Trends & Ontwikkelingen

Met de pilot Onderzoek & Creatieve Praktijk: samenwerken aan maatschappelijke opgaven wordt onderzocht hoe we de samenwerking tussen de culturele en creatieve sector en praktijkgericht onderzoek kunnen stimuleren, om zo te werken aan de maatschappelijke uitdagingen. Grote maatschappelijke uitdagingen laten zich niet oplossen vanuit één discipline of sector. Ze vragen om kruisbestuivingen tussen diverse werelden. 

Tijdens de conferentie Onderzoek & Creatieve Praktijk op 18 mei 2026 stond daarom de volgende vraag centraal: hoe kunnen praktijkgericht onderzoek en de creatieve en culturele sector elkaar duurzamer en gelijkwaardiger versterken? Het verslag van de conferentie staat nu online. 

Een van de ambities van het Programma Duurzame Cultuursector is dat ecologisch duurzaam werken ook vanuit de bedrijfsvoering wordt omarmd en gestimuleerd. Duurzaamheid staat niet op zichzelf, maar is verweven met alle aspecten van cultuur maken. Een manier om dit structureel te borgen is door ecologische duurzaamheid te integreren in de bestaande culturele codes en richtlijnen. Zo wordt duurzaamheid meegenomen als belangrijk element voor rolbewust handelen binnen de sector.

In de Governance Code Cultuur (GCC) stond al dat organisaties die zich houden aan de GCC hun maatschappelijke doelstelling op een duurzame en bedrijfsmatig verantwoorde wijze realiseren. Aan dit principe is in de nieuwe code de aanbeveling toegevoegd dat de organisatie daarbij ook ‘streeft naar ecologische duurzaamheid’.

Nog maar vier steden hebben de serieuze ambitie om in 2033 Culturele Hoofdstad van Europa te worden. Nijmegen, Groningen, Heerlen en Zwolle zijn hun officiële kandidaatstelling aan het voorbereiden. Den Haag trekt zich terug en Leiden ‘maakt een pas op de plaats.’

Hoe behoud je als cultuurmarketeer de aandacht nadat de (openings)hype is gaan liggen? Kunstmuseum Fenix werkte jarenlang doelgericht toe naar de opening. Toen de deuren eenmaal open waren, begon de volgende marketinguitdaging. Fenix was niet langer alleen een merk in de steigers, maar een operationeel museum dat zes dagen per week bezoekers ontvangt. Het programma-aanbod groeide bovendien razendsnel uit naar ruim tweehonderd evenementen in een jaar en de collectie werd groter.

Eén van de lessen is dat slim geclusterde uitingen meer marketingimpact opleveren dan het pushen van losse evenementen. Door programma’s strategisch te groeperen en gezamenlijk te presenteren, bijvoorbeeld in één overzichtelijke post met de agenda voor de hele week, werd het aantal losse uitingen drastisch verminderd. 

Wat als je campagne barst van diverse gezichten, maar de connectie met je doelgroep ontbreekt? Hamza Ouamari legt uit wat er nodig is voor echte inclusiviteit en hoe je aan de hand van tien attributen toetst hoe representatief jouw marketingcommunicatie is.

De wens om inclusief en representatief te zijn, leeft bij veel culturele organisaties. Belangrijk om je te realiseren is dat echte representatie verder gaat dan alleen beeldmateriaal. Echte representatie draait niet om wie je op beeld laat zien, maar om de waarden en emoties die worden overgebracht, aldus Ouamari. Het gaat er om dat je publiek zich niet alleen gezien, maar ook begrepen en gerespecteerd voelt.

In totaal 31 beeldmakers ontvangen van het Nederlands Letterenfonds een projectsubsidie voor het maken van een graphic novel, geïllustreerd boek of prentenboek. Het is de eerste keer dat er binnen de nieuwe regeling toekenningen worden gedaan aan beeldmakers; de verruimde regeling Projectsubsidies voor makers van boeken ging begin dit jaar van start. In totaal is er € 558.333 toegekend.

De regeling Projectsubsidies voor makers van boeken is een van de grootste regelingen van het Nederlands Letterenfonds, waarin jaarlijks 3,6 miljoen euro omgaat. Schrijvers in alle literaire genres kunnen via deze regeling subsidie aanvragen voor het maken van nieuw werk. Dat de regeling er nu ook is voor beeldmakers (stripauteurs en illustratoren) is nieuw.

