In haar vorige blog schreef Liesbeth Jans, programmaleider ‘Verbinden’ het al: Landkunst bestaat deze zomer 10 jaar! Hoog tijd voor een reflectie, want daar vraagt een jubileum om. Hoe is het eigenlijk zover gekomen met Landkunst? Daarover schrijft Liesbeth in haar nieuwe blog.

Voorgeschiedenis

Eind jaren ’90 van de vorige eeuw raakte de term ‘Culturele Planologie’ in zwang. Er werd onderzocht hoe onze omgeving beter kon worden door integratie van planologie, cultuurhistorie, architectuur, natuur en beeldende kunst. De toenmalige staatssecretaris voor Cultuur, Rick van der Ploeg, zag een belangrijke rol voor kunstenaars bij het verbeteren van de kwaliteit van onze openbare ruimte.

In die tijd dacht ik mee over de opstart van een project voor het gebied De Venen in het Groene Hart. Een gebied tussen Utrecht en Noord- en Zuid-Holland. Het project kreeg de mooie titel ‘Zangsporen in De Venen’ en beoogde door bijdragen van kunstenaars de betrokkenheid van bewoners bij de herinrichting van het Venengebied te vergroten. De titel was één van de inspirerende bijdragen van kunstenaar Hans van Lunteren en ontleend aan het boek Songlines van Bruce Chatwin uit 1987. Chatwin beschrijft in dit boek zijn reis door Australië en de kennismaking met de cultuur van de Aboriginals waarin de Songlines de onzichtbare paden over de aarde en door de lucht zijn, die door hun voorouders in de Dreamtime werden gevolgd.

songlines

De Songlines zijn diep in het geheugen van de mensen verankerd. Ze zijn terug te vinden in verhalen, liederen, dans en schilderingen en zijn het navigatiesysteem waarmee je enorme afstanden kan afleggen door het lied in de juiste volgorde te zingen. Australië kent een uitgebreid systeem van Songlines over grondgebied waar verschillende talen worden gesproken. Maar talen zijn in dit geval geen barrières, omdat de melodie de identiteit van het land aangeeft. Als je luistert naar de melodie observeer je ook het land. De identiteit van de mensen en van het land wordt niet bepaald door aangelegde wegen, nieuwe gebouwen of grenzen, maar door eeuwenoude verhalen en herkenningspunten in de natuur zoals de flora en de fauna, waterstromen en rotspartijen.

Chatwin vertelt in dit boek niet alleen over Australië, maar deelt ook zijn aantekeningen over het nomadische in de mens. Over waaraan mensen hun identiteit ontlenen en hoe ze omgaan met sporen in het land. En dan blijkt dat in veel tijden en culturen mensen op een vergelijkbare manier hun identiteit ontlenen aan de natuur of het landschap. Een mooi bruggetje naar Landkunst. Wat wilden wij tien jaar geleden met de start van Landkunst?

genius loci

Margriet Kemper is betrokkene van het eerste uur, oud-docent van de academie in Den Bosch, kunstenaar en schrijver. Ze schreef in de eerste publicatie van Landkunst het volgende:
 
“Iedereen kent de ervaring dat een plek iets ‘eigens’ heeft. Veel mensen houden van het landschap van hun jeugd, omdat dit landschap vol betekenis is, vol herinneringen. De Romeinen spraken over de genius loci, de beschermgeest van een plek, zoals een dier of een wezen. Tegenwoordig betekent het begrip vooral “het eigene” van een de plek. De landschapsarchitect en de kunstenaar zouden moeten kijken en luisteren naar de kwaliteiten en eigenschappen van een plek voor hij of zij ermee aan de slag gaat.”

Dat is wat wij toen wilden en nu nog steeds willen: Kunstenaars, ontwerpers en gebiedsinrichters die zich concentreren op de genius loci, de geest van de plek, op de geschiedenis en op de verhalen die daar leven.

samenwerking

Landkunst gaat over twee dingen, over land en kunst. Maar misschien gaat Landkunst eigenlijk maar over één ding, namelijk samenwerking. De samenwerking tussen kunstenaars, bewoners, gebruikers en beheerders van het landschap. Om iets te kunnen realiseren in ons landschap heb je veel partners nodig. Ik ben er trots op dat het al 10 jaar lukt om veel partijen bij Landkunst te betrekken. Misschien is dit omdat we het besef delen hoe belangrijk het is om onze ruimte niet alleen technisch goed in te richten, maar ook om aandacht te besteden aan onzichtbare waarden die onze identiteit bepalen.

Waarom wij het woord Landkunst introduceerden en niet Land Art? Dat vertel ik je graag in mijn volgende blog.

Meer weten over landkunst?

Neem contact met mij op.

Liesbeth blogt

In gesprek of afrekenen?

In gesprek of afrekenen?

Adviseur Liesbeth Jans schrijft een blog over de afrekencultuur die opgang maakt in de kunstsector.

