Trends & Ontwikkelingen

Het overgrote deel van de Nederlanders bezoekt culturele activiteiten of beoefent zelf kunst en cultuur. Maar de verschillen tussen groepen zijn groot. Cultuur is er nog niet voor iedereen, wat wel de landelijke ambitie is. Dat blijkt uit ‘Cultuurparticipatie in cijfers 2024’, dat Boekman op 3 maart publiceert. Het boekwerk laat zien hoe Nederlanders culturele activiteiten bezoeken, beoefenen en consumeren. Consumeren is bijvoorbeeld op YouTube naar een concert kijken, iets wat met name jongeren doen.

De grote verschilmaker in hoe Nederlanders omgaan met cultuur is het opleidingsniveau. Het culturele aanbod in steden is groter en diverser dan in gebieden waar minder mensen wonen, en dat is terug te zien in hoe Nederlanders buiten die steden over cultuur denken. In zeer stedelijke gebieden vindt 43 procent het aanbod interessant, in niet-stedelijke gebieden slechts 20 procent. Nederlanders buiten de steden gaan dan ook veel minder vaak naar musea, theater of concerten.

Het Maurick College ontvangt op zondag 15 maart de Vughtse Jeugd Muziekprijs. De prijs wordt uitgereikt door commissaris van de Koning Ina Adema tijdens de zuidelijke finale van het Prinses Christina Concours in Theater aan de Parade in ’s-Hertogenbosch. Aan de onderscheiding is 2500 euro verbonden. Leerlingen van het Maurick College verzorgen die middag ook een muzikaal optreden.

Workshops met vakdocenten, het Maurick Muziekconcours en een jaarlijkse musicalproductie met live-orkest zijn kenmerkend voor de school. Ook de koortraditie speelt een belangrijke rol. Leerlingen zingen meerstemmig, ontdekken hun stem en treden regelmatig op, zowel binnen als buiten de school.

Acht dagen lang staat Den Bosch eind maart opnieuw in het teken van het jaarlijkse Festival Cement. Van vrijdag 20 maart tot en met vrijdag 27 maart 2026 mag namelijk een nieuwe lichting makers aan de bak. Festival Cement is bij uitstek een evenement waarbij jonge makers kunnen laten zien wat ze in hun mars hebben. Dat kunnen makers zijn die net afgestudeerd zijn. Maar ook met enige jaren ervaring. En dat varieert van intiem muziektheater tot collectieve dromen. En van persoonlijke verhalen tot grote maatschappelijke vragen: de vormen zijn divers en de thema’s urgent. Makers onderzoeken onder andere identiteit, macht, volwassen worden, zorg, gemeenschap en onze verhouding tot de wereld van morgen.

Bregtje van der Haak stapt per direct op als directeur-bestuurder van Eye Filmmuseum. Drie maanden geleden voerde zij ingrijpende bezuinigingen door, die onder meer het schrappen van 30 fte inhielden. Zij concludeert nu dat ze daarmee de basis heeft gelegd voor een nieuwe fase waar nieuw leiderschap bij past. John Middelweerd, al betrokken bij Eye als financieel adviseur, is aangesteld als tijdelijk directeur-bestuurder.

In 2024 nam 91 procent van de Nederlanders deel aan ten minste één culturele activiteit. Daarmee is cultuurparticipatie terug op het niveau van vóór de coronapandemie.

In het ontwikkelgebied 't Zoet in Breda wordt binnenkort de eerste Beeyond-sculptuur onthuld. Het houten kunstwerk dient als nestplaats voor solitaire bijen en draagt bij aan biodiversiteit. Het kunstwerk is een initiatief van de Bredase ondernemers Cees en Marieke Meeuwis. Het project sluit aan bij de ambitie van Breda om stedelijke ontwikkeling te combineren met vergroening. Het beeld ziet er niet alleen leuk uit, het speelt een belangrijke rol in het verbeteren van de leefomgeving voor bijen.

't Zoet ontwikkelt zich de komende jaren tot een nieuw stadsdeel. De plaatsing van de Beeyond-sculptuur markeert een symbolisch moment in deze gebiedsontwikkeling, schrijft ontwikkelaar Marieke Meeuwis. Het initiatief benadrukt de focus op duurzaamheid en biodiversiteit in de stad.

