Trends & Ontwikkelingen

Het ging niet altijd van een leien dakje, maar in vijftig jaar groeide het RKK uit tot een organisatie die via kunst en cultuur jong en oud samenbrengt. Het was Bert de Graaf, jarenlang werkzaam bij het Van Abbemuseum, die vijftig jaar geleden vond dat Rooi een kunststichting nodig had. De Graafs oproep resulteerde in een culturele stichting met werkgroepen en gemeentelijke ondersteuning. Al snel waren er plannen voor tentoonstellingen, theater- en muziekuitvoeringen, lezingen en films.

Musea in de regio Eindhoven draaiden in 2025 een goed jaar. Op veel plekken liepen de bezoekersaantallen op, hier en daar werden zelfs records verbroken. Design en techniek lijken in de regio Eindhoven nog onverminderd populair, tenminste, als je het afleest aan museumbezoek. Het DAF Museum evenaarde in 2025, mede dankzij een expositie over AI-design, met 60.000 bezoekers het bezoekersrecord van 2023. 

Ook het Philips Museum in Eindhoven evenaarde een record, uit 2019, en trok vorig jaar ruim 95.000 bezoekers. Een expositie over Philips-design tijdens Dutch Design Week in oktober zorgde voor een recordmaand. Next Nature Museum in het Evoluon, over (toekomst)techniek, trok liefst 14.000 bezoekers meer dan het jaar ervoor: 76.636. Wat zeker aan deze stijging heeft bijgedragen, is de nog steeds toenemende populariteit van de Museumkaart

Een coalitie van organisaties die betrokken zijn bij live-evenementen in Europa, waaronder de VNPF, heeft EU-Justitiecommissaris Michael McGrath een brief gestuurd met gemeenschappelijk doel om de fanervaring te beschermen en cultuur te ondersteunen. In de brief roepen ze McGrath op om frauduleuze praktijken rondom ticketdoorverkoop aan te pakken. Jaarlijks worden er tienduizenden consumenten in heel Europa misleid doordat grootschalige illegale ticketverkoop gefaciliteerd blijft.

Cate Blanchett komt er speciaal voor naar Rotterdam: de premières van de eerste vijf korte films die zijn gemaakt met steun van het Displacement Film Fund. Op 30 januari om 17 uur introduceert de actrice, producent en UNHCR Global Goodwill Ambassador in het Oude Luxor de producties van Maryna Er Gorbach, Mo Harawe, Hasan Kattan, Mohammad Rasoulof en Shahrbanoo Sadat.

Het Displacement Film Fund werd vorig jaar opgericht om filmmakers te ondersteunen die uit eigen land gevlucht of de authentieke verhalen vertellen over de ervaringen van vluchtelingen. Voor de eerste pilot kregen vijf filmmakers ieder een stipendium ter waarde van €100.000. 

De nieuwe lichting van Music Hub Brabant is gestart. Maar liefst vijftien talentvolle artiesten werken de komende anderhalf jaar met mentoren uit de sector aan hun artistieke en zakelijke ontwikkeling. Ieder traject duurt anderhalf jaar. Partners van Music Hub Brabant zijn: Muziekgebouw Eindhoven, Paviljoen Ongehoorde Muziek, Willem Twee Podium & Willem Twee Studios, November Music, Schouwburg Concertzaal Tilburg, Paradox Tilburg, Effenaar, De Pul Uden, Groene Engel, 013 Popcentrum, Intro in Situ, Poppodium Gebouw-T & Theater de Maagd en Mezz.

Nu de kabinetsformatie in volle gang is, is dit volgens Jeroen Bartelse hét moment om ambities voor kunst, cultuur en journalistiek vast te leggen. Dat zegt de directeur van TivoliVredenburg bij Panorama Zondag. In het gesprek benadrukte Bartelse hoe politiek altijd draait om het construeren van verhalen: "Het gaat niet alleen om feiten of echt nieuws. Het gaat over welk verhaal je politiek gezien vertelt om stemmen te krijgen", zegt hij.

