Trends & Ontwikkelingen

Na een veelbelovende stijging in 2025 is het bezoekersaantal van het International Film Festival Rotterdam dit jaar weer gekrompen. Er werden in totaal 286.000 kaartjes verkocht, een daling van 10.000 oftewel 3%. De bezoekcijfers van het IFFR gaan op en neer de laatste jaren, maar het niveau van voor de coronapandemie blijft uit het zicht. In 2019 verkocht het festival nog 327.000 kaartjes. In 2024 was dat aantal gezakt naar 253.000, maar vorig jaar kon een stijging van 12% (tot 296.000) worden genoteerd. Die is in de 55ste editie weer gedeeltelijk teniet gedaan.

De provincie en de gemeente Groningen willen dat Carolien Gehrels onderzoekt wat de kansen en risico's zijn als Groningen zich kandidaat stelt voor Culturele Hoofdstad van Europa in 2033. Gehrels is hiervoor aangesteld als verkenner, meldt Groningen. Sinds 1985 wordt ieder jaar een Culturele Hoofdstad van Europa aangewezen. Leeuwarden was het in 2018. Gehrels bekijkt of de kandidatuur past ‘binnen de economische en culturele ambities van Groningen’.

Samen zingen is voor honderdduizenden Nederlanders een laagdrempelige manier om deel te nemen aan cultuur, zich creatief te uiten en sociale verbinding te ervaren. Bovendien draagt samen zingen bij aan de mentale en fysieke gezondheid van koorzangers. Welke effecten heeft het voorgenomen beleid van het nieuwe kabinet op de ontwikkeling van de koorsector? Koornetwerk Nederland ziet kansen, maar ook risico’s.

Een bijzonder goede ontwikkeling is de voorgenomen aanpassingen aan regeldruk voor vrijwilligers. Die nam de laatste jaren sterk toe, met name door de invoering van de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) en de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (WWFT). Een belangrijk onderdeel van het coalitieakkoord is de nadruk op versterking van sociale samenhang en preventie van gezondheidsproblemen. Ook hier ligt een grote kans voor de koorsector. Positief is ook dat het coalitieakkoord het belang van talentontwikkeling, muziekscholen en landelijke dekking van cultuurvoorzieningen noemt. Het zijn ronkende woorden, maar zonder vertaling in de Rijksbegroting blijft het bij een loze kreet. 

Limburg en de blaasmuziek zijn al generaties lang nauw met elkaar verbonden. In dorpen en steden vormen harmonieën, fanfares en brassbands het muzikale hart van de gemeenschap. Juist om die sterke traditie levend en toekomstbestendig te houden, is het belangrijk dat jonge muzikanten blijven groeien, uitgedaagd worden en nieuwe inspiratie opdoen. Vanuit die overtuiging krijgt het LBM Jeugdharmonieorkest een nieuwe en frisse impuls.

Voor de Limburgse Bond van Muziekgezelschappen (LBM) is muzikale talentontwikkeling bij de jeugd een vanzelfsprekende kerntaak. Naast concoursen en opleidingen wil de bond jongeren ook in ensembleverband laten excelleren. Met het jeugdharmonieorkest wil de LBM jonge Limburgse muzikanten een podium bieden om te schitteren tijdens intensieve projecten en aansprekende concerten in de provincie.

Op 5 februari lanceerden het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF), het Nederlands Filmfonds, het Centre du Cinéma et de l'Audiovisuel in Franstalig België en het Film Fund Luxembourg tijdens een netwerkdag op het Filmfestival Oostende hun gezamenlijke Benelux co-development regeling voor speelfilm- en animatiefilms. Met deze pilot willen de drie landen bijdragen aan een duurzame samenwerking tussen creatieve teams bij de ontwikkeling en realisering van speelfilms in de Benelux.

De vier grote culturele instellingen van Gouda – Museum Gouda, De Goudse Schouwburg, Bibliotheek Gouda en Cultuurhuis Garenspinnerij – De Kunstmachine – hebben een gezamenlijke visie uitgebracht waarin zij één duidelijke boodschap afgeven: cultuur is essentieel voor Gouda. Volgens de C4 is cultuur geen extraatje, maar een fundament van een gezonde, inclusieve en aantrekkelijke stad. De organisaties roepen de Goudse politiek op om cultuur steviger te verankeren in beleid en investeringen.

