Trends & Ontwikkelingen

Djûke Poppinga ontvangt Cultuurfonds Vertaalprijs Martinus Nijhoff 2026. Ze ontvangt de grootste prijs voor vertalers in ons taalgebied vanwege haar vertalingen uit het Arabisch sinds 1985. Onder andere werk van Nagieb Mahfoez, Hanaan as-Sjaik, Ghayath Almadhoen, Hassan Blasim, Khaled Khalifa en Adiana Shibli werd door Poppinga toegankelijk gemaakt voor de Nederlandstalige lezer. Poppinga ontvangt op 11 september, tijdens het Read My World Festival, 50.000 euro.

Nederlandse poppodia ontvingen in 2025 bijna 5% minder publiek dan een jaar eerder. Vooral clubavonden werden minder goed bezocht. Tegelijkertijd stegen de uitgaven harder dan de inkomsten. Daardoor sloot ruim de helft van de poppodia het jaar af met een negatief financieel resultaat.

Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF). De analyse is gebaseerd op gegevens van 55 aangesloten poppodia. De financiële situatie verschilt sterk per podium. Toch staat bij veel van deze overwegend non-profitorganisaties de exploitatie onder druk. Personeel, huisvesting en programmering worden duurder. Inkomsten uit vooral clubavonden lopen terug. Gemeentelijke subsidies stijgen niet overal voldoende mee. Daardoor moeten sommige poppodia hun reserves aanspreken, bezuinigen of aanvullende steun zoeken bij gemeenten.

Goed nieuws uit het boekenvak: het aantal zelfstandige boekhandels in Nederland is in 2025 voor het eerst in vijf jaar weer gegroeid. Dat blijkt uit de nieuwe Boekverkopersmonitor van KVB Boekwerk. In de begeleidende tekst spreekt KVB Boekwerk over een aantal boekhandels dat “voor het eerst in vijf jaar niet is gedaald”, maar uit het bijbehorende dashboard blijkt dat er daadwerkelijk sprake is van groei: het aantal bij CB aangesloten zelfstandige boekhandels nam toe met 1,3 procent, van 448 naar 454.

Het beroemdste en kostbaarste wandkleed ter wereld is na bijna duizend jaar terug op Britse bodem. Het Tapijt van Bayeux is vanuit Frankrijk overgebracht naar het British Museum in Londen waar het een jaar lang te zien zal zijn. Het kleed is vanaf 10 september een jaar lang te zien in het museum. Het museum in Bayeux, waar het normaal gesproken hangt, wordt gerenoveerd. Om die reden stond president Macron niets in de weg om het kleed een jaar aan het British Museum af te staan.

Er is opnieuw een geroofd schilderij uit de collectie van kunsthandelaar Jacques Goudstikker teruggevonden: een tweeluik met het interieur van de Amsterdamse Nieuwe Kerk van Hendrick van der Burgh (1627-1664). De Amsterdammer Robert van der Hoek blijkt het in zijn bezit te hebben. Hij zag het zo'n dertig jaar geleden langs de gracht staan.

Schrijver Auke Hulst vraagt zich af wat kunst eigenlijk onderscheidt van de groeiende stroom door AI gegenereerde content. Volgens hem is echte kunst een diep menselijke uiting die mensen emotioneel, lichamelijk en geestelijk kan raken en buiten hun gewone bewustzijn kan brengen.

Hij contrasteert kunst met wat hij “artifice” noemt: berekende, commerciële content die vooral bedoeld is om aandacht te trekken, te verkopen of te manipuleren. AI versterkt volgens hem die ontwikkeling, omdat het voornamelijk bestaande menselijke creaties hergebruikt en daardoor vaak veilige en voorspelbare resultaten oplevert.

Hulst waarschuwt dat dit de verbeeldingskracht kan verschralen en kunstenaars economisch en cultureel onder druk zet. Tegelijk ziet hij een fundamentele beperking van AI: machines hebben geen eigen leven, lichaam, herinneringen, twijfels of ervaringen.

De modecollectie van het Haagse Kunstmuseum bestaat 75 jaar en dat wordt gevierd met de feestelijke expositie Reflections on fashion. Die biedt geen klassiek overzicht van historische mode-ontwikkelingen, maar een frisse cocktail die een flexibele blik van de bezoeker vraagt.

