Trends & Ontwikkelingen

Een scout gaat naar voorstellingen, afstudeerexpositites en premières, duikt in nieuwe ontwikkelingen binnen de cultuursector en spot talent nog voordat het zichtbaar is voor de rest van de wereld. Kansen zien, geven en creëren, dat is de kern van het vak. Een unieke functie binnen het Nederlandse fondsenlandschap, met een meerwaarde die verder reikt dan een aanvraag alleen.

Brabant C ontwikkelt zich voortdurend. Dan is het logisch dat we ook deze belangrijke rol binnen onze organisatie eens met blik op de toekomst onder de loep nemen.W elke invulling krijgt de rol van scout de komende jaren? Hoe kan scouten bijdragen aan het Brabant C van nu? En welke kennis en vaardigheden zijn daarvoor nodig? Kunnen die vanuit praktijkervaring worden opgebouwd, of vraagt dat om iets anders? Dat gesprek is net begonnen. De komende tijd denkt Brabant C hierover na. 

Dansdocent Isa Viktoria van Hees geeft dansles aan ouderen met dementie. Ze ziet haar leerlingen opbloeien, maar waarom werkt dans voor hen eigenlijk zo goed? Dat blijkt verschillende wetenschappelijke verklaringen te hebben.

Dementie is een parapluterm voor verschillende cognitieve ziektes, waarbij hersencellen langzaam afsterven. Volgens het Lancet-rapport van Livingston et al. (2020) zijn er een aantal risicofactoren die bijdragen aan achteruitgang. Zoals te weinig beweging, eenzaamheid en weinig nieuwe prikkels krijgen. Een dansles pakt precies deze factoren aan. Het is fysieke inspanning, het traint evenwicht en coördinatie en het gebeurt altijd samen met anderen.

Leerlingen met ADHD komen vaak beter tot hun recht in de kunstklas dan in het reguliere klaslokaal. Daar bereiken ze een concentratieflow en worden hun impulsiviteit en associatieve vermogen vaak juist een kracht. Eline Vieveen legt uit hoe dat komt – en waarom we in kunstonderwijs juist een voorbeeld kunnen nemen aan het ADHD-brein.

CHANEL heeft het partnership met het onderzoeksproject Vrouwen van het Rijksmuseum met drie jaar verlengd. Het modehuis is sinds 2023 aan het project verbonden. De verlenging krijgt extra betekenis nu het Rijksmuseum en het Museo Nacional del Prado een internationale samenwerking starten rond onderzoek naar de rol van vrouwen in kunst en geschiedenis.

De Kunst van Brabant heeft vier uitgangspunten geformuleerd t.b.v. de nieuwe investeringsregelingen op het gebied van de professionele kunstbeoefening. 1. Een regeling gericht op een sterke culturele keten met ruimte voor nieuwe toetreders en nieuw aanbod. 2. Afstemming van de provinciale financieringsregeling met die van de gemeenten, met ruimte voor lokale afwegingen. 3. Financiële ruimte en stimulerende afspraken. 4. Een toegankelijke, zorgvuldige en transparante procesgang als eerste vereiste. 

Stijgende kosten, fair pay en hoge concurrentie op subsidiegeld zorgen voor flinke financiële druk op de cultuursector. Hoe houd je je staande in dit speelveld? Cultuur+Ondernemen sprak erover met dr. Carolina Dalla Chiesa (Erasmus University Rotterdam), die samen met Anders Rykkja (Queen’s University Belfast) het boek Cultural Funding and Financing – A Guide to New and Traditional Models in Arts and Culture samenstelde. Wat kunnen Nederlandse culturele organisaties en makers leren van internationale ontwikkelingen over financiering, en hoe bouw je aan een gezonde financieringsmix?