Cultuur ligt op straat deze zomer in de Eindhovense binnenstad. Dat leverde onverwachte ontmoetingen op met het publiek. De artiesten zijn ingehuurd door Emoves en Bureau Binnenstad, waarin ondernemers, gemeente en vastgoedeigenaren samenwerken. Met de pilot De Stad als Podium willen ze in de zomerweken zorgen voor reuring en cultuur in de openbare ruimte.

Het Bossche Theaterfestival Boulevard is door de jaren heen veranderd. Vroeger kocht je spontaan een kaartje aan een loket, nu doe je dat online. Er zijn ook minder theatertentjes op de parade. Maar het ouderwets slenteren is niet verdwenen. Hoe vindt Boulevard zichzelf steeds opnieuw uit, zonder die sfeer te verliezen?

Wie in de cijfers duikt, merkt dat het bezoekersgedrag verrassend constant is. Een derde van de tickets gaat vooraf over de digitale toonbank; het overgrote deel, twee derde van de kaarten, wordt tijdens het festival zelf gekocht. Inspiratie voor de huidige, open opzet werd een paar jaar geleden opgedaan toen het festival vanwege de verbouwing van Theater aan de Parade uitweek naar het Zuiderpark. „Daar zagen we ineens mensen met kleedjes in het gras gaan zitten,” vertelt Kibbelaar. „Die laagdrempelige parksfeer proberen we sindsdien elk jaar op de Parade vast te houden.”

Jorge Nieuwenhuis moet er niet aan denken dat de sloophamer in Cultuurhuis De Suite gaat. Zo ver is het ook nog lang niet, zegt de gemeente Roosendaal. Maar de gemeente gaat wel met vastgoedontwikkelaar Koninvest onderzoeken of er in het gebied een nieuwe woonwijk kan verrijzen. Daar is alvast de naam Boulevard En-Suite op geplakt.

In De Suite wordt muziekles gegeven aan zo’n 500 leerlingen. Zo’n 30 bands en orkesten maken er gebruik van en 43 docenten en organisaties huren er ruimtes. „Dit zou een enorme klap voor de cultuur in Roosendaal zijn”, zegt Nieuwenhuis. Gemeentewoordvoerder Remko Vermunt laat weten: ,,Voor de gemeente staat voorop dat de huidige culturele, maatschappelijke en educatieve functies behouden blijven."

Er liggen nog stuclopers op de vloeren, maar het ED mocht al binnen kijken bij de verbouwde Kunsthal in Boscotondo. Veel lijkt hetzelfde gebleven, toch is er meer veranderd dan je zou denken. En dit is nog maar het begin, want inmiddels is de tweede fase van de verbouwing in gang gezet. 

De grootste ingreep is de fonkelnieuwe studio. „Dit was eerst een afgesloten ruimte, waar onze werkplaats in zat, voor sokkels bijvoorbeeld. Maar nu is het een open ruimte, waar schoolklassen of andere groepen creatieve workshops kunnen volgen.” Die verandering symboliseert de nieuwe richting. „Toen dit museum begon, draaide alles puur om het behouden en tonen van de collectie. Nu draaien we dat om en zetten we de bezoeker juist centraal. Die kan hier kunst zien, maar ook iets beleven, andere mensen ontmoeten en zelf iets doen."

De Nederlandse regisseur Nina Broers uit Veldhoven heeft met haar film Waar is mijn libido? een Student Academy Award gewonnen. Zij is een van de drie winnaars in de categorie experimentele films. De uitreiking vindt plaats op 14 september in Toronto.

De Studenten Oscars worden in vier categorieën uitgereikt: experimentele film, animatie, documentaire en korte dramafilm. In elke categorie zijn drie winnaars geselecteerd. In totaal werden voor de competitie bijna 3000 titels uit de hele wereld ingestuurd.

Het analoge fotohokje duikt weer vaker op in het straatbeeld: het biedt al decennia de illusie van een eerlijk portret, een ‘echte’ werkelijkheid. Daar komt anno 2026 de belofte van nostalgie nog bij.

Naar een concert in de kerk, het klooster of op het strand. Poppodia organiseren concerten op allerlei plekken: in theaters, kerken en monumentaal erfgoed, tot aan Paleis Soestdijk toe. Een nieuwe trend. Volgens onderzoek van de VNPF (Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals) programmeren de 58 poppodia uit het onderzoek steeds vaker muziek buiten de eigen muren. In de periode 2023-2025 groeide het aantal concerten op locatie met 30,9 procent.

Poppodia organiseren muziekactiviteiten in buurthuizen, kerken, erfgoed en de openbare ruimte, vaak samen met culturele en maatschappelijke organisaties. Daarmee nemen poppodia een maatschappelijke rol op zich, zegt Berend Schans, directeur van de VNPF. 

