Trends & Ontwikkelingen

Met zijn boek How Black Music Took Over the World wilde de Amerikaanse bassist en componist Melvin Gibbs niet alleen een naslagwerk schrijven, het moest er ook voor zorgen dat niemand met zijn kennis aan de haal ging. Want dat is volgens hem de rode draad in de geschiedenis van de Zwarte Muziek: toe-eigening. ‘Het is niet overdreven daarin de voortzetting van het systeem van slavernij te zien.’

Eindeloos veel telefoontjes, koppen koffie en overleg achter gesloten deuren: de NPO haalde alles uit de kast om Nederland volgend jaar toch naar het Songfestival te krijgen. Tevergeefs, bleek afgelopen week. De Volkskrant maakt een reconstructie van de ‘heilloze weg’ die de NPO volgens betrokkenen in is geslagen.

Veel uitgeverijen zijn actief op Instagram en TikTok, maar volgens Claudia de Graaf, specialist in socialmediamarketing voor het boekenvak, laten ze nog kansen liggen. Vooral de mogelijkheden voor auteurs krijgen volgens haar te weinig aandacht.

Een veelgemaakte fout van uitgeverijen is volgens De Graaf dat ze dezelfde content op verschillende platforms plaatsen. Een andere kwestie is de continuïteit. Een ontwikkeling die De Graaf bijzonder interesseert, is TikTok Shop. 

Brabanders die zich samen inzetten voor erfgoed in hun dorp, wijk of gemeenschap kunnen vanaf 16 november 2026 een nieuwe subsidie aanvragen. Per initiatief is maximaal 3.000 euro beschikbaar. Met de regeling wil de provincie Noord-Brabant lokale initiatieven ondersteunen en meer mensen actief bij erfgoed betrekken. Het Cultuurfonds voert de regeling uit en draagt er financieel aan bij. 

Het Fonds voor Cultuurparticipatie herkent zich in de analyse van BMC over de specifieke maatschappelijke opdracht van het Fonds. Tegelijkertijd raakt de voorgestelde herinrichting alle rijkscultuurfondsen. Het Fonds vindt het belangrijk dat de toekomstige inrichting recht doet aan de verschillende opdrachten van de fondsen en aan de behoeften van het culturele veld.

Ook de versterking van de regionale culturele infrastructuur krijgt aandacht in de Kamerbrief. Het Fonds brengt daarbij graag de eigen kennis en ervaring in. In het voornemen om vanaf 2029 achttjarige subsidie mogelijk te zaken ziet het Fonds kansen voor meer continuïteit, met behoud van ruimte voor kortlopende ondersteuning en nieuwe initiatieven.

Voor Tim Haars begon de nieuwe film Carnaval met een oud verlangen: weer iets Brabants maken met zijn vrienden. Nu Carnaval bijna in première gaat, vertelt hij wat hij daar zelf in herkende. „Als je hier woont, heb je het misschien niet door, maar eigenlijk is hier álles cultuur.”

Op maandag 9 november 2026 organiseert het Programma Duurzame Cultuursector, gecoördineerd door Kunsten ’92, de bijeenkomst ‘CULTUUR OP GROEN: van willen naar doen’ in Theater Utrecht. Tijdens deze Dag van de Duurzame Cultuursector staat de vraag centraal hoe de culturele en creatieve sector verdere stappen kan zetten op het gebied van duurzaamheid.

Het Haagse college heeft het Tweejarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2027-2028 vastgesteld. Met deze regeling ondersteunt de gemeente culturele instellingen gedurende twee jaar bij de uitvoering van hun plannen. Voor de periode 2027-2028 wordt €1.226.500 per jaar toegekend aan 14 instellingen die bij beoordeling door een onafhankelijke adviescommissie de hoogste scores behaalden. De regeling is twee jaar geleden opgezet om een doorstroom van incidentele middelen naar de vierjarige subsidieregeling – het Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur – te versoepelen.

