Trends & Ontwikkelingen

Toen het beeld van verzetsheld en schrijver Anton de Kom in Amsterdam-Zuidoost werd geplaatst, was Elvira Sweet stadsdeelvoorzitter. In een opiniestuk blikt zij terug op het proces dat aan de totstandkoming ervan voorafging. Het traject rond het beeld laat volgens Sweet zien hoe complex het is om een historische figuur recht te doen en tegelijkertijd ruimte te geven aan uiteenlopende perspectieven.

“Nu de discussie over het beeld opnieuw is opgelaaid, heb ik geen bezwaar tegen een heroverweging. Wel vind ik het essentieel dat ook een eventuele herijking met dezelfde zorgvuldigheid plaatsvindt als destijds: met ruimte voor dialoog, met betrokkenheid van bewoners, nabestaanden, kunstenaars en deskundigen, en met respect voor zowel de historische betekenis van Anton de Kom als voor het democratische proces. Over kunst verschillen de meningen en dat is maar goed ook.”

De door Eline van der Velden ontwikkelde AI-actrice Tilly Norwood krijgt een eigen universum. In een persbericht schrijft de Nederlandse dat zij samen met Mark Whelan van Prime Video een zogeheten ‘Tillyverse’ gaat creëren. Hierin zullen ‘Tilly en een nieuwe generatie AI-personages leven, samenwerken en carrières opbouwen’. 

„Tilly Norwood is niet zomaar een AI-personage,” schrijft Van der Velden in het persbericht. „Ze is een persoonlijkheid, een merk en een toekomstige wereldster met een meeslepende verhaallijn.” Volgens haar belooft het ‘gedurfd, speels, een beetje chaotisch en onmogelijk te negeren’ te worden. Volgens Whelan heeft Norwood ‘al momentum, een publiek en culturele aantrekkingskracht. Nu schrijven we haar verhaal en bouwen we haar universum.’ Hij noemt het een grote verantwoordelijkheid, maar denkt ‘dat de wereld veel plezier zal beleven aan wat er hierna gebeurt’.

De eerste contouren van het vernieuwde culturele hart (NIS) van Nissewaard zijn zichtbaar. Wethouder Jeroen Postma (cultuur) en wethouder Martijn Hamerslag (accommodaties) hebben een eerste bezoek gebracht. Tijdens een rondleiding bekeken zij, samen met de medewerkers van het NIS, de voortgang van de werkzaamheden en kregen zij een indruk van hoe het gebouw straks ruimte biedt aan nog meer culturele activiteiten. De verbouwing is gericht op het versterken van de culturele functie van het NIS binnen het gebied.

Iedereen die al even geen jongere meer is in Wageningen, maar dat daar ooit wel was, weet het nog. Vroeger, toen had je Unitas. Die fijne plek van de jongerenvereniging aan de Generaal Foulkesweg. In 2009 sloot Unitas definitief de deuren van het pand, het was te groot en er waren te weinig bezoekers om het overeind te houden. Nu is er ‘s avonds en ‘s nachts al heel lang weinig te doen voor jongeren in Wageningen.

Eeuwig zonde, vinden Lars Verhoeff en Loeka Prak. De twee zijn voor zestien uur per week aangesteld bij het Wageningen Culture Collective. Hun doel: ervoor zorgen dat jongeren weer die eigen plek krijgen. En dan bedoelen ze vooral: een plek voor en door jongeren, een culturele broedplaats. Er gloort hoop: “We mogen van de eigenaar tijdelijk weer gebruikmaken van het pand van Unitas. We zoeken ondertussen door naar een plek waar we permanent kunnen blijven,” vertelt Prak. 

Het Laaktheater in Den Haag krijgt in het herontwikkelde Laakhavens een gloednieuw onderkomen. Het huidige gebouw is dringend toe aan vernieuwing en wordt, totdat het nieuwe pand wordt geopend, eerst nog even flink opgeknapt, zodat het huidige pand nog zo'n tien jaar mee kan gaan.