In de warmere maanden wil Etten-Leur best bruisen. Dan zijn er voldoende evenementen. Maar vanaf september, tot april ongeveer, valt de boel stil. En daar wil de gemeente wat aan doen. Onder meer door twee ton subsidie beschikbaar te stellen voor ondersteuning van bestaande en nieuwe evenementen. Bestaande kunnen behouden blijven en doorgroeien en nieuwe worden gestimuleerd.

Belangrijk aandachtspunt voor de gemeente zijn de op jongeren (12 tot 17 jaar) gerichte evenementen. Om die reden ook zit wethouder Ger de Weert volgende week aan tafel met de organisatoren van het succesvolle IJsfestijn en het Zomeravond Spektakel om te onderzoeken op welke manier en onder welke voorwaarden meer voor die doelgroep georganiseerd kan worden.

Sinds 1 maart is er voor Rotterdamse kinderen uit gezinnen met een laag inkomen het Sport- en cultuurtegoed. Kinderen uit gezinnen met een laag inkomen krijgen via hun Rotterdampas automatisch tegoed voor sport- en cultuurlessen. Daarmee wordt meedoen eenvoudiger en toegankelijker voor ruim 20.000 Rotterdamse kinderen. Ouders hoeven vanaf nu maar 1 keer hun inkomen te laten toetsen, namelijk bij de aanvraag van de Rotterdampas voor het laag tarief. Een aparte aanvraag, zoals tot nu toe het geval was, is niet nodig.

Het tegoed bestaat uit 2 vouchers, elk goed voor een half jaar lesgeld, en een proeflesvoucher en een voucher voor verplichte sportkleding/-attributen of voor de huur/koop van een instrument.

In het boek ‘Een eeuw verweven’ beschrijft Marjan Scharloo de geschiedenis van honderd jaar Museumvereniging en de bredere ontwikkeling van het Nederlandse museumwezen. De auteur werkte zelf ruim dertig jaar als directeur in de museale sector. Op Historiek staat nu een fragment uit het boek over de opkomst van de eerste musea die meteen de samenwerking zochten.

Ook als je als gemeente heel tevreden bent over een cultureel initiatief kun je dat niet ‘zomaar’ subsidie geven. Want er moet concurrentie mogelijk zijn. Na poppodium Muziekgieterij is Sphinx Debatcentrum een hoofdpijndossier. Burgemeester en wethouders hebben besloten Sphinx Debatcentrum nog één keer 17.500 euro subsidie te geven. Met het risico dat anderen nu ook geld claimen. Rik van Laake stelt dat Sphinx Debatcentrum er volledig op vertrouwt dat de gemeente naar een structurele relatie toe wil.

Een kunstwerk in de Kostverlorenvaart in Amsterdam-West, dat opgeknapt en opnieuw geplaatst zou worden, komt niet meer terug. Het kunstwerk is in te slechte staat en herplaatsing is voor de gemeente Amsterdam een te kostbare zaak. De gemeente plaatst ook geen ander kunstwerk vanwege te weinig budget. De afgelopen jaren liet de gemeente het na om de kunstenaar, Auke de Vries, en de buurt te informeren over de plannen rondom het kunstwerk. 

‘Waarom vinden kunstenaars toch altijd dat anderen hun hobby’s moeten bekostigen? Als niemand tegen betaling naar je voorstelling wil kijken, dan is het blijkbaar niet goed genoeg’, schreef Marco Jansen in een ingezonden brief de Volkskrant. Verschillende lezers reageren.

Toen het beeld van verzetsheld en schrijver Anton de Kom in Amsterdam-Zuidoost werd geplaatst, was Elvira Sweet stadsdeelvoorzitter. In een opiniestuk blikt zij terug op het proces dat aan de totstandkoming ervan voorafging. Het traject rond het beeld laat volgens Sweet zien hoe complex het is om een historische figuur recht te doen en tegelijkertijd ruimte te geven aan uiteenlopende perspectieven.

“Nu de discussie over het beeld opnieuw is opgelaaid, heb ik geen bezwaar tegen een heroverweging. Wel vind ik het essentieel dat ook een eventuele herijking met dezelfde zorgvuldigheid plaatsvindt als destijds: met ruimte voor dialoog, met betrokkenheid van bewoners, nabestaanden, kunstenaars en deskundigen, en met respect voor zowel de historische betekenis van Anton de Kom als voor het democratische proces. Over kunst verschillen de meningen en dat is maar goed ook.”

