Trends & Ontwikkelingen

Het oude gemeentehuis in Cuijk staat al lange tijd leeg. Momenteel ligt er een plan, in samenwerking met woningcorporatie Mooiland, om er woningen te realiseren, maar nu oppert een burgerinitiatief een heel andere invulling van het pand. „Laat Cuijk het culturele centrum van de gemeente worden.” In het plan staat dat het oude gemeentehuis in Cuijk de thuisbasis moet worden van een hoogwaardig kunst- en erfgoedinstituut, genaamd FORA Land van Cuijk, voor het hele Land van Cuijk.

Timothée Chalamet heeft zich niet geliefd gemaakt in de opera- en balletwereld. De acteur zei onlangs in een interview dat niemand meer iets om die kunstvormen geeft. Maar Nationale Opera & Ballet in Nederland laat een heel ander beeld zien.

De kritiek van Chalamet gaat in Nederland niet op, want de zalen zitten sinds de coronacrisis juist weer goed vol, zegt Ted Brandsen, directeur en choreograaf van Het Nationale Ballet. “Het gaat uitstekend. Het Nationale Ballet haalt de afgelopen jaren een zaalbezetting van 97 procent.” Sophie de Lint, directeur van De Nationale Opera, bevestigt het beeld dat Brandsen schetst. Brandsen en De Lint ontkrachten ook het beeld dat bezoekers van opera en ballet vooral welvarende ouderen zijn. "Onze grootste groep bezoekers bestaat uit mensen tussen de twintig en veertig jaar oud", zegt Brandsen.

De komst van het nieuwe Rijksmuseum Eindhoven gaat zeker niet ten koste van andere culturele voorzieningen in de stad. Sterker nog: het culturele veld wordt er juist door versterkt. Dat is de stellige overtuiging van burgemeester Jeroen Dijsselbloem, die dinsdagavond groen licht kreeg van ‘zijn’ gemeenteraad om de plannen voor het museum verder uit te werken.

De gemeente Zaanstad heeft laten onderzoeken welke vormen van externe financiering mogelijk zijn om alle lokale culturele ambities te realiseren. Met deze externe financiering moet de cultuursector uiteindelijk tot meer samenwerking en meer zelfredzaamheid komen. Uit dit rapport komt het advies om als gemeente vooral basisvoorwaarden te scheppen en dan de culturele sector zélf verder te laten groeien. Dan kunnen culturele instellingen en initiatieven in de gemeente ook zelf beter werken aan hun financiering.

Zaanstad kan de sector ondersteunen door het maken van een meerjarig subsidiestelsel in plaats van de huidige financiering per jaar en door een vastgoedagenda voor cultuur te maken. Zaanstad kan ook helpen om de kennis en capaciteit van instellingen te vergroten en door meer te co-financieren samen met andere partijen. Ook adviseert het rapport de gemeente om zich meer als ontwikkelpartner op te stellen én om cultuur nog meer te verbinden aan de gemeentelijke thema's en de Zaanse strategische opgaven. Het rapport is opgesteld door Backing Grounds en bevat een praktisch concept plan voor de periode 2026-2030. 

Het College van B&W van Zaanstad wil dat meer werk wordt gemaakt van broedplaatsen om de culturele en economische groei te stimuleren. Zaanstad telt nu meerdere broedplaatsen. Het zijn locaties in de gemeente waar makers, ondernemers en bewoners elkaar ontmoeten. Hier ontstaan veel nieuwe economische en culturele ideeën en initiatieven. Daarmee dragen de Zaanse broedplaatsen bij aan de samenhang en groei van de Zaanse samenleving.

Om dit te kunnen realiseren heeft Adviesbureau STIPO in opdracht van de gemeente een Aanpak Broedplaatsen opgesteld. Deze week deelt het college de aanpak met de Zaanse gemeenteraad. STIPO adviseert onder andere om capaciteit vrij te maken voor een coördinator broedplaatsenaanpak, om gemeentelijk vastgoed slim in te zetten en om samen te werken met pandbeheerders. 

