Trends & Ontwikkelingen

In mei bracht het Letterenfonds een bezoek aan het Caribisch deel van het Koninkrijk. Doel van deze reis was om de verbrede subsidiemogelijkheden voor de eilanden onder de aandacht te brengen. Door middel van netwerksessies en afspraken met lokale makers en organisaties hielpen medewerkers van het fonds potentiële aanvragers verder op weg. Ook werd er tijdens de sessies getoond welke projecten op de eilanden er de afgelopen twee jaar al ondersteund zijn door het fonds.

In Nijmegen zijn bij opgravingen de overblijfselen van het grootste Romeinse badhuis in Nederland gevonden. Die conclusie trekken archeologen na een jaar onderzoek te hebben gedaan op het Waalfront, een industrieterrein aan de Waal, waar binnenkort een nieuwbouwwijk moet verrijzen.

Naast het badhuiscomplex zijn ook de contouren van hele huizenblokken, geplaveide straten, luxeuze stadswoningen en een oude Romeinse toren ontdekt. Daarbovenop kwamen nog tienduizenden kleinere vondsten, waaronder sieraden, oude munten en een bronzen buste van de Romeinse wijngod Bacchus.

Op een steenworp afstand van Science Museum NEMO opende dit voorjaar het nieuwe VR-museum Entr met een meerpersoonservaring die je meeneemt naar, aldus initiatiefnemer Vincent Slangen, “de gossip en schaduwkanten van zeventiende-eeuws Amsterdam.”

Museum Boijmans Van Beuningen gaat de overleden kunstenaar en tv-maker Wim T. Schippers eren met een nieuwe uitvoering van zijn iconische pindakaasvloer. Dat laat een woordvoerder dinsdag weten aan het ANP. De Pindakaasvloer wordt in juli opnieuw gemaakt in het Depot van het Rotterdamse museum.

Deze week maakte het Nederlands Letterenfonds bekend dat Chiara Nardo het Letterenfonds Vertaaltalent Prijs 2026 ontvangt voor haar Italiaanse vertalingen. De jaarlijkse prijs bekroont een vertaler met een opvallend oeuvre en zich actief inzet voor het vertaalvak. 

Cinekid bestaat veertig jaar en dat wordt groots gevierd. Gedurende vijf zomerweken brengt het kinderfilmfestival in samenwerking met de VPRO tien klassiekers terug in de bioscoop. Kinderen kunnen een stem uitbrengen op hun favoriet en de winnaar krijgt een plekje in de festivalprogrammering van aanstaand najaar.

Componisten Joey Roukens en Huba de Graaff ontvangen zondag 21 juni de Buma Classical Awards. Joey Roukens krijgt de Buma Classical Award, Huba de Graaf de Buma Classical Lifetime Achievement Award. De prijzen van auteursrechtenorganisatie BumaStemra worden uitgereikt aan componisten die een onuitwisbaar stempel op de nieuwe klassieke muziek hebben gedrukt. 

Kunstenaar en tv-maker Wim T. Schippers is vorige week woensdag overleden op 83-jarige leeftijd. Dat heeft zijn stichting bekendgemaakt. Schippers is onder meer bekend als stemacteur voor het personage Ernie van het bekende Muppetduo Bert en Ernie in Sesamstraat. Ook was hij stemacteur van bijvoorbeeld Kermit de Kikker en Graaf Tel.

Schippers begon in de jaren 60 met werken in de televisie- en radiowereld. Sommige van zijn programma's leidden tot veel commotie. Schippers bleef tot op hoge leeftijd actief als kunstenaar, theatermaker en schrijver.

Auteur Maarten van der Graaff krijgt de Frans Kellendonkprijs 2026. De oeuvreprijs wordt eens in de drie jaar toegekend door de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en zal op 10 oktober worden uitgereikt aan Van der Graaff in Leiden.

Vandaag heeft de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde bekendgemaakt dat Dewi de Nijs Bik de Henriëtte Roland Holstprijs 2026 heeft gewonnen met haar debuutpoëziebundel Indolente. De onderscheiding wordt eens in de drie jaar gegeven aan een in druk verschenen en in de Nederlandse taal geschreven werk van proza, poëzie of toneel dat zich richt op sociale bewogenheid, engagement en literaire kwaliteit. Voor het eerst sinds de oprichting van de prijs (1957) wint een vrouwelijke dichter.