De keuzes zijn gemaakt door een gevarieerd gezelschap van twaalf co-curatoren met elk hun eigen mode-achtergrond en visie. Zij mochten naar hartenlust grasduinen in de fameuze en tevens grootste modecollectie van Nederland. De 60.000 kostuums, accessoires en modeprenten boden meer dan genoeg keuzemogelijkheden om een eigen verhaal te vertellen. Uiteraard levert dat een grote diversiteit aan invalshoeken op.

De achttienjarige pianist Alexandros Chersoniotakis uit Oud Gastel heeft de Jeugdcultuurprijs Halderberge gewonnen. De jury prees zijn muzikale talent, improvisatievermogen en maatschappelijke betrokkenheid.

Alexandros Chersoniotakis heeft zich onderscheiden door zijn optredens tijdens evenementen zoals Breda Jazz en Jazz in Duketown. Naast zijn muzikale prestaties zet hij zich in om muziek toegankelijk te maken voor kinderen en jongeren. De Cultuurprijs Halderberge is een jaarlijkse erkenning voor personen en organisaties die zich op cultureel of artistiek gebied hebben onderscheiden.

Phoenix Cultuur heeft opnieuw het officiële kwaliteitscertificaat van de Certificeringsorganisatie Bibliotheekwerk, Cultuur en Taal (CBCT) behaald. De culturele organisatie uit Meierijstad behaalde een 9,2 (10 is de hoogst haalbare score) en scoort daarmee ruim boven het landelijk gemiddelde van 7,5. De certificering bevestigt dat Phoenix Cultuur voldoet aan de landelijke kwaliteitsnormen voor cultuurorganisaties en toekomstbestendig is ingericht.

Janneke Staarink start op 1 oktober als directeur van Stichting CPNB, het promotiebureau van het boekenveld. Zij heeft ruime ervaring in de culturele sector, onder andere als directeur van Oerol Festival, International Film Festival Rotterdam en concert- en congresgebouw de Doelen. Momenteel is zij interim-directeur van Pakhuis de Zwijger. Staarink volgt Eveline Aendekerk op. 

Blind Walls Gallery heeft een bijzondere mijlpaal bereikt. Met de onthulling van de nieuwe muurschildering in Bavel werd het 200e project opgeleverd. 

Wie een ronde door Breda wandelt, komt al snel tal van muurschilderingen van Blind Walls Gallery tegen. Maar in Bavel waren lange tijd geen muurschilderingen van het initiatief te vinden. Daar is nu verandering in gekomen. Op de zijgevel van Bastiaansen Modestad aan de Brigidastraat realiseerde kunstenaar Rutger Termohlen het 200e project van het initiatief

Samen met Regieorgaan SIA en Fonds voor Cultuurparticipatie voert het Stimuleringsfonds het pilotprogramma Onderzoek & Creatieve Praktijk uit. Het doel: de samenwerking tussen praktijkgericht onderzoek en de culturele en creatieve sector versterken. 

Grote maatschappelijke uitdagingen laten zich niet oplossen vanuit één discipline of sector. Ze vragen om kruisbestuivingen tussen diverse werelden. Die samenwerkingen blijken vaak complex. Tijdens de conferentie Onderzoek & Creatieve Praktijk op 18 mei 2026 stond daarom de volgende vraag centraal: hoe kunnen praktijkgericht onderzoek en de creatieve en culturele sector elkaar duurzamer en gelijkwaardiger versterken? In de Bibliotheek Utrecht gingen ruim 150 onderzoekers, creatieven en beleidsmakers uit de culturele en creatieve sector hierover in gesprek. Een terugblik op de conferentie staat nu online. 

Kerkrade is vanaf vandaag niet zomaar Kerkrade, maar het middelpunt van de blaasmuziek. Vier weekenden lang nemen brassbands, percussie-ensembles en fanfares het daar tegen elkaar op tijdens de 75ste editie van het Wereld Muziek Concours. Of, zoals het WMC ook wel wordt genoemd: de Olympische Spelen van de blaasmuziek.