Culturele organisaties in Groningen en Noord‑Drenthe willen nadrukkelijker worden betrokken bij de besteding van de middelen uit het herstelprogramma Nij Begun. In een brief aan gemeenteraden, Provinciale Staten en waterschappen vragen zij ervoor te zorgen dat de cultuursector formele invloed krijgen bij het opstellen van de gemeenschappelijke regeling die de verdeling van de gelden mogelijk moet maken en waarvoor een stichting wordt opgericht.

Nij Begun is het herstelprogramma dat is gestart na de Parlementaire Enquête Aardgaswinning Groningen in 2022. Doel is de schade door de gaswinning herstellen, de ereschuld van de overheid aan de regio in te lossen en perspectief te creëren voor inwoners van Groningen en Noord‑Drenthe. Het programma, waar zo’n 22 miljard euro mee is gemoeid, omvat zowel sociale als economische onderdelen.

Het kost iets, maar dan heb je ook wat. Wie dat wil kan nu zijn of haar naam laten vereeuwigen op een echt Delfts blauw tegeltje in de historische binnenstad. De winst: naast ‘eeuwige roem’ óók een nieuw cultuurpaleis voor Delft. Het doel: de Génestetkerk vanaf 2027 transformeren tot een van de meest bruisende culturele plekken van Delft. „Je hebt straks De Balie in Amsterdam en De Pels in Delft”, legt cultureel ondernemer Arjen Pels Rijcken uit. Met muziek, lezingen, prikkelende interviews en zaalverhuur. Dat is het streven. „De verbouwing kost anderhalf miljoen euro. Het grootste deel daarvan is al binnen via fondsen. De tegeltjesactie is bedoeld om het laatste geld bij elkaar te brengen.”

"Ik zie schaatsen als kunst en de rit van Leerdam is een kunstwerk van diamant", dat zei coach Poltaves na de gouden rit van Jutta Leerdam op de 1000 meter tijdens de Olympische Winterspelen. Volgens Jörgen Tjon a Fong, voorzitter van de Amsterdamse Kunstraad, beschreef Poltaves geen metafoor maar een oude gedachte die ooit zelfs Olympisch beleid was. In de vorige eeuw was kunst namelijk onderdeel van de Olympische Spelen en werden daar ook medailles voor uitgereikt. Tjon a Fong pleit in Villa VdB voor het terugkomen van de kunstdisciplines. 

In de vorige eeuw kon je ook een medaille krijgen als je schilder of architect was. Het hoorde bij de gedachte van de moderne Olympische Spelen, opgesteld door Pierre de Coubertin: een gezond lijf, maar ook een gezonde geest.

In de LocHal in Tilburg bespreken politieke partijen op dinsdag 24 februari de rol van kunst en cultuur in de stad. Het Cultuurdebat wordt gepresenteerd door documentairemaker Sahar Meradji. Geïnteresseerden kunnen het debat gratis bijwonen.

Het debat vindt plaats in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart. Politieke partijen gaan in gesprek over thema’s zoals cultuureducatie, talentontwikkeling en de toegankelijkheid van cultuur. Ook wordt besproken hoe talent zich kan blijven ontwikkelen en hoe het aanbod gevarieerd kan blijven. Daarnaast komt het belang van investeringen in cultuur aan bod, die bijdragen aan een sterke, flexibele samenleving.

Om je jaarlijkse belastingaangifte gemakkelijker te maken, heeft Cultuur + Ondernemen ook dit jaar speciaal voor kunstenaars en creatieven een handleiding voor de aangifte inkomstenbelasting uitgebracht. Voor kunstenaars gelden soms speciale regels, zoals de artiestenregeling. Ook hebben kunstenaars soms bijzondere werksituaties, denk aan de combinatie van loondienst en zelfstandig ondernemerschap. In deze handleiding staat precies hoe je dit kunt opgeven. Het geeft een aanvulling op de toelichting van de Belastingdienst.