Het plan voor de herontwikkeling van Laakhavens is onlangs door de gemeenteraad vastgesteld. Veel partijen hadden nog kritiek op de uitvoering, van de hoeveelheid nieuwe woningen tot het groen in de wijk. Een van de gewenste aanpassingen aan het plan was meer geld voor de verbouwing van het Laaktheater. Hart voor Den Haag heeft middels een motie gevraagd om 200.000 euro vrij te maken voor de verbouwing en kreeg hiervoor een meerderheid achter zich.

De culturele sector in Eindhoven groeit harder dan ooit volgens gastschrijvers Tanja Mlaker en Bas van Spréw. Maar de groei zit volgens hen in een stuip want het budget dat de Eindhovense politiek vrij maakt voor cultuur, groeit niet mee. Steeds meer artiesten en designers zijn zichtbaar bezig in Eindhoven. Dat is goed nieuws voor de inwoners van de regio, want meer culturele activiteiten in de stad betekent meer keuze en mogelijkheden. Van de Eindhovenaren doen 8 op de 10 mee aan cultuur en 7 van de 10 doen dat bij culturele instellingen in Eindhoven. Cultuur is daarmee een zichtbaar en waardevol onderdeel van het dagelijks leven van veel inwoners.

Maar achter de indrukwekkende groei van culturele initiatieven in de stad schuilt een grote zorg en harde realiteit: het cultuurbudget groeit onvoldoende mee en het huidige aanbod komt steeds meer onder druk te staan. Organisaties worstelen met hogere lasten en niet iedereen kan fair pay toepassen voor makers en medewerkers. Dat maakt het fundament van huidig niveau van cultuur in Eindhoven kwetsbaar en wankel. En daarmee komt ook de toegankelijkheid van cultuur voor inwoners onder druk te staan.

Onderzoekers van het Rijksmuseum hebben ontdekt dat het schilderij Het visioen van Zacharias in de tempel (1633) toch door Rembrandt van Rijn is geschilderd. Bij het onderzoek zijn dezelfde technieken gebruikt als bij de restauratie van Rembrandts meesterwerk De Nachtwacht. De eigenaar zag een handtekening van Rembrandt op het schilderij en zocht in 2023 contact met het Rijksmuseum in Amsterdam, waardoor het werk voor het eerst in 65 jaar kon worden onderzocht.

Het schilderij maakte in 1898 deel uit van een Rembrandttentoonstelling in het Stedelijk Museum, maar in 1960 werd geoordeeld dat het geen echte Rembrandt was. Een jaar later werd het verkocht aan een particuliere koper en daarna verdween het kunstwerk van de radar. Vervolgens werd het decennia niet door experts gezien.

Joke van Vliet heeft de BNG Literatuurprijs 2025 gewonnen met haar roman Niets is echt gebeurd. De onderscheiding is voor auteurs die aan het begin van hun literaire carrière staan. Van Vliet (1970) kon winnen omdat er dit jaar voor het eerst geen leeftijdsgrens meer is. Dat komt, volgens de jury, omdat ‘leeftijdsdiscriminatie gewoonweg niet meer van deze tijd is’.

De Tilburgse kunstenaar Tommy van der Loo heeft de Cultuurprijs van het Cultuurfonds Noord-Brabant gewonnen. De prijs wordt toegekend aan een persoon of organisatie die zich bijzonder heeft ingezet voor de cultuur en/of natuur van Brabant. Overrompeld en verbaasd. Dat zijn de woorden die Tommy gebruikt om zijn gevoel te omschrijven bij het horen van het nieuws. Bij de prijs hoort een kleine overzichtstentoonstelling van zijn werk in een Brabants museum, de locatie is nog niet bekend. Daarnaast ontvangt hij een geldbedrag van 10.000 euro om in zijn beeldend werk te investeren.

