Trends & Ontwikkelingen

Orkater krijg alsnog structurele subsidie van het Fonds Podiumkunsten (FPK) voor de periode 2025-2028. Dat meldt het fonds vandaag op zijn website. Na een uitspraak van de Rechtbank Amsterdam heeft het fonds bij alle afgewezen aanvragen van instellingen uit Amsterdam opnieuw gekeken naar het criterium geografische spreiding. Dat leverde Orkater een extra punt op en daarmee een plek bóven de zaaglijn. Ook de aanvragen van PRJCT Amsterdam, Mime Wave en ‘t Barre Land blijken onterecht afgewezen. Met hen gaat het fonds in gesprek over een tegemoetkoming.

Deze nieuwe besluiten zijn het gevolg van een rechterlijke uitspraak over de bezwaren van De Warme Winkel en Arno Schuitemaker/SHARP. De rechter oordeelde in oktober dat hun uitvoeringen in Amsterdam onterecht niet waren meegeteld en vroeg het fonds om een aangepast advies op dit criterium. De toegepaste nieuwe rekenmethode levert De Warme Winkel zelf echter net geen hogere eindscore op. Ook de nadere motivering van onderdelen van het advies levert geen wijziging op van het oordeel. De Warme Winkel valt daarmee alsnog buiten de boot.

Warner Music Group (WMG) en Suno hebben een “first-of-its-kind” licentie- en samenwerkingsovereenkomst gesloten. Met de deal wordt ook de eerdere rechtszaak tussen beide partijen geschikt. Opvallend onderdeel: Suno neemt live-platform Songkick over van WMG. WMG en Suno zeggen met de deal een blauwdruk te willen leggen voor een “next-generation licensed AI music platform”. Vanaf 2026 introduceert Suno nieuwe, gelicenseerde modellen en past het zijn verdienstructuur en downloadbeleid ingrijpend aan. De samenwerking volgt kort op WMG’s vorige schikking met AI-platform Udio.

Fossil Free Culture NL (FFCNL) voert opnieuw actie in het Groninger Museum tegen de sponsorrelatie van het museum met fossiele industrie. Het collectief beschuldigt het museum van ‘medeplichtigheid aan de sociale schade en ecologische vernietiging die de fossiele gasindustrie veroorzaakt’. In een performance die inhaakt op een tentoonstelling die momenteel in het museum te zien is, blokkeerden ze op een speelse wijze een van de toegangen van het museumparcours. In deze performance proberen meerdere performers door een deur te gaan, maar ze blokkeren elkaar voortdurend. Hoewel het voor toeschouwers lijkt alsof iedereen erdoor wil, lukt dat uiteindelijk niemand, hoe gemakkelijk het ook zou zijn.

Fossil Free Culture NL stelt in een persbericht dat de performance het Groninger Museum nabootst dat ‘ogenschijnlijk naar de toekomst kijkt, maar in feite vastzit in het verleden, voortdurend tegengehouden door een hardnekkige weigering om af te rekenen met hun valse vrienden uit de fossiele industrie’, met name Gasunie en Gasterra.

Op 1 februari 2026 start Marcelle Hendrickx als nieuwe directeur van stichting Méér Muziek in de Klas. Ze neemt het stokje over van Jantien Westerveld, die deze functie van directeur tien jaar heeft bekleed. ‘Ik ben heel trots dat ik het werk van Jantien mag gaan voortzetten om deze prachtige organisatie naar de volgende fase te brengen,’ aldus de aankomend directeur.

Marcelle Hendrickx is een ervaren bestuurder en toezichthouder. Van 2014 tot januari dit jaar was zij wethouder in gemeente Tilburg. Gedurende deze periode maakte zij zich hard voor de versterking van de kunst- en cultuursector, zowel op lokaal, regionaal als landelijk niveau. Daarvoor bekleedde ze verschillende leidinggevende functies in onderwijs- en overheidsorganisaties. Tevens is ze toezichthouder bij diverse culturele en maatschappelijke organisaties.

Anna Uitdehaag is benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Ze heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan het Nederlands cabaretlandschap en het Nederlandse kunstonderwijs. De Bossche locoburgemeester Mariève Craste speldde haar de onderscheiding op in het Theater aan de Parade, bij haar afscheid als opleidingsmanager bij Avans Hogeschool. Anna UitdeHaag heeft ruim 26 jaar aan het roer gestaan van de Koningstheateracademie. Wat ooit begon als een cabaretcursus, groeide onder haar leiding uit tot een geaccrediteerde hbo-cabaretopleiding. 

De eerste cultuurprijs winnen die ooit door je eigen dorp is uitgereikt. Dat is voorwaar een prachtige prestatie. Het overkwam mode-ontwerper Tim van den Heuvel afgelopen vrijdagavond in De Schans in Milheeze.

