Trends & Ontwikkelingen

Kanye West treedt over twee maanden niet op in Frankrijk. De rapper zegt dat hij zelf heeft besloten zijn optreden in Marseille uit te stellen. De afgelopen dagen werd de roep in Frankrijk steeds luider om West te weren. 

Brussel dreigt de subsidie voor de Biënnale Venetië in te trekken als Rusland dit jaar mag meedoen. De 61e editie van de prestigieuze kunstexpositie in de Italiaanse stad gaat op 9 mei van start. In een brief aan de voorzitter van de Biënnale stelt het EU-agentschap voor onderwijs en cultuur dat de organisatie Rusland toestemming heeft gegeven om zijn paviljoen op het expositieterrein te heropenen. Dat bleef sinds 2022 dicht in verband met de Russische invasie van Oekraïne.

In de brief die de Italiaanse krant la Repubblica in handen kreeg, schrijft het agentschap dat de Russische deelnemers volledig worden gefinancierd en gepromoot door de Russische regering. De deelnemende Russische kunstenaars worden daarom als een 'regeringsdelegatie' beschouwd. Volgens de EU gaat het om meer dan alleen het schenden van het verbod op culturele samenwerking met Rusland. De EU is ook bang dat Rusland de deelname voor propagandadoeleinden zal misbruiken, om te laten zien dat het er internationaal weer volledig bij hoort. De EU geeft de Biënnale dertig dagen tijd om de Russen de deur te wijzen. Alleen dat kan het stopzetten van de twee miljoen euro aan subsidie voor de periode 2025-2028 voorkomen.

Het Paradisodebat is verplaatst naar 6 september. De reden is dat Ron Wood, gitarist van The Rolling Stones, op maandag 7 september 2026 met zijn band naar Paradiso Amsterdam komt. Het is 31 jaar geleden dat Ron met The Rolling Stones optrad in Paradiso. Oorspronkelijk stond het Paradisodebat op die dag gepland. Als alternatieve datum is zondag 6 september beschikbaar. Dat betekent dat we dit jaar weer terugkeren naar de zondag, zoals in eerdere jaren. We vertrouwen erop dat deze wijziging geen grote problemen zal opleveren voor het debat.

De bewustwordingscampagne Wie leest heeft een goed verhaal is een succes. Dat blijkt uit de resultaten van de jaarlijkse meting van onderzoeksbureau GfK. De campagne laat duidelijk impact zien: zowel het bereik als de herkenning van de campagne nam in 2025 flink toe. Mede door inzet van radio steeg het bereik van 56% naar 78% van de doelgroep. Wie leest heeft een goed verhaal heeft als doel aandacht te vragen voor de positieve waarden van lezen. De resultaten laten een eerste positieve bijdrage zien.

De Argentijnse auteur Samana Schweblin ontvangt de Aena Narrative prijs. Dit maakte de organisator van de prijs, luchthavenbeheerder Aeropuertos Españoles y Navegación Aérea (Aena), afgelopen week bekend. Schweblin ontvangt de Spaanse prijs voor het boek El buen mal (Het goede kwaad), dat een geldbedrag bevat van een miljoen euro. Het Spaanstalige boek van Schewblin is een verzameling van korte fictieverhalen waarin thema’s terugkomen zoals onzekerheid, spijt en kwetsbaarheid.

Aena reikte de prijs dit jaar voor het eerst uit. Het doel van de Aena Narrative prijs is het erkennen van Spaanstalige en vergelijkbare talen, bijvoorbeeld Braziliaans en Portugeestalige werken voor hun literaire kwaliteit, originaliteit en culturele impact. De uiteindelijke winnaar ontvangt een geldbedrag van een miljoen euro, dat is net zoveel als de Nobelprijs voor literatuur.

De miljoenenaanpak van Spectrum in Schijndel is volgens algemeen manager Petra Levert veel meer dan een verbouwing; het is ook een soort nieuwe start voor het sociaal-cultureel centrum. „We hebben volop ambities.” Spectrum ondergaat een metamorfose, en gaat tegelijkertijd verduurzamen. Het moet vriendelijker, warmer, sfeervoller en minder rommelig worden. Meer overzicht voor bezoekers is belangrijk, want in het pand hebben veertien maatschappelijke en culturele organisaties onderdak. De verbouwing moet Spectrum een nieuwe impuls geven. Levert hoopt meer bezoekers binnen te halen, onder andere door flexibeler te kunnen verhuren. 