Groot wordt het zeker. Meer dan 250 bands komen naar Limburg, uit onder meer Cambodja, China, Japan, Nieuw-Zeeland, Australië en heel Europa. "De hele wereld komt samen in Kerkrade", zegt Bart van der Roost, directeur van het WMC. In totaal gaat het al snel om zo’n 20.000 muzikanten. 

Het Witte Huis heeft zijn cultuurstrijd opgevoerd met een aanval op het nationale geschiedenismuseum. Het is een van de toonaangevende overheidsmusea van het Smithsonian, waarvan president Donald Trump de koers van wil veranderen.

In de marge van de viering van de 250ste Onafhankelijkheidsdag op 4 juli publiceerde het Witte Huis zaterdag een 162 pagina’s tellend rapport, met als boodschap dat het National Museum of American History ‘ons erfgoed uitwist’. Directeur Anthea Hartig wordt afgeschilderd als ‘een activist die een ideologische agenda doorvoert tegen het oorspronkelijke doel van het museum om vaderlandsliefde te voeden’.

Ronnie Flex die vrijwillig als gastartiest komt opdagen en muzikanten die na jaren stilte weer een show doen. Op de een of andere manier krijgt het Tilburgse hiphopfestival Het Moment ‘t voor elkaar. In drie jaar tijd heeft de organisatie een stevige achterban opgebouwd. 

In festivalland zijn de financiële middelen altijd een dikke ‘maar’. Dit jaar mogen bezoekers van Het Moment zelf besluiten welke ticketprijs ze betalen met een eventuele fooi erbovenop. De organisatoren leveren er financieel flink op in. Jaarlijks leggen de mannen tienduizenden euro’s uit hun eigen zak bij. Vorig jaar wilden ze daarom evalueren of het nog wel haalbaar was om overeind te blijven op die zware festivalmarkt die al langer tegen stijgende kosten opbokst. Uiteindelijk draaiden ze het slechtste jaar dat ze sinds de oprichting hadden gehad. „Maar we hadden wél het idee: dit is te vet om ons bij neer te leggen”, zegt Stolk. Daarom staat ook dit jaar op 25 juli de Spoorzone weer vol.

Dankzij de steun van betrokken bedrijven en organisaties kunnen 77 kinderen en jongeren van de wachtlijst komend jaar deelnemen aan lessen en activiteiten van De Kubus. Met het Kubus Fonds voor Talentontwikkeling neemt De Kubus zelf het initiatief om ook in de toekomst zoveel mogelijk kinderen de kans te geven zich creatief te ontwikkelen. Tegelijkertijd bouwt De Kubus daarmee aan een bredere financiële basis, waardoor de continuïteit van haar aanbod beter kan worden gewaarborgd.

Op zaterdag 30 mei organiseerde Keunstwurk de netwerkbijeenkomst Onderwijs & Muziek Fryslân.  Meer dan 30 vertegenwoordigers uit het onderwijs, gemeenten, muziekverenigingen, federaties en opleidingsinstituten gingen met elkaar in gesprek over een urgente uitdaging: het groeiende tekort aan muziekdocenten en dirigenten in Fryslân. Muziekverenigingen, scholen en culturele organisaties merken steeds vaker dat het lastig is om gekwalificeerde docenten en dirigenten te vinden. Deze ontwikkeling vraagt om een gezamenlijke aanpak van het onderwijs en het muziekveld.

Het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA heeft een financiering toegekend aan het project European Research Initiative for Sustainable Creative Hubs (ERISCH). Initiatiefnemer van het onderzoeksvoorstel is de Hanzehogeschool Groningen. Het doel is om een Europees netwerk te vormen dat kennis deelt, samenwerkingen versterkt en praktijkgericht onderzoek verricht naar (de impact van) creatieve hubs. 

Voor veel podiumkunstorganisaties is een archief meer dan een opslagplaats. Het vertelt niet alleen hoe een voorstelling er heeft uitgezien, maar ook hoe deze tot stand is gekomen. De tussenstappen, het vallen en opstaan, de samenwerkingen tussen makers en verhalen van artistieke ontwikkeling. Tegelijkertijd kan een archief ook overweldigen. 

