Trends & Ontwikkelingen

De culturele en creatieve sector biedt op 14 januari nieuwe Tweede Kamerleden een programma aan in samenwerking met VNG en IPO. In 1,5 uur kunnen Tweede Kamerleden met cultuur en media in portefeuille kennismaken met vertegenwoordigers van de culturele en creatieve sector. De organisaties bieden hen, naast veel inspiratie, inzicht in de omvang, ambities en uitdagingen van de sector. Investeren in cultuur is investeren in: onze samenleving, onze democratie, onze economie, gelijke kansen en oplossingen. Op 19 januari houdt de Tweede Kamer een debat over de cultuurbegroting.

Samen met De Creatieve Coalitie en Platform Makers roept de Kunstenbond politieke partijen op om maatschappelijke weerbaarheid, makersbeleid en een eerlijke culturele arbeidsmarkt centraal te zetten in het nieuwe regeerakkoord. In een gezamenlijke formatiebrief, namens ruim 40.000 cultuurprofessionals, vragen zij om concrete keuzes die makers perspectief bieden. 

Kunst, cultuur en vrije media helpen mensen om verhalen te delen, kritisch te blijven en elkaar te begrijpen. Belangenbehartiger Peter van den Bunder Kunstenbond: “Wie wil investeren in een weerbare samenleving, moet investeren in makers. Dat begint bij eerlijke betaling, betere bescherming en meer kunstenaarsbeleid.” Deze dringende oproep aan de informateur sluit aan bij het Cultuurontbijt dat de culturele en creatieve sector op 14 januari samen met gemeentes (VNG) en provincies (IPO) organiseren voor Tweede Kamerleden om kennis te maken met onze sector. Op 19 januari houdt de Tweede Kamer een debat over de cultuurbegroting.

Op 5 januari lanceerde de gemeente Den Bosch met trots een nieuwe campagne die het rijke amateurkunstleven in onze gemeente centraal stelt. Onder de slogan ‘Stop met scrollen. Start met ontdekken’ nodigen we alle Bosschenaren uit om kennis te maken met de tientallen creatieve verenigingen en community’s die ‘s-Hertogenbosch bruisend maken. Van koren en drumgroepen tot danscollectieven, fotografen en hiphop performers. In de campagnevideo – gemaakt voor, door en met Bossche makers – zie je hoe veelzijdig en inspirerend amateurkunst is.

In januari start een grootschalig landelijk onderzoek naar cultuureducatie in de praktijk van het primair onderwijs. Het onderzoek is een samenwerking tussen verschillende lectoraten van kunst- en muziekeducatie en wordt uitgevoerd onder leiding van prof. dr. Edwin van Meerkerk, hoogleraar cultuureducatie aan de Radboud Universiteit. Het doel van dit onderzoek is om een beter beeld te krijgen van de praktijk van cultuureducatie in het primair onderwijs. 

De onderzoekers willen bestaande en lopende onderzoeken aanvullen met concrete onderbouwing vanuit de dagelijkse schoolpraktijk. Het onderzoek start in januari 2026 met een literatuurstudie, daarna volgen interviews met professionals van 60 verschillende scholen door het hele land. Eind februari 2027 is het definitief onderzoeksrapport klaar. Het onderzoek is een initiatief van Méér Muziek in de Klas, in samenwerking met LKCA, Cultuurconnectie en de ELJA Foundation.

Tekenen of niet? Veel culturele organisaties kwamen voor die keuze te staan toen ze begin dit seizoen de oproep kregen om mee te doen aan een culturele boycot van Israël. Het leidde tot interne gesprekken over actievoeren, veiligheid en wat je verantwoordelijkheid is als cultureel instituut. Hoe zorgen directies dat beslissingen organisatie-breed gedragen worden? Theaterkrant sprak vier leidinggevenden over hun proces.