Hoe bereid je je als museum voor op situaties zoals wateroverlast, brand, cyberaanvallen of maatschappelijke spanningen? En als er iets gebeurt: welke objecten wil je dan als eerste beschermen?  De Museumvereniging heeft twee nieuwe hulpmiddelen gepubliceerd die musea hierbij ondersteunen: de Wegwijzer Weerbaarheid collectiebeherende instellingen en het Selectiekader Weerbaarheid collectiebeherende instellingen. De tools helpen teams om risico’s te bespreken en concrete keuzes te maken voor de bescherming van hun collectie.

Deze week bracht de Museum Plus Bus voor de vijfduizendste keer een groep ouderen naar een museum. Vertrekpunt was dit keer Kaatsheuvel en op het programma stond een bezoek aan het H’Art Museum in Amsterdam. In het Brabants Dagblad meer over dit initiatief. 

De stichting zet activiteiten op speciaal voor ouderen die niet of niet meer in staat zijn zelfstandig een museum te bezoeken. Het is een samenwerkingsverband van achttien musea in Nederland. Met Topstukken on Tour reist de Museum Plus Bus met zestien replica’s van topstukken uit deelnemende musea langs verzorgingshuizen in heel Nederland. Per jaar rijdt de bus driehonderd ritten en is de tentoonstelling Topstukken on Tour in honderd verzorgingshuizen te zien.

Er ligt nu een mooi freerunpark in hartje Helmond, maar een bijbehorend programma ontbreekt. Het is een van de zaken die de overkoepelende urbanstichting RAUW! had willen oppakken. Maar door een verschil van inzicht over de toekomst bestaat die stichting alleen niet meer.

Ruim twee jaar heeft stichting RAUW! hard getrokken aan projecten in de Helmondse urban scene; een diverse wereld van onder meer hiphoppers, skaters en graffiti-artiesten. Het bestuur werd vaak voor allerlei projecten benaderd door de gemeente, maar daar stond geen geld tegenover, licht voormalig bestuurslid Teun Spreeuwenberg toe. „We zijn ook maar vrijwilligers he”, begint hij zijn verhaal. Het gevolg hiervan is dat iedereen weer zijn eigen weg zoekt in de urban scene, verwacht Spreeuwenberg. De eilandjes van voorheen keren weer terug. 

Breda zet vanaf deze week ambassadeurs voor diversiteit, inclusie en toegankelijkheid in de schijnwerpers. Met de nieuwe rondreizende expositie ‘Zo doen we dat in Breda’ vraagt de gemeente aandacht voor een belangrijke norm: intimidatie en discriminatie horen nergens thuis, niet in de stad, niet op de werkvloer en niet in het uitgaansleven. In Breda moet iedereen mee kunnen doen. 

Wethouder Marike de Nobel (diversiteit en inclusie): “Deze ambassadeurs laten zien waar Breda voor staat: een stad waar iedereen zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelt. Hun woorden maken duidelijk dat het onze gezamenlijke norm is om op te komen voor elkaar en geen ruimte te laten voor intimidatie of discriminatie. Dat is niet alleen een boodschap, het is wie we willen zijn als stad.” In de expositie staan krachtige portretten van Bredanaars centraal, ieder met een persoonlijke quote over gelijkwaardigheid. 

De komst van het nieuwe Rijksmuseum Eindhoven gaat zeker niet ten koste van andere culturele voorzieningen in de stad. Sterker nog: het culturele veld wordt er juist door versterkt. Dat is de stellige overtuiging van burgemeester Jeroen Dijsselbloem, die dinsdagavond groen licht kreeg van ‘zijn’ gemeenteraad om de plannen voor het museum verder uit te werken. Oppositiepartij Volt stelde bij de bespreking van het plan door de gemeenteraad nog voor om voor elke euro die Eindhoven straks structureel aan het nieuwe museum uitgeeft, óók een euro in de andere, al bestaande culturele instellingen te steken.

