In haar vorige blog schreef Liesbeth Jans, programmaleider ‘Verbinden’ het al: Landkunst bestaat deze zomer 10 jaar! Hoog tijd voor een reflectie, want daar vraagt een jubileum om. Hoe is het eigenlijk zover gekomen met Landkunst? Daarover schrijft Liesbeth in haar nieuwe blog.

Voorgeschiedenis

Eind jaren ’90 van de vorige eeuw raakte de term ‘Culturele Planologie’ in zwang. Er werd onderzocht hoe onze omgeving beter kon worden door integratie van planologie, cultuurhistorie, architectuur, natuur en beeldende kunst. De toenmalige staatssecretaris voor Cultuur, Rick van der Ploeg, zag een belangrijke rol voor kunstenaars bij het verbeteren van de kwaliteit van onze openbare ruimte.

In die tijd dacht ik mee over de opstart van een project voor het gebied De Venen in het Groene Hart. Een gebied tussen Utrecht en Noord- en Zuid-Holland. Het project kreeg de mooie titel ‘Zangsporen in De Venen’ en beoogde door bijdragen van kunstenaars de betrokkenheid van bewoners bij de herinrichting van het Venengebied te vergroten. De titel was één van de inspirerende bijdragen van kunstenaar Hans van Lunteren en ontleend aan het boek Songlines van Bruce Chatwin uit 1987. Chatwin beschrijft in dit boek zijn reis door Australië en de kennismaking met de cultuur van de Aboriginals waarin de Songlines de onzichtbare paden over de aarde en door de lucht zijn, die door hun voorouders in de Dreamtime werden gevolgd.

songlines

De Songlines zijn diep in het geheugen van de mensen verankerd. Ze zijn terug te vinden in verhalen, liederen, dans en schilderingen en zijn het navigatiesysteem waarmee je enorme afstanden kan afleggen door het lied in de juiste volgorde te zingen. Australië kent een uitgebreid systeem van Songlines over grondgebied waar verschillende talen worden gesproken. Maar talen zijn in dit geval geen barrières, omdat de melodie de identiteit van het land aangeeft. Als je luistert naar de melodie observeer je ook het land. De identiteit van de mensen en van het land wordt niet bepaald door aangelegde wegen, nieuwe gebouwen of grenzen, maar door eeuwenoude verhalen en herkenningspunten in de natuur zoals de flora en de fauna, waterstromen en rotspartijen.

Chatwin vertelt in dit boek niet alleen over Australië, maar deelt ook zijn aantekeningen over het nomadische in de mens. Over waaraan mensen hun identiteit ontlenen en hoe ze omgaan met sporen in het land. En dan blijkt dat in veel tijden en culturen mensen op een vergelijkbare manier hun identiteit ontlenen aan de natuur of het landschap. Een mooi bruggetje naar Landkunst. Wat wilden wij tien jaar geleden met de start van Landkunst?

genius loci

Margriet Kemper is betrokkene van het eerste uur, oud-docent van de academie in Den Bosch, kunstenaar en schrijver. Ze schreef in de eerste publicatie van Landkunst het volgende:
 
“Iedereen kent de ervaring dat een plek iets ‘eigens’ heeft. Veel mensen houden van het landschap van hun jeugd, omdat dit landschap vol betekenis is, vol herinneringen. De Romeinen spraken over de genius loci, de beschermgeest van een plek, zoals een dier of een wezen. Tegenwoordig betekent het begrip vooral “het eigene” van een de plek. De landschapsarchitect en de kunstenaar zouden moeten kijken en luisteren naar de kwaliteiten en eigenschappen van een plek voor hij of zij ermee aan de slag gaat.”

Dat is wat wij toen wilden en nu nog steeds willen: Kunstenaars, ontwerpers en gebiedsinrichters die zich concentreren op de genius loci, de geest van de plek, op de geschiedenis en op de verhalen die daar leven.

samenwerking

Landkunst gaat over twee dingen, over land en kunst. Maar misschien gaat Landkunst eigenlijk maar over één ding, namelijk samenwerking. De samenwerking tussen kunstenaars, bewoners, gebruikers en beheerders van het landschap. Om iets te kunnen realiseren in ons landschap heb je veel partners nodig. Ik ben er trots op dat het al 10 jaar lukt om veel partijen bij Landkunst te betrekken. Misschien is dit omdat we het besef delen hoe belangrijk het is om onze ruimte niet alleen technisch goed in te richten, maar ook om aandacht te besteden aan onzichtbare waarden die onze identiteit bepalen.

Waarom wij het woord Landkunst introduceerden en niet Land Art? Dat vertel ik je graag in mijn volgende blog.

Meer weten over landkunst?

Neem contact met mij op.

Liesbeth blogt

Blog | Beauty is in the eye of the beholder

Blog | Beauty is in the eye of the beholder

Liesbeth Jans werd aan het einde van het jaar een beetje kriegelig van de subjectieve eindejaarslijstjes. Er was er echter een die haar aandacht trok. Over de disbalans tussen mannelijke en vrouwelijke makers in Nederlandse kunstcollecties.