Inmiddels hebben zo’n zevenhonderd instellingen uit Nederland en België zich aangesloten bij de culturele boycot. Sommige organisaties maakten hun ondertekening bekend op social media of hun website, al dan niet aangevuld door een eigen statement, zoals SPRING; andere lieten hun ondertekening stilletjes opgaan in de lijst, zoals het Zaantheater. De omvang van de actie was dusdanig dat ook wie niet tekende zich genoodzaakt voelde om naar buiten te brengen waarom niet, zoals Het Nationale Theater, maar lang niet elke organisatie deed dat.

Hare Majesteit Koningin Máxima opent op woensdagavond 14 januari de 40e editie van ESNS (Eurosonic Noorderslag) in De Oosterpoort in Groningen. Koningin Máxima bezoekt de openingsshow met optredens van het Duitse theaterduo Siegfried & Joy, de Oekraïense Alina Pash, de Nederlandse band YĪN YĪN en zangeres Lia Kali uit Spanje.

In de openingsshow blikt ESNS terug op de afgelopen 40 jaar met gesprekken, archiefbeelden en bijdragen van onder meer oud-Popprijs-winnaars en Eurocommissaris Glenn Micallef. Met Europe Calling kijkt ESNS ook naar de toekomst. Het manifest wordt uitgesproken door Vlad Yaremchuk, verbonden aan het Atlas Festival in Oekraïne en Music Saves Ukraine.

Wil je als kunstenaar of curator de mogelijkheid krijgen om een artistiek plan te realiseren dat bijdraagt aan de bewustwording van het slavernijverleden? Of ben je een culturele instelling die een kunstenaar, curator of erfgoedprofessional wil betrekken via een aanstelling of opdracht bij een onderzoek, project of programma dat dit bewustzijn versterkt? Misschien kun je gebruik maken van de bijdrage Bewustwording Slavernijverleden.

Het Mondriaan Fonds heeft op verzoek van het ministerie van OCW de tijdelijke regeling Bewustwording Slavernijverleden ontwikkeld. Met deze regeling wil het fonds zowel instellingen als individuele kunstenaars en onafhankelijke curatoren de kans bieden om een plan uit te voeren dat bijdraagt aan bewustwording van het slavernijverleden. Binnen de regeling Bewustwording Slavernijverleden zijn 2 trajecten opgenomen. Voor instellingen: Bewustwording Slavernijverleden – Instelling, voor individuele kunstenaars en curatoren: Bewustwording Slavernijverleden – Individu. 

Op de OPEN Kennisbank vind je de antwoorden op de vragen die je tegenkomt tijdens jouw werk in het erfgoedveld. Alle informatie is samen ontwikkeld of verzameld door mensen uit de erfgoedsector. De OPEN Kennisbank groeit voortdurend en iedereen kan bijdragen, ook jij. Zo blijft de informatie actueel en bruikbaar voor iedereen die met erfgoed werkt.  Of je nu bij een museum, archief, molen of een andere erfgoedorganisatie werkt. 

De OPEN Kennisbank is een initiatief van Stichting OPEN, het landelijke netwerk van alle provinciale erfgoedhuizen in Nederland. Door samen te werken, kennis te delen en te werken aan vernieuwing, ondersteunen we erfgoedgemeenschappen, vrijwilligers en organisaties op landelijk en lokaal niveau. 

De foyer van De Kubus in Lelystad krijgt per januari een nieuwe functie: naast ontmoetingsplek voor cultuurbezoekers wordt het ook een extra huiskamer voor mantelzorgers en hun zorgvragers. Daarmee sluit De Kubus zich aan bij Lelystads Ontmoeten, een initiatief dat inspeelt op de groeiende behoefte aan laagdrempelige ontmoetingsplekken in de stad. 

Volgens Manon Geerlings, projectmanager van Lelystads Ontmoeten, ontstaan er in de huiskamers waardevolle ontmoetingen: “Er is begrip voor elkaars situatie en er ontstaan vriendschappen. Mantelzorgers kunnen hier samen met hun zorgvrager binnenlopen, of juist even tijd voor zichzelf nemen. Dat is belangrijk, want de druk op mantelzorgers is groot.”

