weg naar toonaangevende orkesten, gezelschappen, podia en festivals over de hele wereld. Het onderwijs bloeit, de artistieke lat ligt hoog. Er is veel om trots op te zijn. Maar een jubileum nodigt ook uit tot een ongemakkelijke vraag: wat zegt het succes van één instelling over de staat van het muziekonderwijs in Nederland als geheel?

Het Koninklijk Conservatorium werd in 1826 opgericht bij koninklijk besluit. Vanuit een duidelijke overtuiging: muziek werd gezien als essentieel onderdeel van beschaving, opvoeding en maatschappelijke ontwikkeling. Er was behoefte aan professionele muziekopleidingen, omdat men begreep dat muzikaal talent zich niet vanzelf ontwikkelt. Twee eeuwen later is dat besef paradoxaal genoeg minder vanzelfsprekend geworden. Waar het conservatorium bloeit, hebben we in Nederland de bijl gezet aan de wortels van ons eigen cultuurlandschap. Veel muziekscholen moesten de deuren sluiten, het leeuwendeel van de vakdocenten is uit het basisonderwijs verdwenen, en muziekonderwijs is steeds afhankelijker geworden van lokale keuzes, incidentele projecten en ouderbijdragen.

Het overgrote deel van de Nederlanders bezoekt culturele activiteiten of beoefent zelf kunst en cultuur. Maar de verschillen tussen groepen zijn groot. Cultuur is er nog niet voor iedereen, wat wel de landelijke ambitie is. Dat blijkt uit ‘Cultuurparticipatie in cijfers 2024’, dat Boekman op 3 maart publiceert. Het boekwerk laat zien hoe Nederlanders culturele activiteiten bezoeken, beoefenen en consumeren. Consumeren is bijvoorbeeld op YouTube naar een concert kijken, iets wat met name jongeren doen.

De grote verschilmaker in hoe Nederlanders omgaan met cultuur is het opleidingsniveau. Het culturele aanbod in steden is groter en diverser dan in gebieden waar minder mensen wonen, en dat is terug te zien in hoe Nederlanders buiten die steden over cultuur denken. In zeer stedelijke gebieden vindt 43 procent het aanbod interessant, in niet-stedelijke gebieden slechts 20 procent. Nederlanders buiten de steden gaan dan ook veel minder vaak naar musea, theater of concerten.

Het Maurick College ontvangt op zondag 15 maart de Vughtse Jeugd Muziekprijs. De prijs wordt uitgereikt door commissaris van de Koning Ina Adema tijdens de zuidelijke finale van het Prinses Christina Concours in Theater aan de Parade in ’s-Hertogenbosch. Aan de onderscheiding is 2500 euro verbonden. Leerlingen van het Maurick College verzorgen die middag ook een muzikaal optreden.

Workshops met vakdocenten, het Maurick Muziekconcours en een jaarlijkse musicalproductie met live-orkest zijn kenmerkend voor de school. Ook de koortraditie speelt een belangrijke rol. Leerlingen zingen meerstemmig, ontdekken hun stem en treden regelmatig op, zowel binnen als buiten de school.

Acht dagen lang staat Den Bosch eind maart opnieuw in het teken van het jaarlijkse Festival Cement. Van vrijdag 20 maart tot en met vrijdag 27 maart 2026 mag namelijk een nieuwe lichting makers aan de bak. Festival Cement is bij uitstek een evenement waarbij jonge makers kunnen laten zien wat ze in hun mars hebben. Dat kunnen makers zijn die net afgestudeerd zijn. Maar ook met enige jaren ervaring. En dat varieert van intiem muziektheater tot collectieve dromen. En van persoonlijke verhalen tot grote maatschappelijke vragen: de vormen zijn divers en de thema’s urgent. Makers onderzoeken onder andere identiteit, macht, volwassen worden, zorg, gemeenschap en onze verhouding tot de wereld van morgen.

Bregtje van der Haak stapt per direct op als directeur-bestuurder van Eye Filmmuseum. Drie maanden geleden voerde zij ingrijpende bezuinigingen door, die onder meer het schrappen van 30 fte inhielden. Zij concludeert nu dat ze daarmee de basis heeft gelegd voor een nieuwe fase waar nieuw leiderschap bij past. John Middelweerd, al betrokken bij Eye als financieel adviseur, is aangesteld als tijdelijk directeur-bestuurder.

In 2024 nam 91 procent van de Nederlanders deel aan ten minste één culturele activiteit. Daarmee is cultuurparticipatie terug op het niveau van vóór de coronapandemie.

