Trends & Ontwikkelingen

ICO Partner in Kunst en Cultuur uit Assen ontving op vrijdag 11 september 2026 een Koninklijke Erepenning. Burgemeester Marco L.J. Out reikte de onderscheiding uit tijdens de viering van het 100-jarig jubileum.

ICO begon in 1926 als de ‘Asser Muziekschoolvereeniging’ en groeide in de afgelopen 100 jaar uit tot een belangrijke partner op het gebied van kunst, cultuur en cultuureducatie. Door de jaren heen ontwikkelde ICO zich van een lokaal initiatief tot een regionale organisatie voor scholen, gemeenten, culturele instellingen en maatschappelijke organisaties.

Van 1 april tot en met 31 mei 2026 konden culturele organisaties subsidie aanvragen voor Programma's 2027-2028 van Cultuur Eindhoven.

De Cultuurraad heeft 22 aanvragen positief beoordeeld. Vijf aanvragen ontvingen een negatief advies. Binnen het huidige subsidieplafond van € 5.050.000 kunnen 14 organisaties subsidie ontvangen. Acht organisaties vallen daardoor onder de zogenoemde zaaglijn. De Cultuurraad spreekt in haar adviesrapport waardering uit voor de kwaliteit en ambitie van de ingediende plannen. Tegelijkertijd constateert de Cultuurraad dat het subsidiebudget de groei van de stad en de ontwikkeling van de cultuursector niet heeft bijgehouden. 

Het wensenlijstje is lang voor cultureel centrum De Schroef in Zundert, maar is er genoeg budget voor de podiumvloer, de serres en het verhogen van het dak? Ja, zo denkt het college, maar zonder extra investeringen dreigt het gebouw misschien wel minder geld in het laatje te brengen.

Volgens een nieuwe kostenraming kan het gebouw binnen het budget worden opgeknapt, maar alleen ‘sober’. Daardoor zou de tribune krimpen van 180 naar ongeveer 140 zitplaatsen. Dat is onwenselijk, want een kleinere zaal levert minder inkomsten op en maakt De Schroef minder toekomstbestendig. Daarom komt er nu een businesscase om te onderzoeken of extra investeringen zich kunnen terugverdienen. 

De subsidies voor culturele podia in Land van Cuijk gaan drastisch op de schop. Met name de theaters in Mill en Boxmeer profiteren enorm. Deze twee podia hadden het de laatste jaren financieel erg lastig en de gemeente Land van Cuijk wil er alles aan doen om deze voorzieningen te behouden. „Dit is wat er nodig is om de theaters te behouden.”

Kunsten '92 publiceert een tijdlijn richting het nieuwe cultuurbestel in 2029. Half oktober wordt de uitgangspuntenbrief verwacht van minister Letschert van OCW. Op 9 november is het wetgevingsoverleg OCW-begroting cultuur in de Tweede Kamer. Hierin zal ook de uitgangspuntenbrief van de minister worden behandeld. 

De Israëlische minister van Cultuur Miki Zohar heeft de twee filmmakers van de documentaire ‘Naza’, Yuval Abraham en Rachel Szor, zondag beschuldigd van verraad. Hij zei zich hard te maken voor het intrekken van hun staatsburgerschap.

De documentaire Naza, waarin militairen vertellen hoe gemakkelijk het Israëlische leger burgerdoden accepteerde bij aanvallen op Gaza, had diezelfde dag een speciale juryprijs gewonnen op het filmfestival van Venetië. De film kreeg eerder ook een ovatie van 25 minuten na de vertoning – een nieuw record.

De documentaire Paikar van Dawood Hilmandi is dit jaar de Nederlandse inzending voor de Oscars in de categorie beste internationale film. De film won drie prijzen op IDFA 2025, waar hij in première ging. Het is voor het eerst in 62 jaar dat Nederland weer een documentaire instuurt. Of Paikar doorgaat naar de volgende ronde weten we op 15 december, als de shortlist voor de Oscars wordt bekendgemaakt.

