Trends & Ontwikkelingen

De minister van OCW stuurde onlangs het onderzoek Geografische Spreiding van cultuur in Nederland naar de Tweede Kamer. In de begeleidende brief schrijft de minister dat met dit rapport verschillende moties zijn afgedaan. Dat is opmerkelijk omdat het rapport geen antwoord geeft op die aangenomen moties. Zo komt bijvoorbeeld de breed aangenomen motie Mohandis en Rooderkerk – over het wettelijk verankeren van doelstellingen in de wet op het specifiek cultuurbeleid – niet aan bod.

Kunsten ’92 is benieuwd naar de reactie van de medeoverheden en of volgens hen de moties voldoende zijn ingewilligd. Volgens Kunsten '92 had het rapport meer kracht gehad wanneer een aantal extra punten waren meegenomen. 

Ze heeft het voor elkaar, theatermaker Minou Bosua. Van een maand naar een jaar in de IJzergieterij in Den Bosch. Waar sinds begin juni een experimenteerplek voor creativiteit, ontmoeting en samenwerking aan het ontstaan is. Het is dankzij medewerking van de gemeente en de verhuurder dat La Vie Bohème, zoals het project heet, een jaar lang mag blijven zitten.

Kunstenaar Michiel van de Weerthof presenteert een geluidskunstwerk over het Wilhelminapark in Breda. Het werk is vanaf zondag 5 juli te beluisteren. Het geluidskunstwerk ‘Het Wilhelminagebeuren’ brengt 135 jaar geschiedenis van het Wilhelminapark tot leven. Michiel van de Weerthof heeft daarbij gebruik gemaakt van brieven, raadsnotulen, krantenberichten en andere historische bronnen. Het werk schetst een droogkomisch portret van lokale geschiedenis en menselijke patronen.

Vroeger pakte je nog wel eens een oude schoenendoos om een kijkdoos van te maken. Wie toe is aan dat nostalgische gevoel, kan een wandeling maken door de Tilburgse binnenstad. Door het hele dwaalgebied zijn in oude schoenschrapers kleine kunstwerkjes gemaakt, en zo zijn het ware kijkdoosjes geworden. Tot 27 september kun je in twintig van die schoenschrapers kleine kunstwerkjes vinden, gemaakt door vijf Tilburgse creatievelingen.

Defqon.1, het grootste elektronische muziekfestival van Nederland, neemt een uitzonderlijke maatregel vanwege de hittegolf. Tienduizenden bezoekers zijn vrijdag en zaterdag niet langer welkom op het terrein in Biddinghuizen. Deze ingreep was de ‘enige optie’ om het festival dit jaar überhaupt door te laten gaan, schrijft de organisatie in een verklaring.

In aanloop naar het commissiedebat over het Integraal Zorgakkoord en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) op 1 juli, vraagt Cultuurconnectie samen met Sociaal Werk en vijftien partijen uit het brede sociale domein nadrukkelijk aandacht voor één cruciale succesfactor: een sterke verbinding met de sociale basis in wijken en dorpen.

Een sterke sociale basis vraagt om meer dan zorg en ondersteuning alleen. Cultuurbeoefening is daarin onmisbaar.

De jury van Renew the Book heeft haar winnaar bekendgemaakt. WeDaVinci / Visionary Tales sleept de hoofdprijs in de wacht als meest innovatieve inzending van het jaar. Kids Chapters (NL) en Ink An Epic (Singapore) volgen respectievelijk op de tweede en derde positie. Een eervolle vermelding is er voor Dit is Slak (NL), dat tevens de pioniersprijs ontvangt. 

De winnaar van Renew the Book ontvangt een geldprijs van € 10.000 en een mentor-weekend bij QXote in Portugal. De tweede en derde prijs ontvangen respectievelijk € 5.000 en € 2.500. De pioniersprijs ontvangt € 1.500. 

Het Dordrechts Museum heeft twee zeldzame schilderijen uit de zeventiende eeuw toegevoegd aan de collectie. Het zijn ‘unieke werken van Dordtse meesters’ Robbert Knight en Cornelis Tegelberg die tot op heden niet vertegenwoordigd waren in het museum. De kunstwerken zijn een geschenk van de particuliere verzamelaar Jan-Bart Evenboer.

Hoewel digitale media een centrale rol spelen in het leven van jongvolwassenen, groeit de behoefte aan bewuster mediagebruik. Tegelijkertijd is er waardering voor traditionele media zoals print en voor podcasts en streamingdiensten vanwege diepgang en ontspanning. Dit blijkt uit het nieuwe onderzoek "De MediaCocktail van Nederland" van Ipsos I&O, in opdracht van de Magazine Media Associatie (MMA) en NDP Nieuwsmedia.

Hoeveel CO₂-uitstoot zit er eigenlijk in een boek? De internationale Green Book Alliance (GBA) heeft een gratis online tool gelanceerd waarmee uitgevers, drukkers en andere partijen in de boekenketen de CO₂-uitstoot van boeken kunnen berekenen. Met de nieuwe GBA Book Carbon Calculator wil de organisatie duurzaamheid concreter en toegankelijker maken voor de sector en uitgevers helpen om al tijdens het productieproces milieubewustere keuzes te maken.