Waalre erkent dat de huidige situatie voor verenigingen in de gemeente lastig is. Meerdere clubs kampen met een tekort aan opslag- en oefenruimte, maar een oplossing laat nog wel even op zich wachten. Dat laat de gemeente weten in antwoord op vragen van Aalst-Waalre Belang (AWB). Die politieke partij stelde, namens alle partijen in de raad, vragen over de huisvesting van Harmonie Juliana.

Er is in de gemeente sprake van een ‘bredere huisvestingsopgave voor verenigingen en stichtingen’, laat Waalre in de antwoorden weten. Harmonie Juliana staat daarin niet alleen. Vandaar dat de gemeente dit kwartaal nog begint met het opstellen van een visie. Daarin komt te staan wat de problemen zijn bij alle sociaal-culturele accommodaties in Waalre en welke rol de gemeente daarin kan spelen.

De Architectuurprijs Nijmegen is toegekend aan woontoren Front. Het achthoekige gebouw aan het centrale plein in het Hart van de Waalsprong is ontworpen door Monadnock. Volgens de jury is met Front ‘een nieuw Nijmeegs monument neergezet’.

“Front is een optimistisch icoon, gemaakt met lef, dat ambachtelijkheid en vakmanschap uitstraalt”, stelt de jury in zijn rapport. “Door - anders dan in het stedenbouwkundig plan was bedacht - te kiezen voor een markante woontoren met een afgeschuinde en gekartelde gevel, krijgt het plein een helder gedefinieerde ruimte. Dit is een gebouw dat nog niet eerder is gebouwd en waarschijnlijk, vanwege de specifieke inpassing op de locatie, ook geen navolging zal vinden; een unicum dus, Een heel passende woontoren met metropolitane uitstraling”, aldus de jury.

De restauratie van het iconische Atlasbeeld en de bijbehorende hemelbol op het Koninklijk Paleis Amsterdam is afgerond. Het beeld op het fronton van het paleis was in juli van zijn plek gehaald voor een uitgebreide onderhoudsbeurt in Antwerpen. Het zes meter hoge bronzen beeld wordt eind deze maand terug gehesen op zijn vertrouwde stek.

Het Atlasbeeld, dat een hemelgewelf draagt, staat sinds de zeventiende eeuw op het dak van het Paleis op de Dam. Het beeld is net als honderden andere sculpturen op het gebouw vervaardigd door beeldhouwer Artus Quellinus (1609 - 1668). De restauratie, de eerste sinds 1916, was gericht op het terugbrengen van de oorspronkelijke kleurstellingen en details.

Op 30 januari 2026 deed de rechtbank Midden-Nederland (hierna: de rechtbank) uitspraak in de beroepszaken die Holland Baroque, Holland Opera en Suburbia afzonderlijk hebben ingesteld tegen de besluiten op bezwaar op de aanvragen die deze organisaties hebben gedaan voor een meerjarige productiesubsidies 2025-2028.  

De rechtbank heeft in alle drie de zaken geoordeeld dat de besluiten op onderdelen niet voldoende gemotiveerd waren. Op andere onderdelen is het Fonds door de rechter in het gelijk gesteld. De rechtbank heeft het Fonds in elke zaak de opdracht gegeven om de adviescommissie categorie III, die eerder over de aanvragen heeft geadviseerd, opnieuw te raadplegen voor een nadere motivering op onderdelen van het advies en in een enkel geval op onderdelen een nieuw advies. De adviescommissie heeft een gedeeltelijk nieuw advies uitgebracht over de drie aanvragen. Met deze nieuwe adviezen blijven de besluiten om de subsidieaanvragen van deze aanvragers niet te honoreren in stand. 