In een duo interview met Maite van Dijk, algemeen directeur van Museum MORE, en Ronald Leopold, algemeen directeur van de Anne Frank Stichting, staat de relatie tussen Randstand en regio centraal, en die tussen internationale publiekstrekkers en musea buiten de grote steden. Gaandeweg het gesprek blijken het Anne Frank Huis en Museum MORE verrassend veel gemeen te hebben.

Cultuur maakt van Tiel een bruisende stad. Dankzij de inzet van vele Tielse makers kunnen inwoners het hele jaar door genieten van concerten, voorstellingen, tentoonstellingen, festivals, workshops en andere culturele activiteiten. De gemeente is trots op iedereen die daaraan bijdraagt en blijft deze initiatieven graag ondersteunen.

De gemeenteraad van Tiel heeft daarom ingestemd met een verruiming van de subsidieregelingen voor cultuur. Vanaf 1 januari 2027 worden de maximale subsidiebedragen verhoogd en sluiten de subsidiecriteria beter aan op het huidige cultuurbeleid.

Een week voordat Herman Brood 80 jaar zou zijn geworden, op 5 november aanstaande, wordt een schilderij van hem voor het eerst opgenomen in de kunstcollectie van het Rijk. Het werk is op donderdag 29 oktober in Collectiecentrum Nederland (CC NL) in Amersfoort gepresenteerd.

In aanwezigheid van Xandra Brood en familie, stond een klein  gezelschap stil bij de creatieve nalatenschap van Herman Brood, die niet alleen Nederland’s grootste rockheld was, maar ook een zeer talentvol beeldend kunstenaar. Met de opname van een van zijn schilderijen in de rijkscollectie krijgt hij hiermee ook erkenning vanuit de Rijksoverheid.

De provincie Drenthe trekt 45.000 euro uit voor nieuw en opkomend theatertalent. Met het geld wil Samenwerkingsverband Nieuwe Noordelijke Makers (SNNM) de artiesten helpen om zich verder te ontwikkelen in Noord-Nederland. Makers krijgen via het samenwerkingsverband toegang tot professionele theaterpodia. En doordat nieuwe culturele talenten extra ondersteuning krijgen, kunnen zij zich gemakkelijker als artiest ontplooien, zo is de gedachte.

Het cultuurpotje voor opkomende theatermakers wordt eveneens met 45.000 euro gespekt door de provincies Groningen en Friesland, terwijl ook vijftien deelnemende theaters uit Noord-Nederland een duit in het zakje doen. Onder hen bevinden zich De Nieuwe Kolk en jeugdtheater Garage TDI uit Assen en de Tamboer uit Hoogeveen.

Drie initiatiefnemers presenteren hun plannen tijdens de eerste Pitch Night in de gemeente Moerdijk. Vrijdag 6 november is de avond in De Stad Klundert aan de Molenstraat 33 in Klundert. De plannen worden voorgelegd aan een vakjury en aan het publiek. Tijdens de avond reikt Stichting Cultuur Moerdijk ook de Cultuurprijs en de eerste Oeuvreprijs uit.

Wie wat te makken heeft, kan wat lijden. En dus trekt ASML de beurs voor de nieuw te bouwen vestiging van het Rijksmuseum in Eindhoven. Liefst 100 miljoen euro pompt de Veldhovense chipmachinefabrikant erin.

Columnist Niels Guns kijkt uit naar het nieuwe museum. Dat zijn namelijk meestal plekken waar wat te leren valt. Minstens zo belangrijk als de inhoud wordt het gebouw zelf. Dat kan een stad een flinke oppepper geven. 

Een stuk historie verdwijnt uit Den Bosch. Na ruim 210 jaar vertrekt de kunstacademie uit de stad. Onderwijsinstelling Avans heeft besloten dat St. Joost School of Art & Design (kortweg St. Joost) in zijn geheel in Breda gaat zitten, waar op dit moment één van de twee vestigingen is.

De verhuizing heeft volgens Marjan Hammersma, voorzitter van het college van bestuur van Avans, meerdere redenen. Zo kampt St. Joost met een daling van het aantal studenten, waarbij het in Den Bosch sneller daalt dan in Breda. En ze willen de kunstopleidingen meer verbinden met andere opleidingen.