Het Nederlandse uitgaansleven lijkt zijn beste tijd te hebben gehad. De afgelopen tien jaar is het aantal nachtclubs met 45 procent afgenomen, blijkt uit cijfers die de Volkskrant opvroeg bij dataplatform Locatus – van 327 naar 182. Met de cafés gaat het al niet veel beter: bij 2.200 van de 6.800 kroegen ging het afgelopen decennium definitief het licht uit.

Die trend is het sterkst in krimpregio’s, maar ook iconische clubs die tot voor kort vanzelfsprekend volle zalen trokken, snoeien in hun programmering. Club Poema in Utrecht halveerde het aantal clubnachten van vier naar twee per week, Paradiso in Amsterdam schrapte een nieuwe jongerenavond wegens te weinig belangstelling en Club Perron in Rotterdam sluit zelfs helemaal de deuren.

Kinderen uit groep 5 en 6 in Tilburg krijgen elke vrijdagochtend muziekles, en niet zomaar een les. Het harmonieorkest L’Echo des Montagnes verzorgt het muzikale onderwijs met behulp van hun instrumenten. Iets wat hard nodig is, volgens de directeur van de school, want er is een schreeuwend tekort aan vakdocenten. “We hebben leerkrachten die allemaal generalist zijn, maar niet iedereen heeft dat stukje muzikaliteit in zich.”

Op het programma staan een muziekbingo, de langste-noot-challenge en het bespelen van echte instrumenten. Zo krijgen ze les over de saxofoon en leren ze hoe het dirigeren van een orkest werkt. Ook gaan ze aan de slag met verschillende andere blaasinstrumenten, zoals de trompet, klarinet en bariton. Iets wat volgens directeur Monique Aarts van Pendula van grote waarde is.

Verenigingen in Overijssel zijn volop in beweging. Overal ontstaan nieuwe initiatieven om jonge leden aan te trekken, nieuwe doelgroepen te bereiken en mee te gaan met de tijd. Dat is belangrijk, want het aantal verenigingen neemt al jaren af. Toch zien we vooral veel veerkracht en creativiteit: besturen en vrijwilligers die samenwerken, vernieuwen en bouwen aan een toekomstbestendige organisatie.

Rijnbrink spreekt dagelijks met verenigingen over hun wensen en uitdagingen. Uit die gesprekken kwam één duidelijke behoefte naar voren: hoe kun je als vereniging sterker en professioneler worden in een veranderende wereld? Een van de thema’s die daarbij steeds belangrijker wordt, is kunstmatige intelligentie. Vanuit het project Grensverleggend Besturen is daarom een speciaal AI-magazine ontwikkeld door Wesley van der Bol: een inspirerende publicatie die de basis van AI uitlegt en laat zien hoe je het praktisch kunt inzetten voor jouw vereniging.

De gemeenteraad in Leusden heeft donderdag 29 januari 2026 unaniem ingestemd met een geamendeerd raadsvoorstel over De Nieuwe Korf. De huidige bebouwing wordt vervangen door nieuw te realiseren voorzieningen en woningen. Op de huidige locatie van De Korf komt een nieuw cultuurhuis met onder meer een bibliotheek, cultuureducatie en theaterzaal. Komende periode zal een programma van eisen worden opgesteld voor dit nieuwe gebouw.

Een brede coalitie van 23 Europese muziekorganisaties roept de EU-instellingen op om muziek expliciet en structureel te ondersteunen binnen het toekomstige subsidieprogramma AgoraEU (2028–2034). In een gezamenlijke brief vragen zij om een sectorspecifieke strategie voor muziek naast de horizontale cultuurmaatregelen.

De verklaring bouwt voort op een eerdere oproep uit september 2025 en verwelkomt het voornemen van de Europese Commissie om met AgoraEU cultuur- en mediabeleid te bundelen en het budget te verhogen. Dat hogere budget moet volgens de ondertekenaars echter worden gezien als “een absoluut minimum”. Een sterk cultuurbudget past, zo stellen zij, bij de ambities van de Europese Commissie met haar Culture Compass, waarin cultuur wordt gepositioneerd als fundament voor Europese eenheid, diversiteit en excellentie.