Na het faillissement van Microstad hebben zich 23 schuldeisers gemeld bij de curator, onder wie de NS en verschillende gemeenten. De schuld bedraagt ruim 2,8 miljoen euro. Hoe deze wordt afgewikkeld, wordt nog onderzocht. Ook wordt nog bekeken of er sprake was van onbehoorlijk bestuur. Microstad startte in 2022 met plannen om het voormalige KPN-gebouw aan de Prof. Dorgelolaan om te bouwen tot een locatie met diverse werkruimtes en een culturele ruimte in de kelder. Hiervoor kregen de exploitanten Microlab en De Stadstuin een lening van 2,5 miljoen euro uit een regionaal fonds. 

 Het college van burgemeester en wethouders van Dordrecht wil de manier waarop culturele subsidies worden toegekend vernieuwen. De gemeenteraad heeft ingestemd met de uitgangspunten voor deze nieuwe werkwijze, die moet zorgen voor meer duidelijkheid en continuïteit voor culturele organisaties in de stad. 

Met het nieuwe beleid wil het college onder meer meerjarige subsidies toekennen aan een deel van de professionele culturele instellingen. Het gaat om organisaties die in het verleden al meerdere keren per jaar subsidie ontvingen. Daarnaast zijn in een beleidsnotitie beoordelingscriteria vastgelegd waaraan subsidieaanvragen moeten voldoen. Een externe adviescommissie zal deze aanvragen beoordelen.

Het demissionaire kabinet ziet zich gedwongen zijn aanpak van schijnzelfstandigheid verder te versoepelen. De zachte landing wordt verlengd en er zullen vanaf 1 januari nog geen verzuimboetes worden opgelegd, zoals eerder werd gecommuniceerd, aan bedrijven die ten onrechte zzp’ers inzetten voor werk dat feitelijk in loondienst hoort te worden gedaan. Dat heeft staatssecretaris van belastingen Heijnen toegezegd in het debat van 18 december na zware druk vanuit vrijwel de gehele Tweede Kamer.

De Kamer fluit het kabinet hiermee terug op zijn voornemen om vanaf 2026 weer streng te handhaven, inclusief boetes. Volgens een brede meerderheid hebben ondernemers eerst meer duidelijkheid nodig via nieuwe wetgeving, voordat zij financieel bestraft worden. Die duidelijkere regels zijn er op dit moment nog niet. De Belastingdienst zal wel blijven handhaven. Dat betekent dat naheffingen van loonbelasting mogelijk blijven, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025.

De ZINiN Bibliotheek in de gemeente Hellendoorn is in 2025 benoemd tot Best Presterende Bibliotheek van Nederland. Deze titel komt voort uit de jaarlijkse bibliotheekbenchmark van de Koninklijke Bibliotheek. De beoordeling en samenstelling van de landelijke top 20 gebeurt door Mark Deckers, bestuurssecretaris van Rijnbrink. Eerder behaalde ZINiN deze eerste plaats al in 2020. De resultaten hangen samen met het brede en multifunctionele karakter van culturele organisatie ZINiN.

Mark Deckers spreekt waarderend over de ZINiN Bibliotheek. Hij omschrijft ZINiN als een sterke culturele organisatie met meerdere functies. Door de combinatie van bibliotheek, theater, kunst, cultuureducatie en toerisme beschikt ZINiN over brede kennis en grote slagkracht. 

De VNG steunt het voorstel om de subsidietermijn in de Wet specifiek cultuurbeleid te verlengen van 4 naar 8 jaar. Tegelijk vraagt de wetswijziging om nieuwe bestuurlijke afspraken tussen het rijk, provincies en gemeenten met heldere doelen, rolverdeling en ruimte voor lokaal en provinciaal mandaat vooraf. Dat laat de VNG weten in haar reactie op de internconsultatie Zienswijze VNG op het voorstel tot wijziging van de Wet Specifiek Cultuurbeleid. 