Origineel zijn, onderscheidend, vernieuwend, cultureel expressief met een eigen stijl, dat waren volgens presentator en jurylid Ton Hendriks de eigenschappen die nodig waren om genomineerd te worden en daar voldeed de winnaar ruimschoots aan. Wethouder Wilmie Steeghs schreef dit jaar een lijvige cultuurnota. Naar aanleiding daarvan kwam ze met deze cultuurprijzen. „Cultuur is in onze gemeente verankerd. Ik ben heel trots op wat jullie hier hebben laten zien en horen.” 

In Cultureel Centrum De Boodschap in Rijen wordt op woensdag 17 december het eerste Jongeren Cultuurgala Gilze en Rijen gehouden. Jong talent uit de gemeente laat tijdens deze avond hun passie voor cultuur zien. Er is tijdens de avond muziek, dans, theater en beeldende kunst. Cultuurplaats werkt samen met de gemeente Gilze en Rijen om het gala mogelijk te maken. Wethouder Mariëlle Doremalen zet tijdens het gala jongeren die zich inzetten voor kunst en cultuur in het zonnetje.

Donderdag 27 november tekende wethouder Verkroost, Antóni Schulte van The Mudita en Gea Plantinga van Cultuurhuis Wherelant een intentieovereenkomst, waarin de 3 partijen afspreken samen plannen te maken voor een culturele ontmoetingsplek aan de Kalversteeg in Purmerend.

Cultuurhuis Wherelant en The Mudita zien veel kansen in gezamenlijke huisvesting in het pand aan de Kalversteeg 1. Cultuurhuis Wherelant biedt een breed aanbod aan cultuureducatie, creatieve cursussen en activiteiten voor verschillende doelgroepen en zet cultuur in als middel om inclusie, ontwikkelingskansen en ontmoeting te stimuleren. The Mudita is een creatieve broedplaats waar jong creatief talent de kans krijgt om zich te ontwikkelen, waar ruimte is voor workshops en activiteiten en waar ontmoeting centraal staat. De combinatie van deze functies vormt een laagdrempelige culturele ontmoetingsplek voor inwoners van Purmerend.

De gemeenteraad van Weert heeft het Beleidskader Cultuur 2036 ‘Samen in Cultuur’ vastgesteld. Met dit nieuwe beleid zet de gemeente in op een levendig en toegankelijk cultureel klimaat waarin inwoners zich kunnen ontwikkelen, verbinden en verrijken. Het beleidskader loopt van 2026 tot en met 2036 en biedt een stevig fundament voor kunst en cultuur in Weert. Het beleid kent twee ambities. De eerste ambitie is het realiseren van een sterk cultureel klimaat. De tweede ambitie is dat iedereen kan meedoen. 

Het Fonds voor Cultuurparticipatie (FCP) en de Raad van Twaalf (Rv12) – het netwerk van provinciale cultuurorganisaties, waaronder Kunstloc Brabant – werken de komende jaren samen aan Cultureel Nederland in Kaart. Dit landelijke dashboard geeft inzicht in de spreiding, bereik en kansen voor cultuurbeoefening van alle Nederlanders.

Het belang van toegang tot betrouwbare data en onderzoeksgegevens wordt ook in de cultuursector steeds breder omarmd. Op landelijk niveau is de Cultuurmonitor van de Boekmanstichting hiervoor een hele rijke bron. Noord-Brabant (Waarde van cultuur) en Gelderland sluiten met hun provinciale cultuurmonitoren aan op de Cultuurmonitor, en voegen daar waardevolle onderzoeksgegevens aan toe op provinciaal en gemeentelijk niveau. Met Cultureel Nederland in Kaart komt daar nu een laagdrempelig instrument bij, zodat alle provincies op gemeentelijk niveau gegevens over cultuurparticipatie kunnen laten zien.

Met een groot feest viert het DeLaMar dat het 15 jaar geleden de deuren opende, dankzij Janine en Joop van den Ende. Een cadeau aan deze stad geven werd ze niet makkelijk gemaakt. Nederland heeft geen geefcultuur. Wim Pijbes, directeur van het Rotterdamse particuliere cultuurfonds Droom en Daad, dat investeert in cultuur in Rotterdam, zei eerder in deze krant: ‘Het ergste dat je Amsterdam kunt aandoen is iets cadeau geven’. Joop van den Ende ervaart dit ook zo. "In New York, waar we veel hebben gewerkt, tel je niet mee als je niet drie keer per jaar wordt uitgenodigd voor een charity dinner. In Nederland is dat anders. En in Amsterdam al helemaal. Amsterdam is een rare, aparte stad. Tegendraads, met dito bestuurders. Dat heeft voordelen. Maar ook nadelen. Ondernemers stuiten in Amsterdam altijd op wantrouwen.”

Toch lukte het om een eigen kunsthuis te openen. Janine van den Ende: “We wilden iets wat echt bij ons paste en zo kwamen we op een eigen kunsthuis. Een plek waar cultureel ondernemerschap en talentontwikkeling samenkomen. DeLaMar. Tot de dag van vandaag ben ik trots als ik er naar binnenloop.”