Afgelopen weekend klonk het fluitsignaal van de Popronde. Het jaarlijks terugkerende evenement, bedoeld als kweekvijver voor beginnende artiesten, begon in 1994 als lokaal Nijmeegs initiatief. Sindsdien is het uitgegroeid tot het grootste rondreizende muziekfestival van het land. Tot eind november treden meer dan honderd onbekende acts op in 41 steden, van Leeuwarden tot Middelburg, van Sittard tot Den Haag.

De Popronde biedt beginnende bands een kans om rond te neuzen in het land, ervaring op te doen buiten de hun bekende buurtpodia. Wel kan het een opstapje zijn naar een platencontract of Noorderslag, die andere graadmeter voor Nederlands talent.

Het Haagse conservatorium stuurt tweedejaars studenten in hun eerste lesweek de stad in om mensen te verrassen met serenades. Het doel: de studenten het instituut uitkrijgen, de maatschappij in. 

‘Als ik optreed met Oude Muziek, dan streef ik naar perfectie’, zegt Chrysanthakopoulou. ‘Maar nu mocht het vooral gewoon leuk zijn en deden we het voor iemand. Dat voelt heel indrukwekkend.’

Maak ruimte voor creativiteit! Die oproep doet Meer Muziek in de Klasaan alle scholen in Nederland.

Er is veel aandacht voor het verbeteren van basisvaardigheden. Scholen doen daar hard hun best voor. Wij geloven dat juist creativiteit kan bijdragen om de leerprestaties van kinderen te verbeteren. Daarom roepen we ook de politiek op: investeer in creativiteit!

Op het landgoed Twickel bij Delden heeft Museum More een derde vestiging geopend. Daar is de eigen collectie schilderijen van Jan Mankes (1889-1920) geland, maar worden ook hedendaagse geestverwanten getoond.

Nadat vorig jaar schrijver en dichter Lieke Marsman al uit de doeken had gedaan dat ze maar weinig verdiende aan haar luisterboek op streamingplatforms, blijkt nu uit onderzoek dat zo'n 42 procent van schrijvers en vertalers helemaal niets krijgt van hun uitgever voor luisterboeken die op commerciële platforms worden aangeboden.

De auteurs en vertalers die via hun uitgevers wel een vergoeding krijgen, zeggen vaak dat die bedragen "zeer laag zijn en dat zij daar zelf van schrikken", staat in een onderzoek waaraan bijna 700 auteurs van de Auteursbond en stichting Lira deelnamen.

Het kan saai zijn om op te groeien in de Reeshof, maar jongeren brengen daar nu zelf verandering in. De oude wasstraat van de familie Van Beurden wordt omgebouwd tot de Raisehut: een creatieve vrijplaats, werkplaats en podium. „Ik heb hierop gehoopt, maar nooit gedacht dat het zo ver zou komen”, zegt Remco van den Broek.

Samen met cultuurcoach Anja Reinhardt en onderzoeker Mirjam van Tilburg richtte hij het Raisehof Collectief op. Het doel: jongeren tussen de 12 en 18 jaar samenbrengen om zelf iets van het stadsdeel te maken. Inmiddels bouwt een vaste kern van zo’n 20 jongeren mee, samen met jongerenwerkers van maatschappelijke organisatie R-Newt en het Beatrix College.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) heeft namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap dit jaar € 147,2 miljoen aan subsidies toegekend voor de instandhouding van rijksmonumenten.  

Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie is een onderzoek gestart naar signalen van grensoverschrijdend gedrag van zijn ex-directeur. Volgens melders was sprake van een angstcultuur, waardoor medewerkers last hadden van nachtmerries en burn-outklachten. Volgens de ex-directeur is sprake van ondeugdelijk vooronderzoek.

St. Joost School of Art & Design heeft zich officieel aangesloten bij de Kunstcampus in ’s-Hertogenbosch. Met deze stap wordt de kunstacademie onderdeel van een groeiend netwerk van culturele instellingen, onderwijsorganisaties en maatschappelijke partners die samen werken aan talentontwikkeling, innovatie en samenwerking.

Voor studenten van St. Joost betekent de samenwerking meer kansen om samen te werken met culturele instellingen, creatieve professionals en maatschappelijke organisaties. Ook versterkt de aansluiting de verbinding tussen onderwijs en beroepspraktijk.