Daarin vervult de culturele sector een eigen, onvervangbare rol, vindt Bartelse. Terwijl journalistiek feiten onthult en wetenschap probeert te begrijpen waarom iets gebeurt, doen de kunsten iets anders: betekenis geven. "De kunsten stellen de vraag: wat doet dit met ons? Het gaat er niet om dat ze de werkelijkheid precies vangen, maar dat ze een blik bieden, een perspectief. Iets waardoor wij gebeurtenissen een plek kunnen geven", zegt hij. Juist nu, in de fase van kabinetsvorming, liggen volgens hem cruciale kansen. "Dit zijn sleutelmomenten. Dan worden de ankers geslagen voor het beleid van de komende vier jaar. Het is een heel belangrijk moment om mooie ambities voor kunst en cultuur in het regeerakkoord te krijgen."

In december publiceerden de Ketentafel Filmfestivals en de Ketentafel Film/AV productie de actuele fair pay-toolkit voor 2026. Dit jaar blijven de deelnemers van beide ketentafels periodiek samenkomen voor het jaarlijkse onderhoud hiervan. De Ketentafel Filmfestivals werkt daarnaast aan aanvullende tools, zoals een leidraad voor (sociaal) veilig en gezond werken, en aan een overkoepelend document waarin de fair pay-instrumenten worden geborgd.

Om de overgang naar sectorale borging zorgvuldig en realistisch vorm te geven, is het nodig om in een afgebakende periode te verkennen hoe overleg, kennisdeling en ondersteuning duurzaam kunnen worden georganiseerd. Met ondersteuning van het ministerie van OCW wordt daarom een pilot in de film- en AV-sector uitgevoerd. In deze pilot wordt onderzocht hoe een onafhankelijke structuur kan worden ingericht die fungeert als centraal aanspreekpunt voor werkenden, werkverleners, ketenpartners en andere stakeholders.

Digitalisering is verweven met alles wat we doen: van de manier waarop we kunst maken tot hoe we ons publiek bereiken. Maar waar staan we nu precies? DEN dook in de data van de DEN Digitale Transformatie Scan en presenteert de inzichten in een gloednieuw dashboard. In 2025 hebben ruim 200 professionals van meer dan 100 verschillende cultuurorganisaties onze scan ingevuld. De resultaten laten een sector zien die volop experimenteert en groeit. 

De meeste culturele organisaties bevinden zich op maturiteitsniveau 2 – Lerend (39%) of 3 – Uitvoerend (41%). Grotere organisaties hebben vaker een hoger maturiteitsniveau dan hele kleine organisaties. Van de vijf onderdelen in de scan scoren organisaties het hoogst op ‘cultuur en competenties’ (3,3 van de 5). Het onderdeel ‘strategie en budget’ blijft achter (2,3). Het dashboard van de Digitale Transformatie Scan geeft niet alleen inzicht in de sector als geheel, maar ook de mogelijkheid om jouw organisatie te vergelijken met andere organisaties, bijvoorbeeld uit dezelfde sector of regio. 

Op maandag 19 januari is het eerste cultuurdebat (WGO) in de huidige samenstelling van de Tweede Kamer. Kunsten ’92 heeft de Kamerleden een uitgebreide brief gestuurd. Met de brief informeert Kunsten '92 de Kamerleden heel breed, om alle aspecten van het beleid mee te nemen. Met in het achterhoofd ook de nieuwe Kamerleden, en degenen die voor het eerst de portefeuille cultuur hebben. De kernboodschap is dat investeren in cultuur een investering is in onze samenleving, in ons verdienvermogen, in onze democratie en weerbaarheid, in gelijke kansen en in maatschappelijke oplossingen.

Universal Music Group en Nvidia hebben een nieuw partnerschap aangekondigd rond kunstmatige intelligentie en muziek. In dit akkoord werken een van de grootste muziekbedrijven ter wereld en een toonaangevend technologiebedrijf samen om AI-modellen te gebruiken op manieren die muziek kunnen analyseren, beschrijven en laten ontdekken op andere manieren dan voorheen. De kern van de samenwerking draait om een AI-model van Nvidia dat Music Flamingo heet. Dit is een systeem dat muziek kan begrijpen op een manier die lijkt op hoe mensen naar muziek luisteren. 