Muziekstreamingdienst Spotify heeft vorig jaar 76 miljoen nieuwe gebruikers gekregen. In totaal maken maandelijks 751 miljoen mensen gebruik van de muziekdienst. Bijna twee derde (63 procent) doet dat zonder ervoor te betalen. De gratis versie van Spotify is al jarenlang populairder dan de betaalde variant. Het belangrijkste verschil tussen de twee opties is dat mensen die niet betalen tussen hun muziek door advertenties te horen krijgen. Op die manier verdient Spotify alsnog geld aan die gebruikers.

Maar het Zweedse bedrijf verdient vooral geld door de 290 miljoen accounts die wel voor Spotify betalen. Vorig jaar leverde dat 15,4 miljard euro omzet op. Dat is 11 procent meer dan in 2024. Dat komt onder meer doordat het aantal betalende gebruikers in 2025 ook steeg: met 27 miljoen.

De Culturele Apotheek zet literatuur in om het welzijn van mensen te bevorderen. Zij gebruiken de methodiek Shared Reading. Daarbij lezen leesbegeleiders en deelnemers samen hardop literaire teksten of gedichten en gaan hierover in gesprek. Samenlezen helpt mensen om verbinding met elkaar aan te gaan. Movisie sprak oprichter Akke Visser over samenlezen als interventie bij de aanpak van eenzaamheid.

De Culturele Apotheek is 15 jaar geleden opgericht door Akke Visser en Marije Wilmink vanuit de gedachte dat literatuur mensen meer te bieden heeft dan alleen een goed verhaal. Sindsdien is de Culturele Apotheek uitgegroeid tot een grote vrijwilligersorganisatie. Er worden wekelijks ruim 100 samenleesbijeenkomsten georganiseerd bij verschillende maatschappelijke partners door het hele land. Zoals bibliotheken, zorginstellingen en welzijnslocaties. De bijeenkomsten worden geleid door ruim 150 getrainde vrijwilligers. 

Het Jeugdfonds Sport & Cultuur Brabant heeft dit jaar met vier gemeenten de samenwerking verlengd. Met de gemeenten Loon op Zand en Hilvarenbeek is een samenwerking overeengekomen voor onbepaalde tijd. Woensdrecht heeft niet alleen verlengd maar de samenwerking verbreed zodat we de komende drie jaar ook cultuuraanvragen kunnen  vergoeden. Gemeente Moerdijk heeft bijgetekend voor 1 jaar. 

Stichting De Grez-Mahie en het Jeugdfonds Sport & Cultuur Breda starten een langdurige samenwerking om nog meer kinderen en jongeren in Breda de kans te geven mee te doen aan sport, cultuur en zwemles. 

In Breda groeit 1 op de 9 kinderen op in een gezin met een minimum inkomen, dat zijn zo’n 3300 kinderen in totaal. Voor veel van hen is het niet vanzelfsprekend om lid te zijn van een sportvereniging of les te volgen in muziek, dans of theater. Daar zetten zowel Stichting De Grez-Mahie als het Jeugdfonds Sport & Cultuur Breda zich al jarenlang actief voor in. Met deze samenwerking versterken zij hun gezamenlijke inzet om ieder kind te laten meedoen.

In België is een nieuw voorstel voor wijziging van de belasting over de toegevoegde waarde (btw) onderwerp van scherpe kritiek binnen de muziek- en festivalscene. De federale regering wil het verlaagde btw-tarief dat op toegangsbewijzen voor evenementen wordt toegepast, verhogen van 6 % naar 12 %, maar dit zou volgens critici onevenredig en discriminerend zijn voor pop- en rockmuziek.

In het ontwerp van het Koninklijk Besluit dat deze wijziging regelt, blijft het btw-tarief voor podiumkunsten zoals theater, opera en klassieke muziek op het lagere tarief, terwijl pop- en rockconcerten en -festivals onder het verhoogde tarief zouden vallen. Organisaties en muziekprofessionals hebben fel gereageerd. 

De oproep van Nina Folkersma om kunst te erkennen als soft power komt precies op tijd. In een wereld waar hard power - militaire macht, economische dwang, bewapening - steeds luider klinkt, hebben we dringend behoefte aan soft power: de kracht die mensen laat nadenken in plaats van gehoorzamen en nieuwsgierigheid wekt in plaats van angst.