Bestuurders zijn als werkgever verantwoordelijk voor het creëren van een veilige werksfeer; toezichthouders zien daarop toe. In de vernieuwde Governance Code Cultuur is dat nog explicieter benoemd. Maar in de dagelijkse praktijk is het invullen van die belangrijke rol aardig complex, weet Annabel Heijen als directeur van Mores. Mores is het advies- en steunpunt sociale veiligheid en grensoverschrijdend gedrag voor organisaties, werkenden en studenten in de culturele, creatieve en mediasector. En dus ook voor toezichthouders en bestuurders. In een artikel vertelt ze wat Mores voor hen kan betekenen.

De Ketentafel Letterenorganisaties presenteert een organisatie-protocol plus een interne en externe gedragscode sociale veiligheid letterenorganisaties. Wat zijn leidraden sociale veiligheid? Dit is een plan of richtlijn om een omgeving te creëren waarin mensen vrij zijn van pesten, discriminatie, agressie en ongewenst gedrag.

De documenten zijn tot stand gekomen op basis van een brede inventarisatie in het culturele werkveld en bij individuele organisaties. Vervolgens is er een openbare consultatie geweest, waarna de ketentafel de input heeft verwerkt in de definitieve versie.

Meer dan 200 culturele organisaties uit heel Europa roepen de EU-lidstaten op om de voorgestelde bezuinigingen op het jaarlijkse budget van Creative Europe voor 2027 terug te draaien. Het initiatief voor deze open brief en de coördinatie ervan lagen bij Culture Action Europe. 

De Raad stelt voor om het budget dat Creative Europe in 2027 aan projecten kan toewijzen, met 31,6 miljoen euro te verlagen. Dit is het vierde begrotingsjaar in de huidige zevenjaarlijkse cyclus waarin de Raad bezuinigingen op Creative Europe voorstelt. "Jaar na jaar moeten we de financiering verdedigen voor samenwerking die de EU naar eigen zeggen wil versterken", aldus de brief.

De Kinderboekenweek is het sterkste instrument om de daling van de Nederlandstalige boekenverkoop een halt toe te roepen. Deze promotieweek van het kinderboek heeft een veel sterkere positie onder het publiek dan de reguliere Boekenweek. Om het tij te keren, dienen de Nederlandse kinderboekenschrijvers zich daarnaast veel sterker te profileren. Dit blijkt uit het jaarlijkse Boekensector Merkenonderzoek van Hendrik Beerda Brand Consultancy.

Het kabinet heeft op 1 oktober een concept voor de nieuwe Zelfstandigenwet gepubliceerd. De wet moet vanaf uiterlijk 2028 meer duidelijkheid geven over wanneer gewerkt mag worden met zzp’ers zonder risico op schijnzelfstandigheid. Tot de ingangsdatum geldt de Wet DBA en het minimumtarief van €38,- ivm het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst op basis van een uurtarief. 

De nieuwe wet in een notendop: meer duidelijkheid vooraf. Locatie- en tijdgebonden werkzaamheden door zzp’ers, zoals muzieklessen, danslessen, cursussen lijken mogelijk te blijven.

Het Harry Wich Stipendium voor scenografie gaat dit jaar naar Ine Roeder. De beurs van 12.500 euro werd op 25 september uitgereikt in Villa Augustus te Dordrecht. Roeder rondde afgelopen zomer de Bachelor Scenografie en kostuumontwerp af aan de Toneelacademie Maastricht.

Het Harry Wich Stipendium werd dit jaar voor de tiende keer uitgereikt. Het Cultuurfonds stelde de beurs in 2017 in, ter gedachtenis aan de scenograaf Harry Wich die in 2002 overleed.

De provincie Noord-Brabant presenteert de begroting 2027 met daarin de plannen voor komend jaar. Programma 10 gaat over Cultuur, Erfgoed, Sport en Vrijetijd. 2027 is het laatste jaar van de uitvoeringsagenda. In 2027 zal de uitvoeringsagenda worden geactualiseerd voor de komende bestuursperiode, daarbij rekening houdend met het nieuwe bestuursakkoord. De nieuwe meerjarige regelingen voor professionele en amateurkunsten worden eind 2027 opengesteld. 