Vanaf 1 januari 2025 is de Belastingdienst gaan controleren op schijnzelfstandigheid. Hierover ontstonden veel vragen vanuit de sector. Cultuur + Ondernemen geeft een overzicht van een aantal vragen van zowel opdrachtgevers als zzp’ers zelf, en antwoorden die je hopelijk verder helpen. Op 18 december 2024 werd bekend dat 2025 een overgangsjaar zou worden. De belastingdienst zou al wel beginnen met controleren, maar hierbij vooral waarschuwen. In januari 2026 werd bekend dat deze 'zachte landing' ook nog blijft gelden in 2026.

De belangrijkste vraag: hoe weet je of iets freelance mag of in dienstverband moet? Eigenlijk moet je zelf dezelfde afweging maken die de Belastingdienst ook gaat maken met hulp van hun afwegingskader. Cultuur + Ondernemen geeft hiervoor een aantal hulpmiddelen, waaronder een artikel van de Belastingdienst en een brochure van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. 

Digitalisering verandert de manier waarop we samenleven in een hoog tempo. Bijna alle sectoren ontwikkelen van fysiek naar digitaal of zoeken een hybride vorm. Dat noemen we digitale transformatie.  

Samen met andere culturele instellingen in Brabant veranderen we de manier waarop we werken. Kunstloc deelt voorbeeldprojecten van instellingen in Brabant waarin digitalisering een grote rol speelt. In het project De Bredase Tuinen der Lusten van Stichting KOP reageren vijf jonge kunstenaars met een frisse blik op het meesterwerk De tuin der lusten (1480-1490) van Jheronimus Bosch. Verspreid over vier locaties in de binnenstad van Breda komen de sculpturen tot leven met Augmented Reality. 

Minister Moes stuurt het verslag van de formele Onderwijs-, Jeugd-, Cultuur- en Sportraad (OJCS-Raad) voor de onderdelen onderwijs en cultuur die op 27 en 28 november in Brussel plaatsvond toe aan de Eerste en Tweede Kamer. De raadsconclusies over de strategische rol van cultuur zijn zonder verdere opmerkingen aangenomen. 

Negeer het grote belang van het kunstzinnige in het onderwijs niet, waarschuwt Michiel Bos, kunstenaar, kunstvakdocent en onderzoeker. School is veel meer dan een plek waar effectieve leermethodes meetbare opbrengsten moeten opleveren. Die houding is een bedreiging voor het vak van de leraar, die immers ook een pedagoog is. 

In een leeromgeving waar wordt uitgelegd, geoefend, gereproduceerd en geëvalueerd heeft kunst slechts de functie van een interessant (historisch) cultureel verschijnsel, Maar kunst is veel meer dan een leuk tussendoortje. De kwaliteiten van kunst komen pas echt tot zijn recht als we school ook kunnen zien als een pedagogische ruimte. Zonder scherp beeld van de school als pedagogische ruimte en de waarde van de kunsten, of beter gezegd, een kunstzinnige (muzische) manier van werken verliezen we iets wezenlijks voor zowel de leraar als het kind. Waar de kunsten en de pedagogiek elkaar raken wordt levenskunst geoefend. 

Door individuele muzieklessen af te schaffen doorbreek je de keten van talentontwikkeling. Maar centra voor de kunsten staan door bezuinigingen of subsidievoorwaarden met de rug tegen de muur. Daarom zijn overheden aan zet om te zorgen voor betaalbare lessen voor iedereen, stellen betrokkenen in het veld. Het schrappen van één schakel – individuele muzieklessen – verzwakt de keten van talentontwikkeling.

Op de vraag hoe erg het is dat steeds meer centra voor de kunsten besluiten te stoppen met individuele muzieklessen, antwoorden alle geïnterviewden unaniem: heel erg. Anders dan andere kunstdisciplines vraagt het in je vingers krijgen van muziek individuele aandacht. ‘Dat een-op-een-contact is onmisbaar: dat iemand jou ziet en je geeft wat je nodig hebt. De ene leerling pakt de hoorn en blaast gewoon, de andere heeft drie lessen nodig om geluid uit het instrument te krijgen’, vertelt Kirsten Jeurissen van het Prinses Christina Concours. Jeurissen ziet hoe de laatste jaren de aanwas voor het Concours steeds kleiner wordt. 

De provincies Noord-Brabant, Limburg en Zeeland roepen het Rijk op om de verdeling van rijksmusea en rijksmiddelen eerlijker te maken. Nu zijn rijksmusea en rijkscollecties vooral geconcentreerd in de Randstad, terwijl provinciale musea buiten de Randstad collecties beheren die ook van grote betekenis zijn voor het Nederlandse erfgoed. 