Vanaf 12 april 2026 is in het Nederlands Openluchtmuseum de Molukse Barak weer te bezoeken. De barak onderging een uitgebreide restauratie en herinrichting en dat gebeurde in nauwe samenwerking met nazaten van de Molukse gezinnen die tussen 1954 en 1962 woonden in een barakkenkamp in Lage Mierde. Zij werden daar gehuisvest na hun komst uit de Molukken. De barak stond decennialang in het Molukse woonoord Lage Mierde en is in 2003 in zijn geheel overgebracht naar het openluchtmuseum in Arnhem. In de nu gerestaureerde barak vertellen Molukse gezinnen persoonlijke verhalen aan de hand van vier thema’s: Politiek & Herkomst, Traditie, Geloof en Verbinding

De Amerikaanse film- en tv-producent Warner Bros. lijkt toch in handen te komen van concurrent Paramount. Netflix heeft zich namelijk teruggetrokken uit de strijd om de overname. Netflix laat weten geen hoger bod te doen. Eigenlijk zou Netflix Warner Bros. overnemen, zo bleek eind vorig jaar, maar Paramount mengde zich al snel in de strijd. Die laatste heeft volgens de raad van bestuur van Warner Bros. Discovery nu een "superieur voorstel" gedaan.

Naast 111 miljard dollar voor het hele bedrijf, wil Paramount ook de vergoeding van 7 miljard dollar betalen als de deal niet doorgaat door bezwaren van toezichthouders. Verder belooft Paramount de vergoeding van 2,8 miljard dollar te betalen die Warner Bros. verschuldigd is aan Netflix.

Het onderhoud van het Draaiend Huis is een hot topic deze gemeenteraadsverkiezingen. “Het verbindt”, zegt de een. “Een putje waar je geld in kan blijven gooien”, zegt een ander. Maar openbare kunst is er in allerlei soorten en maten in Tilburg. Wat is het nut van deze kunst? Omroep Tilburg besteedt aandacht openbare kunst. Bijvoorbeeld aan muurschilderingen en graffiti. “Door de muurschilderingen wordt en oogt het veiliger”, zegt artiest Rutger Termohlen. En aan beeldende kunst: “Zonder kunst is een ruimte wel functioneel, maar is het moeilijk om je met een ruimte te verbinden”, legt beeldend kunstenaar Marieke Vromans uit.

Goed nieuws voor makers van Nederlandse jeugdfilms! Het Nederlands Filmfonds kent een bijzondere distributiebijdrage toe aan Netwerk Filmeducatie voor het project Van klaslokaal tot filmzaal. Dankzij deze bijdrage kan Netwerk Filmeducatie een pilot opstarten en wordt het eenvoudiger om nieuwe Nederlandse jeugdfilms een plek te geven in het onderwijs. Het doel van de regeling is om Nederlandse jeugdfilms structureel en duurzaam te laten circuleren binnen het onderwijs. 'Zo verlengen en verdiepen we de levensduur van deze films én vergroten we hun publieksbereik en maatschappelijke impact, ver voorbij de reguliere bioscoopexploitatie,' legt Veerle Snijders, manager van Netwerk Filmeducatie, uit.

Het Rotterdamse architectenbureau Ector Hoogstad Architecten heeft bezwaar gemaakt tegen de voorgenomen sloop van cultureel centrum De Klinker in Zeist. In een brief aan het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad roept het bureau de gemeente op om de plannen voor het Marktgebied te heroverwegen en te kiezen voor renovatie in plaats van nieuwbouw.

Volgens het architectenbureau is De Klinker een belangrijk en kenmerkend ontwerp uit het oeuvre van architect Jan Hoogstad. Het gebouw functioneert al veertig jaar en verkeert constructief in goede staat, stellen zij. ,,Er kunnen redenen zijn om een gebouw te willen slopen, maar die zien wij niet terug in de gebiedsvisie,’’ schrijven zij aan het gemeentebestuur. Volgens het bureau kan renovatie tegen lagere kosten worden uitgevoerd dan de nu genoemde 41 miljoen euro voor nieuwbouw. Ook zou binnen het bestaande volume ruimte kunnen worden gecreëerd voor de gewenste atelierruimten.