VNG pleit samen met het IPO voor het actualiseren van de afspraken tussen OCW, provincies en gemeenten. Over deze herijking is inmiddels overleg gestart, maar we vinden het noodzakelijk dat dit traject is afgerond voordat de wet in werking treedt. De VNG ziet de wetswijziging ook als een kans om het cultuurbeleid meer richting te geven door doelstellingen expliciet in de wet op te nemen. Tot slot benadrukt de VNG dat een langere subsidieperiode op rijksniveau niet automatisch betekent dat gemeenten en provincies dezelfde termijn hanteren in hun cofinanciering.

De Bergse gemeenteraad heeft donderdag een amendement aangenomen dat extra zekerheid biedt bij de verzelfstandiging van het Markiezenhof, per 1 juni 2026. Het wijzigingsvoorstel moet zorgen voor duidelijke afspraken over bestuur, financiën en betrokkenheid van medewerkers bij de nieuwe Stichting Markiezenhof. Alleen BSD en SP stemmen tegen. Daarnaast is besloten weer beperkte -onbemande- horeca mogelijk te maken in de vorm van een coffeecorner; dit dankzij een motie van Samen0164. Het college belooft “dat de belangen van de medewerkers voorop blijven staan.” De nieuwe museumstichting wordt verantwoordelijk voor de exploitatie van het Markiezenhof, terwijl de gemeente financieel betrokken blijft en via de Raad van Toezicht toezicht houdt.

Het college van B en W van de Gemeente Amsterdam verstrekt incidentele subsidies aan Stichting Open Space Contemporary Art Museum (OSCAM) en Stichting Foundation voor de verbouwing en inrichting van hun nieuwe gezamenlijke locatie in de Amsterdamse Poort. De subsidies maken het mogelijk dat beide organisaties verhuizen naar een vaste locatie in het stadsdeel, waar zij hun activiteiten verder kunnen ontwikkelen. Met een totaalbedrag van ruim 314.000 euro investeert de gemeente op deze manier in de versterking van de culturele infrastructuur van Amsterdam Zuidoost.

De subsidiebesluiten geven uitvoering aan de in het Kunstenplan 2025–2028 vastgestelde culturele inhaalslag en sluiten aan bij het Strategisch Huisvestingsplan (SHP) 2023–2027. Daarnaast zijn beide organisaties ook nieuwe instellingen die meerjarig ondersteund worden via het Kunstenplan 2025-2028. Uit de Nulmeting Culturele Voorzieningen (april 2025) blijkt dat Zuidoost vooral een tekort heeft aan kleine en middelgrote culturele voorzieningen. 

Theater Flint krijgt de Braillepluim 2026 uitgereikt van de Stichting Onbeperkt Lezen. Het Amersfoortse theater introduceerde dit najaar als eerste theater in Nederland een volledig theaterprogramma in braille. Daarmee maakte het theater het volledige theaterseizoen ’25-’26 toegankelijk voor braillelezers. De onderscheiding wordt 4 januari toegekend, op Wereld Braille Dag.

Met het theaterprogramma in braille zet Flint een belangrijke stap richting een inclusieve theaterbeleving, schrijft Stichting Onbeperkt Lezen in een persverklaring. ‘Onbeperkt Lezen waardeert het initiatief van Flint omdat het op een directe en effectieve manier tegemoetkomt aan de behoeften van mensen die braille lezen. De brailleflyer verlaagt drempels, vergroot de zelfstandigheid van bezoekers met een visuele beperking en draagt bij aan gelijkwaardige culturele deelname.’

Alexander Beets is de winnaar van de BIMpro Award. Daarmee is de saxofonist na Hans Dulfer de tweede winnaar van de prijs die in 2022 in het leven werd geroepen. De uitreiking van de prijs vindt op 11 januari plaats in het Utrechtse TivoliVredenburg. De BIMpro Award is in het leven geroepen voor musici die zich op een buitengewone manier inzetten voor de jazz- en impro-omgeving.