Televisiemaker en historicus Hans Goedkoop is de winnaar van de Han Peekel Prijs 2026. Hij ontving vandaag een bedrag van €1951, dat symbool staat voor de eerste televisie-uitzending die op 2 oktober 1951 plaatsvond. De prijs werd voor de derde keer uitgereikt, nadat presentator en televisieproducent Han Peekel na zijn dood een legaat aan Beeld & Geluid achterliet voor het in het leven roepen van een prijs voor het behoud van televisiegeschiedenis.

De wittebroodsweken van Iwana Chronis als nieuwe directeur van het Nederlands Filmfonds zijn voorbij. Filmkrant ondervroeg haar over ambities, subsidieafhankelijkheid, de genderbalans op filmsets, sociale veiligheid en de systeemfout in de Nederlandse filmfinanciering.

Vlaams minister van Cultuur Caroline Gennez (Vooruit) heeft meer details gegeven over de 47 miljoen euro die ze moet besparen op cultuur. Een lange reeks musea moet het met 30 procent minder doen en ook het sociaal-cultureel volwassenenwerk levert opnieuw in.

De Vlaamse regering koos er bij de begrotingsopmaak voor om de middelen te concentreren waar ze de grootste impact hebben. Er komen deze keer dus geen besparingen op de grote musea of op de grote fondsen als Literatuur Vlaanderen. De besparing wordt gezocht bij de eerder lokale of bovenlokale initiatieven.

In Heeze-Leende start op 3 oktober de elfde editie van Kunstsmullen. Tot en met 25 oktober kun je dagelijks genieten van kunst, cultuur en natuur tijdens verschillende wandelroutes en activiteiten. Het evenement staat dit jaar in het teken van het thema ‘Ruimtelijke Verkenning’. Kunst, natuur en de vier kernen van de gemeente worden hierin met elkaar verbonden. 

In het centrum van Uden is een bijzondere nieuwe muurschildering onthuld van de Udense kunstenaar Pablo Slenders. Het kunstwerk vormt een visuele tijdsbrug tussen de rijke geschiedenis van Maashorst, het karakteristieke landschap van de regio en het leven van vandaag.

De muurschildering is het eerste nieuwe kunstwerk in de openbare ruimte dat tijdens deze bestuursperiode van het college van burgemeester en wethouders is gerealiseerd. Daarmee vormt het een mooie eerste stap in de ambitie om meer kunst zichtbaar te maken in de openbare ruimte, zoals opgenomen in het samenwerkingsakkoord van de huidige coalitie.

Zwijndrecht droomt van mogelijkheden om een nieuw cultuurhuis met theater te openen. Nog geen 20 jaar na de sluiting van theater De Uitstek, dat maar twintig jaar bestaan heeft, zou een cultuurhuis een mooie aanvulling zijn op winkelcentrum Walburg.

Dat blijkt uit nieuw onderzoek naar de toekomst van het winkelcentrum, uitgevoerd in opdracht van de gemeente. Die heeft grote ambities, zo blijkt. Ze wil van het winkelcentrum een echt stadscentrum maken, compleet met culturele, maatschappelijke en recreatieve activiteiten.

Vijf Almeerse culturele organisaties krijgen volgend jaar geen subsidie van de gemeente, terwijl hun aanvragen wel positief zijn beoordeeld. Onder hen zijn Inner Circle en Goede Rede Concerten. Beide organisaties zeggen dat het besluit grote gevolgen kan hebben voor hun activiteiten in 2027.

De Pas in Heesch is voorlopig gered. De gemeenteraad van Bernheze trekt de portemonnee zodat het sociaal cultureel centrum open kan blijven. Het bestuur van De Pas moet wel aan strikte voorwaarden voldoen, zoals elke maand inzicht geven in de financiële situatie. De gemeenteraad vindt de maatschappelijke functie van De Pas te belangrijk en wil voorkomen dat gebruikers op straat komen te staan en het bestuur het bijltje erbij neergooit.