De arbeidsmarkt voor zzp'ers in de culturele en creatieve sector staat onder druk. Hoe maak je die arbeidsmarkt eerlijker en toekomstbestendig? Dat is de centrale vraag in de podcastserie Fair Enough?!, een initiatief van de Boekmanstichting en Platform ACCT. In drie afleveringen gaan makers, onderzoekers en beleidsmakers met elkaar in gesprek over de dagelijkse realiteit van het zelfstandig werken in de cultuursector. 

 In aflevering 1 staat de kunstenaarsmentaliteit centraal: wanneer wordt passie zelfopoffering? In aflevering 2 verschuift de focus naar kennisdeling. Er is veel kennis beschikbaar over financiering, auteursrechten en wet- en regelgeving, maar bereikt die ook de zzp'er? In de derde en laatste aflevering van Fair Enough?! is collega Anne Hendriks (specialist fair practice) te gast. Met de andere gasten verkent ze vormen van collectieve solidariteit: van fair practice codes en gedeeld risicodragen tot sectorbrede belangenbehartiging, intergenerationele steun en zelfreflectie.

In Ierland werd onlangs het basisinkomsen voor kunstenaars ingevoerd om hen hiermee financiële voorspelbaarheid te bieden. Ook in Nederland verdient ruim een kwart van alle kunstenaars minder dan 20.000 euro bruto per jaar met hun werk in de kunsten. De vraag wie er goed genoeg is om van de kunsten te leven, is daarmee veranderd in: wie kan het financieel lang genoeg volhouden? Wie dat kan, heeft doorgaans iets dat niet op het cv staat: rijke ouders, een partner met vast inkomen, of een erfenis. Wie dat niet heeft, moet ofwel erg succesvol zijn, veel uren steken in bijbaantjes, of veel geluk hebben. 

In Parijs wordt een kunstwerk van Picasso verloot. De opbrengst van de lootjes gaat naar onderzoek naar de ziekte van Alzheimer. De winnaar krijgt het op papier geschilderde Tête de Femme uit 1941 mee naar huis. De loten kosten 100 euro. De kans om de Picasso te winnen is niet groot. De organisatoren van de non-profitloterij ‘1 Picasso voor 100 euro’ zeggen 120 duizend lootjes te willen verkopen, waardoor de opbrengst kan oplopen tot 12 miljoen euro. Een miljoen daarvan is de verkoopprijs die wordt betaald aan de eigenaar, de internationale Opera Gallery. De rest gaat naar de Fondation Recherche Alzheimer.

Het is de derde keer dat ‘1 Picasso voor 100 euro’ wordt verloot. De loterijen brachten 10 miljoen euro op voor cultureel werk in Libanon en voor waterprojecten in Afrika. De Fransman Ari Hodara heeft de loting uiteindelijk gewonnen. 

De provincie vroeg KWINK groep om een onafhankelijk onderzoek naar het subsidieproces van de regeling professionele kunsten 2025–2028. Hierbij is uitgebreid gesproken met een breed spectrum aan betrokkenen, met name uit de culturele sector zelf. Het onderzoek volgde op een langdurige bezwaarschriftenprocedure. Het onderzoeksrapport is inmiddels gereed en met de betrokken partijen gedeeld. 

Het onderzoek laat zien dat het culturele aanbod in Brabant breed en divers is. Veel instellingen hebben hun aanvraag met grote zorg voorbereid. Aanvragers geven in het rapport aan dat zij het waarderen dat Brabant, in tegenstelling tot veel andere provincies, een structurele regeling voor de professionele kunsten heeft. Die waardering onderstreept het belang van een consistent provinciaal cultuurbeleid. Tegelijkertijd maakt het rapport duidelijk dat er verbeterpunten zijn bij de provincie zoals: duidelijkere toelichtingen, meer eenduidige werkwijzen en een overzichtelijker proces. De provincie gebruikt de evaluatie als basis om het subsidieproces te verbeteren en neemt de aanbevelingen van de onderzoekers mee in de volgende meerjarige professionele kunstenregeling (2029–2032).