De bezem gaat stevig door de Nederlandse festivalmarkt. Binnen de familie van Superstruct Entertainment, het Britse festivalconglomeraat dat de afgelopen jaren een groot deel van de markt opkocht, verdwijnen meerdere titels en organisaties. De ingrepen passen in een bredere herstructurering van de internationale festivalindustrie, waarin ruimte voor verlieslatende of zoekende evenementen steeds kleiner wordt.

Het meest in het oog springend: Apenkooi Events wordt opgeheven. Daarmee verdwijnt de organisatie achter DGTL, Pleinvrees en straf_werk. Daarnaast stopt Superstruct met Vunzige Deuntjes. De ingrepen komen niet uit de lucht vallen. Superstruct is sinds 2024 eigendom van investeringsmaatschappij KKR, een private equity-reus die omstreden is vanwege investeringen in onder meer Israëlische technologiebedrijven. 

De conclusie is helder: in een krappe markt is er weinig ruimte voor twijfelgevallen. Alleen festivals met een scherpe identiteit én gezonde cijfers lijken de komende jaren overeind te blijven. De shake-up bij Superstruct zou zomaar het begin kunnen zijn.

Vlak voor kerst is het Jaarboek Landschapsarchitectuur en stedenbouw in Nederland 2025 verschenen. In het jaarboek zijn 22 landschaps- en stedenbouwprojecten in heel Nederland opgenomen, geselecteerd door een onafhankelijke commissie. Het gaat onder meer om de wijk Nieuw Delft, Hart van Zuid in Rotterdam en De Nieuwe Mark in Breda. De commissieleden kozen projecten die in hun ogen het meest bijdragen aan gezonde en duurzame steden en landschappen

Het Limburg Film Office en het Nederlands Filmfonds maken met trots de eerste vier projecten bekend die worden ondersteund binnen de gezamenlijke regeling Studio Heuvelland. Met deze regeling investeren beide fondsen in de ontwikkeling en realisatie van nieuwe Limburgse non-fictieverhalen en in de verdere professionalisering van regionale makers en producenten.

Studio Heuvelland is opgezet om het Limburgse filmecosysteem structureel te versterken. De regeling stimuleert duurzame samenwerkingen tussen regisseurs en producenten uit de regio en biedt ruimte voor artistiek experiment, persoonlijke urgentie en inhoudelijke verdieping. Door in te zetten op zowel korte als middellange documentaires draagt Studio Heuvelland bij aan een divers en toekomstbestendig productieklimaat in Limburg.

Het college van burgemeester en wethouders van Helmond heeft de Helmondse Ilse Kraaij voor een jaar benoemd tot stadskunstenaar. Uit tien kandidaten koos een selectiecommissie haar als 'cultureel ambassadeur' van Helmond. 

Voor illustrator en creatief ondernemer Ilse van Kraaij, is Helmond haar thuishaven en inspiratiebron. Het is haar thuis maar als jonge maker ziet ze dat de stad bruis van kleur en kunst. Ze is nieuwsgierig naar wat mensen beweegt en naar ieders verhaal. Ze ziet het als haar missie om die verhalen te vangen, zodat anderen ze kunnen zien, voelen en herkennen. ‘Kunst hoeft voor mij niet plechtig te zijn. Het mag uitnodigen, verrassen, ontroeren en vooral verbinden.’ Als stadskunstenaar wil Ilse verhalen van Helmonders verzamelen en verbeelden.

De gemeente Gouda vraagt meer aandacht voor het behoud van kunstwerken in de openbare ruimte. Dit gebeurt naar aanleiding van het collectieplan 'Kunst op de Kaart'. Het collectieplan, dat van 2025 tot 2033 loopt, richt zich op het beheer en behoud van kunstwerken. Wethouder Thierry van Vugt benadrukt dat kunst niet alleen artistieke waarde heeft, maar ook het verhaal van de stad vertelt. Hij roept scholen, woningcorporaties en andere organisaties op om zorgvuldig met kunst om te gaan en tijdig overleg te plegen bij veranderingen. Gouda wil met dit plan en de oproep tot samenwerking zorgen dat kunstwerken zichtbaar en betekenisvol blijven voor huidige en toekomstige generaties.