Eindhoven betaalt ruim 3,7 miljoen euro voor de begane grond van een groot nieuwbouwplan in Vaartbroek. Met de bijzondere aankoop moeten de maatschappelijke voorzieningen, zoals de succesvolle bibliotoop, ook in de toekomst voor de wijk behouden blijven.

De behoefte aan maatschappelijke ontmoetingsruimte is groot. De wethouder beseft dat de nieuwe maatschappelijke partijen niet altijd in staat zijn om een kostprijsdekkende huurprijs te betalen. „We rekenen erop dat we jaarlijks zo’n 94.000 euro tekortkomen.” Dat structurele tekort wordt volgens Verhees betaald uit een speciale spaarpot van de gemeente met daarin geld voor ‘Fijne en veilige wijken en maatschappelijke functies’.

Met het project Digitale Deuren wil Sterre Dingemanse jongeren bewuster maken van hun digitale veiligheid en wat ze online zetten. Door het winnen van een prijs voor jonge social designers krijgt ze nu hulp om dit verder uit te rollen op middelbare scholen.

Haar project over digitale veiligheid leverde Sterre de jury- en publieksprijs op bij de Social Design Talent Awards tijdens de Dutch Design Week (DDW). Een prijs voor jonge ontwerpers die design inzetten om maatschappelijke problemen aan te pakken. De jury koos haar vanwege het actuele thema en omdat ze door les te geven op het Huygens al veel jongeren bereikte.

‘Er zou meer gekattendanst moeten worden’, zei Youp van ‘t Hek twintig jaar geleden toen het Bergeijkse theater in zwaar weer belandde. Daar is niets meer van terug te zien. Integendeel: dit weekend wordt in het Kempische dorp vijftig jaar theater gevierd.

Grote én kleinere artiesten reizen al sinds de oprichting met liefde en plezier af naar de Kattendans in Bergeijk. Hoe dat komt? Daarover weet theaterdirecteur Dries Floris wel meer te vertellen. „Dat het een gemeenschapshuis is, draagt echt bij aan het succes”, zegt Floris.

Het is bijna tijd voor het tweejaarlijkse Landelijk Atelierweekend. Op zaterdag 7 en zondag 8 november openen kunstenaars in heel Nederland hun atelierdeuren voor het publiek. Ook in Breda zijn verschillende plekken te bezoeken. Eén daarvan is het Clib Atelierpand aan de Nijverheidssingel 313, waar bezoekers kennis kunnen maken met acht kunstenaars en hun uiteenlopende werk.

Stichting ‘Tuurlijk Best’ roept mensen uit cultuur, sport, buurtverenigingen, welzijn en het bedrijfsleven op om hen te koppelen aan creatieve makers. Het doel: onderlinge uitwisseling en ondersteuning van talentvolle mensen.

„Tuurlijk Best is de verbindende factor die vraag en aanbod bij elkaar brengt”, zegt cultuurcoach Nicole Gärths. „Verenigingen zoeken vrijwilligers die er steeds minder zijn. Het is goed om krachten te bundelen en daarnaast gebruik te maken van talenten die Best volop heeft.”

In Almkerk is het Hart van Almkerk, de nieuwe multifunctionele accommodatie met onder andere twee scholen, kinderopvang en een dorpshuis, feestelijk geopend. Het is een gebouw geworden waar, zoals directeur Marloes van der Meijden van basisschool de Almgaard het zei, men elkaar kan ontmoeten, verbinden en kennis kan delen. Sport, cultuur, onderwijs en welzijn komen er samen.

Passeer de wanden van mos en er gebeurt iets bijzonders: daglicht stroomt door 24 ramen in het plafond naar binnen. Ons Klooster in Nuenen is bijna onherkenbaar. Na jaren plannen en uitstel is het dorpshart eindelijk open.