De oproep komt op een moment dat de verschillen in bekostiging scherp zichtbaar worden met de behandeling van de Erfgoedbegroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Hieruit blijkt dat er voor inwoners van Noord-Brabant, Limburg en Zeeland nauwelijks geld beschikbaar is voor het behoud van collecties van nationaal belang. De drie provincies vinden dat dit niet past bij het uitgangspunt dat cultuur en erfgoed van iedereen zijn.

De Nachtraad is een nieuw initiatief, na het stoppen van de voormalige nachtburgemeesters Isa IJpelaar en Isa Verputten. „Nu concentreert het nachtleven zich vooral op de Tramkade. Maar ik zou heel graag zien dat het centrum ook écht gaat meedoen." Inzetten op meer veiligheid staat bovenaan het lijstje. „Iedereen moet veilig over straat kunnen ‘s nachts. Tijdens en na het uitgaan. Daar gaan we mee aan de slag.”

En de ambities reiken verder dan Den Bosch. „We hebben al contact met de Nachtraad in Breda. Dat is een stad die enigszins vergelijkbaar is met onze stad. Daarnaast hebben we lijntjes lopen met het Nachtcollectief in Eindhoven en Tilburg. Hoe zit het met de nachtcultuur Brabant-breed? En wat kunnen we van elkaar leren? In Eindhoven zijn ze bijvoorbeeld al een stuk verder, onlangs opende er als proef een safespace op het Stratumseind. Daar liggen mooie kansen.”

De economische waarde van muziekconferentie Eurosonic Noorderslag (ESNS) is in 2025 gestegen naar een recordbedrag van 13,4 miljoen euro voor de stad Groningen en omliggende regio samen. Dat blijkt uit de derde maatschappelijke kosten-batenanalyse naar het evenement, waarvan de uitkomsten vlak voor de jubileumeditie van ESNS 2026 zijn gepresenteerd. Het festival genereert daarmee niet alleen aanzienlijke culturele meerwaarde, maar ook een groeiend economisch effect voor de regio, onder meer door extra bestedingen aan hotels, restaurants en andere voorzieningen in de stad en omgeving. Tijdens ESNS trekken meer dan 40.000 bezoekers, artiesten en muziekprofessionals naar Groningen, waardoor hotels, vakantieparken en andere logiesvormen vrijwel volledig gevuld raken.

Merkstrategen worden volgens Marc Oosterhout steeds vaker benaderd door not for profit-organisaties, zoals maatschappelijke instellingen, branchevereningen, natuurclubs en NGO’s, maar ook culturele instellingen, als musea, theaters en muziekorganisaties. Het bijzondere is dat deze culturele partijen vaak niet op zoek zijn naar meer bezoekers, die hebben ze al genoeg, maar dat ze op zoek zijn naar een andere vorm van waarde. Ze zoeken naar een aanpak om hun verhaal overtuigend te vertellen, om mensen te raken in de betekenis van de kunsten. 

Tegelijkertijd ligt het begrip ‘merkverhaal’ zeer gevoelig. Een merk dat zijn ze niet zo graag, want de naam merk riekt naar commercie en marketing, met dingen aansmeren die je eigenlijk niet nodig hebt. Ook de hardnekkige focus op het product valt op. Hoe vaak we ook uitleggen dat het niet gaat om het hout en de spijkers, maar om het verlangen naar de zee, blijven ze terugvallen op hun voorstellingen en tentoonstellingen. Terwijl juist kunst en cultuur zo’n krachtig mechanisme is om betekenis te geven aan ons leven.

De herontwikkeling en mogelijke verplaatsing van meerdere culturele instellingen naar het centrum van Emmeloord heeft nog heel wat voeten in aarde. Dat werd maandagavond duidelijk bij een update die gegeven werd in het gemeentehuis van Noordoostpolder over de zogenoemde cultuurhuisvesting. Verbouwen en uitbreiden van het huidige theater 't Voorhuys is eigenlijk geen optie. Er zal dus heel waarschijnlijk volledige nieuwbouw nodig zijn. De noodzaak is 'levensgroot', zei Marcel Jansen van Cultuurbedrijf Noordoostpolder: "De nood is hoog. De verwarming in het Muzisch Centrum valt regelmatig uit en er zijn lekkages. Er is een tekort aan (oefen)ruimtes. We willen het liefst dit kalenderjaar een besluit van de raad hebben."