Net als onderwijs en vrije media heeft kunst de potentie om te zorgen dat mensen voor zichzelf blijven denken. Om perspectieven te verbreden. Om alternatieven voorstelbaar te maken voordat ze onvermijdelijk worden. Maar om die rol echt te kunnen spelen moet de kunstwereld een groter maatschappelijk bereik krijgen en daarvoor moet zij stoppen alleen met zichzelf te praten. Jurriaan Weeselink ziet hiervoor drie kansen: Eén: bruggen bouwen met andere werelden. Twee: echte complexiteit omarmen. Drie: het begrip ‘kunstenaar’ verruimen.

Het terugverhuizen van zo’n 45 duizend objecten uit verschillende tijdvakken is natuurlijk niets minder dan een monsterklus. Het museum, dat in de omgeving bekendstond als erg traditioneel, was toe aan een frisser interieur met meer licht en kleur, dat bovendien paste bij de nieuwe richting. Doordat de Limes vlak langs de stad loopt, evenals de grens met Duitsland, dienen ‘grenzen’ als nieuw overkoepelend thema voor het Valkhof. Als de secuur uitgedachte planning van de renovatie het toestaat, kunnen bezoekers deze zomer na drie jaar het resultaat komen bekijken.

Er is een mogelijk zelfportret opgedoken van Meester I.S., de 17de-eeuwse schilder met een onbekende identiteit. Het schilderij was uit het publieke oog verloren, maar na een oproep meldde de huidige eigenaar zich bij Museum De Lakenhal in Leiden. Anderhalf jaar geleden werd de zoektocht naar het schilderij, Jonge man met hoge bontmuts en ringkraag (1638), in gang gezet door Museum De Lakenhal en het Finse Serlachius Museums. Ze deelden een oproep via Codart, een internationale netwerkorganisatie voor conservatoren, maar zonder resultaat – tót een paar weken geleden een mailtje binnenkwam van de huidige eigenaar: de particuliere verzamelaar Laurent Saglio.

Het schilderij stond bovenaan de wensenlijst van de tentoonstelling Meesterlijk mysterie, omdat het mogelijk de mysterieuze meester zelf laat zien: een man met bruine krulletjes, donkere ogen en een dun snorretje. Over Meester I.S. is geen archiefmateriaal bekend, alle informatie over wie hij was moet uit zijn kunst worden opgemaakt. 

Sinds 2019 heeft Arts Council England circa £4 miljoen geïnvesteerd in makers en creatieve professionals die werken met AI-technologieën. Het gaat om kunstenaars en ontwikkelaars die AI inzetten binnen hun artistieke praktijk, nieuwe vaardigheden ontwikkelen om met deze technologie te werken, of projecten realiseren die de bredere maatschappelijke impact van AI verkennen. Deze initiatieven zijn gefinancierd via bestaande subsidieregelingen. In het recent verschenen rapport ‘AI Technologies and Emerging Forms of Creative Practice’ worden de projecten en de bijbehorende investeringen geanalyseerd. Het rapport biedt daarmee een onderbouwde basis voor het gesprek over de kansen en implicaties van AI binnen de creatieve en culturele sector.

Veel rooms-katholieke kerken staan onder druk. Het aantal kerkgangers neemt af, terwijl de onderhoudskosten stijgen. Meerdere partijen slaan daarom de handen ineen om te voorkomen dat Zeeuwse kerkgebouwen leeg komen te staan. Bijvoorbeeld door kerken een nieuwe functie te geven als bibliotheek of cultureel centrum. De gemeenten Borsele, Goes, Hulst, Sluis en Terneuzen zullen gaan samenwerken met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, provincie Zeeland en bisdom Breda. De overeenkomst werd gisteren bekrachtigd in de Sint-Willibrordusbasiliek in Hulst.

