Trends & Ontwikkelingen

Dankzij de steun van betrokken bedrijven en organisaties kunnen 77 kinderen en jongeren van de wachtlijst komend jaar deelnemen aan lessen en activiteiten van De Kubus. Met het Kubus Fonds voor Talentontwikkeling neemt De Kubus zelf het initiatief om ook in de toekomst zoveel mogelijk kinderen de kans te geven zich creatief te ontwikkelen. Tegelijkertijd bouwt De Kubus daarmee aan een bredere financiële basis, waardoor de continuïteit van haar aanbod beter kan worden gewaarborgd.

Op zaterdag 30 mei organiseerde Keunstwurk de netwerkbijeenkomst Onderwijs & Muziek Fryslân.  Meer dan 30 vertegenwoordigers uit het onderwijs, gemeenten, muziekverenigingen, federaties en opleidingsinstituten gingen met elkaar in gesprek over een urgente uitdaging: het groeiende tekort aan muziekdocenten en dirigenten in Fryslân. Muziekverenigingen, scholen en culturele organisaties merken steeds vaker dat het lastig is om gekwalificeerde docenten en dirigenten te vinden. Deze ontwikkeling vraagt om een gezamenlijke aanpak van het onderwijs en het muziekveld.

Sing & Dance UP! maakt deel uit van het programma Méér kunst en cultuur in School en Omgeving van Stichting Méér Muziek in de Klas. Daarmee wordt gewerkt aan meer kansengelijkheid voor kinderen die niet vanzelfsprekend in aanraking komen met kunst en cultuur. Presentator Matheu Hinzen volgt de aanloop naar Sing & Dance UP!, het jaarlijkse zang- en dansevenement in Rotterdam AHOY. Dit wordt uitgezonden in vier afleveringen op NPO Zapp. 

St. Joost School of Art & Design heeft zich officieel aangesloten bij de Kunstcampus in ‘s Hertogenbosch. Met de ondertekening van het samenwerkingsconvenant verbindt de kunstacademie zich aan een groeiend netwerk van culturele, educatieve en maatschappelijke partners die gezamenlijk bouwen aan een inspirerende omgeving voor talentontwikkeling, onderzoek en innovatie.

De Kunstcampus brengt organisaties, makers en kennisinstellingen samen rond een gedeelde ambitie: het versterken van de positie van kunst en cultuur als motor voor maatschappelijke ontwikkeling.

Op basisschool De Ruimte in Son en Breugel heeft cultuureducatie een vaste plek in het dagelijks onderwijs. Niet als los project, maar als manier van leren die door alles heen loopt. “Kinderen gebruiken taal, schrijven, lezen en rekenen als gereedschap. Kunst en cultuur zijn de vormgeving,” zegt schoolleider Michiel van Dijck. “Die basis is belangrijk, omdat het ruimte geeft aan hun creativiteit en ontwikkeling als mens.”

De circuswereld in Nederland is klein, maar groeiende. Er zijn in dit land slechts twee bachelors circus, waarvan één bij Fontys. En hoewel het aantal studenten hier al jaren stabiel is, is er wel sprake van een lichte stijging in het aantal Nederlandse en Belgische studenten.

Circus is een nomadisch vak dat onlosmakelijk verbonden is aan een rondreizend bestaan. Een circusartiest is eigenlijk nooit lang op één plek, en dat zorgt er volgens Josine Fontrodona, studieleider van de Fontys-bachelor Circus and Performance Art, voor dat deze studie bij Fontys voornamelijk buitenlandse studenten trekt. Maar, geeft ze toe: ook het aantal Nederlandse (en Belgische) studenten groeit. Toch zijn we er nog lang niet, vindt Fontrodona. 