Eén miljoen euro. Dat betaalt Nunspeet donderdagavond voor theater Veluvine. Zonder die miljoen euro gaat het culturele hart van de gemeente failliet. Maar met de overname krijgt de nieuwe gemeenteraad na de verkiezingen van 18 maart wel te maken met de financiële gevolgen van administratieve fouten, problemen in de organisatie en achterstallig onderhoud. Hoe de gemeente Nunspeet die problemen gaat oplossen, is nog niet duidelijk. Ook is nog onbekend hoeveel dit de gemeente gaat kosten.

Met de overname kiest de gemeente voor behoud van de maatschappelijke en culturele functies in Veluvine. In het zestien jaar oude gebouw zitten het theater en de bibliotheek. Meerdere verenigingen huren ruimten in Veluvine. Het centrum is onmisbaar voor Nunspeet. Met de aankoop wordt de gemeente verantwoordelijk voor het runnen van Veluvine. Ook is een interim-bestuurder aangesteld. 

Opera Ballet Vlaanderen (OBV) en Antwerp Symphony Orchestra (ASO) slaan de handen in elkaar en fuseren dit weekend tot één kunstinstelling. De fusie kwam tot stand in overleg met de Vlaamse regering en ondersteund door Vlaanderen en de stad Antwerpen. “Deze krachtenbundeling creëert een artistiek baken dat de disciplines opera, dans en symfonische muziek overkoepelt.”

De groepsapp Club Victorine verbindt vijf middelgrote museumdirecteuren uit Zuid‑Holland, die sinds 2021–2022 in vergelijkbare organisaties werken. In deze laagdrempelige, open omgeving delen ze praktische vragen, professionele dilemma’s en persoonlijke zorgen die ze niet altijd binnen hun eigen teams kwijt kunnen. Thema’s als financiering, relatie met de gemeente, verbouwingen en bezoekersaantallen komen veel terug. 

Hoewel hun musea soms concurreren, staat wederzijdse steun centraal. De groep bestaat toevallig uit vrouwen, maar volgens hen draait het vooral om goed leiderschap en kwetsbaarheid tonen. De app biedt herkenning, advies en een netwerk dat helpt bij de uitdagingen van middelgrote musea.

Het Fonds Podiumkunsten, het grootste van de zes rijkscultuurfondsen, kreeg afgelopen periode zeven keer een juridische tik op de vingers. Hoe kon het zo ver komen? En: hoe nu verder? Op 11 februari kreeg het Fonds Podiumkunsten (FPK) wéér een rechterlijke tik op de vingers, de zevende inmiddels. De vonnissen liegen er niet om: het Fonds Podiumkusten wordt onzorgvuldig handelen verweten, de wijze van beoordeling is volgens de rechter onvoldoende transparant. In de zaak van Another Kind of Blue komt daar nog iets bij: tegen twee van de negen leden van de adviescommissie bestaat volgens de rechter de schijn van belangenverstrengeling in de werkzaamheden voor het fonds.  

De roep om een geheel nieuw systeem wordt steeds groter. „Het huidige subsidiesysteem is niet langer houdbaar”, zegt hoogleraar Arjo Klamer. Hij voorspelt dat private fondsen steeds belangrijker zullen worden. Anderen denken dat het huidige subsidiesysteem aan een grondige vernieuwing toe is. „Dit bureaucratische systeem heeft nog weinig met kunst te maken”, zegt Leo Spreksel. „Het Fonds moet stoppen met het steeds weer toevoegen van nieuwe regels als lapmiddelen.” Maartje Houtzager vindt dat het subsidiesysteem in de cultuursector niet meer aansluit bij de muziekpraktijk. 