Dijsselbloem noemde dat een ‘wat vreemde gedachtesprong’. „Waarom zou je die twee aan elkaar koppelen? Wij zien het nieuwe Rijksmuseum echt als een toevoeging, een verrijking van het culturele veld in de stad”, aldus de burgemeester. Toch gaven meerdere partijen aan dat de groeiende stad een bredere culturele basis moet krijgen. „Als u vindt dat ook dáár een sprong in gemaakt moet worden, dan zien we dat na de verkiezingen misschien ook terug in een nieuw bestuursakkoord’, stelde Dijsselbloem.

Voor de derde keer op rij gaat de hoogste internationale onderscheiding voor boekontwerp, de Gouden Letter, naar Nederland. Ditmaal is het boek Ourouboros Wings van Benaiah French in de prijzen gevallen. Ourouboros Wings, is het afstudeerproject van kunstenaar en ontwerper French aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (KABK) in Den Haag.

Op zaterdag 6 juni heropent het Valkhof Museum in Nijmegen de deuren van zijn vertrouwde onderkomen. Het uit 1999 stammende gebouw onderging de afgelopen jaren een ingrijpende renovatie. De oorspronkelijke architect van het museum, UNStudio, verzorgde ook het ontwerp voor de opknapbeurt van het gebouw aan de rand van het Valkhofpark.

De renovatie, die werd gefinancierd door de gemeente Nijmegen, is aangegrepen om het museum toekomstbestendig, transparanter en energiezuiniger te maken. 

Op 11 februari deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) uitspraak over het hoger beroep dat Another Kind of Blue heeft ingesteld tegen de uitspraak van de rechtbank Den Haag van 18 september 2025. De rechtbank Den Haag had het Fonds in die uitspraak op alle punten in het gelijk gesteld. De Afdeling heeft geoordeeld dat bij twee adviseurs van de adviescommissie categorie II de schijn van belangenverstrengeling is gewekt. De Afdeling heeft het Fonds de opdracht gegeven een geheel nieuwe adviescommissie om een nieuw advies te vragen.

Fonds Podiumkunsten heeft uitvoering gegeven aan de uitspraak van de Afdeling en een nieuwe onafhankelijke adviescommissie samengesteld. De nieuwe adviescommissie heeft geadviseerd dat de aanvraag niet voor honorering in aanmerking komt. De directeur-bestuurder heeft het advies van de commissie overgenomen en de aanvraag afgewezen.

Amsterdam is de stad van kunst en cultuur, van musea en theaters, van dans, muziek en evenementen. Maar gratis komt dat niet. Waar moeten de schaarse middelen heen en wat doen we eigenlijk met ons erfgoed? Het Parool maakte een analyse van de verkiezingsprogramma's. Het goede nieuws voor de kunstsector: de meeste partijen willen er, na jaren van kaalslag, geld bij. Het slechte nieuws: niemand vertelt hoeveel. 

Het Sint Anthony Gasthuis bestaat 600 jaar en viert dat met een blijvend cadeau aan de stad. Ter gelegenheid van het jubileum schenkt het Sint Anthoon – zoals veel Leeuwarders het noemen – een 3,5 meter lang marmeren kunstwerk aan Leeuwarden. Het beeld krijgt eind dit jaar een plek bij de kleine vijver in de Prinsentuin. Al sinds 1425 speelt het Gasthuis een rol in de Leeuwarder samenleving. Met de schenking wil het bestuur die eeuwenlange band met de stad zichtbaar maken.

Het Europees Parlement heeft dinsdag met een ruime meerderheid aanbevelingen aangenomen om auteursrechtelijk beschermd creatief werk te beschermen tegen gebruik door generatieve kunstmatige intelligentie (genAI). Het EU-auteursrecht moet gelden voor alle genAI-systemen op de Europese markt, ongeacht waar die systemen zijn ontwikkeld. Het is wel zoeken naar een goed evenwicht. Europa zet stevig in op innovatie met AI, maar wil ook dat de economische positie van de originele makers beschermd wordt.

Ook in de 17de en 18de eeuw waren er al geweldige vrouwelijke kunstenaars, zo is nu te zien in een grote tentoonstelling in Gent. Ze blonken uit in zelfportretten. Het zelfportret hielp om zichzelf te presenteren als professional. Een pijnpunt is dat de tentoonstelling te zien is in een museum waar de vaste opstelling bestaat uit tientallen zalen vol oude kunst van mannen. Dan merk je pas goed hoe zo’n aparte vrouwententoonstelling, naast die officiële canon, toch een beetje een doekje voor het bloeden is.