In 2025 formuleerde de Boekmanstichting de ambitie om beschikbare en ontbrekende kennis over cultuurbeleid en de culturele sector in het Caribische deel van het Koninkrijk structureel te ontsluiten. Een nieuw rapport geeft een overzicht van de activiteiten in 2025, en de doorontwikkeling voor de komende jaren. 

De Boekmanstichting zet de komende jaren in op: De doorontwikkeling van structureel onderzoek naar cultuurbeleid en de culturele sector in het Caribisch deel van het Koninkrijk; Kennishiaten signaleren, aanvullen en kennisdelen in samenwerking met experts; Aanjagen en faciliteren van samenwerking tussen bovensectorale ondersteunende instellingen op dit onderwerp; Opbouwen van een netwerk en kennispartners in het Caribisch deel van het Koninkrijk en Caribische gemeenschappen in Nederland. Kennis over het Caribisch deel van het Koninkrijk wordt vanaf 2027 structureel geïntegreerd  in de Cultuurmonitor. 

De culturele sector heeft een groeiende ambitie om te verduurzamen, maar veel organisaties worstelen met het omzetten van intenties in concrete maatregelen. De Boekmanstichting heeft nu onderzoek gedaan naar de stand van duurzaamheid bij musea, presentatie-instellingen, podia en festivals in 2024. Uit een enquête onder 680 culturele organisaties (BIS-aanvragen), aangevuld met interviews en literatuuronderzoek, blijkt dat voortgang en ondersteuningsbehoeften sterk verschillen per discipline. Musea lopen voorop in structurele borging en dataverzameling, presentatie-instellingen werken pragmatisch maar minder systematisch, podia verschillen naar organisatievorm en festivals tonen innovatie maar missen passende generieke instrumenten.

In het rapport ‘Duurzaamheid in de culturele sector’ vind je zeven aanbevelingen voor instellingen, brancheorganisaties en beleid, geïnspireerd door de inspanningen van musea, presentatie-instellingen, podia en festivals, om de sector te versterken. 

Het CBS publiceert cijfers met betrekking tot het aantal activiteiten en bezoekersaantallen bij podia voor professionele podiumkunsten, naar genre en regio, voor de jaren 2016-2024 met extra uitsplitsingen naar genre. Hiervoor zijn verschillende bronnen gebruikt. Behalve data van het CBS zijn ook gegevens gebruikt die verzameld zijn door de Vereniging Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (VSCD) en de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF). Met deze partijen werkt het CBS samen in het samenstellen van de jaarlijkse cijfers voor het onderzoek Podiumkunsten.

Nederlandse musea trokken in 2024 bijna 32 miljoen bezoeken, evenveel als een jaar eerder. Dat zijn er 2 miljoen minder dan in pre-coronajaar 2019. Vooral 65-plussers gaan minder vaak naar een museum. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van nieuwe cijfers.
In alle leeftijdsgroepen zijn er minder museumbezoeken, maar bij 65-plussers is de daling het grootst. In 2024 ging het om 7,1 miljoen museumbezoeken. Dat waren 19 procent minder bezoeken dan in 2019 (8,8 miljoen). In diezelfde periode is het aantal 65-plussers juist met 11 procent toegenomen.

Ook het buitenlands bezoek blijft achter. Van de 32 miljoen museumbezoeken zijn 8,8 miljoen bezoeken van buitenlandse toeristen (28 procent van het totaal). In 2019 waren dat er nog 10,3 miljoen (30 procent van het totaal). Na de coronapandemie neemt het aantal buitenlandse museumbezoeken jaarlijks toe, maar in 2024 zijn het er nog altijd bijna 15 procent minder dan in 2019.

Grote veranderingen bij The European Fine Art Foundation (TEFAF), de belangrijkste beurs voor beeldende kunst, antiek en design ter wereld. Maakte de Nederlandse beursorganisatie eind december al bekend dat haar Belgisch-Nederlandse algemeen directeur Dominique Savelkoul vertrokken is vanwege „uiteenlopende visies over de strategische koers”, maandag bevestigde de organisatie het gerucht dat de Belgische kunsthandelaar Boris Vervoordt sinds 1 januari de nieuwe voorzitter is van TEFAF.