Het voormalig hoofdkantoor van verzekeraar Centraal Beheer (‘Even Apeldoorn Bellen’) staat al ruim tien jaar te verpauperen. De gemeente zoekt een nieuwe bestemming. ‘De Apenrots’ wordt mogelijk zelfs een van de eerste rijksmonumenten van na 1965. Sinds september staat het hoofdkantoor van Centraal Beheer op de nominatie om rijksmonument te worden, samen met nog veertien gebouwen van na 1965, waaronder de Rodahal in Kerkrade (1966), de Kasbah in Hengelo (1973) en station Lelystad Centrum (1988).

‘Er staat een belangrijk stukje Apeldoorn te verpauperen’, zegt wethouder Peter Messerschmidt (volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en cultuur). ‘Daarom moeten we als overheid een stap zetten. Het is een iconisch gebouw dat enorm belangrijk is voor Apeldoorn, onlosmakelijk verbonden met deze stad.’ In december 2024 kocht de gemeente het kantoor.

Investeer niet alleen in technologie maar ook in de creatieve industrie, betogen Willem van Zeeland en Anna van Nunen. Mario Draghi en Peter Wennink sloegen recent terecht alarm: Europa moet zijn verdienvermogen versterken. Wennink benoemt vier cruciale sectoren voor onze toekomst: digitalisering & AI, energie & klimaat, veiligheid & weerbaarheid en life sciences & biotechnologie. In dit rijtje ontbreekt iets fundamenteels: de culturele en creatieve industrie. Niet als bijzaak, maar als strategische kracht.

Wie cultuur en creativiteit wegzet als luxe of kostenpost, onderschat niet alleen de economische waarde, maar miskent ook een van Europa’s grootste concurrentievoordelen. Er zijn minstens vier redenen waarom Draghi en Wennink deze sector juist wél serieus moeten nemen. Allereerst is de culturele sector een economische speler op zichzelf. Ten tweede zijn cultuur en creativiteit cruciaal voor het vestigingsklimaat. Daarnaast vormt de culturele en creatieve industrie een substantiële economische kracht in Europa. Tot slot is cultuur een geopolitieke troef. 

Van de 31 Rijksmusea in Nederland, liggen er 24 in de Randstad. Geen enkel Rijksmuseum ligt in het zuiden en dat vinden de cultuurgedeputeerden van Brabant, Limburg en Zeeland oneerlijk. Ze slaan de handen ineen. De gedeputeerden vinden dat de musea in het zuiden collecties beheren die 'van nationaal belang' zijn, zoals de collectie Van Goghs, de kunst in het Van Abbe Museum en het Oorlogsmuseum in Overloon. Daarvoor zouden de zuidelijk musea geld van het Rijk moeten krijgen. Dinsdag deden de drie provincies gezamenlijk precies die oproep in Het Noordbrabants Museum in Den Bosch.

“Als het gaat om de spreiding van Rijksgelden voor cultuur en erfgoed dan komt een aantal provincies, vaak die buiten de Randstad, er niet best vanaf", zegt de Brabantse cultuurgedeputeerde Bas Maes (SP). "Noord-Brabant is er daar helaas een van. Dat zagen we eerder bij de verdeling van de cultuurfondsen en nu ook bij de verdeling van Rijksmusea. Van ruim een kwart miljard euro die daarheen gaat, landt geen enkele euro onder de rivieren.”

Het Rijksmuseum in Amsterdam heeft een miljoenenschenking ontvangen voor onder meer de bouw van een nieuwe beeldentuin. Directeur Taco Dibbits noemt de gift in het Financieele Dagblad "de allergrootste schenking in geld die het Rijksmuseum ooit heeft gekregen". Volgens de krant gaat het om een bedrag van ongeveer 60 miljoen euro. De schenking is afkomstig van een stichting van de adellijke familie Van Rappard. Miljardair Rolly van Rappard stelt ook moderne beeldhouwkunst uit zijn collectie ter beschikking aan het museum.