“Het lettertype is zelfs in Brazilië, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten gedownload”, vertelt Sander Neijnens. De ontwikkelaars van TilburgsAns hadden nooit verwacht dat het zo ver zou komen. Eigenlijk was Sander een lettertype aan het maken voor zijn eigen facturen toen hij het idee kreeg voor TilburgsAns. “Ik wilde er een icoontje van de kruikenzeiker aan toevoegen. Dan kun je altijd zien dat het in Tilburg gemaakt werd.” Daar ontstond het idee voor een Tilburgs lettertype met meer pictogrammen. Hij sloeg de handen ineen met kunstenaar Ivo van Leeuwen. 

Wat het lettertype verder Tilburgs maakt, zijn de ruim honderd pictogrammen van kenmerkende plekken in de stad. “Dat zie je eigenlijk nooit”, vertelt Sander. “Dit is nog steeds uniek in de wereld.” Tijdens de viering van het 10-jarig bestaan komen er 27 pictogrammen bij, waardoor het totaal aantal op 150 komt. Dat het project zo omarmd wordt door de Tilburgers blijft voor Sander bijzonder.

De ensembles Holland Baroque en Holland Opera krijgen opnieuw geen meerjarige subsidie van het Fonds Podiumkunsten (FPK). Dat heeft het fonds vrijdag aan de orkesten medegedeeld. Ensemble Pynarello moet nog wachten op de uitslag. Voor die beslissing heeft het FPK uitstel aangevraagd.

In 2024 werden de subsidieaanvragen al afgewezen. De muziekgezelschappen stapten toen samen naar de rechter. Op 30 januari 2026 deed de rechtbank uitspraak over het beroep tegen het FPK. De rechtbank gaf de muziekgezelschappen gelijk. De afwijzing van de subsidieaanvragen was onvoldoende onderbouwd. Het fonds moest de aanvragen opnieuw beoordelen en kreeg daarvoor tien weken de tijd. Die deadline verstreek vrijdag. Judith Steenbrink, artistiek leider van Holland Baroque, vertelt dat de nieuwe afwijzing hard aankomt. 

Gershwin Bonevacia ontvangt op 13 april de Gouden Ganzenveer 2026. Bonevacia mag als kersverse laureaat iemand de Jonge Veer toekennen. De Jonge Veer is ‘een aanmoedigingsprijs ingesteld voor een jong talent (tot 35 jaar) dat zich onderscheidt door een virtuoze omgang met taal en het geschreven woord en op die wijze de leescultuur onder jongere generaties versterkt’. Bonevacia kiest voor slamdichter Lisette Ma Neza. Ma Neza, in 2024 de eerste stadsdichter van Brussel, ontvangt een speldje en een stipendium van 2500 euro.

De novelle Zinkstukken van Jilt Jorritsma wordt van 12 tot en met 27 september 2026 cadeau gedaan aan lezers bij besteding van minimaal vijftien euro in een boekhandel in Noord-Brabant. Het Brabants Boek Present is een initiatief van Cultuurfonds Noord-Brabant en literair productiehuis Tilt. Jilt Jorritsma (Sneek 1991) is historicus, essayist en schrijver. In 2021 verscheen zijn debuutroman Was, die met veel lof werd ontvangen.
 

Outsiders: voor kinderen tot 18 jaar komt die wens dit jaar uit. Intents Festival in Oisterwijk komt op vrijdag 5 juni met een speciale gezinsdag. Op een gescheiden gedeelte van het driedaagse hardstyle festival wordt ruimte gemaakt voor de allerjongsten en hun ouders. "We gaan onze kinderen opvoeden met hardstyle", lacht Toine van de Ven van Intents Festival.

Het was een duidelijke wens van de jeugd in Oisterwijk: een eigen festival. "We hebben kinderen uit groep 7 en 8 gevraagd wat zij missen in de gemeente. Zij wilden dat er ook iets voor hen georganiseerd werd, het liefst een eigen festival", vertelt wethouder Dion Dankers. Daarom sloegen de gemeente en Intents de handen ineen en daar is het speciale gezinsfestival Intents Nxt Gen uitgekomen.

Het prentenboek Atman! van schrijver en dichter Bart Moeyaert en illustrator Mark Janssen heeft de 39ste Woutertje Pieterse Prijs gewonnen. Het is de tweede keer dat Moeyaert en Janssen de bekroning voor het mooiste kinderboek van het afgelopen jaar krijgen.