Een van de duurste en zwaarste boeken ter wereld is gestolen uit een museum in Frankrijk. Alleen al de door Salvador Dalí gemaakte kaft van kunstwerk de Apocalyps weegt 150 kilo. Het is een raadsel hoe de dieven het loodzware boekwerk het pand uit hebben gekregen. Het Openbaar Ministerie is een onderzoek gestart naar de diefstal in de gemeente Issoire, zo'n honderd kilometer ten westen van Lyon.

Horror beleeft gouden tijden. Bioscopen en streamingdiensten vullen zich met griezelfilms; het genre is plots ook geliefd bij mensen die zich niet per se identificeren als horrorfans.

Waarom is horror ineens zo populair? “Die ommezwaai kent een lange aanloop”, nuanceert Mathias Clasen de horrorwetenschapper van de Deense Aarhus Universiteit. “Horror is gestaag gegroeid, kende alleen in de jaren negentig een dip.” Na het einde van Koude Oorlog overheerste optimisme. “Mensen hadden het gevoel dat ze leefden in een tijd van vrede en voorspoed. En dat is niet bepaald een goed cultureel klimaat voor horrorfilms. Net als een paddenstoel gedijt horror nu eenmaal het best in het donker. Hoe enger en onvoorspelbaarder de wereld is, hoe meer behoefte mensen hebben aan horrorverhalen.”

Vanaf 1 januari 2027 verandert de financiering van de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) voor gemeenten. Het ministerie van VWS voegt de SPUK Stimulering Sport en de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) samen tot één regeling: de SPUK Sport en Bewegen. Via deze regeling wordt in de periode 2027-2029 geld beschikbaar gesteld aan gemeenten voor de inzet van combinatiefunctionarissen. Dit zijn cultuurcoaches en buurtsportcoaches die cultuur, sport, het sociale domein en onderwijs met elkaar verbinden. 

Omdat de nieuwe SPUK Sport en Bewegen in korte tijd is ontwikkeld, zijn de afspraken nog niet volledig uitgewerkt en gepubliceerd. De huidige regeling is het vertrekpunt voor de komende drie jaar, waarschijnlijk met beperkte aanpassingen. Het definitieve budget en de voorwaarden worden naar verwachting in november of december 2026 bekendgemaakt. 

Fenix heeft zeldzame brieven van de wereldberoemde kunstenaar Willem de Kooning verworven, die tot nu toe in familiebezit waren. De brieven die hij naar zijn vader en andere familieleden verstuurde, zijn vanaf woensdag te zien in het museum. Directeur Anne Kremers zegt dat de brieven ‘de mens achter de beroemde kunstenaar heel dichtbij brengen’. „Honderd jaar na zijn vertrek kunnen we niet alleen zijn kunst tonen, maar nu ook zijn eigen woorden.”

De Koninklijke Stedelijke Harmonie Hulst bestaat dit jaar maar liefst 225 jaar. Een bijzonder jubileum voor een vereniging die al meer dan twee eeuwen stevig geworteld is in Hulst. En zo’n verjaardag vraagt natuurlijk om een muzikaal cadeau. Dat komt er op zaterdag 10 oktober, wanneer het Orkest Koninklijke Luchtmacht naar Hulst komt.

Dat de Harmonie na 225 jaar nog altijd springlevend is, heeft volgens klarinettiste en secretaris Cindy Boon-Carpentier alles te maken met de bijzondere mix binnen de vereniging. Jong en oud spelen er samen, ook wanneer je nog maar net begonnen bent met een instrument. Ook het repertoire gaat met de tijd mee. Van Coldplay en Queen tot The Beatles. „Oubollig is het zeker niet.”

In oktober 2026 publiceerde SLO de conceptexamenprogramma’s voor de vakken binnen het cluster kunst en cultuur. Dit zijn de vakken CKV, beeldend, dans, film, muziek, theater. Onder leiding van het College voor Toetsen en Examens worden dit schooljaar 2026-2027 conceptsyllabi ontwikkeld voor de vakken met een centraal examen.