10 januari 2020
Blog | Tend and befriend

Blog | Tend and befriend

Het is een drukke tijd. De rode draad bij al deze activiteiten was de zorg voor de samenleving en de wens om gezamenlijk oplossingen voor de grote maatschappelijke opgaven te ontwikkelen, to change the inevitable.

25 oktober 2019
Blog | Kunst als een magneet

Blog | Kunst als een magneet

Samen met bewoners kijken naar hun ideeën en mogelijkheden zoeken om die sterker te maken. Liesbeth Jans blogt over lokale samenwerkingsverbanden die zich richten op het inrichten van de eigen omgeving.

24 september 2019
Blog | Kunst, wetenschap en innovatie

Blog | Kunst, wetenschap en innovatie

Wanneer kunstenaars uit verschillende disciplines gekoppeld worden aan wetenschappers ontstaan belangrijke innovatieve producten.

13 augustus 2019
Blog | De schoonheid van treinstations

Blog | De schoonheid van treinstations

Kunstenaars kunnen een kwaliteit aan de omgeving toevoegen waardoor die een eigen identiteit krijgt, kunnen een ziel aanbrengen in de ruimte waardoor die herkenbaar wordt en weer een menselijke maat krijgt.

28 juni 2019
Blog | De identiteit van het landschap

Blog | De identiteit van het landschap

Landkunst is iets anders dan zomaar een kunstwerk in het landschap plaatsen. Liesbeth Jans blogt over het zichtbaar maken van de identiteit van het landschap.

16 mei 2019
Blog | Afval=Landschap

Blog | Afval=Landschap

Wij leven met tegenstellingen die we zelf hebben gecreëerd en waar we nu zelf oplossingen voor moeten zoeken.

23 april 2019
Blog | Living in paradox

Blog | Living in paradox

Ik worstel nog een beetje met het thema van het CWF, Living in Paradox. Ik vind het mooi en aansprekend, maar tegelijkertijd verwarrend.

12 maart 2019
Blog | De ongekende kracht van verbeelding

Blog | De ongekende kracht van verbeelding

De samenwerking tussen de cultuursector en andere maatschappelijke sectoren wordt gestimuleerd om een goede leefomgeving te creëren, opdrachtgeverschap aan makers te bevorderen en hun de gelegenheid te geven zich als cultureel ondernemer te ontwikkelen.

2 januari 2019
Blog | We are such stuff / as dreams are made on

Blog | We are such stuff / as dreams are made on

Liesbeth Jans blikt vooruit én terug. Wat is er van die ruim 100 kunstwerken geworden die voor mij persoonlijk een bijzondere betekenis hebben?

4 mei 2018
Blog | Kunst en samenleving

Blog | Kunst en samenleving

In haar laatste blog van 2017 zoomt Liesbeth Jans in op kunst en samenleving.

10 december 2017
Blog | Over kunst, kwaliteit en autonomie

Blog | Over kunst, kwaliteit en autonomie

‘Verbinden’ is een buzz woord is geworden, een woord dat overal rond zoemt maar ook inhoudsloos dreigt te worden. Wie of wat wordt met elkaar verbonden? En waarom? Liesbeth Jans blogt hierover.

4 oktober 2017
Blog | 10 jaar landkunst, het vervolg

Blog | 10 jaar landkunst, het vervolg

Waarom werd het woord Landkunst geïntroduceerd en niet Land Art? Daar hebben wij in Brabant zo onze redenen voor. Liesbeth Jans blogt over 10 jaar Landkunst.

4 juli 2017
Blog | Tien jaar landkunst

Blog | Tien jaar landkunst

In haar vorige blog schreef Liesbeth Jans, programmaleider ‘Verbinden’ het al: Landkunst bestaat deze zomer 10 jaar! Hoog tijd voor een reflectie, want daar vraagt een jubileum om. Hoe is het eigenlijk zover gekomen met Landkunst? Daarover schrijft Liesbeth in haar nieuwe blog.

17 mei 2017
Blog | Kunst en publieke ruimte

Blog | Kunst en publieke ruimte

2017 wordt internationaal het jaar van kunst in de publieke ruimte met manifestaties die zich nadrukkelijk richten op het verbinden van kunst aan onze fysieke en sociale omgeving. Liesbeth Jans blogt hierover.

4 maart 2017
Inspiratiemagazine 'Who Cares?' gelanceerd

Inspiratiemagazine 'Who Cares?' gelanceerd

Het eerste exemplaar van het inspiratiemagazine ‘Who Cares? | kunst & zorg’ werd donderdag 8 december in ontvangst genomen door Henri Swinkels, Gedeputeerde Leefbaarheid en Cultuur van de provincie Noord-Brabant. Dit magazine boordevol beelden en artikelen geeft een inspirerend beeld van mogelijkheden om vanuit kunst bij te dragen aan prettige, mooie en duurzame zorgomgeving. Een omgeving die ten goede komt aan de zorg en dus aan onze samenleving.

8 december 2016
Blog | Verbinden

Blog | Verbinden

Verbinden is een buzzwoord. Iedereen gebruikt het. Wij ook. Liesbeth Jans blogt over de betekenis van verbinden.

4 december 2016