Trends & Ontwikkelingen

De Holland moet weer borrelen. De oude loodsen van de voormalige ijzergieterij in Bergen op Zoom worden een hippe culturele hotspot. Een broeinest voor horeca, kunst en geschiedenis. Jachtbouwer Robert Bruijs en kunstenares Annemarieke van Peppen hebben de handen ineen geslagen om de loodsen op het terrein aan de Havendijk om te toveren tot een industriële culturele broedplaats. Van Peppen heeft de gemeente voorgesteld er een ‘regelluwe zone’ van te maken. "Zodat we hier van alles kunnen uitproberen, een beetje zoals de STEK in Breda of de Spoorzone in Tilburg. Het is nog niet helemaal rond met de gemeente, maar ik hoop dat dat zo snel mogelijk geregeld is.”

De gemeente Oisterwijk vroeg inwoners eerder om mee te denken over een nieuwe bestemming voor het gemeentekantoor aan De Lind. Dat wordt gesloopt. Het ontwerp van de Oisterwijkse architect is een reactie daarop. Het gemeentekantoor verhuist volgend jaar naar het Rabobank-gebouw aan de Burgemeester Verwielstraat.

„Oisterwijk staat bekend om de bossen en vennen waar veel toeristen op afkomen. Dit museum moet de nieuwe publiekstrekker worden”, zegt Bob Manders die met zijn architectenbureau al 25 jaar in Oisterwijk zit. Het museum moet volgens hem een soort Kröller-Muller, Singer Laren of De Pont worden. Maar dan met maar dan met kunst van Oisterwijkse verzamelaars.

Langs de snelfietsroute in Veghel zijn vrijdag drie nieuwe levensgrote kunstwerken onthuld. Aan de Edisonweg, bij het viaduct onder de A50, zijn twee wielrenners geplaatst. Ter hoogte van het Moerven fietst een scholiere. De kunstwerken zijn gemaakt door kunstenaar Florentijn Hofman. Het idee om de snelfietsroute te verfraaien met kunst ontstond enkele jaren geleden in samenwerking met de provincie Noord-Brabant, Kunstloc Brabant, Kunststichting Meierijstad en de gemeente Meierijstad. 

De handtekeningen zijn gezet. Na een jarenlange discussie is Theater de Speeldoos vanaf 1 september 2026 van de gemeente Vught. Een geheel nieuw sociaal cultureel centrum bouwen, is vrijwel zeker van de baan. Het college wil het verouderde theater behouden en renoveren.

De overname brengt rust na maanden van onzekerheid. Stichting De Speeldoos zal de exploitatie tot september 2026 voortzetten. Daarna gaat de stichting zich als zelfstandige organisatie richten op culturele activiteiten in Vught.

Graag wil koningin Máxima al het prachtigs uit de Koninklijke Verzamelingen delen met een zo groot mogelijk publiek. En ja, daarom is ze met plezier de Gids in het Volkskrant Magazine. ‘Het is fantastisch om te voelen dat je de geschiedenis met je meedraagt.’ In de bovenzaal van het Koninklijk Huisarchief in Den Haag, pal naast Paleis Noordeinde worden sinds 1896 alle archieven en objecten uit de omvangrijke collectie van de koninklijke familie bewaard. 

Het Koninklijk Huisarchief is in de 19de eeuw gebouwd door koningin Emma, die het belangrijk vond dat er een plek kwam om alle voorwerpen, foto’s, geschenken en servies te bewaren. In 1998 is er een modern, ondergronds depot aangebouwd. Een aanzienlijk deel van de collectie is inmiddels digitaal te bekijken en veel voorwerpen zijn in bruikleen gegeven aan musea, zodat ze te zien zijn voor het publiek.

Breda zet opnieuw een belangrijke stap in het versterken van haar creatieve ecosysteem. Met de komst van een tijdelijke broedplaats Creative Design biedt de gemeente ruimte aan talentontwikkeling en innovatie in de creatieve industrie. Deze broedplaats vormt een aanloop naar een definitieve plek in de stad na 2028 en richt zich op afgestudeerd talent en scale-ups met uitgewerkte innovaties.

e nieuwe broedplaats Creative Design is gekoppeld aan het focusprogramma Talentontwikkeling in de Creatieve Industrie en legt nadruk op interdisciplinair werken, het delen van kennis en verbinding tussen cultuur, onderwijs en bedrijfsleven. De gemeente nodigt professionele organisaties en samenwerkingsverbanden uit om een voorstel in te dienen voor de programmering van deze tijdelijke broedplaats in de periode 2026 - 2028. Het gaat hierbij niet om exploitatie of huisvesting, maar om inhoudelijke programmering, begeleiding en netwerkvorming.

Terwijl grote namen als Lowlands en Defqon dankzij hun sterke merk nog kunnen leunen op loyale bezoekers, wankelen juist de gratis en kleinschalige festivals onder de stapeling van hogere kosten en beperkte inkomstenbronnen. In gesprekken met onderzoekers en organisatoren wordt duidelijk dat alleen herpositionering, slimme financiering en stedelijke samenwerking de festivalcultuur toekomst kan geven.

“We praten vaak over ‘de festivalwereld’ alsof het één homogeen geheel is”, vertelt Berend Schans. “Maar dat is het natuurlijk niet. Wat al die festivals wél gemeen hebben, is dat ze te maken hebben met een opeenstapeling van prijsverhogingen. “Voor festivals komt daar nog bij dat ze geen vaste infrastructuur hebben”, zegt Martijn Mulder. “Alles moet ieder jaar opnieuw worden opgebouwd. Dat maakt ze extra kwetsbaar.” Sponsoring en subsidies bieden maar beperkt soelaas. Het gevolg is dat juist de kleinschalige, vaak lokale festivals het zwaarst worden geraakt. Wie wil overleven, moet scherper dan ooit zijn. 