Dorpshuis 2.0, cultureel centrum, gemeenschapshuis, ontmoetingsplek. Er zijn vele benamingen gebruikt maar onder de naam ‘Ons Klooster’ moet het nieuwe dorpshart een bruisende plek worden waar inwoners elkaar ontmoeten, verenigingen samenkomen en cultuur en activiteiten alle ruimte krijgen.

Een Bibliotoop heeft meer te bieden dan het uitlenen van boeken en cd’s: je kunt er ook mensen ontmoeten. Dat was dan ook het geval tijdens de Biblio-t-Open Dag, waarbij de vernieuwde Bibliotoop Tongelre zich aan de buurt presenteerde. Het is een plek voor en door de bewoners van Tongelre. Er kunnen boeken geleend worden, maar het gaat verder dan dat. Een bibliotoop heeft een buurthuisfunctie, het is een ontmoetingsplek.

Van drones tot LEGO tot een enorm bubbelbad: lichtkunstfestival GLOW begint zaterdag 7 november. Vorig jaar trok de lichtkunst in Eindhoven, Helmond, Veldhoven, Best, Oirschot en Laarbeek een recordaantal van één miljoen bezoekers. Omroep Brabant. Dit jaar pakt GLOW uit met een droneshow in het Philips Stadion. 

GLOW bestaat uit een looproute van vijf kilometer door het centrum van Eindhoven. Bezoekers komen langs ongeveer dertig lichtkunstwerken. Het thema is dit keer Connect, verbinden. Bij de jubileumeditie van 2025 kwamen er in Eindhoven 800.000 bezoekers. Ook Helmond, Oirschot,  Best, Veldhoven en Lieshout doen mee.

Den Bosch heeft er een nieuwe tijdelijke culturele broedplaats en sociale laadpaal bij: de IJzergieterij. Op steenworp afstand van de Tramkade. 

„De kracht van creatie is terug van weggeweest. Alleen is de hedendaagse IJzergieterij in vergelijking met vroeger op een totaal andere leest geschoeid. Het is nu de plek waar creatieve verbeeldingskracht, kunst, verbinding en gemeenschapskracht samenkomen”, verduidelijk grondlegger Minou Bosua. Allerlei sociale en culturele projecten zijn er inmiddels gehuisvest. Van het alom bekende Tapijt voor Vrede tot de Geef Mee-winkel van stichting VEADS.

Hoewel ASML een belangrijke geldschieter is voor het nieuwe Rijksmuseum Eindhoven, mag de financiering van het museum niet afhankelijk zijn van bijdragen van één private partij. Het is een van de vele afspraken die de gemeente Eindhoven en techbedrijf ASML woensdag hebben vastgelegd in een intentieverklaring. Die moet ertoe leiden dat het nieuwe museum op uiterlijk 1 januari 2034 de deuren kan openen. In dezelfde overeenkomst belooft Eindhoven zich de komende jaren in te spannen om ook andere bedrijven en overheden, zoals het Rijk en de provincie, mee te laten betalen aan het nieuwe museum. De 5 miljoen euro die ASML vanaf de opening jaarlijks gedurende 20 jaar bijdraagt, wordt gebruikt voor de exploitatie.

Het Waalwijkse gemeentebestuur wil de komende jaren fors snijden in de subsidie voor het Schoenenkwartier. Volgend jaar gaat het om een ton minder, oplopend tot een half miljoen euro in 2030. „Als dat zo blijft, is het einde oefening”, stelt Jurgens. „We moeten in dat geval de huur van het pand opzeggen. Het museum gaat dan uiterlijk eind 2028 dicht. Waalwijk verliest zo zijn erfgoed, zijn collectie.”

Het Schoenenkwartier geeft niet op, al dringt de tijd. De politiek beslist donderdag 12 november over de gemeentebegroting, waarin die bezuinigingen zijn opgenomen. Directeur Rinske Jurgens deed donderdagavond een dringend beroep op de gemeenteraad om de plannen te herzien. Daarvoor stuurde het museum ook een brandbrief naar gemeenteraad en college. Jurgens en de Raad van Toezicht nemen daarin geen blad voor de mond. „Iedereen bij het Schoenenkwartier is geschokt en teleurgesteld.” Volgens het Schoenenkwartier beloofde de nieuwe coalitie goed overleg over de toekomstplannen, maar komt daar in de praktijk weinig van terecht

De renovatie van het hoofdkantoor van De Nederlandsche Bank in Amsterdam is onderscheiden met de Gouden Piramide 2026. De rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap, waaraan een trofee en een geldbedrag van 75.000 euro zijn verbonden, werd donderdag uitgereikt door minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Elanor Boekholt-O’Sullivan.