16 oktober 2020
Jaar van het Brabants Kloosterleven

Jaar van het Brabants Kloosterleven

Vijf ontwerpers en kunstenaars uit Noord-Brabant gaan aan de slag met de ontwerpopdracht ‘Brabantse Kloostericonen’.

7 oktober 2020
Blog | Taal …normaal?!

Blog | Taal …normaal?!

Adviseur Liesbeth Jans schrijft een blog over ons taalgebruik, taalverschillen en hoe er daardoor een mooie dialoog kan ontstaan.

17 september 2020
Anne Wenzel creëert herdenkingsplek voor Anne Frank in Den Bosch

Anne Wenzel creëert herdenkingsplek voor Anne Frank in Den Bosch

Iedereen kan sinds juli het Monument voor Vrijheid in volle glorie bewonderen.

2 september 2020
Trek erop uit! #2

Trek erop uit! #2

Musea, presentatie-instellingen, galeries en podia hebben hun publiek hard nodig. Onze adviseur Liesbeth Jans tipt hoopgevende kunstinitiatieven.

24 augustus 2020
Reis mee langs Brabantse innovatiekracht en creativiteit

Reis mee langs Brabantse innovatiekracht en creativiteit

Vraag nu aan! ‘All Inclusive!': de inspiratiegids vol voorbeelden van Brabantse innovatieve kracht en creativiteit.

10 augustus 2020
Speciale aandacht voor het Brabantse kloosterleven

Speciale aandacht voor het Brabantse kloosterleven

2021 wordt het jaar van het Brabantse kloosterleven, met verschillende activiteiten en een ontwerpopdracht.

1 juli 2020
Kunstloc ondersteunt ontwikkeling Slavernij Monument in Tilburg

Kunstloc ondersteunt ontwikkeling Slavernij Monument in Tilburg

In Tilburg is het initiatief genomen om een monument op te richten om het slavernijverleden te herdenken.

18 juni 2020
Trek erop uit!

Trek erop uit!

Talentontwikkelingstraject De Kunstopdracht heeft verschillende mooie resultaten opgeleverd in de openbare ruimte.

16 juni 2020
Blog | Hoe gaan we de post-corona samenleving inrichten?

Blog | Hoe gaan we de post-corona samenleving inrichten?

Welke rol kunnen kunstenaars spelen bij het inrichten van de openbare ruimte? Adviseur Liesbeth Jans blogt over post-corona vraagstukken.

10 juni 2020
Den Bosch krijgt monument voor Anne Frank

Den Bosch krijgt monument voor Anne Frank

Anne Wenzel ontwierp het kunstwerk voor het Anne Frankplein in Den Bosch. De vogel van keramiek staat symbool voor vrijheid.

3 juni 2020
Blog | Denken over herdenken

Blog | Denken over herdenken

Nederland werd 75 jaar geleden bevrijd en we herdenken dit door de coronacrisis op een andere manier. Onze adviseur Liesbeth Jans schreef haar gedachtes over herdenken op in een blog.

30 april 2020
Blog | WaarnaARToe (nu musea en theaters gesloten zijn)?

Blog | WaarnaARToe (nu musea en theaters gesloten zijn)?

Hoe kunnen we in tijden van corona thuis vanaf de bank kunst beleven? Onze adviseur Liesbeth Jans schreef een blog over het enorme belang van kunst en creativiteit in tijden van crisis.

2 april 2020
Blog | Kleine stappen met grote gevolgen

Blog | Kleine stappen met grote gevolgen

De sprekers bij de bijeenkomst Muziek in de Zorg laten zien hoe kleine, liefdevolle acties grote gevolgen kunnen hebben. Dat inspireerde onze adviseur Liesbeth Jans tot een nieuwe blog.

9 maart 2020
Halve Zolenroute compleet met Het Koffijhuis van Marcel Smink

Halve Zolenroute compleet met Het Koffijhuis van Marcel Smink

Een verdwenen station en Indische baten vormen de inspiratie voor Het Koffijhuis. Het laatste werk op de kunstroute door de gemeenten Geertruidenberg, Heusden en Waalwijk.

6 maart 2020
Kunstloc benadrukt belang van inzet kunstenaars bij innovatie tijdens symposium AWTI

Kunstloc benadrukt belang van inzet kunstenaars bij innovatie tijdens symposium AWTI

Kunstloc adviseur Netty van de Kamp over de onmisbare, innovatieve kracht van kunstenaars.

2 maart 2020
Blog | Innoveren met kunstenaars

Blog | Innoveren met kunstenaars

Kunstenaars kunnen een sterke rol spelen bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken zoals de energietransitie. Zo bepleit nu ook de AWTI.

13 februari 2020
Blog | Beauty is in the eye of the beholder

Blog | Beauty is in the eye of the beholder

Liesbeth Jans werd aan het einde van het jaar een beetje kriegelig van de subjectieve eindejaarslijstjes. Er was er echter een die haar aandacht trok. Over de disbalans tussen mannelijke en vrouwelijke makers in Nederlandse kunstcollecties.