De door Eline van der Velden ontwikkelde AI-actrice Tilly Norwood krijgt een eigen universum. In een persbericht schrijft de Nederlandse dat zij samen met Mark Whelan van Prime Video een zogeheten ‘Tillyverse’ gaat creëren. Hierin zullen ‘Tilly en een nieuwe generatie AI-personages leven, samenwerken en carrières opbouwen’. 

„Tilly Norwood is niet zomaar een AI-personage,” schrijft Van der Velden in het persbericht. „Ze is een persoonlijkheid, een merk en een toekomstige wereldster met een meeslepende verhaallijn.” Volgens haar belooft het ‘gedurfd, speels, een beetje chaotisch en onmogelijk te negeren’ te worden. Volgens Whelan heeft Norwood ‘al momentum, een publiek en culturele aantrekkingskracht. Nu schrijven we haar verhaal en bouwen we haar universum.’ Hij noemt het een grote verantwoordelijkheid, maar denkt ‘dat de wereld veel plezier zal beleven aan wat er hierna gebeurt’.

De eerste contouren van het vernieuwde culturele hart (NIS) van Nissewaard zijn zichtbaar. Wethouder Jeroen Postma (cultuur) en wethouder Martijn Hamerslag (accommodaties) hebben een eerste bezoek gebracht. Tijdens een rondleiding bekeken zij, samen met de medewerkers van het NIS, de voortgang van de werkzaamheden en kregen zij een indruk van hoe het gebouw straks ruimte biedt aan nog meer culturele activiteiten. De verbouwing is gericht op het versterken van de culturele functie van het NIS binnen het gebied.

Iedereen die al even geen jongere meer is in Wageningen, maar dat daar ooit wel was, weet het nog. Vroeger, toen had je Unitas. Die fijne plek van de jongerenvereniging aan de Generaal Foulkesweg. In 2009 sloot Unitas definitief de deuren van het pand, het was te groot en er waren te weinig bezoekers om het overeind te houden. Nu is er ‘s avonds en ‘s nachts al heel lang weinig te doen voor jongeren in Wageningen.

Eeuwig zonde, vinden Lars Verhoeff en Loeka Prak. De twee zijn voor zestien uur per week aangesteld bij het Wageningen Culture Collective. Hun doel: ervoor zorgen dat jongeren weer die eigen plek krijgen. En dan bedoelen ze vooral: een plek voor en door jongeren, een culturele broedplaats. Er gloort hoop: “We mogen van de eigenaar tijdelijk weer gebruikmaken van het pand van Unitas. We zoeken ondertussen door naar een plek waar we permanent kunnen blijven,” vertelt Prak. 

Het Laaktheater in Den Haag krijgt in het herontwikkelde Laakhavens een gloednieuw onderkomen. Het huidige gebouw is dringend toe aan vernieuwing en wordt, totdat het nieuwe pand wordt geopend, eerst nog even flink opgeknapt, zodat het huidige pand nog zo'n tien jaar mee kan gaan.

Het plan voor de herontwikkeling van Laakhavens is onlangs door de gemeenteraad vastgesteld. Veel partijen hadden nog kritiek op de uitvoering, van de hoeveelheid nieuwe woningen tot het groen in de wijk. Een van de gewenste aanpassingen aan het plan was meer geld voor de verbouwing van het Laaktheater. Hart voor Den Haag heeft middels een motie gevraagd om 200.000 euro vrij te maken voor de verbouwing en kreeg hiervoor een meerderheid achter zich.

De culturele sector in Eindhoven groeit harder dan ooit volgens gastschrijvers Tanja Mlaker en Bas van Spréw. Maar de groei zit volgens hen in een stuip want het budget dat de Eindhovense politiek vrij maakt voor cultuur, groeit niet mee. Steeds meer artiesten en designers zijn zichtbaar bezig in Eindhoven. Dat is goed nieuws voor de inwoners van de regio, want meer culturele activiteiten in de stad betekent meer keuze en mogelijkheden. Van de Eindhovenaren doen 8 op de 10 mee aan cultuur en 7 van de 10 doen dat bij culturele instellingen in Eindhoven. Cultuur is daarmee een zichtbaar en waardevol onderdeel van het dagelijks leven van veel inwoners.