Een toneelstuk tijdens een college? Dat kan. Bij de les Cultuursensitief Werken van de opleiding Social Work van Avans kwam theatergroep Kulis langs met een voorstelling over dementie bij migrantengezinnen. “Wij hopen bewustwording te creëren bij onze studenten over hoe cultuur de zorgbeleving beïnvloedt”, vertelt docent Social Work Sanna Yaseen.

SintLucas blijft zich doorontwikkelen en speelt in op de veranderingen in het werkveld en AI (kunstmatige intelligentie). Door de groei van het aantal studenten in de komende jaren, ontstaat er behoefte aan extra ruimte op de locatie in Boxtel.

De instroom van nieuwe studenten is dit schooljaar met circa 20 procent gegroeid. Ook voor schooljaar 2026-2027 wordt een groei verwacht onder andere door de start van de nieuwe specialisatie Vakman Hout. Om deze ontwikkeling binnen het gebouw mogelijk te maken en ook in de toekomst toonaangevend onderwijs te blijven bieden, krijgt een deel van het gebouw vanaf schooljaar 2026 –2027 een andere invulling. De zaal van Podium Boxtel wordt hiervoor gebruikt. 

Dankzij de samenwerking tussen SintLucas en Het Ambachtshuis Brabant krijgen bijvoorbeeld studenten van de nieuwe opleiding Vakman hout de mogelijkheid om gebruik te maken van de faciliteiten en werkruimtes van Het Ambachtshuis Brabant in Den Bosch. Een inspirerende en professionele omgeving waarin zij hun skills ontwikkelen, ervaring opdoen en het ambacht in het werkveld beleven.

Thijs van der Steen, directeur SintLucas: “Voor ons als vakschool is samenwerking essentieel om jongeren optimaal voor te bereiden op hun toekomst."

Binnen de creatieve vakscholen in Nederland staat SintLucas op de eerste plek in de JOB Monitor, de landelijke monitor waarin mbo-studenten wordt gevraagd naar hun mening over de school en het onderwijs. 

Studenten geven SintLucas als school een 7,3 en hun opleiding een 7,4. Zij zijn met name tevreden over de docenten, de manier van lesgeven en de begeleiding. Vergeleken met de JOB-monitor in 2024, zijn de scores van SintLucas licht gestegen, de school scoorde toen een 7,2. 

Reimerswaalse jongeren tot en met 18 jaar kunnen vanaf volgend jaar tot 200 euro krijgen om muziekonderwijs te volgen en 50 euro voor andere culturele activiteiten. Op die manier wil de gemeente de aanstaande uittreding uit de Zeeuwse Muziekschool ondervangen.

Dat staat in het kersverse Uitvoeringsplan Cultuur 2026-2029 waar afgelopen maanden aan is gewerkt. Reimerswaal neemt met ingang van volgend jaar definitief afscheid van de Gemeenschappelijke Regeling de Zeeuwse Muziekschool, vanwege aanhoudende financiële problemen waar de deelnemende gemeenten steeds voor moeten opdraaien.

De Tweede Kamer wil straks dat elke school in het basis- en voortgezet onderwijs verplicht een goede schoolbibliotheek krijgt. Het voorstel komt van D66 en krijgt steun van PRO, JA21 en coalitiepartij VVD. De leesvaardigheid van jongeren staat al jaren onder druk. Met de verplichting willen de partijen zorgen dat elke leerling op school toegang krijgt tot goede boeken.

Een nieuwe prullenbak met een kunstwerk van een basisschoolleerling staat vanaf dit weekend in de Ameidestraat in Helmond. Het ontwerp is gemaakt tijdens de Klien it-challenge, waar kinderen leren over afval en hergebruik.

De Klien it-challenge had dit jaar als thema natuurlijke kringlopen. Leerlingen maakten ontwerpen met dit thema in gedachten. Het winnende kunstwerk is verwerkt op de prullenbak die nu in de Ameidestraat te zien is.