Afgelopen week maakte de commissie voor Schone Letteren bekend dat Maria Kager de Debutantenprijs 2026 ontvangt. De jaarlijkse prijs van Maatschappij der Nederlandse Letterkunde bekroont recentelijk verschenen literair werk van beginnende auteurs voor proza of poëzie. Kager mag de prijs in ontvangst nemen met haar debuutroman De buitengewoon geslaagde opvoeding van Frida Wolf.

Een dubbel themanummer van Theaterkrant Magazine over sociaal-artistiek theater. Ruim een half jaar lang volgden hun schrijvers negen projecten op het brede scala van participatief/community/wijk-theater. Het nummer van juni 2026 is volgens de redactie een van de meest bijzondere uitgaves van dit Magazine van de afgelopen jaren. 

Al langer had de redactie de behoefte om aandacht te geven aan het sociaal-artistieke theaterwerk dat in Nederland wordt gemaakt. De projecten die onder die zeer brede noemer vallen, zijn veelvormig, impactvol en buitengewoon interessant. Toch blijven ze vaak een beetje onzichtbaar en losstaan van het ‘reguliere’ theater.

Kunst, of het nu dans, theater, muziek, zang, cultuurbezoek, literatuur, beeldende of digitale kunst betreft - kan een ziekte of een beperking niet genezen, maar wel helend werken. The Art of Healing was de titel van de inaugurele rede die Tineke Abma uitsprak op 12 juni bij de aanvaarding van de leerstoel Kunst & Zorg. Deze leerstoel is gevestigd aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

De rede werd voorafgegaan door een interactief Arts & Health festival ism Leyden Academy en het Jo Visser fonds waarin de beleving centraal stond, en een middagsymposium. 

Tussen de sporen van Den Haag Centraal en Hollands Spoor heeft Den Haag er een nieuwe ontmoetingsplek bij. Inter-City, de nieuwe uitbreiding van PIP Den Haag, werd woensdag officieel geopend in de Binckhorst. Op het terrein van 8000 vierkante meter is ruimte voor concerten, theater, sport, horeca en culturele initiatieven. Op het terrein zijn meerdere zalen, waaronder een theaterzaal en een concert- en clubzaal.

Nergens anders in Nederland staan in de openbare ruimte zo veel kunstwerken als in Amsterdam. Loop een paar minuten door de stad en je komt er een tegen. Het boek U bent hier onderzoekt en becommentarieert de ‘Collectie Amsterdam’. 

In Amsterdam zijn 1700 kunstwerken in de openbare ruimte in kaart gebracht. De collectie omvat werken van diverse kunstenaars, waaronder verwijzingen naar Hazes en Rembrandt, en een eerbetoon aan de voormalige burgemeester Eberhard van der Laan.

Stichting Méér Muziek in de Klas bereikt samen met partners steeds meer kinderen en jongeren met kunst- en cultuuronderwijs. “Het is heel fijn om te zien hoe graag het onderwijs dat wil”, aldus Kirsten Smeenk, docent bij Fontys en coördinator van Méér Muziek in de Klas Helmond.

De stichting zet zich in voor meer creatieve en cultuurlessen op basisscholen. Uit de cijfers blijkt onder andere dat meer dan 1.200 scholen meedoen. Dat zijn er 200 meer dan het gestelde doel. Daarnaast meten deelnemende scholen meer motivatie, zelfvertrouwen, betere sociale vaardigheden, samenwerking en concentratie bij leerlingen. Méér Muziek in de Klas doet dit omdat kunst- en cultuurlessen de afgelopen jaren steeds vaker zijn wegbezuinigd om ruimte te maken voor meer reken- en taallessen.

Uren na de deadline en een dag voor de tachtigste verjaardag van de Amerikaanse president Trump is zijn naam verwijderd van het prestigieuze Kennedy Center in Washington D.C.. De rechtbank in de Amerikaanse hoofdstad bepaalde eind mei dat de naam onrechtmatig op het gebouw was gezet en dat de letters moesten worden weggehaald.

Sondi (32) is de winnaar van de Volkskrant Beeldende Kunst Prijs 2026. Juryvoorzitter Ingrid van Engelshoven, voormalig minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, heeft dit zaterdag bekendgemaakt in de Monopole in Schiedam. 

Sondi, kunstenaarsnaam van Sondi Rumohr, maakt kunstinstallaties die kritisch reageren op stereotyperingen in videospellen en vooral op de clichématige verbeelding van zwarte mensen. De jury vindt dat Sondi’s werk ‘ongemak en zachtheid’ combineert: ‘Met een scherp oog en een rijke theoretische bagage bouwt Sondi aan een oeuvre dat zowel persoonlijk als politiek resoneert.’ De Volkskrant Beeldende Kunst Prijs bedraagt 10 duizend euro en is bedoeld voor talent tot en met 35 jaar. Dit jaar viert de prijs zijn 20-jarig jubileum.