Maar achter de indrukwekkende groei van culturele initiatieven in de stad schuilt een grote zorg en harde realiteit: het cultuurbudget groeit onvoldoende mee en het huidige aanbod komt steeds meer onder druk te staan. Organisaties worstelen met hogere lasten en niet iedereen kan fair pay toepassen voor makers en medewerkers. Dat maakt het fundament van huidig niveau van cultuur in Eindhoven kwetsbaar en wankel. En daarmee komt ook de toegankelijkheid van cultuur voor inwoners onder druk te staan.

Onderzoekers van het Rijksmuseum hebben ontdekt dat het schilderij Het visioen van Zacharias in de tempel (1633) toch door Rembrandt van Rijn is geschilderd. Bij het onderzoek zijn dezelfde technieken gebruikt als bij de restauratie van Rembrandts meesterwerk De Nachtwacht. De eigenaar zag een handtekening van Rembrandt op het schilderij en zocht in 2023 contact met het Rijksmuseum in Amsterdam, waardoor het werk voor het eerst in 65 jaar kon worden onderzocht.

Het schilderij maakte in 1898 deel uit van een Rembrandttentoonstelling in het Stedelijk Museum, maar in 1960 werd geoordeeld dat het geen echte Rembrandt was. Een jaar later werd het verkocht aan een particuliere koper en daarna verdween het kunstwerk van de radar. Vervolgens werd het decennia niet door experts gezien.

Joke van Vliet heeft de BNG Literatuurprijs 2025 gewonnen met haar roman Niets is echt gebeurd. De onderscheiding is voor auteurs die aan het begin van hun literaire carrière staan. Van Vliet (1970) kon winnen omdat er dit jaar voor het eerst geen leeftijdsgrens meer is. Dat komt, volgens de jury, omdat ‘leeftijdsdiscriminatie gewoonweg niet meer van deze tijd is’.

De Tilburgse kunstenaar Tommy van der Loo heeft de Cultuurprijs van het Cultuurfonds Noord-Brabant gewonnen. De prijs wordt toegekend aan een persoon of organisatie die zich bijzonder heeft ingezet voor de cultuur en/of natuur van Brabant. Overrompeld en verbaasd. Dat zijn de woorden die Tommy gebruikt om zijn gevoel te omschrijven bij het horen van het nieuws. Bij de prijs hoort een kleine overzichtstentoonstelling van zijn werk in een Brabants museum, de locatie is nog niet bekend. Daarnaast ontvangt hij een geldbedrag van 10.000 euro om in zijn beeldend werk te investeren.

Vanaf 12 april 2026 is in het Nederlands Openluchtmuseum de Molukse Barak weer te bezoeken. De barak onderging een uitgebreide restauratie en herinrichting en dat gebeurde in nauwe samenwerking met nazaten van de Molukse gezinnen die tussen 1954 en 1962 woonden in een barakkenkamp in Lage Mierde. Zij werden daar gehuisvest na hun komst uit de Molukken. De barak stond decennialang in het Molukse woonoord Lage Mierde en is in 2003 in zijn geheel overgebracht naar het openluchtmuseum in Arnhem. In de nu gerestaureerde barak vertellen Molukse gezinnen persoonlijke verhalen aan de hand van vier thema’s: Politiek & Herkomst, Traditie, Geloof en Verbinding

De Amerikaanse film- en tv-producent Warner Bros. lijkt toch in handen te komen van concurrent Paramount. Netflix heeft zich namelijk teruggetrokken uit de strijd om de overname. Netflix laat weten geen hoger bod te doen. Eigenlijk zou Netflix Warner Bros. overnemen, zo bleek eind vorig jaar, maar Paramount mengde zich al snel in de strijd. Die laatste heeft volgens de raad van bestuur van Warner Bros. Discovery nu een "superieur voorstel" gedaan.

Naast 111 miljard dollar voor het hele bedrijf, wil Paramount ook de vergoeding van 7 miljard dollar betalen als de deal niet doorgaat door bezwaren van toezichthouders. Verder belooft Paramount de vergoeding van 2,8 miljard dollar te betalen die Warner Bros. verschuldigd is aan Netflix.

Het onderhoud van het Draaiend Huis is een hot topic deze gemeenteraadsverkiezingen. “Het verbindt”, zegt de een. “Een putje waar je geld in kan blijven gooien”, zegt een ander. Maar openbare kunst is er in allerlei soorten en maten in Tilburg. Wat is het nut van deze kunst? Omroep Tilburg besteedt aandacht openbare kunst. Bijvoorbeeld aan muurschilderingen en graffiti. “Door de muurschilderingen wordt en oogt het veiliger”, zegt artiest Rutger Termohlen. En aan beeldende kunst: “Zonder kunst is een ruimte wel functioneel, maar is het moeilijk om je met een ruimte te verbinden”, legt beeldend kunstenaar Marieke Vromans uit.