Eeuwenlang was portretkunst een traditie, mensen lieten zich graag en veel portretteren. Er zijn de beroemde en minder beroemde portretten in musea, maar ook die van voormalig directeuren, hoogleraren, theatermakers of dirigenten in gangen en zalen van bedrijven, universiteiten, schouwburgen en het concertgebouw. Maar de traditie om mensen bij leven te portretteren is zo goed als verdwenen, waardoor portretkunst niet of nauwelijks meer deel uitmaakt van de hedendaagse beeldende kunsten.

De Nederlandse Portretprijs is ingesteld om portretkunst weer – of eindelijk weer – een podium te bieden.Om het tienjarig bestaan van De Nederlandse Portretprijs te vieren is in Slot Zeist momenteel een tentoonstelling te zien met de portretten van de prijswinnaars en een aantal genomineerden: Het portret 2026.

Het Duits Lijntje moet veranderen van een simpel wandeltraject in een soort van langgerekt park vol cultuur, geschiedenis, natuur en kunst. Dat is de kern van het Masterplan 'Van spoorlijn naar levensader' dat Kunststichting Meierijstad onlangs overhandigde aan kunst en cultuurwethouder Wern van Asseldonk. Als het aan de stichting ligt, krijgt de historische spoorverbinding de komende jaren een flinke metamorfose.

In het regeerakkoord spreekt het kabinet expliciet de ambitie uit om meer aandacht te geven aan muziekscholen, talentontwikkeling en een landelijke dekking van cultuurvoorzieningen. Juist daarom verbaast het ons dat cultuurbeoefening geen expliciete plaats heeft gekregen op de agenda van het eerste wetgevingsoverleg Cultuur van deze kabinetsperiode. 

Terwijl de Tweede Kamer spreekt over de cultuurbegroting, de geografische spreiding van cultuur en de toekomst van het cultuurbestel, blijft het fundament van die onderwerpen buiten beeld. Daarom hebben Cultuurconnectie en Méér Muziek in de Klas in aanloop naar het wetgevingsoverleg Cultuur een brief gestuurd aan de leden van de vaste Kamercommissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Asma en Abdelkarim El-Fassi van productiehuis ZOUKA winnen de CFAP Prijs 2026. De jaarlijkse prijs voor audiovisuele producenten is de belangrijkste in zijn soort in Nederland en werd uitgereikt in Het Documentaire Paviljoen in Amsterdam.

Het Nederlands Filmfonds heeft ruim 5,5 ton subsidie uitgekeerd aan een prestigieuze speelfilm waarvan vanaf het begin onzeker was of die zou uitkomen en of er genoeg geld voor zou zijn. Het fonds maakte daarbij uitzonderingen op zijn eigen regels en controleerde niet of de film daadwerkelijk afkwam. Het gaat om de film Lucca Mortis van de bekende Britse arthouse-regisseur Peter Greenaway, woonachtig in Amsterdam. Het is een prestigieus project, met Oscarwinnaars Dustin Hoffman en Helen Hunt in de hoofdrol. Het verwachte budget bedroeg ruim 13 miljoen euro.

Via een subsidieregeling zegde het Filmfonds in 2023 ruim 600.000 euro toe. Bij de aanvraag moet vaststaan dat de film in Nederland te zien zal zijn. Maar die garantie ontbrak. "Wij geloven in de productie. Dan kunnen wij een uitzondering maken", verklaart zakelijk directeur van het Filmfonds, George van Breemen. Dat geloof baseerde het fonds op "de regisseur, de cast en mensen met een brede staat van dienst" die meewerkten.