De komende jaren plaatst netbeheerder Stedin nieuwe transformatorhuisjes in Amersfoort om het elektriciteitsnet te versterken. De gemeente grijpt dat moment aan om een deel van deze huisjes een bijzondere uitstraling te geven. Ze worden beschilderd met Amersfoortse gidssoorten: planten en dieren die kenmerkend zijn voor de natuur in en rond de stad. 

Gemeenten hebben een cruciale rol in het beleid voor cultuurbeoefening op school en in de vrije tijd. In een vierjaarlijks monitoronderzoek neemt LKCA dit beleid onder de loep. Daarin staan drie hoofdthema’s centraal: beleid, maatschappelijke oriëntatie en gemeentelijke organisatie. 

De meeste gemeenten (88%) hebben beleid voor cultuurbeoefening. Amateurkunstgroepen en scholen zijn de meest genoemde doelgroepen. Ruim de helft van de gemeenten met beleid voor cultuurbeoefening (60%) richt zich met diverse beleidsinstrumenten op centra voor de kunsten en muziekscholen, en in mindere mate op theater-, dans-, circus- of musicalscholen. Het faciliteren van (top)talentontwikkeling is een doel en minder dan 20 procent van de gemeenten subsidieert zelfstandige kunstdocenten. Geld is het meest genoemde knelpunt. Ruim driekwart van de gemeenten ervaart of voorziet knelpunten door bezuinigingen. 

Zestig erfgoedgemeenschappen bereiden zich voor op opname in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland. Het gaat om veel verschillende tradities, gebruiken en ambachten, variërend van dialectrock en rujak tot de perenveiling en de bruine kroeg. Achter elk van deze tradities staat een gemeenschap die zich actief inzet om het erfgoed levend te houden en door te geven aan volgende generaties. De lijst met nieuwe kandidaten laat zien hoe divers immaterieel erfgoed in Nederland is. Het gaat om tradities, festivals, ambachten, lokale gebruiken en culturele praktijken uit verschillende regio’s en gemeenschappen.

PwC Nederland brengt merkbeleving, werkomgeving en employee experience bij elkaar door een innovatieve samenwerking met het Koninklijk Concertgebouworkest. Met een speciaal ontwikkelde brand- en workplace experience 'Unlock high performance' zorgt klassieke muziek ervoor dat medewerkers zich gedurende hun werkdag beter kunnen concentreren, meer energie krijgen en momenten van rust ervaren.

Italië heeft een schilderij van Caravaggio gekocht voor 30 miljoen euro. Zelden betaalde het land zo veel geld voor een kunstwerk. Het Portret van Monseigneur Maffeo Barberini werd rond 1598 geschilderd. Het werk beeldt Maffeo Barberini af in zijn dertiger jaren, voordat hij in 1623 paus werd en verder door het leven ging als Urbanus VIII.

Het portret was lange tijd privébezit. Na meer dan een jaar onderhandelen werd er een deal gesloten. Tijdens de onderhandelingen was het schilderij al te bezichtigen op een tentoonstelling in Rome, die zo'n 450.000 bezoekers trok.

De gemeente Eindhoven wordt eigenaar van de creatieve werkplaatsen op Sectie-C in Tongelre. Volgens de gemeente is dat de beste manier om de broedplaatsen betaalbaar te houden. De oude fabriekshallen op Sectie-C staan aan de vooravond van een grootschalige herontwikkeling. Naast nieuwe creatieve werkplaatsen is er straks ook plek voor dertienhonderd appartementen en commerciële ruimten.

De aankoop van in totaal 19.500 vierkante meter aan creatieve ruimten is nu nog een voorkeursscenario, schrijven burgemeester en wethouders in een brief aan de gemeenteraad. In de komende maanden wordt dit scenario verder uitgewerkt. Het is de bedoeling dat de gemeente de broedplaatsgebouwen tegen kostprijs aan de Stichting Sectie-C gaat verhuren. 