Het Schoenenkwartier in Waalwijk sluit aan bij het grote Europese project Tannoria. Het museum gaat samen met partners uit Spanje en Portugal zich inzetten voor het behoud van een bijzonder ambacht: het leerlooien.

„Het is een grote eer.” Directeur Rinske Jurgens is trots op de deelname van het Schoenenkwartier aan het EU-project. „We zijn niet voor niets geselecteerd. We hebben veel historische kennis en innovatiekracht in huis. Dat valt op.” Het museum krijgt 60.000 euro uit een Europese subsidiepot (Creative Europe Programme). Het geld is bedoeld voor de uitvoering van het project, en dekt 80 procent van de kosten. Achter het project schuilt een bijzondere missie. Veel leerlooierijen zijn verdwenen, toch mag dit erfgoed niet verloren gaan.

Stichting Sociale Veiligheid Podiumkunsten lanceert de handreiking Beschermd Besturen. De publicatie richt zich op de sociale veiligheid van directeur-bestuurders in de podiumkunsten en helpt bestuurders en toezichthouders om zorgvuldig om te gaan met situaties rond ongewenste omgangsvormen en grensoverschrijdend gedrag.

De Europese Commissie werkt aan een specifieke AI-strategie voor de culturele en creatieve sector. De strategie moet ingaan op de kansen van kunstmatige intelligentie, maar ook op vraagstukken rond rechten, transparantie, vakmanschap en de positie van makers en culturele organisaties. AI raakt inmiddels steeds meer onderdelen van de culturele praktijk. Denk aan publieksbereik en toegankelijkheid, maar ook aan archieven, planning, administratieve processen en andere vormen van bedrijfsvoering. Tegelijkertijd spelen er vragen over auteursrecht, arbeidspraktijken, benodigde kennis en vaardigheden en het behoud van sectorspecifieke expertise.

In Amerikaanse schoolbibliotheken zijn in het schooljaar 2025-2026 bijna 12.000 boekenverboden geregistreerd, een nieuw record. Dat blijkt uit onderzoek van PEN America. Wilma van Wezenbeek, algemeen directeur van de KB, nationale bibliotheek, noemt de ontwikkeling zeer zorgelijk en benadrukt het belang van vrije toegang tot kennis en verschillende perspectieven.

Erfgoed is van iedereen. Maar niet iedereen kan een museum, monument of Werelderfgoedlocatie op dezelfde manier bezoeken. Daarom werken Stichting Werelderfgoed Nederland, de Nederlandse UNESCO Commissie, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en Stichting Accessibility samen aan toegankelijker Werelderfgoed. Tijdens de Week van de Toegankelijkheid wordt op woensdag 7 oktober in Droogmakerij de Beemster een volgende concrete stap gezet in de uitvoering van het Actieplan Toegankelijk Werelderfgoed.

Vera Carasso, directeur van de Museumvereniging en lid van de Nederlandse UNESCO Commissie, benadrukt het belang: “Het recht op cultuur betekent dat iedereen toegang moet hebben tot cultuur, eraan moet kunnen deelnemen en ervan moet kunnen genieten. UNESCO beschouwt dit als een fundamenteel recht. Toegankelijkheid is daarom geen extra service, maar een onderdeel van de publieke opdracht van musea, monumenten en bezoekerscentra.”

Coalitiefracties D66 en PRO en oppositiefractie VVD willen dat de gemeente Eindhoven 1,9 miljoen euro extra vrijmaakt voor de culturele sector. Dat hebben de partijen laten weten in raadsvragen. Zonder dat geld dreigen een aantal belangrijke culturele instellingen hun subsidie te verliezen, hoewel ze wel positief zijn beoordeeld door de Cultuurraad. Daarbij willen de fracties ook weten of het college van B&W het cultuurbudget wel groot genoeg vindt. ‘Past het huidige cultuurbudget bij de ambitie van Eindhoven als groeiende kennis-, design- en cultuurstad?’ vragen de fracties.