„Vanochtend heb ik mogen oefenen met vioolspelen”, vertelt Heije Beets (6). De open dag van Nieuwe Veste in Breda biedt jong en oud de kans om hun creatieve geest de vrije loop te laten gaan. „Straks wil ik nog andere instrumenten gaan proberen.”

„Wij kwamen hier wel eens naar de bieb om te lezen”, zegt Milou Aerts, de moeder van Heije. „Maar voor muziek of cursussen zijn we hier nog nooit geweest.” Om het aanbod van Nieuwe Veste te ontdekken, is de open dag op zondag 21 juni voor Heije en alle andere bezoekers het uitgelezen moment. Nieuwe Veste organiseert het Nieuwe Vestival ieder jaar.

De gemeente Emmen zet een belangrijke stap in de vernieuwing van het centrum. Architectenbureau Mecanoo uit Delft gaat het nieuwe cultuurgebouw van Facet aan het Mondriaanplein ontwerpen. Met deze keuze komt de komst van het nieuwe cultuurgebouw weer dichterbij. De bouw start naar verwachting in de tweede helft van 2027.

Wethouder Patrick de Jonge is blij met deze volgende stap. “Met de komst van Facet krijgt het Mondriaanplein een nieuwe impuls. Het cultuurgebouw trekt bezoekers en maakt het centrum aantrekkelijker voor inwoners, ondernemers en bezoekers.”

Voor Huis73 is een rijksmonumentaal ensemble van twee samengestelde bouwblokken in de historische binnenstad van Den Bosch volledig getransformeerd. Het monumentale karakter van de afzonderlijke panden is behouden en zichtbaar gemaakt. De bijzondere karakterverschillen dragen bij aan de ruimtelijke kwaliteit. 

Dankzij slimme doorbraken, een warm interieur, herontdekte zolders, bijzondere etalages en raamopenigen en een steiger aan de Dieze bestaat Huis73 uit een gevarieerde, rijke reeks binnen- en buitenruimtes die allen in dienst staan van uiteenlopende activiteiten en bezoekers. 

Kunsten ’92 heeft vorige week gereageerd op een internetconsultatie van de Rijksoverheid over het Besluit vernieuwde kerndoelen overige leergebieden. 

Uit de reactie: “Wij […] maken ons zorgen over de verschuiving van ‘en’ naar ‘of’ in de formulering van kunstdisciplines. Deze wijziging kan ertoe leiden dat leerlingen slechts met een deel van de disciplines kennismaken, met risico op ongelijkheid in het onderwijsaanbod.” Daarmee dreigt het cultuuronderwijs minder samenhangend en minder breed te worden, terwijl juist die brede kennismaking essentieel is voor gelijke kansen en de ontwikkeling van creativiteit en cultureel bewustzijn. 

Vorig jaar is Méér Muziek in de Klas gestart met een pilot voor een voucherregeling, exclusief voor leden van de Professionele Leergemeenschap Caribische Opleidingen. Het doel van deze impuls is het ondersteunen van initiatieven uit de PLG die ervoor zorgen dat er duurzaam méér kunst en cultuur bij kinderen en jongeren komt in het Caribische deel van het Koninkrijk. Tijdens online bijeenkomsten op 4 en 9 juni 2026 presenteerden de ontvangers van deze vouchers hun eerste resultaten. Een greep uit de initiatieven en samenwerkingen.

‘Ik wil studenten laten zien hoe mooi een carrière als muziekdocent in het speciaal onderwijs kan zijn', zegt muziekdocent Kim Schimmel. Bij een aantal conservatoria in Nederland komt gespecialiseerd onderwijs niet of nauwelijks aan bod. Daar probeert Kim verandering in te brengen met het seminar Speciaal Onderwijs.

Op Paleis Het Loo opende op 3 juni de Creatiefste Expositie van Nederland, met werk van ruim duizend basisscholieren uit heel het land. Met de expositie willen we laten zien hoe belangrijk kunst- en cultuuronderwijs is in het basisonderwijs en wat dit oplevert voor de ontwikkeling van kinderen.