Het Eindhovense hardcorepunkfestival Revolution Calling heeft de band Kickback geschrapt uit de programmering voor de editie in november van dit jaar. Dat gebeurt na ophef over extreemrechtse sympathieën van leden van deze Franse band. Kickback stond geprogrammeerd als een van de headliners van het festival, dat al jaren plaatsheeft in het Klokgebouw. De naam is inmiddels uit de line-up op de website gehaald.

Het iconische Merijntje-Gijzenbeeld voor het A.M. de Jongmuseum in Nieuw-Vossemeer is in de nacht van woensdag of donderdag gestolen. Het beeld is hét symbool van het dorp. ,,Veel dorpelingen hebben thuis een klein model ervan.” Het beeld staat al sinds 1967 in het dorp. ,,Het werd door de bevolking van Nieuw-Vossemeer geschonken, ter ere van 400 jaar van het dorpsbestaan. Het werd onthuld door Wies Defresne, de weduwe van de schrijver.”

Ook was er een kunstroof in het buitengebied van Eersel: het bronzen beeld JOLIG van de Eindhovense kunstenaar Marti de Greef is meegenomen van het terrein van galerie Persoon. Het kunstwerk, met een verkoopwaarde van 16.000 euro, stond nog maar een half jaar buiten. 

De gemeente Oisterwijk laat weten dit jaar extra te werken aan cultuur. Cultuur is belangrijk voor Oisterwijk. Het verbindt mensen, zorgt voor inspiratie en ontwikkeling. Daarom heeft de gemeente een Cultuurvisie gemaakt. Daarin staan de wensen op het gebied van cultuur. Om deze uit te voeren is er een Uitvoeringsprogramma Cultuur in 2025 vastgesteld. Dit programma laat zien hoe de cultuurvisie omgezet wordt in concrete acties.

Dit programma gaat onder andere over: versterken van de culturele basis, The Big Three O’s (nieuwe kunst- en muziekprogramma’s, doorontwikkeling van het KVL-terrein en het verbinden van natuur en cultuur), cultuur als middel en samenwerking. 

De Oeuvreprijs wordt toegekend aan personen of organisaties die zich langdurig en uitzonderlijk hebben ingezet voor het culturele leven in Roosendaal. The Loods is een culturele vrijplaats die sinds 2014 een belangrijke rol vervult in de creatieve gemeenschap.

Het initiatief begon toen graffiti-kunstenaars een legale werkplek zochten en een deel van het voormalige Wubben Olie-pand aan de Oostelijke Havendijk betrokken. Inmiddels is The Loods uitgegroeid tot één van de grootste legale graffiti-vrijplaatsen van Nederland, volledig gerund door vrijwilligers. Met ruim 3000 m² beschilderde muren, een jaarlijkse graffiti-jam, open avonden, atelierruimte en een podium voor muzikanten biedt The Loods een unieke ontmoetingsplek. Het levend museum trekt ook bezoekers voor fotoshoots en evenementen.

In Meierijstad wordt al jarenlang duurzaam geïnvesteerd in kunst- en cultuureducatie binnen het onderwijs. Kinderen en jongeren maken via structurele lessen, projecten en programma’s kennis met kunst en cultuur. Scholen, cultuurorganisaties, de gemeente en verschillende ondernemers (CHV Academy) dragen gezamenlijk bij aan deze inzet.

Recent zijn de afspraken tussen de cultuurorganisaties Cultuurkade en CHV Academy en de onderwijspartners verlengd met nog eens vier schooljaren. Tot nu toe werkten Cultuurkade en CHV Academy met gescheiden programma’s, waarin af en toe de samenwerking werd opgezocht. Vanuit het onderwijs in Meierijstad is de wens uitgesproken naar meer verbinding tussen Cultuurkade en CHV Academy. Vanaf schooljaar 2026-2027 gaan Cultuurkade en CHV Academy daarom intensiever samenwerken.