Op 11 september werd de Cultuurfonds Vertaalprijs Martinus Nijhoff uitgereikt aan Djûke Poppinga. Ze heeft al meer dan zestig vertaalde werken op haar naam staan. De jury noemt Poppinga “een pionier en ambassadeur van het Arabische taalgebied”. Sinds 1955 wordt jaarlijks de Cultuurfonds Vertaalprijs Martinus Nijhoff uitgereikt. De winnaar van de Vertaalprijs krijgt 50.000 euro prijzengeld. 

De gemeente Rotterdam heeft een ontwerp gekozen voor het nieuwe Collectiecentrum Rotterdam (CCR) in Zevenkamp. Het ontwerp is gemaakt door DP6 architectuurstudio en De Unie Architecten. In het nieuwe gebouw worden kunstwerken en andere bijzondere voorwerpen uit verschillende Rotterdamse musea bewaard en onderzocht.

Het meisje met zaadjes in het haar van Nancy Bosmans en illustrator Lisa van Winsen heeft de Archeon Thea Beckmanprijs 2026 gewonnen; de prijs voor het beste historische jeugdboek

De Raad voor Cultuur bereidt een advies voor over de drie gedragscodes in de culturele sector. Minister Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft daar om gevraagd met het oog op de volgende cultuursubsidieperiode, die in 2029 van start gaat. Ter voorbereiding van het advies heeft de raad een tijdelijke commissie van deskundigen ingesteld. De Raad verwacht het advies begin 2027 uit te brengen.

In 2025 waren ruim 3,8 miljoen mensen lid van een openbare bibliotheek, 3 procent meer dan een jaar eerder. Vooral meer volwassenen waren lid. Het aantal uitgeleende fysieke boeken bleef vrijwel gelijk, terwijl meer e-books en luisterboeken werden uitgeleend. Dat melden het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en de KB, nationale bibliotheek op basis van nieuwe cijfers.

Voor artiesten die optreden bij Podium Azijnfabriek in het centrum van Den Bosch wordt voorafgaand aan het concert gekookt. Het is een erfenis uit de tijd dat haar vader Jan en moeder Mia de scepter zwaaiden bij het cultuurpodium, vertelt eigenaar Sóphie Rijnaarts. ’Als mensen zich thuis voelen, komen ze terug’. 

In andere landen wordt gemorreld aan de muur tussen staat en cultuur. Alleen een wettelijke verankering kan voorkomen dat de overheid ook hier gaat ingrijpen in kunst en cultuur, betoogt Sanne Muijser, directeur van de Koninklijke Boekverkopersbond.

‘De regering is geen oordelaar van wetenschap en kunst.’ Met die woorden formuleerde Thorbecke een uitgangspunt dat al meer dan anderhalve eeuw behoort tot de fundamenten van het Nederlandse cultuurbeleid. Het kabinet zou dat beginsel nu wettelijk moeten verankeren, omdat ontwikkelingen in binnen- en buitenland laten zien hoe snel de grens tussen politiek en cultuur kan vervagen. In een tijd waarin boeken en kunst steeds vaker onderwerp worden van maatschappelijke en politieke strijd, is het van belang helder vast te leggen dat de overheid niet gaat over de inhoud van kunst, literatuur en cultuur.

Dutch Design Week (DDW) en Polestar slaan de handen ineen in een meerjarig partnerschap waarin design, innovatie en duurzaamheid centraal staan. Beide organisaties delen de overtuiging dat goed ontwerp niet alleen inspireert, maar ook bijdraagt aan oplossingen voor maatschappelijke en ecologische uitdagingen. Tijdens DDW26 wordt die gedeelde visie zichtbaar én ervaarbaar in de stad. 

Van 17 tot en met 25 oktober rijden de Polestar Design Rides bezoekers tussen de verschillende DDW-locaties. Daarbij fungeren de elektrische auto's niet alleen als vervoermiddel, maar ook als rijdende podia voor design. Op de daken van diverse Polestar-modellen worden opvallende ontwerpen van makers uitgelicht, waardoor de stad zelf onderdeel wordt van de tentoonstelling.