De jeugdserie ‘Investigation Art Mysteries’ (I AM) laat kinderen niet zien wat kunst betekent, maar wat kunst met mensen doet. Daarmee raakt de serie aan een gemis in het Nederlandse cultuuronderwijs, waarin kennis vaak belangrijker is dan verwondering.

Programma’s als Het Klokhuis en Welkom in de Geschiedenis en instanties als SchoolTV besteden al jaren aandacht aan kunstenaars en kunstgeschiedenis. Maar met I AM kiezen de makers Wilbrink en Blekendaal bewust niet voor een klassieke kunstles. Met abstracte hersenspinsels en een TikTok-achtige montage zetten de makers verwondering centraal. Een belangrijke toevoeging aan het „beperkte cultuuronderwijs”, aldus Barend van Heusden, hoogleraar kunstwetenschappen en cultuuronderwijs.

Lenny Kravitz in een Bondgame, Ariana Grande in Final Fantasy: de gamewereld wordt gekoloniseerd door popsterren. Waarom moeten we in Fortnite soms vechten tegen tien Sabrina Carpenters? Of tegen Metallica?

De gamewerelden van nu kunnen popsterren een enorm nieuw podium en bereik bieden, vaak een heel ander publiek dat de gemiddelde ster via de geijkte kanalen te pakken krijgt. Een interessante, lekker gevarieerde doelgroep. 

Spotify voorziet vermoedelijk vanaf september AI-gegenereerde artiesten van een ‘AI Persona’-label. Dat maakte de grootste streamingdienst ter wereld deze week bekend. Streamingdiensten worden overspoeld met AI-muziek, vaak zonder dat duidelijk is dat die door kunstmatige intelligentie is gemaakt.

AI-artiesten worden standaard ook uitgesloten van bepaalde aanbevelingen en gepersonaliseerde afspeellijsten. Het bedrijf laat weten dat Spotify hiermee ‘muziek van authentieke artiesten die een carrière in de muziek opbouwen’ nadrukkelijker onder de aandacht wil brengen. Het AI-label komt naast de artiestennaam te staan.

Volgens Koen van Mensfoort, directeur van het Next Nature Museum, hebben Eindhoven en Brainport naast een economische en technologische agenda een culturele agenda van vergelijkbare ambitie nodig. Een regio die haar technologie tientallen jaren vooruit plant, kan haar culturele verbeeldingskracht niet van project naar project financieren. Investeren in culturele instellingen, vrijplaatsen, makers en publiek debat is geen compensatie voor technologische groei, maar een voorwaarde voor een geslaagde schaalsprong.

Eindhoven hoeft geen tweede Amsterdam, Berlijn of Londen te worden. Het kan iets worden wat nog nergens bestaat: het culturele centrum van Amsterbrusseldorf. 

Het WMC in Kerkrade is een muzikaal feest dat zijn gelijke niet kent in de internationale (blaas)muziekwereld, maar helaas ook een ongewisse toekomst tegemoet gaat. De recente editie heeft ons ‒ opnieuw ‒ met de neus op de feiten gedrukt. Want het festival, dat sinds jaar en dag niet alleen kwaliteit stimuleert, verbroedering omarmt en vernieuwing initieert, heeft ons vooral ook de consequenties van het huidige cultuurbeleid in ons land onder ogen laten zien. Tekenend in dit verband is dat ­slechts twee Limburgse korpsen deze keer met de felbegeerde ‘wereldtitel’ aan de haal gingen. Consequenties die in een ‘muzikale’ provincie als Limburg nu al, maar zeker op termijn, een vernietigende impact hebben. Dat schrijft Jos Frusch in De Limburger. 

Hoe kan muziek bijdragen aan welzijn, verbinding en een menselijkere zorgomgeving? In het initiatief Muziekmaatjes brachten professionele musici van Muziekschool Boedijn twee keer per week livemuziek naar de afdeling Kind en Jeugd van het Dijklander Ziekenhuis in Hoorn. Niet als concert of therapeutische interventie, maar als manier om samen muziek te maken, contact te leggen en waardevolle ontmoetingen te creëren tussen patiënten, hun familie, zorgpersoneel en de musici.