Vervoordt (51) leidt de Axel Vervoordt Gallery in Antwerpen en Hongkong. Als Vlaming is hij de eerste niet-Nederlandse voorzitter. En de komende tijd zal de beursorganisatie vaker door buitenlanders worden geleid, want de vijf bestuurders van het uitvoerend comité gaan bij toerbeurt leidinggeven, steeds voor een periode van zes maanden. In het zogenoemde executive committee zitten ook een Italiaanse en een Duitse kunsthandelaar. 

De Jana Beranováprijs 2025 is toegekend aan schrijver en programmamaker Raoul de Jong. Dit laat De Havenloods weten. De tweejaarlijkse oeuvreprijs bekroont een Nederlandstalige auteur die artistieke vrijheid en integriteit centraal stelt, zonder zich te richten naar conventies of modieuze criteria. 

Het Huygens Instituut heeft een prestigieuze NWO-subsidie toegekend gekregen voor een nieuw onderzoeksproject naar de wisselwerking tussen literatuur en maatschappelijke context. De subsidie geldt voor twaalf maanden. Projectleider Elli Bleeker van DHLabs gaat zich de komende jaren richten op tekstvarianten, revisies en innovatieve digitale methodes om literaire verandering beter te begrijpen.

“Ik was natuurlijk ontzettend blij met het nieuws – en ook heel blij verrast”, vertelt Bleeker. “Het onderzoeksveld van de editiewetenschap is erg specialistisch, en het doel van dit project is zeer gedetailleerd tekstonderzoek. Dat juist dit soort werk erkenning krijgt, vind ik bijzonder.” Centraal in het project staat het idee dat literaire teksten geen statische eindproducten zijn, maar momentopnames. Door verschillende versies van een tekst met elkaar te vergelijken, wordt zichtbaar hoe een werk zich in de tijd ontwikkelt.

Decennialang was MTV onmisbaar voor muziek – en muziek onmisbaar voor MTV. Maar op oudejaarsdag ging het scherm op zwart. De Europese kanalen van MTV die nog muziek uitzenden, zoals MTV Music, MTV 90s en Club MTV, verdwijnen definitief. Het besluit is onderdeel van bezuinigingen bij Paramount, dat eigenaar is van MTV. Een verrassing is het niet. Eerder is het de vraag wanneer de M in MTV ook in Amerika sneuvelt; met muziek heeft de zender al een poos weinig meer van doen. 

Tieners, de doelgroep van MTV, zijn nu immers vastgeplakt aan andere schermpjes dan de tv. Op YouTube, Instagram en TikTok vinden zij visueel vertier; ook nieuwe muziek ontdekt een veertienjarige eerder via influencers of Spotify dan via MTV. Het is al langer duidelijk: MTV is zijn toonaangevende positie kwijt. De zender die de tijdgeest ooit zo haarfijn aanvoelde, heeft zijn antennes onderweg verloren. 

De Oscar-show gaat online. Vanaf 2029 kan iedereen wereldwijd de uitreiking van de filmprijzen via YouTube bekijken, inclusief verslaggeving vanaf de rode loper. Voor de organisatie is het een ultieme poging om de kijkcijfers op te krikken. De samenwerking met YouTube moet ‘de toegang (…) uitbreiden tot het grootst mogelijke wereldwijde publiek’, aldus de Academy, de organisatie achter de prestigieuze Amerikaanse filmprijzen. Tot 2029 wordt de ceremonie in Amerika nog uitgezonden door televisiezender ABC, dat de rechten al sinds 1976 had. 

Voor de Academy lijkt het een radicale poging om het tij te keren. De organisatie is voor een groot deel financieel afhankelijk van de inkomsten die de Oscarshow genereert, maar de interesse daarvoor bij het publiek is tanende. De show op YouTube zal straks voor iedereen gratis toegankelijk zijn.