Tijdens Het Archieftraject 2026 van Podiumkunst.net gingen de deelnemende organisaties vier maanden lang aan de slag om die verhalen veilig te stellen én opnieuw tot leven te brengen. De actieplannen laten zien dat archiveren niet alleen over bewaren gaat, maar juist ook over delen, inspireren en vooruitkijken.

Op 8 en 9 september vormt Wenen het Europese knooppunt voor kunstenaars, onderzoekers, zorgprofessionals, beleidsmakers, onderwijzers en cultuurprofessionals die zich op het snijvlak van cultuur en gezondheid bewegen. Het Culture & Health Forum 2026 biedt een programma waarin wetenschappelijk onderbouwde praktijken, beleid, artistieke benaderingen en participatieve ervaringen samenkomen, voor twee dagen vol uitwisseling en inspiratie.

Archis en het Nieuwe Instituut presenteren Volume 69: Stress Management. Hoe gaat architectuur met stress om, en wat gebeurt er als juist de discipline die bedoeld is om stress te verlichten, zelf een bron van druk wordt? Volume 69 gaat over de manier waarop architectuur verschillende vormen van stress kan duiden, absorberen, opvangen of verlichten. Van de alledaagse stress op werkplekken, tot steigerstructuren na aardbevingen en opvangcentra voor vluchtelingen, die stress moeten verlichten door middel van zorg, voedsel en rust.

Studenten liepen soms drie keer langs zijn atelier voordat ze naar binnen durfden. Begrijpelijk, want Folkert de Jong behoort al decennialang tot de bekendste kunstenaars van Nederland. Tijdens zijn residentie tussen de HKU-ateliers bleek hij vooral geïnteresseerd in één vraag: hoe vind je als jonge kunstenaar je eigen plek in de wereld? Een gesprek over succes, twijfel, materiaalexperimenten en waarom de mooiste kansen vaak uit onverwachte hoeken komen.

De muziektheaterproducties All the Lonely People (Silbersee) en Brabo Leone (Sarah Janneh) en de musical Stoornis of my Life (Alex Klaasen) zijn genomineerd voor de Muziektheaterprijs 2026. De winnaar wordt bekend gemaakt op zondag 13 september 2026 tijdens het Gala van het Nederlands Theater in Internationaal Theater Amsterdam. Het is voor het eerst dat er tijdens het Nederlands Theaterfestival een prijs wordt uitgereikt voor muziektheater. De prijs is in het leven geroepen om ‘de rijkdom en veelzijdigheid van het muziektheater in Nederland en Vlaanderen’ te onderstrepen.

Muziek zit Ilonka van den Bercken in het bloed. Al op jonge leeftijd leerde ze cello spelen, en na het afronden van haar opleiding aan het conservatorium werkte ze als cellist bij verschillende ensembles en orkesten. "Vanuit de muziek kom je dan al gauw bij muziektheater en opera terecht, en ik heb ook zelf twee muziektheaterproducties opgezet. Misschien was dat vast een soort bruggetje naar mijn huidige werkplek.” Deze werkplek is MATZER Theaterproducties in ‘s-Hertogenbosch, waar Ilonka sinds april van dit jaar directeur-bestuurder is. Ilonka vertelt over haar carrière-pad. 

Steeds meer jongeren zoeken niet als eerste via Google. Social search - zoeken naar informatie en inspiratie via social media - neemt het over. 41% van Gen Z begint een zoekopdracht op social media, tegen 32% bij een zoekmachine (Sprout Social, 2025). En 46% van Gen Z verkiest social media boven traditionele zoekmachines (eMarketer). 

De verschuiving naar social en AI hervormt het hele zoeklandschap. Pas je strategie aan deze nieuwe gewoonten aan. Gebruik social listening, optimaliseer voor zowel social search als Google, en stem je formats af op verschillende zoekintenties. Zo bereik je jongeren effectiever en blijf je zichtbaar. 

De Kunst van Brabant roept de politieke partijen in PS op in hun verkiezingsprogramma en verkiezingsbijeenkomsten voor de Statenverkiezingen van 2027 aandacht te besteden aan een inspirerend cultureel klimaat en de maatschappelijke erkenning van kunst en cultuur in de provincie Noord-Brabant. In een bijgevoegde brief zetten ze dit uiteen. Daarbij deelden ze ook onze Actiepunten voor provinciaal beleid voor Cultuur en Kunst voor Noord-Brabant t.b.v. de Statenverkiezingen 2027.