10 januari 2020
Blog | Tend and befriend

Blog | Tend and befriend

Het is een drukke tijd. De rode draad bij al deze activiteiten was de zorg voor de samenleving en de wens om gezamenlijk oplossingen voor de grote maatschappelijke opgaven te ontwikkelen, to change the inevitable.

25 oktober 2019
Blog | Kunst als een magneet

Blog | Kunst als een magneet

Samen met bewoners kijken naar hun ideeën en mogelijkheden zoeken om die sterker te maken. Liesbeth Jans blogt over lokale samenwerkingsverbanden die zich richten op het inrichten van de eigen omgeving.

24 september 2019
Blog | Kunst, wetenschap en innovatie

Blog | Kunst, wetenschap en innovatie

Wanneer kunstenaars uit verschillende disciplines gekoppeld worden aan wetenschappers ontstaan belangrijke innovatieve producten.

13 augustus 2019
Blog | De schoonheid van treinstations

Blog | De schoonheid van treinstations

Kunstenaars kunnen een kwaliteit aan de omgeving toevoegen waardoor die een eigen identiteit krijgt, kunnen een ziel aanbrengen in de ruimte waardoor die herkenbaar wordt en weer een menselijke maat krijgt.

28 juni 2019
Blog | De identiteit van het landschap

Blog | De identiteit van het landschap

Landkunst is iets anders dan zomaar een kunstwerk in het landschap plaatsen. Liesbeth Jans blogt over het zichtbaar maken van de identiteit van het landschap.

16 mei 2019
Blog | Afval=Landschap

Blog | Afval=Landschap

Wij leven met tegenstellingen die we zelf hebben gecreëerd en waar we nu zelf oplossingen voor moeten zoeken.

23 april 2019
Blog | Living in paradox

Blog | Living in paradox

Ik worstel nog een beetje met het thema van het CWF, Living in Paradox. Ik vind het mooi en aansprekend, maar tegelijkertijd verwarrend.

12 maart 2019
Blog | De ongekende kracht van verbeelding

Blog | De ongekende kracht van verbeelding

De samenwerking tussen de cultuursector en andere maatschappelijke sectoren wordt gestimuleerd om een goede leefomgeving te creëren, opdrachtgeverschap aan makers te bevorderen en hun de gelegenheid te geven zich als cultureel ondernemer te ontwikkelen.

2 januari 2019
Blog | We are such stuff / as dreams are made on

Blog | We are such stuff / as dreams are made on

Liesbeth Jans blikt vooruit én terug. Wat is er van die ruim 100 kunstwerken geworden die voor mij persoonlijk een bijzondere betekenis hebben?

4 mei 2018
Blog | Kunst en samenleving

Blog | Kunst en samenleving

In haar laatste blog van 2017 zoomt Liesbeth Jans in op kunst en samenleving.

10 december 2017
Blog | Over kunst, kwaliteit en autonomie

Blog | Over kunst, kwaliteit en autonomie

‘Verbinden’ is een buzz woord is geworden, een woord dat overal rond zoemt maar ook inhoudsloos dreigt te worden. Wie of wat wordt met elkaar verbonden? En waarom? Liesbeth Jans blogt hierover.

4 oktober 2017
Blog | 10 jaar landkunst, het vervolg

Blog | 10 jaar landkunst, het vervolg

Waarom werd het woord Landkunst geïntroduceerd en niet Land Art? Daar hebben wij in Brabant zo onze redenen voor. Liesbeth Jans blogt over 10 jaar Landkunst.

4 juli 2017
Blog | Tien jaar landkunst

Blog | Tien jaar landkunst

In haar vorige blog schreef Liesbeth Jans, programmaleider ‘Verbinden’ het al: Landkunst bestaat deze zomer 10 jaar! Hoog tijd voor een reflectie, want daar vraagt een jubileum om. Hoe is het eigenlijk zover gekomen met Landkunst? Daarover schrijft Liesbeth in haar nieuwe blog.

17 mei 2017
Blog | Kunst en publieke ruimte

Blog | Kunst en publieke ruimte

2017 wordt internationaal het jaar van kunst in de publieke ruimte met manifestaties die zich nadrukkelijk richten op het verbinden van kunst aan onze fysieke en sociale omgeving. Liesbeth Jans blogt hierover.

4 maart 2017
Inspiratiemagazine 'Who Cares?' gelanceerd

Inspiratiemagazine 'Who Cares?' gelanceerd

Het eerste exemplaar van het inspiratiemagazine ‘Who Cares? | kunst & zorg’ werd donderdag 8 december in ontvangst genomen door Henri Swinkels, Gedeputeerde Leefbaarheid en Cultuur van de provincie Noord-Brabant. Dit magazine boordevol beelden en artikelen geeft een inspirerend beeld van mogelijkheden om vanuit kunst bij te dragen aan prettige, mooie en duurzame zorgomgeving. Een omgeving die ten goede komt aan de zorg en dus aan onze samenleving.

8 december 2016
Blog | Verbinden

Blog | Verbinden

Verbinden is een buzzwoord. Iedereen gebruikt het. Wij ook. Liesbeth Jans blogt over de betekenis van verbinden.

4 december 2016