Voor kinderen in het gespecialiseerd onderwijs is een bezoek aan het theater vaak niet vanzelfsprekend. Vervoer, begeleiding, prikkelverwerking of fysieke toegankelijkheid vormen drempels. Met Get Moved probeert Gwen Sengers hier verandering in te brengen. Een interview met een gedreven kracht achter de schermen.

In 2022 lanceerde het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een ‘Masterplan basisvaardigheden’. De maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen om de taal- en rekenvaardigheden van kinderen te verbeteren hebben niet genoeg resultaat opgeleverd, schrijft staatssecretaris van Onderwijs en Emancipatie Judith Tielen (VVD) woensdag in een Kamerbrief. De miljoenen aan subsidies die sinds 2022 beschikbaar zijn gesteld aan scholen hebben volgens Tielen nog niet het „gewenste effect” gehad. 

Hoewel het ‘Masterplan’ niet wordt geschrapt, wil Tielen dat er meer nadruk komt te liggen op taal. De hoop is dat andere basisvaardigheden daarna ook sneller zullen verbeteren. „De noodzaak is groot om taal nu echt op de eerste plaats te zetten”, schrijft Tielen. „Taal is essentieel voor de ontwikkeling van leerlingen, ook om zich op andere vlakken te kunnen ontplooien.”

Afstuderen in een saai klaslokaal? De studenten van het Summa College in elk geval niet. Het jaarlijkse terugkerend Crafted festival transformeert het Klokgebouw tot een bijzonder festival. Het industriële Klokgebouw wordt omgetoverd tot een waar kijkspel. Van fashion en interieurbouw tot technologie en van design tot hospitality. Elke hoek van de ruimte wordt gevuld door iets waar de studenten het gehele jaar hard aan hebben gewerkt.

Voor duizenden basisschoolleerlingen uit Oisterwijk, Moergestel en Haaren is een bezoek aan het theater inmiddels geen uitzondering meer, maar een vanzelfsprekend onderdeel van hun schooltijd. Dankzij de inzet van de cultuurcoach van de gemeente Oisterwijk bezoeken komend schooljaar maar liefst 2.331 kinderen een professionele voorstelling in cultureel centrum Tiliander.

Het project, onderdeel van het Uitvoeringsprogramma Cultuur van de gemeente Oisterwijk, richt zich op cultuureducatie vanaf jonge leeftijd

‘Word kunstvakdocent.’ Met een landelijke campagne roepen stichting Méér Muziek in de Klas en de kunstvakdocentopleidingen jongeren op om voor een loopbaan in het cultuuronderwijs te kiezen. Want meer docenten en vooral meer diversiteit is dringend gewenst. Dat vraagt ook aanpassingen in de huidige opleidingen en selectie van studenten.

CDA-Kamerlid Eveline Tijmstra wil zich zeker inspannen voor goede culturele voorzieningen. Maar het heil komt wat haar betreft niet louter van een wettelijke verplichte taak voor gemeenten.  

Volgens Tijmstra moeten de overheden er samen voor zorgen dat kinderen dichtbij huis kunst en cultuur kunnen ervaren. Daarbij is de gemeente als eerste aan zet, met twee rollen. Als eerste het faciliteren van voorzieningen voor amateurkunst, zodat talent kan ontstaan en groeien. En als tweede een partner voor het onderwijs om bij te dragen aan de borging van cultuuronderwijs. Het risico van wettelijke verankering is volgens Tijmstra dat je die kracht van culturele diversiteit kwijtraakt. Volgens haar is er meer te winnen als gemeenten de maatschappelijke waarde van cultuur gaan omarmen

Stichting Méér Muziek in de Klas bereikt samen met partners steeds meer kinderen en jongeren met kunst- en cultuuronderwijs. “Het is heel fijn om te zien hoe graag het onderwijs dat wil”, aldus Kirsten Smeenk, docent bij Fontys en coördinator van Méér Muziek in de Klas Helmond.