Culture Action Europe heeft het initiatief genomen tot een open brief aan EU-beleidsmakers over de toekomst van Creative Europe binnen de volgende meerjarenbegroting van de EU. Tot nu toe hebben meer dan 70 culturele organisaties, netwerken en instellingen uit heel Europa de brief ondertekend, waarin wordt gepleit voor een sterker, specifiek cultuuronderdeel binnen het nieuwe AgoraEU-programma.

Zij pleiten ervoor dat ten minste 25% van het budget voor het nieuwe AgoraEU-programma wordt toegewezen aan de culturele component ervan; daarnaast vragenze om toegankelijkere financieringsprocedures, sterkere steun voor internationale culturele samenwerking, en garanties voor een eerlijke beloning en sociale zekerheid.

De Kamer is een brief toegezegd over de stand van zaken met betrekking tot fair pay en het arbeidsmarktbeleid in de culturele en creatieve sector. In deze brief gaat de minister eerst in op het huidige arbeidsmarktbeleid in Nederland en wat dat betekent voor de culturele en creatieve sector. Daarna zet zij het huidige beleid inzake fair practice en fair pay uiteen. Vervolgens schets zij kort de Europese ontwikkelingen, waarbij ik ook inga op de toezegging om een brief te sturen over het Ierse experiment met jonge makers. 

Voorts geeft minister Letschert reactie op de aangenomen motie van de leden Mohandis en Koops die verzoekt te onderzoeken welke prikkels en voorwaarden mogelijk zijn om de werkverschaffers en opdrachtgevers te bewegen de fairpayrichtlijnen te volgen en deel te nemen aan een bindend convenant . Ze sluit af met de toekomst, waarbij ook wordt ingegaan op de toezegging om in 2026/2027 een evaluatie uit te voeren naar de fair practice code die zich met name zal richten op het fair pay-beleid .

Minister Letschert vraagt met een brief aan de Raad voor Cultuur om een briefadvies uit te brengen over de toekomst van de cultuurcodes: Governance Code Cultuur, Fair Practice Code en de Code Diversiteit & Inclusie. Het afgelopen jaar heeft de Raad het advies ‘Toezicht in de culturele sector: een kunst apart’ uitgebracht. In dit advies wordt ingegaan op verschillende aspecten van de codes. Dit geeft aanleiding voor enkele verdiepende vragen. 

Minister Letschert geeft haar reactie op het rapport ‘Ieder zijn aandeel’ van de Raad voor Cultuur en het onderzoek van SEO naar cultuurleningen. In een kamerbrief geeft zij eerst een korte samenvatting van het advies van de Raad voor Cultuur, daarna volgt haar reactie op de aanbevelingen uit het advies. Daarna wordt dezelfde structuur aangehouden voor de evaluatie van de cultuurleningen. De minister doet een aantal toezeggingen in de brief, welke zijn samengevat in de beslisnota. 

Atty Bax blogt over hoe kunst een grotere rol kan spelen binnen de zorg. Aanleiding is een gesprek met een ziekenhuiscommissie die werkt aan een kunstvisie voor een nieuwbouwproject. Bax stelt dat veel mensen kunst nog zien als iets losstaands, terwijl kunst overal aanwezig is en kan bijdragen aan welzijn en kwaliteit van leven. Ze wijst op recent onderzoek van onder anderen Janine Stubbe, Tineke Abma en Crétien van Campen, waaruit het belang van kunst voor gezondheid blijkt. Haar droom is dat kunst een vanzelfsprekend onderdeel van zorg wordt, net zoals beweging en gezonde voeding.

De gemeenteraad van Kerkrade heeft ingestemd met de realisatie van het nieuwe poppodium Flexiforum Live! in het Flexiforum. Met dit besluit zet de gemeente een belangrijke stap in het versterken van het culturele aanbod en het creëren van meer ruimte voor muziek, talentontwikkeling en ontmoeting in de stad. Met Flexiforum Live! krijgt Kerkrade een laagdrempelige plek waar live muziek en podiumkunsten centraal staan. Flexiforum Live! richt zich nadrukkelijk op jongeren en lokale makers.