Uit de evaluatie, uitgevoerd in samenwerking met Arts in Health en ondersteund door VSBfonds, blijkt dat Muziekmaatjes een betekenisvolle toevoeging was aan de dagelijkse ziekenhuiscontext. De live muziek zorgde voor ontspanning, afleiding en plezier, creëerde onderlinge verbindingen en hielp de ziekenhuisomgeving vertrouwder en positiever te maken voor patiënten en hun families. Na de succesvolle pilot wordt het initiatief de komende twee jaar uitgebreid naar meerdere verpleegafdelingen.

In 2025 bood de culturele sector van de EU werk aan 8,9 miljoen mensen, oftewel 4,3% van de totale werkgelegenheid. Bijna de helft van de werkenden in de cultuursector (48,5%) was tussen de 30 en 49 jaar oud. De verdeling naar geslacht was nagenoeg gelijk: vrouwen maakten 49,6% uit van het totaal en mannen 50,4%. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van Eurostat. 

In 17 van de 27 EU-landen bedroeg de werkgelegenheid in de culturele sector tussen de 4% en 5% van de totale werkgelegenheid. De hoogste aandelen werkenden in de cultuursector werden waargenomen in Nederland (5,7%), Estland (5,3%) en Malta (5,1%). De laagste aandelen waren daarentegen te zien in Roemenië (1,8%), Slowakije (3,3%) en Ierland (3,4%).

In TivoliVredenburg botsten eind juli twee principes: het belang van een open debat en de rode lijn die het poppodium heeft getrokken vanwege het genocidale geweld in Gaza. Directeur Jeroen Bartelse licht de keuze toe om een debat met Israëlische deelnemers te annuleren.

De culturele boycot van Israël is sinds tien maanden van kracht en werd vorige week door TivoliVredenburg voor het eerst in de praktijk gebracht. ‘Het besluit viel ons zwaar’, vertelt directeur Jeroen Bartelse. ‘Maar als je een ondergrens stelt, moet je je daar ook aan houden.’ De Utrechtse concertzaal zou vrijdag de finale hosten van de European Universities Debating Championship (EUDC), een internationaal debattoernooi voor studenten dat dit jaar in Utrecht werd gehouden. Maar op donderdag trok TivoliVredenburg zich terug: het evenement bleek niet te verenigen met de boycot.

Het enorme horecapand dat ooit Philip heette, staat al jaren leeg en jonge creatievelingen vertrekken naar grotere steden. Het Tilburgse nachtleven bruist al lang niet meer, blijkt nu ook uit een confronterend rapport. Om het tij te keren is er veel nodig, zoals een bruisend clubgebied buiten de binnenstad bijvoorbeeld.

Peter van der Aalst van Breda University of Applied Sciences deed onderzoek. Een van de conclusies in zijn rapport is duidelijk: ‘Een stad die zichzelf rauw en experimenteel noemt, maar waarvan de nacht bestaat uit standaard kroegdansen en commerciële stapavonden, spreekt zichzelf tegen’. Hij baseert zijn bevindingen op interviews met elf grote spelers uit het Tilburgse nachtleven. Zij zien onder andere dat hotspots als de Korte Heuvel leeglopen. Verschillende doelgroepen gaan minder vaak op stap of mijden het centrum volledig.

Het aantal Nederlandse muziekstudenten op conservatoria is fors gedaald. Maar de kern van het probleem ligt volgens Jan-Gerd Krüger dieper: de toegankelijkheid van muziekonderwijs, de ontwikkeling van jong talent en uiteindelijk de maatschappelijke positie van de kunsten.

In het Erasmus MC blijkt uit onderzoek van het ErasmusMusicLab dat patiënten die voorafgaand aan een operatie naar hun favoriete muziek luisteren minder pijn, stress en angst ervaren en daarnaast een stuk minder te maken krijgen met een delier. Opmerkelijk genoeg volgde deze wederwaardigheid kort op ander nieuws van het muzikale front, maar dan wat minder opbeurend. Uit onderzoek van de NOS bleek dat het aantal Nederlandse studenten op conservatoria in twintig jaar tijd gekelderd is van ruim vijftig procent naar nog maar 22 procent.

Het is een groot tekort aan inzicht vindt Ronit van Rijn Palache dat we pas bereid lijken de waarde van muziek te onderkennen als die meetbaar wordt in minder pijnstillers en lagere stresswaarden, terwijl de grootste winst op muzikaal gebied al veel eerder begint, hopelijk lang en breed voordat iemand op een operatietafel belandt. Waar muziek patiënten ‘geneest’, doet muziekonderwijs dat ook, maar op een fundamenteler niveau: het houdt een cultuur – bij uitstek géén bezigheid voor de elite alleen – gezond.