De bouw van de beeldentuin, die gratis en ook buiten openingstijd te bezoeken moet zijn, kost naar verwachting zo'n 10 miljoen euro. De rest van het geld wordt gebruikt voor de exploitatie of belegd voor later gebruik. De tuin moet later dit jaar worden geopend.

Uit het jaarlijkse onderzoek van Buma Cultuur naar de waarde van Nederlandse muziekexport is gebleken dat deze nog steeds hard stijgt. In 2025 leverde Nederlandse muziek 12 procent meer op in het buitenland dan in 2024. De exportwaarde van Nederlandse muziek bedroeg vorig jaar in totaal ruim 247 miljoen euro. Dit bedrag omvat de netto-opbrengsten van alle muziekactiviteiten in het buitenland, inclusief salarissen, winst en belastingen. Buma Cultuur gebruikt voor zijn onderzoek data van rechtenorganisaties en schattingen gebaseerd op eerder onderzoek.

Frank Helmink, directeur van auteursrechtenorganisatie Buma Cultuur, kijkt positief terug op de muzikale prestaties in 2025. ‘Wat voor mij persoonlijk heel bijzonder is aan de cijfers van dit jaar, is dat Nederlandse producers en componisten in het buitenland zichtbaar voet aan de grond krijgen’, zegt Helmink. ‘Niet alleen in Nashville of Los Angeles, de ouderwetse plekken waar hits geschreven worden, maar bijvoorbeeld ook in Zuid-Korea.’

Minister Moes (OCW) geeft antwoord op Kamervragen over de stelling dat Nederland momenteel geen wettelijke bescherming kent voor immaterieel cultureel erfgoed. Hierdoor bevat het geen beschermingsmechanisme voor tradities, geluiden, rituelen, ambachten of culturele praktijken. Het Tweede Kamerlid Van Duijvenvoorde (FVD) had de vragen gesteld.

Het klopt weliswaar dat de Erfgoedwet geen specifiek beschermingsregime voor immaterieel erfgoed bevat, maar dat wil niet zeggen dat er geen beschermingsmechanisme is. Nederland heeft bij het beschermen van immaterieel erfgoed bewust gekozen voor een beleidsmatige benadering, omdat dit past bij de aard van dit erfgoed en bij de Nederlandse context. Immaterieel erfgoedgemeenschappen zijn zelf verantwoordelijk voor hun tradities, bepalen zelf wat hun erfgoed is en hoe zij het beoefenen, ontwikkelen en doorgeven. Dit is niet aan de overheid, en dat moet ook zo blijven.

Friendly Fire richt zich op zichtbaarheid én passende beloning voor opkomende artiesten afgestemd op zaalcapaciteit. Boekingskantoor, concert- en festivalorganisator Friendly Fire zal vanaf 1 januari 2026 artiesten die een voorprogramma spelen betalen op basis van de capaciteit van de locatie.

Friendly Fire zet hiermee als bedrijf een belangrijke eerste stap richting een meer passende onkostenvergoedingen voor opkomende artiesten. Met deze stap nodigt Friendly Fire de sector uit om te volgen en hiermee een nieuwe norm te zetten voor de vergoedingen voor voorprogramma’s. Dit initiatief is mede geïnspireerd door gesprekken die in de muzieksector worden gevoerd over Fair-Pay en de duurzaamheid van een carrière als muzikant. 

Zaterdag 17 januari wordt de Popprijs – de prijs voor de artiest die het afgelopen jaar het meest ‘aantoonbaar succes’ heeft gehad – weer uitgereikt op festival Noorderslag. Het begon veertig jaar geleden als een blijk van waardering: van artiesten, voor artiesten. De ‘BV Popprijs’ werd uitgereikt door de BV Pop, een ‘beroepsvereniging’ (vandaar dat BV) van popmusici, die het een goed idee vond af en toe eens wat collegiale complimenten uit te delen. 

De Popprijs groeide uit van schouderklopje tot de voornaamste onderscheiding in de Nederlandse pop, die wordt uitgereikt door Buma Cultuur. De bekendmaking van de prijs is nu een jaarlijks terugkerend evenement in een barstensvolle zaal in Groningen, dat ook nog live wordt uitgezonden op tv. De Volkskrant blikt terug op veertig jaar bierdouches, verhitte discussies, en terechte én merkwaardige winnaars.