In het ontwikkelgebied 't Zoet in Breda wordt binnenkort de eerste Beeyond-sculptuur onthuld. Het houten kunstwerk dient als nestplaats voor solitaire bijen en draagt bij aan biodiversiteit. Het kunstwerk is een initiatief van de Bredase ondernemers Cees en Marieke Meeuwis. Het project sluit aan bij de ambitie van Breda om stedelijke ontwikkeling te combineren met vergroening. Het beeld ziet er niet alleen leuk uit, het speelt een belangrijke rol in het verbeteren van de leefomgeving voor bijen.

't Zoet ontwikkelt zich de komende jaren tot een nieuw stadsdeel. De plaatsing van de Beeyond-sculptuur markeert een symbolisch moment in deze gebiedsontwikkeling, schrijft ontwikkelaar Marieke Meeuwis. Het initiatief benadrukt de focus op duurzaamheid en biodiversiteit in de stad.

In de warmere maanden wil Etten-Leur best bruisen. Dan zijn er voldoende evenementen. Maar vanaf september, tot april ongeveer, valt de boel stil. En daar wil de gemeente wat aan doen. Onder meer door twee ton subsidie beschikbaar te stellen voor ondersteuning van bestaande en nieuwe evenementen. Bestaande kunnen behouden blijven en doorgroeien en nieuwe worden gestimuleerd.

Belangrijk aandachtspunt voor de gemeente zijn de op jongeren (12 tot 17 jaar) gerichte evenementen. Om die reden ook zit wethouder Ger de Weert volgende week aan tafel met de organisatoren van het succesvolle IJsfestijn en het Zomeravond Spektakel om te onderzoeken op welke manier en onder welke voorwaarden meer voor die doelgroep georganiseerd kan worden.

Sinds 1 maart is er voor Rotterdamse kinderen uit gezinnen met een laag inkomen het Sport- en cultuurtegoed. Kinderen uit gezinnen met een laag inkomen krijgen via hun Rotterdampas automatisch tegoed voor sport- en cultuurlessen. Daarmee wordt meedoen eenvoudiger en toegankelijker voor ruim 20.000 Rotterdamse kinderen. Ouders hoeven vanaf nu maar 1 keer hun inkomen te laten toetsen, namelijk bij de aanvraag van de Rotterdampas voor het laag tarief. Een aparte aanvraag, zoals tot nu toe het geval was, is niet nodig.

Het tegoed bestaat uit 2 vouchers, elk goed voor een half jaar lesgeld, en een proeflesvoucher en een voucher voor verplichte sportkleding/-attributen of voor de huur/koop van een instrument.

In het boek ‘Een eeuw verweven’ beschrijft Marjan Scharloo de geschiedenis van honderd jaar Museumvereniging en de bredere ontwikkeling van het Nederlandse museumwezen. De auteur werkte zelf ruim dertig jaar als directeur in de museale sector. Op Historiek staat nu een fragment uit het boek over de opkomst van de eerste musea die meteen de samenwerking zochten.

Ook als je als gemeente heel tevreden bent over een cultureel initiatief kun je dat niet ‘zomaar’ subsidie geven. Want er moet concurrentie mogelijk zijn. Na poppodium Muziekgieterij is Sphinx Debatcentrum een hoofdpijndossier. Burgemeester en wethouders hebben besloten Sphinx Debatcentrum nog één keer 17.500 euro subsidie te geven. Met het risico dat anderen nu ook geld claimen. Rik van Laake stelt dat Sphinx Debatcentrum er volledig op vertrouwt dat de gemeente naar een structurele relatie toe wil.

Een kunstwerk in de Kostverlorenvaart in Amsterdam-West, dat opgeknapt en opnieuw geplaatst zou worden, komt niet meer terug. Het kunstwerk is in te slechte staat en herplaatsing is voor de gemeente Amsterdam een te kostbare zaak. De gemeente plaatst ook geen ander kunstwerk vanwege te weinig budget. De afgelopen jaren liet de gemeente het na om de kunstenaar, Auke de Vries, en de buurt te informeren over de plannen rondom het kunstwerk. 

‘Waarom vinden kunstenaars toch altijd dat anderen hun hobby’s moeten bekostigen? Als niemand tegen betaling naar je voorstelling wil kijken, dan is het blijkbaar niet goed genoeg’, schreef Marco Jansen in een ingezonden brief de Volkskrant. Verschillende lezers reageren.