Goed nieuws voor makers van Nederlandse jeugdfilms! Het Nederlands Filmfonds kent een bijzondere distributiebijdrage toe aan Netwerk Filmeducatie voor het project Van klaslokaal tot filmzaal. Dankzij deze bijdrage kan Netwerk Filmeducatie een pilot opstarten en wordt het eenvoudiger om nieuwe Nederlandse jeugdfilms een plek te geven in het onderwijs. Het doel van de regeling is om Nederlandse jeugdfilms structureel en duurzaam te laten circuleren binnen het onderwijs. 'Zo verlengen en verdiepen we de levensduur van deze films én vergroten we hun publieksbereik en maatschappelijke impact, ver voorbij de reguliere bioscoopexploitatie,' legt Veerle Snijders, manager van Netwerk Filmeducatie, uit.

Het Rotterdamse architectenbureau Ector Hoogstad Architecten heeft bezwaar gemaakt tegen de voorgenomen sloop van cultureel centrum De Klinker in Zeist. In een brief aan het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad roept het bureau de gemeente op om de plannen voor het Marktgebied te heroverwegen en te kiezen voor renovatie in plaats van nieuwbouw.

Volgens het architectenbureau is De Klinker een belangrijk en kenmerkend ontwerp uit het oeuvre van architect Jan Hoogstad. Het gebouw functioneert al veertig jaar en verkeert constructief in goede staat, stellen zij. ,,Er kunnen redenen zijn om een gebouw te willen slopen, maar die zien wij niet terug in de gebiedsvisie,’’ schrijven zij aan het gemeentebestuur. Volgens het bureau kan renovatie tegen lagere kosten worden uitgevoerd dan de nu genoemde 41 miljoen euro voor nieuwbouw. Ook zou binnen het bestaande volume ruimte kunnen worden gecreëerd voor de gewenste atelierruimten.

Eén miljoen euro. Dat betaalt Nunspeet donderdagavond voor theater Veluvine. Zonder die miljoen euro gaat het culturele hart van de gemeente failliet. Maar met de overname krijgt de nieuwe gemeenteraad na de verkiezingen van 18 maart wel te maken met de financiële gevolgen van administratieve fouten, problemen in de organisatie en achterstallig onderhoud. Hoe de gemeente Nunspeet die problemen gaat oplossen, is nog niet duidelijk. Ook is nog onbekend hoeveel dit de gemeente gaat kosten.

Met de overname kiest de gemeente voor behoud van de maatschappelijke en culturele functies in Veluvine. In het zestien jaar oude gebouw zitten het theater en de bibliotheek. Meerdere verenigingen huren ruimten in Veluvine. Het centrum is onmisbaar voor Nunspeet. Met de aankoop wordt de gemeente verantwoordelijk voor het runnen van Veluvine. Ook is een interim-bestuurder aangesteld. 

Opera Ballet Vlaanderen (OBV) en Antwerp Symphony Orchestra (ASO) slaan de handen in elkaar en fuseren dit weekend tot één kunstinstelling. De fusie kwam tot stand in overleg met de Vlaamse regering en ondersteund door Vlaanderen en de stad Antwerpen. “Deze krachtenbundeling creëert een artistiek baken dat de disciplines opera, dans en symfonische muziek overkoepelt.”

De groepsapp Club Victorine verbindt vijf middelgrote museumdirecteuren uit Zuid‑Holland, die sinds 2021–2022 in vergelijkbare organisaties werken. In deze laagdrempelige, open omgeving delen ze praktische vragen, professionele dilemma’s en persoonlijke zorgen die ze niet altijd binnen hun eigen teams kwijt kunnen. Thema’s als financiering, relatie met de gemeente, verbouwingen en bezoekersaantallen komen veel terug. 

Hoewel hun musea soms concurreren, staat wederzijdse steun centraal. De groep bestaat toevallig uit vrouwen, maar volgens hen draait het vooral om goed leiderschap en kwetsbaarheid tonen. De app biedt herkenning, advies en een netwerk dat helpt bij de uitdagingen van middelgrote musea.