Ruud Gullit krijgt op 4 september de Europese Cultuurprijs in het Concertgebouw in Amsterdam. De oud-topvoetballer wordt onderscheiden omdat hij "een bijzondere bijdrage levert aan de Europese cultuur". 

Ook andere Nederlanders krijgen de Europese Cultuurprijs. Zo werd eerder bekend dat onder meer modeontwerpster Iris van Herpen, actrice Famke Janssen, het Nationaal Jeugdorkest en zangeressen Emma Kok en Caro Emerald worden onderscheiden. Verder krijgen onder anderen de Bulgaarse stersopraan Sonya Yoncheva, de Schotse violiste Nicola Benedetti en de Engelse beeldhouwer Sir Tony Cragg de cultuurprijs uitgereikt.

De vernieuwde Governance Code Cultuur is beschikbaar. De code biedt culturele organisaties, bestuurders en toezichthouders meer helderheid over rollen, verantwoordelijkheden en de toepassing van goed bestuur en toezicht in de praktijk. 

De code is toegankelijker gemaakt in taal en opzet. Daarnaast zijn actuele thema's explicieter opgenomen, zijn er twee gelijkwaardige versies voor verschillende bestuursmodellen en zijn nieuwe aanbevelingen toegevoegd die organisaties helpen bij de toepassing in de praktijk.

Op 23 maart 2026 deed de rechtbank Rotterdam (hierna: de rechtbank) uitspraak in de beroepszaak die Walhalla had ingesteld tegen het besluit van het Fonds in het kader van de Podiumregeling om de productiebijdrage wel en de programmeringsbijdrage niet te honoreren. Hoewel de adviescommissie een positief advies uitbracht over de aanvraag voor een programmeringsbijdrage, liet het budgettaire kader een toekenning niet toe.

De rechtbank heeft het beroep daarom gegrond verklaard en heeft het Fonds opdracht gegeven een nieuw besluit te nemen. Bij de uitvoering van deze opdracht van de rechtbank bleek het binnen de door de rechtbank gestelde termijn niet mogelijk een nieuwe adviescommissie met vergelijkbare kennis over de culturele infrastructuur in de regio samen te stellen. Daarbij constateerde het Fonds dat de aanvraag voor de programmeringsbijdrage een positief advies van de adviescommissie had. Om deze unieke redenen is het Fonds het gesprek aangegaan met Walhalla over een minnelijke oplossing. Dit gesprek heeft geresulteerd in een incidentele meerjarige projectsubsidie bedoeld als bijdrage voor de programmeringskosten voor drie jaar.

De organisaties TENT en Pynarello vroegen subsidie aan binnen de regeling meerjarige productiesubsidie voor de periode 2025-2028. Hoewel de adviescommissie een positief advies uitbracht over de aanvragen van deze organisaties, liet het budgettaire kader een toekenning niet toe.  Zowel TENT als Pynarello tekenden beroep aan tegen het besluit van het Fonds om de aangevraagde meerjarige productiesubsidie niet te honoreren.

Beide organisaties hebben op verzoek van het Fonds een onderbouwd voorstel gedaan voor een financiële tegemoetkoming ter ondersteuning van een gezonde bedrijfsvoering in de resterende periode 2026-2028, zodat artistieke ambities kunnen worden waargemaakt. Het Fonds heeft dit voorstel overgenomen en gaat voor zowel Pynarello als TENT over tot toekenning van een incidentele meerjarige projectsubsidie. 

Onafhankelijke filmmakers die met een onafgemaakt project in hun maag zitten, kunnen terecht op het Unfinished Film Festival. Het UFF werd in 2022 opgezet door Odapark-curator Joep Vossebeld en Tim Rutten en Daan Milius van het Limburgse productiecollectief Video Power. 

Ze besloten zich te concentreren op de positie van de onafhankelijke, experimenterende filmmaker. Milius: ‘Op een filmacademie of kunstacademie is er een dagelijks gesprek over je werkproces, terwijl je dingen maakt die vaak niet verder komen dan een schets, en het helemaal oké is om halverwege je idee radicaal om te gooien. In het professionele circuit is dat vaak nauwelijks meer mogelijk; een project dat niet afraakt wordt gezien als een mislukking. Het omgooien van ideeën kan vaak niet, omdat fondsen of producenten het niet toestaan.’

Het UFF wil tegenwicht bieden aan die situatie, door makers samen te brengen in een gelijkwaardige, gemoedelijke sfeer. De deelnemers werden geselecteerd na een oproep op internet, of zijn afkomstig uit het netwerk van Video Power.

De populairste nummers in Duitsland en Amerika zijn de afgelopen vijftig jaar egocentrischer geworden. Die conclusie trekken onderzoekers na analyse van songteksten, die over de jaren steeds meer ‘ik’ en ‘mij’ bevatten. Opmerkelijk: in Japan en Hongkong bleef het gebruik van de egocentrische voornaamwoorden juist gelijk, blijkt uit nieuw onderzoek van de United Arab Emirates University, gepubliceerd in vakblad Plos One.

‘De resultaten suggereren dat toenemend egocentrisme geen wereldwijde trend is, maar sterk afhangt van culturele context’, zegt eerste auteur Marius Golubickis in het persbericht. ‘Muziek gaat de grens over, maar lokale culturele normen hebben nog steeds een krachtige grip op hoe men zich uitdrukt’, legt hij uit.