In het geval van Hockney, die donderdag op 88-jarige leeftijd overleed, was het niet enkel de kijker die genoot. De begaafdste (Britse) schilder van deze tijd beleefde aan zijn kunst zelf ook veel genoegen. Weinigen waren zo verslaafd aan tekenen en schilderen als Hockney. Hij was een van die zeldzame mensen die, zoals Hockneys vaste interviewer Martin Gayford het ooit typeerde, oprecht kunnen zeggen dat ze meer plezier beleven aan hun werk dan aan plezier.

Het bracht hem veel artistieke erkenning en commercieel succes. De productieve Hockney brak veilingrecords met zijn schilderijen, exposeerde in prestigieuze instituten (zoals Tate Modern en het Van Gogh Museum) en was (of leek) bevriend met de halve beau monde, van wie hij er velen portretteerde. Zijn oeuvre was al decennialang gecanoniseerd, opgenomen als het was in talloze kunsthistorische overzichtswerken.

De documentaireserie De Afhaalchinees: Thuisbezorgd van Qian van Binsbergen heeft de prestigieuze Zilveren Nipkowschijf gewonnen. De documentaireserie van Omroep Zwart is het vervolg op De Afhaalchinees uit 2023 en gaat over de gevolgen van adoptie.

Behalve de Cultuurprijs werd ook de Stimuleringsprijs uitgereikt: een beloning voor talenten en nieuwe initiatieven op het gebied van cultuur. Deze werd gewonnen door theatermaker Jasmijn van van Disseldorp.

De Provincie Flevoland publiceert de Cultuurmonitor 2022-2024 gepubliceerd. Hierin staat wat er gebeurt op het gebied van kunst en cultuur en wat dat betekent voor inwoners. Voor de monitor is samengewerkt met veel organisaties en makers uit Flevoland. Dankzij hun verhalen, cijfers en beelden ontstaat een compleet beeld van wat cultuur hier betekent en oplevert.

De resultaten helpen om goed te kijken naar wat werkt en wat beter kan. Zo kan het cultuurbeleid in de toekomst beter aansluiten bij wat inwoners nodig hebben. Ook organisaties gebruiken de inzichten om hun aanbod en plannen te verbeteren.

Het Centrum voor de Kunsten Bergen op Zoom (CKB) blijft in het sterk verouderde pand aan de Burgemeester Stulemeijerlaan. „Nieuwbouw is duurder en ingrijpender dan renovatie.” Dat het pand grootschalig onderhoud nodig heeft, is duidelijk. „Enkele lokalen zijn niet per lift te bereiken, er is een tekort aan goede opslagruimte voor instrumenten en ook het klimaat in het pand laat te wensen over”, stelt wethouder Berend Doedens.

Het CKB, dat onder de vleugels van de gemeente opereert, heeft roerige tijden achter de rug. Bergen op Zoom komt uit een periode van financiële malaise en forse bezuinigingen. Het CKB, waar onder meer muziek-, dans- en theaterlessen worden gegeven, moest structureel 700.000 euro inleveren. Er is fors bespaard op personeel, vacatures zijn niet ingevuld en enkele projecten zijn gestaakt. Nu wordt gewerkt aan een nieuwe toekomst voor de muziekschool. 

Amsterdam gaat structureel meer investeren in cultuur. In 2029 en 2030 gaat er 29,6 miljoen euro extra naar het kunstenplan van de hoofdstad. Dat staat in het coalitieakkoord van PRO en D66, waar op 10 juni een meerderheid van de gemeenteraad mee instemde. De investeringen gaan onder meer naar eerlijke spreiding, makers, betaalbare ruimte en cultuureducatie.

De investeringen zijn er vooral op gericht om kansengelijkheid te bevorderen en kunst en cultuur toegankelijk te maken voor alle Amsterdammers. Zo gaat er onder meer extra geld naar achtergebleven culturele infrastructuur buiten de ring, zoals het Bijlmer Parktheater in Zuid-Oost, een cultuurcentrum in Noord en de Meervaart in Nieuw-West.

Het Nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht balanceerde de afgelopen anderhalf jaar meerdere keren op de rand van sluiting. Nu lijkt er opnieuw hoop te ontstaan op een redding. Volgens minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert ‘lopen er gesprekken met partijen uit de onderwijssector over een duurzame toekomst voor het museum’.