De stichting zet zich in voor meer creatieve en cultuurlessen op basisscholen. Uit de cijfers blijkt onder andere dat meer dan 1.200 scholen meedoen. Dat zijn er 200 meer dan het gestelde doel. Daarnaast meten deelnemende scholen meer motivatie, zelfvertrouwen, betere sociale vaardigheden, samenwerking en concentratie bij leerlingen. Méér Muziek in de Klas doet dit omdat kunst- en cultuurlessen de afgelopen jaren steeds vaker zijn wegbezuinigd om ruimte te maken voor meer reken- en taallessen.

In de voorschool krijgt taalontwikkeling veel aandacht. Culturele activiteiten bieden een schat aan kansen voor de taal- en brede ontwikkeling. Dat blijkt uit onderzoek van CultuurSchakel onder Haagse voorscholen. CultuurSchakel onderzocht hoe pedagogisch professionals en coaches de bijdrage van culturele activiteiten aan taalontwikkeling ervaren.

Er is sprake van een breed werkveld van kunstprofessionals in cultuureducatie en amateurkunst. Het gaat om onder andere docenten, consulenten, coaches en dirigenten. Om het brede werkveld in beeld te brengen is er door de ketentafel Kunstprofessionals Cultuureducatie en Amateurkunst een gids gemaakt. 13 beroepspraktijken worden hierin onderscheiden met elk een fair pay tarief, gebaseerd op onderzoek van bureau Social Finance Matters samen met de ketentafel van 2023.

Vrijdag 29 mei organiseerde het hbo kunstonderwijs een werkconferentie bij Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Deze werkconferentie stond in het teken van het afsluiten van de huidige sectoragenda, de verkenning door de commissie Bussemaker en vooruitkijken naar een nieuw sectorplan.

De afgelopen vier jaar hebben de hogescholen met kunstopleidingen via de sectoragenda intensief samengewerkt aan het kunstonderwijs van de toekomst. Wat deze agenda heeft opgeleverd, is samengebracht in een eindrapportage die tijdens de werkconferentie werd gepresenteerd. Daaruit blijkt dat het hbo-kunstonderwijs binnen alle thema’s stevige ontwikkelingen laat zien.

Er is een gebrekkige aanwas van Nederlandse talenten, klagen orkesten. Mogelijk is dit simpelweg het gevolg van het cultuurbeleid, stelt LKCA-onderzoeker Arno Neele. Niet voor niets kondigde het ministerie een beleidsaanpassing aan. 

De laatste Monitor gemeentelijk beleid laat zien dat het grootste deel van de gemeenten met beleid voor cultuurbeoefening geen specifiek beleid heeft voor een culturele discipline. Er is één interessante uitzondering: de zogenoemde popkoepels, met effect. Alle popkoepels hebben als doel om het aanbod voor (top)talenten te versterken. Het aanpakken van de problemen in de keten van talentontwikkeling vraagt misschien om een herwaardering van de disciplines in het beleid en bij ondersteunende instellingen.

De Culturele INTROWEEK MBO, waarbij studenten kennismaken met musea en andere culturele instellingen in hun stad, begon in 2024 met zo’n 2.000 deelnemers in Amsterdam. Een jaar later waren dat er al ruim 12.500. Dit jaar wordt het georganiseerd voor meer dan 20.000 studenten.

En daar moet het niet stoppen, vindt Jillis Slingerland, projectleider cultuureducatie mbo voor ROC van Amsterdam-Flevoland. “De stip op de horizon is dat iedere studentenstad in Nederland een Culturele INTROWEEK krijgt en dat iedereen het nieuwe collegejaar start in/met de cultuursector,” vertelt hij. “Dat cultuur vanaf het begin onderdeel wordt van hoe studenten hun (nieuwe) stad, school en elkaar leren kennen.”