De eerste landelijke Monitor cultuureducatie mbo 2025-2026 van het LKCA laat zien hoe mbo-opleidingen cultuureducatie binnen en buiten het curriculum vormgeven en organiseren. Het onderzoek combineert een monitoringsvragenlijst met interviews met cultuurcoördinatoren en geeft hiermee voor het eerst een voorzichtig landelijk beeld. De monitor kijkt naar het aanbod, de doelen en visie, de organisatie en de belangrijkste knelpunten.

Er is meer duidelijkheid over de financiering van de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) vanaf 2027. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft in een Kamerbrief aangegeven de BRC samen te willen voegen met de SPUK Stimulering Sport in één nieuwe ‘SPUK Sport en Bewegen en BRC-regeling’. Deze regeling loopt voor een periode van drie jaar, van 2027 tot en met 2029. De financiering voor cultuurcoaches via de BRC is daarmee voor de komende drie jaar geborgd.

Naast deze nieuwe financieringsregeling werken VWS, de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de ministeries van OCW en SZW aan een herijking van de bestuurlijke afspraken voor de BRC. De nieuwe BRC zal voortbouwen op de huidige regeling, met specifiek aandacht voor maatschappelijke opgaven zoals verwoord in het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). OCW richt zich hierbij ook op de verbinding met de ambities uit de Bestuurlijke Afspraken Cultuurbeoefening.

Met de Monitor poppodia brengt het LKCA in kaart wat poppodia doen aan cultuureducatie, amateurkunst en talentontwikkeling. Welke (formele) opdracht hebben ze daarvoor gekregen? Op welke doelgroepen richten zij zich?  En hoe (vaak) bieden ze ruimte aan amateurs? 44 poppodia (zo’n 42% van de totale populatie) deden aan het onderzoek mee. De resultaten staan nu online. 

Er zijn iets meer dan 100 poppodia in Nederland, waar verschillende muziekgenres worden uitgevoerd. Deze podia organiseren ook educatieve activiteiten voor scholen, bieden amateurkunstverenigingen een podium én zijn de plek waar beginnende acts hun eerste stappen zetten naar een professionele carrière.

‘Met diepe droefheid kondigen we het overlijden aan van Glen Hansard, die vanochtend vroeg is overleden na een verkeersongeval in Dublin’, deelt zijn management in een statement. ‘De familie van Glen is diep geschokt en gebroken door dit tragische verlies en verzoekt respectvol om privacy in deze uiterst moeilijke tijd.’

De Europese Commissie heeft laten weten te stoppen met de subsidie van twee miljoen euro aan prestigieus kunstfestival de Biënnale in Venetië. De commissie had al eerder gedreigd de subsidie in te trekken als Rusland deel zou nemen.

De Europese Commissie dreigde in maart van dit jaar al met het stopzetten van de subsidie. Culturele projecten die worden betaald met Europees belastinggeld moeten volgens de Europese Commissie onder meer „democratische waarden” en een „open dialoog” bevorderen. Waarden die volgens de woordvoerder niet worden gerespecteerd in het huidige Rusland.

Met een ontwerp van zeven gestapelde ‘rotsen’ wint het Rotterdamse MVRDV de ontwerpwedstrijd voor een nog te bouwen ‘duurzaam icoon’ op Rotterdam-Zuid. De wedstrijd zorgde eerder voor discussie onder architecten: kan zo’n ambitieus, nieuw gebouw wel duurzaam zijn?

Met ‘Rotterdam Rocks!’ wint het Nederlandse architectenbureau MVRDV de internationale ontwerpwedstrijd voor Shift Embassy, een veelbesproken, nog te bouwen ‘duurzaam icoon’ in de nieuwe wijk Waterkant in Rotterdam-Zuid. Het ontwerp werd gekozen uit vijf finalisten van gerenommeerde internationale architectenbureaus. MVRDV ontwierp eerder al twee blikvangende gebouwen in Rotterdam: de Markthal en het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen.

Design Museum Den Bosch zet een nieuwe internationale stap. Voor het eerst reist een eigen tentoonstelling naar het buitenland: op 18 februari 2027 opent Women as Technology in het Nationalmuseum in Stockholm.

De tentoonstelling Vrouwen als technologie was eerder te zien in het museum en werd samengesteld door curator Anne-Karlijn van Kesteren. In Stockholm zijn meer dan honderd objecten te zien, verdeeld over dezelfde thema’s als in de oorspronkelijke tentoonstelling. Het Nationalmuseum past de expositie daarbij aan de Zweedse context aan.