Toen het beeld van verzetsheld en schrijver Anton de Kom in Amsterdam-Zuidoost werd geplaatst, was Elvira Sweet stadsdeelvoorzitter. In een opiniestuk blikt zij terug op het proces dat aan de totstandkoming ervan voorafging. Het traject rond het beeld laat volgens Sweet zien hoe complex het is om een historische figuur recht te doen en tegelijkertijd ruimte te geven aan uiteenlopende perspectieven.

“Nu de discussie over het beeld opnieuw is opgelaaid, heb ik geen bezwaar tegen een heroverweging. Wel vind ik het essentieel dat ook een eventuele herijking met dezelfde zorgvuldigheid plaatsvindt als destijds: met ruimte voor dialoog, met betrokkenheid van bewoners, nabestaanden, kunstenaars en deskundigen, en met respect voor zowel de historische betekenis van Anton de Kom als voor het democratische proces. Over kunst verschillen de meningen en dat is maar goed ook.”

De door Eline van der Velden ontwikkelde AI-actrice Tilly Norwood krijgt een eigen universum. In een persbericht schrijft de Nederlandse dat zij samen met Mark Whelan van Prime Video een zogeheten ‘Tillyverse’ gaat creëren. Hierin zullen ‘Tilly en een nieuwe generatie AI-personages leven, samenwerken en carrières opbouwen’. 

„Tilly Norwood is niet zomaar een AI-personage,” schrijft Van der Velden in het persbericht. „Ze is een persoonlijkheid, een merk en een toekomstige wereldster met een meeslepende verhaallijn.” Volgens haar belooft het ‘gedurfd, speels, een beetje chaotisch en onmogelijk te negeren’ te worden. Volgens Whelan heeft Norwood ‘al momentum, een publiek en culturele aantrekkingskracht. Nu schrijven we haar verhaal en bouwen we haar universum.’ Hij noemt het een grote verantwoordelijkheid, maar denkt ‘dat de wereld veel plezier zal beleven aan wat er hierna gebeurt’.

De eerste contouren van het vernieuwde culturele hart (NIS) van Nissewaard zijn zichtbaar. Wethouder Jeroen Postma (cultuur) en wethouder Martijn Hamerslag (accommodaties) hebben een eerste bezoek gebracht. Tijdens een rondleiding bekeken zij, samen met de medewerkers van het NIS, de voortgang van de werkzaamheden en kregen zij een indruk van hoe het gebouw straks ruimte biedt aan nog meer culturele activiteiten. De verbouwing is gericht op het versterken van de culturele functie van het NIS binnen het gebied.

Iedereen die al even geen jongere meer is in Wageningen, maar dat daar ooit wel was, weet het nog. Vroeger, toen had je Unitas. Die fijne plek van de jongerenvereniging aan de Generaal Foulkesweg. In 2009 sloot Unitas definitief de deuren van het pand, het was te groot en er waren te weinig bezoekers om het overeind te houden. Nu is er ‘s avonds en ‘s nachts al heel lang weinig te doen voor jongeren in Wageningen.

Eeuwig zonde, vinden Lars Verhoeff en Loeka Prak. De twee zijn voor zestien uur per week aangesteld bij het Wageningen Culture Collective. Hun doel: ervoor zorgen dat jongeren weer die eigen plek krijgen. En dan bedoelen ze vooral: een plek voor en door jongeren, een culturele broedplaats. Er gloort hoop: “We mogen van de eigenaar tijdelijk weer gebruikmaken van het pand van Unitas. We zoeken ondertussen door naar een plek waar we permanent kunnen blijven,” vertelt Prak. 

Het Laaktheater in Den Haag krijgt in het herontwikkelde Laakhavens een gloednieuw onderkomen. Het huidige gebouw is dringend toe aan vernieuwing en wordt, totdat het nieuwe pand wordt geopend, eerst nog even flink opgeknapt, zodat het huidige pand nog zo'n tien jaar mee kan gaan.

Het plan voor de herontwikkeling van Laakhavens is onlangs door de gemeenteraad vastgesteld. Veel partijen hadden nog kritiek op de uitvoering, van de hoeveelheid nieuwe woningen tot het groen in de wijk. Een van de gewenste aanpassingen aan het plan was meer geld voor de verbouwing van het Laaktheater. Hart voor Den Haag heeft middels een motie gevraagd om 200.000 euro vrij te maken voor de verbouwing en kreeg hiervoor een meerderheid achter zich.