Marc Isphording uit Uden stopt na 23 jaar als hét gezicht van Theaterspoor. Als programmeur en coördinator regelde hij zo’n 450 kindertheatervoorstellingen en werd daarvoor geridderd. „Je moet iets willen betekenen voor een ander.” In 2002 stond Isphording aan de basis van Theaterspoor, de stichting die jaarlijks zo’n twintig professionele kindervoorstellingen organiseert in wijk- en dorpshuizen, scholen en andere kleinschalige locaties. „Kinderen maken zo op een laagdrempelige manier kennis met theater en cultuur. Hoogstaand, maar zeker niet hoogdravend.”

Met het nieuwe jaar om de hoek dromen festivalorganisator Jan van Weert en culturele duizendpoot Tyrone Tjon-A-Loi van een thuisstad met meer lef. Die meer durft voor festivals en het nachtleven. „Tilburg bruiste heel erg, maar het hapert nu een beetje.” De stad moet weer groots durven denken, zegt Tyrone Tjon-A-Loi. 

Ja, er zijn bouwplannen zoals Koningswei en het Louis Bouwmeesterplein, maar die zijn lang niet zo prikkelend als een nieuw Spoorpark of de Spoorzone. Tjon-A-Loi: "We hebben het al tien jaar over het Museumkwartier, maar daar is ook nog geen samenhang. En met de nachtcultuur gaat het op dit moment ook niet goed.” Van Weert signaleert een aantal problemen. „Er zijn steeds minder evenemententerreinen en locaties waar je een mooi feest neer kunt zetten. Plekken waar je cultuur kunt uiten, komen zo onder druk te staan.”

De Rode Hal schiet in januari uit de startblokken als nieuwe culturele hotspot in de stad. Een jaar lang gaat de gemeente bekijken wat er kan op gebied van kunst en cultuur. Na jaren van valse starts krijgt Zwolle eindelijk zijn industriële cultuurplek ‘met rauwe randjes’. De nieuwe toekomst voor de voormalige NS-werkhal past bij de nieuwe ontwikkeling van de Spoorzone. Naast nieuwbouwwoningen moet dit de plek worden voor innovatieve ondernemingen, start-ups, artistieke opleidingen en trendy restaurants.

De aankondiging dat Eindhoven een dependance van het Rijksmuseum krijgt, is begrijpelijk enthousiast ontvangen. Het Rijksmuseum is een instituut van wereldklasse en het idee dat ‘het Rijks’ ook buiten Amsterdam zichtbaar wordt, voelt voor velen als erkenning.

Toch wringt er iets volgens volgens Koer van Mensvoort (directeur van het Next Nature Museum in Eindhoven) . Niet omdat erfgoed er niet toe doet, maar omdat deze stap vragen oproept over culturele ambitie en autonomie. Wat zegt het over een stad als Eindhoven wanneer zijn culturele zwaartepunt een filiaal is van een instelling uit de hoofdstad? Eindhoven is geen culturele achterhoede die moet worden aangesloten op het nationale netwerk. Het is een stad die internationaal vooroploopt in technologie, design en maakcultuur. Hier worden geen trends gevolgd, maar gemaakt. Juist daarom voelt een Rijksmuseum-dependance ambivalent: verrijkend, maar ook afleidend. Het maakt geen ruimte voor nieuwe culturele betekenis, maar versterkt juist een bestaande canon.

TivoliVredenburg heeft in 2025 voor het eerst meer dan anderhalf miljoen bezoekers ontvangen, meldt het Utrechtse poppodium dinsdag. Het record kwam in een jaar met ruim 2.300 concerten en evenementen. In totaal stonden dit jaar ongeveer vijftienduizend artiesten, musici en sprekers op de verschillende podia. TivoliVredenburg is ooit ontworpen voor zo'n 600.000 bezoekers per jaar, maar ontvangt inmiddels meer dan het dubbele.

Picasso, Jan Sluyters, Marlene Dumas en Marcel Broodthaers: het Van Abbemuseum heeft heel wat topkunst in huis. In een nieuw boek is te lezen hoe twaalf van die kunstwerken in het museum zijn beland. Twaalf studenten die aan de Open Universiteit de master kunst- en cultuurwetenschappen volgden, plozen de verhalen achter twaalf kunstwerken uit het Van Abbemuseum uit.

Het conflict rondom het Van Gogh Museum, dat jarenlang te veel geld ontving van het Rijk, is geen incident, schrijft Bert Breij in dit opiniestuk. ‘Dit is het gevolg van jarenlange verschuiving in hoe wij aankijken tegen publieke verantwoordelijkheid.’

Jantien Westerveld neemt na tien jaar afscheid van Stichting Méér Muziek in de Klas. De weg omhoog is er een van twee stappen vooruit, één terug. Vooral door toedoen van de politiek. ‘Scholen moeten nu kiezen.’

Steeds meer investeerders denken dat AI dit jaar grote gevolgen zal hebben voor de arbeidsmarkt. Zij verwachten dat AI-systemen niet alleen taken zullen ondersteunen, maar ook werk dat vroeger door mensen werd gedaan zelf kunnen uitvoeren. Dit idee roept vragen op over wat dat betekent voor banen in verschillende sectoren en hoe werknemers zich daarop kunnen voorbereiden.

In de creatieve sector gebruiken sommige organisaties AI voor het genereren van beelden, teksten of muziek. Investeerders verwachten dat deze trend zich voortzet, wat kan betekenen dat sommige functies binnen creatieve teams veranderen. In plaats van taken handmatig uit te voeren, kunnen medewerkers zich meer richten op het verfijnen van resultaten en het aansturen van de AI zelf.