Dit zei Letschert donderdag in de Tweede Kamer. „Het Nationaal Onderwijsmuseum vormt voor velen een bijzondere rol”, zei Letschert donderdag tijdens een debat over erfgoed. Volgens haar hebben verschillende organisaties uit het onderwijsveld inmiddels laten weten dat zij „ook een verantwoordelijkheid zien” voor de toekomst van het museum.

Ronald Klaus heeft de vijfde editie van ‘Ditch Your Pitch!’ in Roosendaal gewonnen. Het evenement, dat woensdag plaatsvond bij Safe Spoorzone, trok zeven deelnemers die hun culturele ideeën presenteerden. ‘Ditch Your Pitch!’ bood jonge creatieven een podium om hun projecten te pitchen. De deelnemers hadden maximaal vijf minuten om de jury te overtuigen waarom hun idee het prijzengeld van 2000 euro verdient. Ronald Klaus kreeg de prijs voor zijn concept ‘Stand in Harmony’. Dit hardstyle-evenement draait om eenvoud en harmonie en vindt plaats in The Loods in Roosendaal.

Op 21 juni begint de zomer. In Den Bosch begint het al een week eerder. Van 16 tot en met 21 juni vindt de Culturele Zomerweek plaats: zes dagen waarop Opera op de Parade en Bosch Parade de openbare ruimte van Den Bosch omtoveren tot een gratis toegankelijk podium voor iedereen. Live opera aan de voet van de Sint-Janskathedraal, drijvende kunstwerken op de Dommel en wie daarna nog meer wil, vindt ook in de zalen en musea van de stad een rijk programma.

Tijdens de culturele zomerweek komt de cultuur naar buiten, de stad wordt het podium, en de drempel verdwijnt, letterlijk. Je hoeft nergens voor te kiezen. Je loopt er gewoon in.

Is er nog tijd voor vrij spelen in een tijd waarin alles efficiënt, doelgericht en productief moet zijn? Waar Aldo van Eycks speeltoestellen bedoeld waren als uitnodiging tot fantasie, worden ze nu bezet door sportgroepjes met strakke schema’s. 

Fabienne Rachmadiev schrijft op Metropolis M over het belang van de erkenning van het radicale potentieel van spel, zoals dat recentelijk in meerdere tentoonstellingen in Amsterdam, Berlijn, München en deze weken o.a. in PLAYTIME! POST Arnhem en het Bonnefanten Maastricht wordt aangekaart.

In 2018 was er al een zak met geld om wijkcentrum de Musketon in de Utrechtse wijk Lunetten te vernieuwen en verduurzamen. Maar de afgelopen acht jaar is het verbouwingsplan uitgelopen op een hoofdpijndossier met veel pech, gebrek aan daadkracht en teleurstelling.

Het is nu de bedoeling dat in 2028 met de verbouwing wordt begonnen. De Musketon biedt ruimte aan een buurtcentrum, jongerenkamer, buurtteam, bibliotheek, spelotheek, weggeefwinkel en toekomstige huurder Wijkcultuurhuis.

Het veroveren van de officieuze titel ‘beste aanstormende musicaltalent’ van de regio 's-Hertogenbosch, daar draait het om bij de Tom Odems Musical Awards. Zeven upcoming stars, vertegenwoordigers van middelbare scholen uit de omgeving, namen brutaal Theater aan de Parade in bezit. Féline de Wit werd uitgeroepen als winnaar. 

De Tom Odems Musical Awards zijn in het leven geroepen ter nagedachtenis aan Tom Odems, voormalig directeur van Theater aan de Parade en groot liefhebber van musical. De awards worden sinds 2009 gehouden vanuit het Tom Odems Cultuurfonds, bedoeld om jong musicaltalent te stimuleren.

Op dinsdag 9 juni vond bij het CKE in Eindhoven een bijeenkomst plaats over het onderzoek naar de ondersteuning en financiële basis voor amateurkunstverenigingen in Eindhoven. Tijdens deze avond werden de opbrengsten van het onderzoek naar vitaliteit amateurkunstverenigingen gedeeld. Hiervoor is breed input opgehaald uit de sector. Via vragenlijsten, verdiepende gesprekken en spontane reacties hebben verenigingen en betrokkenen een waardevol en genuanceerd beeld gegeven van wat er speelt en waar behoefte aan is binnen de amateurkunsten. 

Het NIDI deed onderzoek naar leeftijds- en generatie-effecten op het bezoek aan klassieke concerten. Dit laat zien dat in Nederland sinds 1979 het concertbezoek toeneemt met de leeftijd. Het concertbezoek is ook afgenomen over de generaties heen, maar deze afname lijkt bij de recentere generaties af te vlakken.