Willem van Zeeland schetst in De Trans Brabant Express de maatschappelijke en culturele veranderingen in Nederland. In het kleine zoekt hij het grotere verhaal. Zo ook in dit hoofdstuk over het poppodium van zijn jeugd in Uden. Een voorpublicatie.

Pater Jan Donkers zette in de jaren zestig en zeventig in Uden een culturele revolutie in gang. Vanuit het Kruisherenklooster stimuleerde hij jongeren om zich creatief te ontplooien, wat leidde tot de oprichting van De Pul, een van de oudste en later het eerste nieuwgebouwde poppodium van Nederland. De jeugdsoos groeide uit tot een centrum voor popmuziek, debat, literatuur en alternatieve cultuur, met een sterke sociale functie voor jongeren uit de regio. Willem van Zeeland blikt terug op zijn eigen vormende jaren bij De Pul en benadrukt het belang van zulke fysieke ontmoetingsplaatsen voor jongeren nu.

Het linkse politiek-culturele centrum ACU in Utrecht heeft een optreden van een band voor donderdagavond 27 januari geannuleerd. De organisatie zegt zich zorgen te maken over de veiligheid van vrijwilligers en gasten. Het concert van de Rotterdamse band Thrilled werd al een dag naar voren gehaald wegens een extreemrechtse demonstratie die gelijktijdig met het concert zou plaatsvinden.

"Door onvoorziene omstandigheden is het evenement van vanavond geannuleerd", schrijft het culturele centrum nu op zijn website. Het concert wordt verplaatst naar een latere datum. Thrilled meldt op Instagram het besluit te respecteren. "Veiligheid komt altijd op de eerste plaats", aldus de band.

Met veel kabaal proberen pro-Palestinademonstranten woensdagavond het concert van het Jerusalem Quartet te verstoren. Zo’n tweehonderd bezoekers moeten door een corridor van protesteerders om binnen te komen. Volgens T4P bezoeken zij geen onschuldig orkest. Het zou in het leven geroepen zijn door het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken ‘om het imago van Israël op te poetsen en oorlogsmisdaden te verdoezelen’. Ook zijn de demonstranten kritisch op de muzikanten, omdat ze zouden spelen voor het Israëlische leger.

Op 1 september 2026 opent een nieuwe subsidieregeling voor grote restauratieopgaven van rijksmonumenten. De regeling richt zich op niet-woonhuis rijksmonumenten met omvangrijke restauratiekosten. Tot nu toe vielen juist deze grootschalige projecten vaak buiten bestaande subsidiemogelijkheden. Alleen restauraties met meer dan € 2,5 miljoen aan subsidiabele kosten komen in aanmerking.

De regeling wordt uitgevoerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en is gepubliceerd in de Staatscourant. Voor deze subsidieregeling is in totaal € 45 miljoen beschikbaar.

De gemeente Amsterdam lanceert in samenwerking met Stichting Nationaal Slavernijmuseum een Internationale architectenprijsvraag voor het ontwerp van het Nationaal Slavernijmuseum. Ontwerpteams uit binnen- en buitenland worden uitgenodigd een visie te ontwikkelen voor een museumgebouw en park op de Kop van Java-eiland. De gemeente is op zoek naar een ontwerpteam met een architect, een landschapsarchitect en een of meerdere kennisdragers van het Nederlandse Slavernijverleden.

Theek 5, Theater De Bussel en h19 houden het Oosterhouts Cultuurdebat. Lokale politieke partijen gaan op woensdag 4 maart in gesprek over de rol van cultuur in de stad. Tijdens de avond bespreken de partijen vier stellingen over onderwerpen als subsidiebeleid, kansengelijkheid en samenwerking met scholen en wijken. Ook de plek van cultuur in de toekomstvisie van Oosterhout komt aan bod.