Het conflict tussen de gemeente Nuenen en de aannemer die verantwoordelijk is voor de renovatie van cultureel centrum Het Klooster is geëscaleerd. De gemeente begint een juridische procedure tegen het bedrijf. Het geschil tussen de gemeente en aannemer Koninklijke Woudenberg Ameide gaat over de uitvoering van de werkzaamheden aan cultureel centrum Het Klooster. Woudenberg heeft de gemeente eerder laten weten dat de geplande opleverdatum van 28 februari niet wordt gehaald en dat de werkzaamheden met enkele maanden zijn vertraagd. Het college van burgemeester en wethouders legt zich daar niet bij neer en schakelt nu de rechter in. 

De gemeente Gorinchem verhoogt het subsidieplafond voor het professionele theateraanbod van theater Peeriscoop en theater ‘t Pand. Aanvankelijk had de gemeente in de subsidieregeling professioneel theateraanbod voor 2026-2028 een bedrag van 96.000 euro opgenomen, dat wordt nu verhoogd naar 112.000 euro. Bij toepassing van de beoordelingssystematiek binnen dit plafond komen beide theaters, Pand en Peeriscoop, voor subsidie in aanmerking, maar blijkt het beschikbare budget onvoldoende om beide theaters toereikend te subsidiëren voor de uitvoering van het beoogde professionele theateraanbod. 

Eindhoven moet de komende jaren 265 miljoen euro investeren in kunst en cultuur, onder meer in het nieuw te bouwen Rijksmuseum. Het gaat om een eerste globale inschatting door gemeenteambtenaren. Die is gebaseerd op een overzicht van wat er nu is en wat er tot en met 2040 in de groeiende stad nog nodig zal zijn.

Omdat het om een raming over een lange periode gaat, wordt er qua hoogte nog wel een flinke slag om de arm gehouden. Het totaalbedrag kan zomaar maximaal 53 miljoen hoger of lager uitvallen, zo is berekend. De gemeente denkt in elk geval dat er ruim 92.000 vierkante meter aan cultuurruimte bij moet komen, ongeveer 13 voetbalvelden.

Het Katwijkse college van burgemeester en wethouders (B&W) wil dat er meer samenwerking komt tussen musea in de gemeente. Dat moet onder andere vanwege een tekort aan vrijwilligers. “Op het gebied van cultuur zijn er nog heel veel slagen te maken”, aldus verantwoordelijk wethouder Sonny Spek. De gemeente Katwijk werkt aan een nieuwe Uitvoeringsagenda Cultuur en een Museumvisie voor de periode 2026 tot en met 2028, met als doel het bestaande cultuurbeleid te vertalen naar concrete en uitvoerbare plannen. Daarbij worden culturele organisaties, musea en inwoners betrokken.

In de stad zijn er plekken waar niets lijkt te gebeuren – en plekken waar iedereen zich thuis voelt. Wat maakt het verschil? Vaak draait het om de betrokkenheid van bewoners. Placemaking biedt daar een antwoord: het proces waarin een ruimte verandert in een plek vol betekenis en verbinding. Ontwerper Bas Sala laat zien hoe je dat samen met de buurt doet, met creativiteit, experimenten en oog voor de lokale wensen.

“Een gemeente moet niet zelf de rol van placemaker op zich willen nemen, dat werkt meestal minder goed”, stelt Sala. “Een bewoner kan dat wel." Een gemeente die actief inspeelt op bewonersinitiatieven is Rotterdam. In het ‘Manifest Placemaking: ruimte geven om plek te maken’ erkent de gemeente het belang van placemaking voor de vitaliteit van de stad en ook de soms moeizame omgang vanuit de gemeente met dergelijke creatieve initiatieven. De gemeente doet negen beloftes aan de stad die placemaking makkelijker moeten maken. Het Hefpark in Rotterdam is een voorbeeld hoe placemaking kan uitpakken.

Dat hun zelfgemaakte schilderij tussen professionele kunstwerken in een museum hangt, is iets waar veel hobbykunstenaars alleen maar van kunnen dromen. Voor een handjevol hobbyisten werd die droom toch werkelijkheid. Hun kunst is vanaf dit weekend namelijk te bewonderen in museum Arnhem. De expositie van 50 hobbykunstwerken werd deze vrijdag geopend in museum Arnhem, en bestaat uit kunstwerken die mensen uit heel Nederland in hun vrije tijd gemaakt hebben.