Het feministische Deense oorlogsdrama Woman Unknown van May el-Toukhy wint de Gouden Leeuw én de prijs voor beste actrice op de 83ste editie van het filmfestival van Venetië. De Grote Juryprijs, ook wel de tweede prijs, ging naar Possible Love van Lee Chang-dong. De Zilveren Leeuw voor de beste regie werd gewonnen door de in Rusland geboren filmmaker Ilja Chrzjanovski (51) met zijn film Dau. 

Op 19 november staat in het Rijksmuseum de vraag centraal hoe organisaties in de kunst- en cultuursector hun financieringsmix kunnen verbreden en professionaliseren. Tijdens de expertisemiddag ‘Learn from the best’ brengen SponsorReport en Vakblad fondsenwerving de werelden van sponsoring en fondsenwerving bij elkaar, met praktijkvoorbeelden, kennis en concrete handvatten voor professionals uit de sector. Het evenement wordt mede mogelijk gemaakt door ING, Rijksmuseum en VriendenLoterij.

Schrijver Annet Bremen (40) heeft vrijdag de Toneelschrijfprijs gekregen voor haar toneeltekst F*ck Lolita, een jaarlijkse bekroning voor de beste nieuwe toneeltekst. ‘Met een ingenieuze vorm eist Annet Bremen een urgent maatschappelijk vraagstuk op. Deze tekst verandert niet alleen je blik, maar daagt ook de samenleving uit om niet langer weg te kijken’, schreef de jury. Aan de prijs is 10 duizend euro verbonden. 

Na bijna zestig jaar gaat het Nederlandse omroepbestel dicht voor nieuwe toetreders. Dat blijkt uit een wetsvoorstel waarover minister Rianne Letschert (D66, Onderwijs, Cultuur & Wetenschap) de Tweede Kamer vrijdag heeft ingelicht. Het is een van de belangrijkste maatregelen uit de fundamentele hervorming die de publieke omroep te wachten staat. 

De publieke omroep moet dringend op de schop, daarover is politiek Den Haag het eens. Bij vergaderingen zitten er nu dertien omroepdirecteuren aan tafel, wat de bestuurbaarheid en slagvaardigheid niet ten goede komt. Daarom zullen de elf huidige ledenomroepen in het nieuwe bestel, dat vanaf 1 januari 2029 in moet gaan, samengaan in vier omroephuizen. De NOS en NTR, die geen leden hebben, gaan samen in een vijfde omroephuis. 

We noteren: tien jaar geleden. Sociaal-cultureel centrum Het Klooster loopt niet zo lekker. En in Nuenen zijn er ’s avonds volop culturele activiteiten, maar overdag? Dan gebeurt er niets. Dat moest allebei anders.

Het is de kiem voor Cultuur Overdag, dat zondag 13 september het 10-jarig jubileum viert. De club die toen begon om aan een behoefte te voldoen, is niet meer weg te denken uit Nuenen.

Het gaat niet goed met de grotere multiculturele festivals in Nederland. Na het bankroet van het Indische Tong Tong Fair en de problemen met het Kwaku Summer Festival, is nu de organisator van het Latin-festival Pal Mundo plotsklaps failliet. Dat ondanks grote ambities, en betrokkenheid van een bekende naam in de sector. Pal Mundo is een van de grootste Latijns-Amerikaanse-Caraïbische festivals in Europa, die deze zomer nog 15.000 bezoekers trok. 

Het landelijke praktijkonderzoek naar cultuureducatie op basisscholen is inmiddels een jaar onderweg. Hoewel de definitieve resultaten nog moeten volgen, leveren de eerste onderzoeksfasen al waardevolle inzichten op. 

Onderzoeksleider hoogleraar cultuureducatie Edwin van Meerkerk vertelt: ‘De belangrijkste randvoorwaarden voor goede cultuureducatie zijn tijd, ruimte en deskundigheid.’

an foto’s van seances met geesten van overledenen tot het oorlogsleed in Soedan: de fotografie en kunst op het BredaPhoto Festival draaien om verhalen die troost kunnen bieden. Kunst wordt vaak ingezet als een luchtige pauze in zware tijden. Dat beelden ook troost en zelfs inspiratie kunnen brengen, is te zien in deze editie van het tweejaarlijkse festival BredaPhoto. Kunsthistoricus Joke de Wolf licht er voor Tijdgeest vier projecten uit.