Gitarist, componist en bandleider Reinier Baas (40) is de winnaar van de Boy Edgarprijs 2025, de meest prestigieuze Nederlandse prijs voor jazz en geïmproviseerde muziek. Dat is maandag bekendgemaakt in de podcast Injazz. Baas is „onwijs blij, vereerd en verguld”, zegt hij in de podcast. „Sommige van mijn grote helden hebben deze prijs ook gekregen, dus het is een eer om daar tussen te mogen staan”, aldus Baas.

De Boy Edgarprijs, vernoemd naar de Amsterdamse trompettist en bandleider Boy Edgar, wordt jaarlijks uitgereikt aan uitvoerend muzikanten die zich onderscheiden in hun vak, het genre vooruit helpen en een betekenisvolle bijdrage leveren aan het Nederlands muzieklandschap. 

Steeds meer musea experimenteren met burgerberaden. Burgerberaden passen goed bij musea, vindt Lucy Reid van het internationale researchinstituut DemocracyNextReid. Onderzoek wijst uit dat musea relatief hoog scoren bij burgers als het om betrouwbaarheid gaat. „Dat betekent dat musea de kans hebben om te laten zien hoe democratische besluitvorming werkt. Omdat ze door de overheid gefinancierd worden, is het vanzelfsprekend dat ze burgers vragen mee te denken over zaken die van belang zijn voor bezoekers.”

Een van de redenen waarom musea, die steeds minder subsidie krijgen, burgerraden omarmen: ze kunnen er een nieuw publiek mee aanboren. Maar het is ook een kwestie van geloofwaardigheid. In tijden van bezuinigingen en toenemende polarisatie moet je als museum meer dan ooit bewijzen dat je oog hebt voor wat er in de samenleving speelt, en dat wat je tentoonstelt op de interesse van een gevarieerd publiek kan rekenen.

De Surinaams-Nederlandse schrijfster Astrid Roemer is op 78-jarige leeftijd in haar woonplaats Paramaribo overleden. Roemer gold als een van de meest invloedrijke auteurs binnen de Nederlandstalige Caribische literatuur. Uitgeverij Prometheus bevestigt haar overlijden.

Astrid Heligonda Roemer werd in 1947 geboren in Paramaribo. Ze brak in Nederland in 1982 door met het boek Over de gekte van een vrouw, een experimentele roman over de complexiteit van het vrouw-zijn. Later volgde onder meer de romantrilogie Onmogelijk moederland over de dekolonisatie van Suriname. In 2016 kreeg Roemer tot haar grote verrassing de P.C. Hooft-prijs voor haar oeuvre. In 2021 werd haar als eerste auteur van Surinaamse afkomst de Prijs der Nederlandse Letteren toegekend. 

De Machiavelliprijs 2025 gaat naar Het Sinterklaasjournaal. Dat heeft het bestuur van de Stichting Machiavelli bekendgemaakt. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt voor een opmerkelijke prestatie op het gebied van publieke communicatie.

Het programma is volgens de jury al 25 jaar een vaste en verbindende waarde in de Nederlandse samenleving. "Het is uitgegroeid tot een jaarlijks ijkpunt, dat voor jong en oud, kijkers met en kijkers zonder kinderen, dagelijkse magie en gespreksstof oplevert."

Ja, we willen de Vondelkerk ‘in oude luister herstellen’, zegt woordvoerder Stella van Heezik van Stadsherstel Amsterdam, eigenaar van de door brand getroffen Vondelkerk in Amsterdam. De stichting denkt dat dat mogelijk is: de muren staan nog en de stenen van het gebouw vertonen niet veel scheurvorming. Maar of zoiets financieel gaat lukken, is een tweede. 

De Vondelkerk is niet het eerste rijksmonument dat slachtoffer werd van een brand. “Als een gebouw wordt verwoest, dan wordt er in eerste instantie gekeken naar wat de verzekeraar vergoedt”, zegt woordvoerder Dolf Muller van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Daarnaast wordt gezocht naar andere manieren van financiering van de heropbouw. Stadsherstel startte een crowdfunding ‘om de Notre-Dame van Amsterdam weer op te bouwen’. De restauratie gaat zeker nog jaren duren. Maar ten opzichte van andere verwoeste kerken heeft de Vondelkerk een groot voordeel: landelijke bekendheid.