In de week van 50 jaar Surinaamse onafhankelijkheid, gidst Bart Krieger ‘de Volkskrant’ door de Surinaamse kunst. Al vindt hij het eigenlijk ‘ondoenlijk’ om een selectie te maken. Dit zijn zeker niet dé acht Surinaamse kunstenaars, maar wel stuk voor stuk grootheden. Al vijftien jaar houdt Bart Krieger, publicist, tentoonstellingsmaker en kunsthandelaar, zich bezig met Surinaamse kunst. 

De CBS publicatie ‘Milieudruk Cultuursector 2022’ biedt een overzicht van de CO2-emissies en het elektriciteitsverbruik van de media- en cultuursector in 2022, in samenhang met enkele economische gegevens. Het rapport verkent ook de verschillende definities van de cultuursector en hoe deze van invloed zijn op het meten van de impact van de sector op het milieu. Het onderzoek is uitgevoerd door het CBS en gefinancierd door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW).

Het doel van dit onderzoek was te verkennen welke methoden en databronnen beschikbaar zijn om de milieubelasting van de Nederlandse cultuur- en mediasector in kaart te brengen. De algemene conclusie is dat de benodigde data niet direct beschikbaar zijn in bestaande bronnen. Daarom is een benadering nodig om een ruwe schatting van de milieudruk te maken. De geschatte bijdrage van de cultuur- en mediasector aan de totale CO₂-emissies en het elektriciteitsverbruik in Nederland bedraagt minder dan 0,5 procent, dit is een relatief laaf aandeel. 

Tijdens de jaarlijkse prijsuitreiking van het Cultuurfonds Limburg staat dit jaar het thema ‘Mogelijkmakers’ centraal: mensen of organisaties die met en voor anderen ruimte en podia creëren binnen het culturele veld.’ Binnen dit kader ontvangt het FLUJAS Collectief uit Venlo de Inspiratieprijs, bestaande uit een geldbedrag van € 15.000 en een bronzen kunstobject van Gabriel Guevara. De Jongerencultuurprijs van € 2.500 gaat naar het CITY Collectief. De prijzen zijn op 27 november uitgereikt door Emile Roemer, commissaris van de Koning en voorzitter van het Cultuurfonds Limburg. 

Van kleine studio’s tot grote zalen en foyers: negen Bossche culturele instellingen openen tijdens 3FM Serious Request hun deuren. Zo kunnen Bosschenaren en lokale organisaties hun initiatieven om geld op te halen voor Spieren voor Spieren makkelijker realiseren. Het gaat om Willem Twee, Theater aan de Parade, Verkadefabriek, Design Museum Den Bosch, Het Noordbrabants Museum, Huis73 en Pand 18, waaronder Theaterfestival Boulevard, Festival Cement en Bosch Parade. Door hun ruimtes beschikbaar te stellen aan Bosschenaren en lokale organisaties die in actie willen komen, hopen de instellingen bij te dragen aan een gezamenlijke plek waar de stad tijdens deze bijzondere week actief kan samenkomen.

In 2021 schreef het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie de Open Oproep Prachtige productielandschappen uit. Deze was gericht op multidisciplinaire coalities van onder meer overheden, grondeigenaren, netwerkbeheerders, voedselproducenten, natuurorganisaties, collectieven van bewoners en ontwerpers. Doel van de oproep was om vanuit een ontwerpbenadering te komen tot nieuwe multidisciplinaire coalities en strategische visies of ontwerpvoorstellen voor de transitie van ons productielandschap.

Nu de 12 geselecteerde projecten afgerond zijn, is het tijd om de balans op te maken. Heeft de oproep impact gehad, en zo ja: hoe? En wat is er nodig om dergelijk ontwerpend onderzoek in de toekomst meer impactvol te maken? Ter inspiratie schreef Marieke Berkers een essay over deze Open Oproep. 

Het is vanzelfsprekend dat er diepgaande onderlinge banden bestaan tussen kunstenaars in Nederland en Israël. Dat moet zo blijven, schrijft Paul Gompes. De culturele boycot van Israël, gesteund door honderden Nederlandse instellingen en kunstenaars, heeft grote impact op Joodse kunstenaars in Nederland. Zij ervaren de boycot als een beperking van hun artistieke vrijheid en identiteitsontkenning, omdat Israël een belangrijk centrum van Joodse cultuur is. Zelfs kunstenaars die kritisch zijn op de Israëlische regering worden geweerd, wat leidt tot achterdocht en zelfcensuur. 

Volgens Gompes ondermijnt dit kunst als middel tot verbinding en dialoog. Hij pleit voor een inclusieve benadering: solidariteit mag niet resulteren in marginalisering. Het gesprek tussen boycotondertekenaars en Joodse kunstenaars is essentieel om een open cultureel ecosysteem te behouden.