Op 10 maart organiseerde het Fonds voor Cultuurparticipatie een hackathon voor de regiomakelaars van Fonds in de Regio. In Akoesticum (Ede) kwamen collega’s van het Fonds samen met vertegenwoordigers van de twaalf provinciale steuninstellingen. Tijdens de hackathon werkten vier teams van regiomakelaars samen aan één gedeeld kompas: een richtinggevend kader dat helderheid geeft over de rol, positie en werkwijze van de twaalf regiomakelaars bij de landelijke opschaling van Fonds in de Regio.

In 2025 startte het FCP met vier regiomakelaars; in 2026 groeien we door naar twaalf regiomakelaars in alle provincies. De regiomakelaars zijn afkomstig van de provinciale steuninstellingen. 

Tilburg zet haar naam als dansstad verder kracht bij: in oktober 2026 is de stad voor het eerst gastheer van een heuse regio-editie van de Nederlandse Dansdagen, het toonaangevende landelijke festival voor de Nederlandse dans. Schouwburg & Concertzaal Tilburg vormt samen met Tilburg Dansstad het hart van deze eerste Tilburgse editie, die plaatsvindt van 9 t/m 11 oktober 2026. 

De Gemeente Eindhoven heeft op 11 maart een intentieovereenkomst getekend om het pand van Muziekgebouw Eindhoven aan te kopen. Hierdoor huurt de gemeente het pand niet langer meer, maar wordt ze eigenaar van het muzikale hart van de stad.

Een belangrijke doelstelling hierbij is om het gebouw optimaal te faciliteren zodat het Muziekgebouw zich verder kan ontwikkelen als podium voor livemuziek. Ook is het financieel aantrekkelijker om het pand aan te kopen dan te huren en zorgt het ervoor dat noodzakelijke investeringen niet uitgesteld hoeven worden door externe voorwaarden of oplopende commerciële lasten. De komende tijd onderzoek het Muziekgebouw samen met de gemeente welke stappen deze mogelijke aankoop kan opleveren. 

Minister Letschert (OCW) geeft antwoord op Kamervragen over het beleid voor diversiteits en inclusie bij kunstsubsidies en de wijze waarop dit beleid doorwerkt in het aankoopbeleid van museale collecties. Het Tweede Kamerlid Van Duijvenvoorde (FVD) had de vragen gesteld.

In 20 jaar is CultuurCompaan uitgegroeid van een halve fte – puur gericht op binnenschoolse educatie – naar een team van 8 mensen dat samenwerkt met onder andere kunstprofessionals in de vrije tijd, woningcorporaties en sport- en welzijnsorganisaties. ‘Ons netwerk staat als een huis.’ En de financiering uit verschillende fondsen draagt bij aan het succes

Het Roosendaalse CultuurCompaan vindt dat iedereen moet kunnen meedoen aan kunst en cultuur. De organisatie besteedt daarom extra aandacht aan de jongeren en volwassenen die hier minder snel mee in aanraking komen. ‘Daarvoor is het belangrijk om steeds aan tafel te zitten bij sport- en welzijnsorganisaties’, legt bedrijfsleider Cécile Cooijmans uit. Gewoon doen, maar ook laten zien wát je doet: Cécile kan het niet vaak genoeg benadrukken.

Op 6 maart werd de landelijke campagne ‘Word kunstvakdocent’ gelanceerd. Elf kunstvakdocentopleidingen en stichting Méér Muziek in de Klas slaan de handen ineen voor meer diversiteit bij de instroom van nieuwe studenten. Veel groepen jongeren zijn ondervertegenwoordigd in opleidingen tot docent muziek, dans, theater of beeldende kunst. Omdat ze de opleidingen niet kennen of deze niet zien als reële optie. Zij missen de rolmodellen die nodig zijn om voor het vak te kiezen. Een brede groep kunstdocenten is hard nodig voor de toekomst van kunst- en cultuuronderwijs. Docenten die op hun beurt weer een nieuwe generatie talenten kunnen inspireren en opleiden.